Πίνακας του Τάκη Βαφιά, λάδι σε μουσαμά με τίτλο “Ο φούρνος της Χαρωνούς”. Φωτο από αρχείο Κλαίρης Βαφιά – Μπανταλούκα.

Πίνακας του Τάκη Βαφιά, λάδι σε μουσαμά με τίτλο “Ο φούρνος της Χαρωνούς”. Φωτο από αρχείο Κλαίρης Βαφιά – Μπανταλούκα.

Καλοκαιρινή βόλτα στην Σκουφά προς του Κρυστάλλη. Η παρέα απεικονίζεται μπροστά στην εκκλησία του Αγίου Μάρκου. Στο βάθος διακρίνεται η πλατεία Ι. Μεταξά ( ή πλατεία Διαμάντη, σήμερα Γ. Κοτζιούλα) και το Πρατήριο Υγρών Καυσίμων της SHELL, του Κ. Β. Χριστάκη. Πρώτος αριστερά ο Φωκίων Μαστραπάς και το ζευγάρι Ευρύκλεια και Χαρίλαος Καλαμάκης. (Αρχείο Κ. Μ.)

1957 – 58. Από δεξιά : Ξενοφών Βαρέλης (αστυνομικός), στο κέντρο ο Γεώργιος Κίκης (ΣΚΟΥΦΑΣ, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ΠΑΝΑΧΑΙΚΗ -Β’ ΕΘΝΙΚΗ) και αριστερά ο Κώστας Βλαχοπάνος (Άσσος του ΔΙΑΓΟΡΑ). [Φωτο από αρχείο Γ. Κίκη – Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Οι τρεις δάσκαλοι που υπηρέτησαν στα σχολεία των Πιστιανών τη δεκαετία του 1960.
Πρώτος από δεξιά ο Γεώργιος Καρράς, δεύτερος ο Αθανάσιος Βούλγαρης και όρθιος πίσω τους ο Μπάμπης Ανυφαντής.
Η φωτογραφία προέρχεται από κοινή εκδρομική συνάντηση την άνοιξη του 1971 με το Γυμνάσιο Ροδαυγής, στην οποία απεικονίζονται και οι καθηγητές του Γυμνασίου της εποχής.
Τέτοιες συναντήσεις αποτελούσαν από τις ελάχιστες μορφές ψυχαγωγίας στα χωριά εκείνα τα χρόνια….(Α. Καρρά)

Η βρύση στα Πλατάνια Πιστιανών, στον δημόσιο δρόμο προς τη Ροδαυγή, το 1966.
Στο βάθος διακρίνονται το καφενείο και το σπίτι του Μίχο Ντάλα.
Πάνω από τη βρύση υψώνονταν δύο τεράστια, αιωνόβια πουρνάρια, που σκέπαζαν τον τόπο με τη σκιά τους.
Ένα τοπίο που σήμερα έχει αλλάξει εντελώς…(Φωτο: Α. Καρρά)

Κάτω από το φως των καντηλιών και τον νυχτερινό ουρανό της Άρτας, το τζαμί του Σουλτάνου Βαγιαζήτ Χαν στο βαρόσι αναδεικνύεται ως κάτι πολύ περισσότερο από ένα λατρευτικό κτίσμα. Ένα βακούφι του 1704 αποκαλύπτει έναν χώρο σε διαρκή εγρήγορση: ιμάμης και μουεζίνηδες, καθημερινές απαγγελίες, τελετουργική ζωή και δεκάδες καντήλια που φωτίζουν τον μιναρέ, τον θόλο και την αυλή, ιδιαίτερα τις νύχτες του Ραμαζανιού.
Οι λεπτομερείς προβλέψεις για μισθούς, φωτισμό και συντήρηση δείχνουν ότι το τζαμί λειτουργούσε ως σταθερός πυλώνας της δημόσιας θρησκευτικής ζωής της οθωμανικής Άρτας — σε αντίθεση με τον πιο περιορισμένο, ενδοκαστρικό λατρευτικό χώρο του φρουρίου. Μέσα από τέτοιες πηγές, το αστικό τοπίο παύει να είναι σιωπηλό και αποκτά φωνή, ρυθμό και καθημερινότητα.
📖 Η αναλυτική τεκμηρίωση του βακουφίου, καθώς και η ευρύτερη μελέτη για το Κάστρο της Άρτας και τη λατρευτική του γεωγραφία κατά την οθωμανική περίοδο, παρουσιάζονται στην πρόσφατη εργασία μου:
🔗 Ιστοσελίδα: https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2026/02/Το-Κάστρο-της-Άρτας-στην-Οθωμανική-εποχή.pdf
🔗 Academia.edu: https://independent.academia.edu/AnastasiaKarra4
Στη φωτογραφία : Σύγχρονη ανασύνθεση του χώρου έξω από το Κάστρο της Άρτας κατά την οθωμανική περίοδο, με το Τζαμί του Βαγιαζήτ να δεσπόζει μπροστά από το κάστρο και τον πύργο του ρολογιού αριστερά, βασισμένη σε ιστορικές απεικονίσεις και τη σημερινή τοπογραφία.

Με ιδιαίτερη χαρά μοιράζομαι αυτή την εργασία, στην οποία έρχονται για πρώτη φορά στο φως αδημοσίευτα οθωμανικά αρχειακά έγγραφα και ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο του Κάστρου της Άρτας από τις αρχές του 19ου αιώνα, όπου αποτυπώνονται αναλυτικά όλα τα κτίρια και οι λειτουργίες του.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα τεμένη του κάστρου και στον προβληματισμό γύρω από τον αριθμό, την ονομασία και τη διαχρονική τους χρήση, όπως αυτή αναδύεται μέσα από συχνά αντιφατικές πηγές. Η μελέτη επιχειρεί να ανασυνθέσει το κάστρο ως ζωντανό χώρο διοίκησης, λατρείας και καθημερινότητας, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της ιστορικής τοπογραφίας της οθωμανικής Άρτας. (Αναστασία Καρρά)
📌 Η εργασία είναι διαθέσιμη εδώ:
🔗 Ιστοσελίδα: https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2026/02/Το-Κάστρο-της-Άρτας-στην-Οθωμανική-εποχή.pdf
🔗 Academia.edu: https://independent.academia.edu/AnastasiaKarra4

Φωτογραφία από τον δρόμο στο ύψος της Πλατείας Μονοπωλείου στην Άρτα, η οποία δεν διακρίνεται στο κάδρο, αλλά βρίσκεται μπροστά από τα κτίρια που απεικονίζονται, στην απέναντι πλευρά του δρόμου. Στη δεξιά πλευρά ξεχωρίζει το ξενοδοχείο «ΑΚΡΟΠΟΛ», με τη χαρακτηριστική στοά και τον εξώστη του ορόφου, στοιχείο γνώριμο της αρχιτεκτονικής και της κοινωνικής ζωής της εποχής.
Τα συνεχόμενα κτίρια με τα καταστήματα στο ισόγειο και τις σκιασμένες στοές συνθέτουν έναν τυπικό αστικό δρόμο της μεταπολεμικής Άρτας, ενώ οι λιγοστοί πεζοί αποτυπώνουν τον ήρεμο ρυθμό της καθημερινότητας. Η εικόνα αποτελεί πολύτιμο ντοκουμέντο της πόλης, καταγράφοντας το εμπορικό και κοινωνικό μέτωπο που αναπτυσσόταν απέναντι από την Πλατεία Μονοπωλείου τη δεκαετία του 1950. (Αρχείο Α. Καρρά)

Στιγμιότυπο από την Πλατεία Σκουφά της Άρτας κατά τη δεκαετία του 1930, την περίοδο που ο χώρος βρισκόταν σε φάση διαμόρφωσης και εκσυγχρονισμού. Στο κέντρο της εικόνας διακρίνεται οδοστρωτήρας της εποχής, σύμβολο των δημόσιων έργων και της μετάβασης από τους χωμάτινους δρόμους στη σύγχρονη αστική υποδομή. Το έδαφος είναι ακόμη ακατέργαστο, με εμφανή τα ίχνη των εργασιών, ενώ γύρω διακρίνονται χαμηλά κτίσματα, δέντρα και λιγοστοί περαστικοί που παρακολουθούν την εξέλιξη των έργων.
Η φωτογραφία αποτυπώνει μια κομβική στιγμή στην ιστορία της πόλης, όταν η πλατεία άρχιζε να παίρνει τη μορφή ενός οργανωμένου δημόσιου χώρου, αντανακλώντας τις κοινωνικές και τεχνικές αλλαγές της μεσοπολεμικής περιόδου. (Αρχείο Α. Καρρά)

19ος αιώνας
Λαϊκό κέντημα με παράσταση πουλιού σε κλαδί, πλαισιωμένο από φυτικό και ανθικό διάκοσμο.
Το έργο φέρει κεντημένη επιγραφή με το όνομα της δημιουργού:
Φώτω Μ Αλέξη.
καθώς και τη χρονολόγηση:
ἐν Ἄρτῃ, τῇ 11 Ἰουνίου 1879
Η παρουσία της υπογραφής, του τόπου και της ημερομηνίας καθιστά το κέντημα προσωπική μαρτυρία και πολύτιμο τεκμήριο της ηπειρώτικης γυναικείας δημιουργίας του 19ου αιώνα. Η σύνθεση, πυκνή και ισορροπημένη, εντάσσεται στη διακοσμητική παράδοση της Ηπείρου, όπου το συμβολικό στοιχείο συνυπάρχει με την αισθητική πληρότητα.
Σήμερα το κέντημα εκτίθεται στην κεντρική βιτρίνα του Λυκείου των Ελληνίδων στην Αθήνα.
Για το ιστορικό, κοινωνικό και αισθητικό πλαίσιο του ηπειρώτικου κεντήματος, βλ.:
Αναστασία Γ. Καρρά
Το Κέντημα στην Ήπειρο
https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2023/01/ΤΟ-ΚΕΝΤΗΜΑ-ΣΤΗΝ-ΗΠΕΙΡΟ.pdf
📸 Φωτογραφία: Μίμης Χριστοφιλάκης
