Ανάμεσα στις πιο ενδιαφέρουσες πληροφορίες που διασώζουν οι εμπορικοί κατάλογοι του Βενετού εμπόρου Bartolomeo Paxi στις αρχές του 16ου αιώνα δεν είναι μόνο τα εμπορεύματα που διακινούνταν ανάμεσα στην Άρτα και τη Βενετία, αλλά και οι λεπτομερείς αντιστοιχίες μέτρων, σταθμών και νομισματικών μονάδων.
Οι σχετικές καταγραφές, που δημοσίευσε ο Αγαθάγγελος Ξηρουχάκης στο έργο του «Το εμπόριον της Βενετίας μετά της Ανατολής κατά τον Μεσαίωνα», αποτελούν πολύτιμη μαρτυρία για τον τρόπο λειτουργίας του διεθνούς εμπορίου στην ύστερη μεσαιωνική και πρώιμη νεότερη εποχή.
Στο κεφάλαιο «Άρτα με την Βενετίαν» ο Paxi σημειώνει:
«Λίρες ἑκατόν ἐλαφρές Βενετίας, κάνουν εἰς Ἄρταν £74-75»
και αντίστροφα:
«λίρες ἑκατόν Ἄρτας, κάνουν εἰς Βενετίαν εἰς ἐλαφρόν λίρες 133»
Οι αναφορές αυτές δείχνουν ότι η Άρτα διέθετε δικό της σύστημα βαρών και λογιστικών υπολογισμών, διαφορετικό από εκείνο της Βενετίας. Για να πραγματοποιηθούν οι συναλλαγές, οι έμποροι έπρεπε να γνωρίζουν ακριβώς τις αντιστοιχίες ανάμεσα στα δύο συστήματα, όπως ακριβώς σήμερα απαιτούνται μετατροπές νομισμάτων ή μονάδων μέτρησης στο διεθνές εμπόριο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διάκριση ανάμεσα σε «ελαφρές» και «χονδρές» λίρες Βενετίας:
«λίρες ἑκατόν Βενετίας, χονδρές, κάνουν εἰς Ἄρταν £117-118»
Η διαφοροποίηση αυτή συνδέεται με διαφορετικά εμπορικά ή λογιστικά πρότυπα βάρους που χρησιμοποιούνταν στη βενετική αγορά, αποκαλύπτοντας την πολυπλοκότητα των μεσογειακών εμπορικών συναλλαγών της εποχής.
Ο Paxi καταγράφει ακόμη αντιστοιχίες μονάδων μήκους για τα υφάσματα:
«Μπράτσα ἑκατό λινῶν ὑφασμάτων Βενετίας, κάνουν πήχεις Ἄρτας 113»
και:
«Μπράτσα ἑκατό μεταξωτῶν ὑφασμάτων Βενετίας κάνουν εἰς Ἄρταν πήχεις 106»
Οι πληροφορίες αυτές είναι εξαιρετικά σημαντικές για την ιστορία της ενδυμασίας και του εμπορίου υφασμάτων, καθώς δείχνουν ότι ακόμη και η μέτρηση των υφασμάτων διαφοροποιούνταν ανάλογα με την περιοχή και το είδος του προϊόντος. Οι έμποροι όφειλαν να γνωρίζουν με ακρίβεια τις τοπικές αντιστοιχίες ώστε να αποφεύγονται οικονομικές απώλειες ή διαφωνίες στις αγοραπωλησίες.
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η Άρτα δεν αποτελούσε μια απομονωμένη αγορά της ηπειρωτικής ενδοχώρας, αλλά ενεργό κόμβο του βενετικού και αδριατικού εμπορικού κόσμου. Η ύπαρξη αναλυτικών πινάκων μετατροπών σε έναν βενετικό εμπορικό οδηγό σημαίνει ότι οι συναλλαγές με την Άρτα ήταν αρκετά συχνές και σημαντικές ώστε να απαιτούν ειδικές εμπορικές οδηγίες για τους εμπόρους της Βενετίας. Μέσα από τέτοιες καταγραφές αποκαλύπτεται όχι μόνο η οικονομική ιστορία της Άρτας, αλλά και ο βαθμός ενσωμάτωσής της στα μεγάλα εμπορικά δίκτυα της Μεσογείου κατά την ύστερη μεσαιωνική περίοδο.
Στη φωτογραφία “Μεσαιωνική σκηνή εμπόρων και εμπορικού πάγκου” από γαλλικό εικονογραφημένο χειρόγραφο του 15ου αιώνα. Οι συναλλαγές υφασμάτων και πολύτιμων αγαθών απαιτούσαν ακριβείς αντιστοιχίες μέτρων, σταθμών και νομισμάτων ανάμεσα στις αγορές της Μεσογείου. (Πηγή : http://www.larsdatter.com/merchantstalls.htm)
