Την 31-3-1943, δυο μέρες μετά τη σύσκεψη στο Τραπεζάκι, το αρχηγείο Τζουμέρκων ανταρτών Μαλτέζος – Αναγνωστάκης, ανακοίνωσε τα ακόλουθα:
Την περιοχή Ραδοβιζίων ως την Άρτα – Κόμποτι θα την ελέγχει το πρώτο Υπαρχηγείο (Βασ. Κουζέλης)
Τα Τζουμέρκα, Σιράκο, Καλαρίτες, Ματσούκι, Μελισσουργούς, Πράμαντα, Άγναντα, Ραφταναίοι, Καταρράκτης κλπ. το τρίτο Υπαρχηγείο (Δ. Κολοβός).
Και τα Κατσανοχώρια, Ξηροβούνι και το δυτικό κάμπο της Άρτας το δεύτερο Υπαρχηγείο (Ιωάννης Παπανικολάου, Γάκης Σπύρου και ο ποιητής Γεώργιος Κοτζούλας). Κάθε αντάρτης του ΕΛΑΣ με την κατάταξή του έδινε τον ακόλουθο όρκο: «… Δέχομαι προκαταβολικά την ποινή του θανάτου, αν ατιμάσω την ιδιότητά μου ως πολεμιστής του έθνους και του λαού και υπόσχομαι να δοξάσω και να τιμήσω το όπλο που κρατώ και να μην το παραδώσω, αν δεν ξεσκλαβωθεί η πατρίδα μου και δε γίνει ο λαός νοικοκύρης στον τόπο του». Εκτός από το μόνιμο ΕΛΑΣ, υπήρχαν σε κάθε χωριό πολίτες οργανωμένοι στο εφεδρικό ΕΛΑΣ, οι οποίοι σε περίπτωση εμφάνισης εχθρού έτρεχαν να ενισχύσουν τα τμήματα του μόνιμου ΕΛΑΣ. (Πηγή : ΤΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΟΧΩΡΙΑ, Σ. Φίλος, Αθήνα, 2000)
Στη φωτογραφία “Νεαροί αντάρτες από την περιοχή Γραικικού Άρτης : ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΡΟΝΗΣ-ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ-ΕΥΓΓΕΛΟΣ ΖΟΛΩΤΑΣ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ-ΒΑΣIΛΗΣ ΣΒΕΝΖΟΥΡΗΣ-1943” (Φωτο από αρχείο Δημήτρη Αθανασίου. https://www.galaniskos.gr/)
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944), η Ελλάδα βρέθηκε χωρίς οργανωμένες κρατικές υπηρεσίες σε πολλές περιοχές. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, οι αντιστασιακές οργανώσεις ανέπτυξαν δικά τους δίκτυα επικοινωνίας και προχώρησαν στην έκδοση τοπικών γραμματοσήμων.
Τα γραμματόσημα της Εθνικής Αντίστασης δεν εξυπηρετούσαν μόνο πρακτικές ανάγκες. Αποτελούσαν και σύμβολα αγώνα, μεταφέροντας μηνύματα ελευθερίας και ελπίδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη σειρά του ΕΔΕΣ που απεικονίζεται εδώ, φαίνεται ότι η χρήση τους δεν περιοριζόταν στην αλληλογραφία, αλλά συνδεόταν και με αναμνηστικούς ή συμβολικούς σκοπούς.
Σήμερα, τέτοια τεκμήρια μας επιτρέπουν να προσεγγίσουμε όχι μόνο την ιστορία της επικοινωνίας, αλλά και το πνεύμα της Αντίστασης.
Στη φωτογραφία “Φάκελος με γραμματόσημα του ΕΔΕΣ και σφραγίδες της περιόδου της Κατοχής”.
ΤΗΝ 16ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΑΠΟ ΧΟΣΕΨΙΝ ΔΙΑ ΤΟ ΧΩΡΙΟΝ ΡΑΜΙΑ. ΠΕΡΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΟΠΟΥ ΕΝΕΡΓΗΘΗ Η ΠΛΕΟΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΥΠΟ ΤΩΝ ΕΑΜΙΤΩΝ ΚΑΙ ΟΠΟΥ ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΘΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΝ ΘΕΙΟΝ ΘΑΥΜΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΘΕΣΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΧΥΡΑΣ ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΣ ΤΟΥ ΥΠΟ 85 ΕΑΜΙΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ 28 ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΞΕΝΟΙΑΣΤΟΙ ΚΑΙ ΑΝΥΠΟΠΤΟΙ ΠΕΡΝΟΥΣΑΝ ΤΗΝ ΣΤΕΝΗΝ ΑΥΤΗΝ ΧΑΡΑΔΡΑΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΥΚΤΑ ΟΠΟΤΕ ΥΠΕΣΤΗΣΑΝ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗΝ ΕΠΙΘΕΣΙΝ. ΑΛΛΑ Ο ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΟΣ ΘΕΟΣ ΚΑΙ Η ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΨΥΧΑΙΜΙΑ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΙΑ ΤΩΝ ΓΕΝΝΑΙΩΝ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΑΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΣΠΑΣΙΝ ΤΟΥ ΦΟΒΕΡΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΙΣ ΑΤΑΚΤΟΝ ΦΥΓΗΝ ΤΩΝ ΕΑΜΙΤΩΝ ΜΕ ΕΝΑΝ ΝΕΚΡΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΟΠΟΝ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ. ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟΝ ΡΑΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΑΛΕΞ. ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ. ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΙ ΖΕΡΒΑ. ΜΑΖΥ ΜΑΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΑΓΟΡΟΥ ΜΕ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟΝ._
25-3-43
ΤΗΝ 8,30΄ ΩΡΑΝ ΕΡΧΕΤΑΙ ΕΞ ΑΘΗΝΩΝ Ο ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ Ο ΑΘΑΝ. ΚΩΤΣΟΒΟΛΟΣ ΚΟΜΙΖΩΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΛΛΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ. ΕΠΙΣΗΣ ΗΛΘΕΝ ΚΑΙ Ο Λ/ΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΥΛΑΚΙ ΜΕΤΑΦΕΡΩΝ ΧΡΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΓΕΝΟΜΕΝΗΝ ΡΙΨΙΝ. ΤΗΝ 10,30΄ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ. ΕΠΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ Η ΟΡΚΟΜΩΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ 11,30΄ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΛΙΠΙΑΝΑ ΟΠΟΥ ΕΙΧΕΝ ΕΤΟΙΜΑΣΘΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΗ Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΝ ΕΙΧΑΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΙ ΠΟΛΛΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΩΝ ΓΥΡΩ ΧΩΡΙΩΝ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ ΤΩΝ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΕΦΩΝΗΣΕ ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΕΞΑΡΑΣ ΤΗΝ ΙΕΡΑΝ ΣΗΜΑΣΙΑΝ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΤΟΥ 21 ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΕΞΑΓΩΜΕΝΟΥ ΣΗΜΕΡΟΝ ΑΓΩΝΟΣ. ΜΕΤΑ ΕΠΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΓΕΥΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ Λ/ΓΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΕΔΡΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ. ΜΕΤΑ ΤΟ ΓΕΥΜΑ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΔΕΧΘΗ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΑΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ 15ην ΩΡΑΝ ΟΠΟΤΕ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΚΑΤΑΡΑΚΤΗΝ ΚΑΙ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 19,30΄. ΜΑΣ ΕΠΕΦΥΛΑΧΘΗ ΘΕΡΜΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΥΠΟ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ ΑΝΘ/ΣΤΟΥ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ ΙΩΑΝ. Ο ΟΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ ΘΑΥΜΑΣΙΑ._
26-3-43
ΤΟ ΠΡΩΙ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΝΤΑΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ 11ην ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙ ΑΓΝΑΝΤΑ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 13,30΄ ΩΡΑΝ,ΘΕΡΜΟΤΑΤΗ ΥΠΟΔΟΧΗ. ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΟ ΧΩΡΙΟ ΄Η΄ ΜΑΛΛΟΝ ΚΩΜΟΠΟΛΙΣ ΜΕ ΗΜΙΓΥΜΝΑΣΙΟ,ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ,ΗΛΕΚΤΡΟΦΩΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΟ ΚΟΣΜΟ. ΚΑΤΑΛΥΣΑΜΕ ΕΙΣ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΗΔΟΝΗ ΜΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠ. ΕΘ. ΑΓΩΝΟΣ. Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑ ΟΥΔΕ ΣΤΙΓΜΗΝ.-ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ,ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣΩΠΑ,ΓΡΑΦΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ, ΔΙΔΟΝΤΑΙ ΟΔΗΓΙΑΙ,ΕΝΤΟΛΑΙ,ΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΘΗΝΑ-. ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΜΑΣ ΕΚΑΝΑΝ ΧΟΡΩΔΙΑ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΔΕΛΦΟΙ ΕΥΤΑΞΙΑ. _
27-3-43
ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΟΝ ΕΙΣ ΑΓΝΑΝΤΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΠΟΛΛΗΣ ΓΡΑΦΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΕΤΟΙΜΑΣΘΗ Η ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ. ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΕΓΕΥΜΑΤΙΣΑΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΚΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ ΕΠΙΛΑΡΧΟΥ ΑΓΟΡΟΥ ΓΕΩΡ. ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΚΛΕΙΣΜΕΝΟΙ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ._
28-3-43
ΤΗΝ 10,30΄ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΕΠΙ ΜΑΚΡΟΝ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΝΤΑΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΩΝ ΑΓΝΑΝΤΩΝ ΚΑΝΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΝ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΩΣ ΕΝΩΘΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ,ΑΝΑΠΤΥΞΑΣ ΤΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΠΟΥ ΕΠΙΦΕΡΕΙ Ο ΔΙΧΑΣΜΟΣ. ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟΝ ΕΚΑΛΥΨΑΝ ΖΩΗΡΟΤΑΤΑΙ ΕΠΕΦΘΗΜΙΑΙ ΚΑΙ ΖΗΤΩΚΡΑΥΓΑΙ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΤΟΙΜΑΣΕ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΝ ΠΑΡΕΛΑΒΕ Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΑΝ.ΚΩΤΣΟΒΟΛΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΧΩΡΗΣΕ. ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΠΡΑΜΑΝΤΑ ΣΥΝΟΔΕΥΟΜΕΝΟΙ ΥΠΟ ΤΗΣ ΗΜΙΣΕΙΑΣ ΔΥΝΑΜΕΩΣ. ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ ΚΑΙ ΜΑΣ ΕΓΕΝΕΤΟ ΘΕΡΜΟΤΑΤΗ ΥΠΟΔΟΧΗ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΕΦΩΝΗΣΕ ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΕΙΣ ΤΟ ΠΛΗΘΟΣ. ΤΑ ΠΡΑΜΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΚΩΜΟΠΟΛΙΣ ΤΟΥ Ν. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΕ 6.000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ. ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ, ΠΕΡΙ ΤΟ 60% ΕΙΝΑΙ ΕΑΜΙΤΑΙ. Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΕΚΑΜΕ ΤΕΤΟΙΑΝ ΑΙΣΘΗΣΙΝ ΩΣΤΕ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΕΞ ΑΥΤΩΝ ΑΠΟΣΚΙΡΤΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΑΜ ΚΑΙ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΑΝ ΕΙΣ ΤΟ ΕΔΕΣ . ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΚΑΤΑΛΥΣΑΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ ΔΗΜΗΤ. Ο ΟΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ ΘΑΥΜΑΣΙΑ._
29-3-43
ΚΑΘ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΕΙΣ ΠΡΑΜΑΝΤΑ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΔΕΧΕΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΞ ΧΩΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ ΕΙΣ ΤΑΣ ΟΠΟΙΑΣ ΔΙΔΕΙ ΟΔΗΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΑΣ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΔΕΧΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗΝ ΤΟΥ ΕΑΜ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΑΝΕΠΤΥΞΕ ΔΙΑ ΜΑΚΡΟΝ ΤΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΜΑΣ. ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΔΙΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΧΩΡΗΤΙΚΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΠΟΛΛΟΙ ΝΑ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΟΥΝ ΣΤΟΝ ΕΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΧΑΡΙΝ ΣΤΗΝ ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟΝ ΔΕΞΙΟΤΕΧΝΙΑΝ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ._
30-3-43
ΤΗΝ 11ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΝΤΕΣ ΕΙΣ ΑΓΝΑΝΤΑ.. ΤΟ ΠΡΩΙ ΗΛΘΕ ΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΝ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΑΡΡΥΤΕΣ Ο ΑΝΘ/ΣΤΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ ΕΜΜ. ΔΙΑ ΝΑ ΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΓΑΣ ΣΧΕΤΙΚΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΤΟΥ. ΕΙΣ ΑΓΝΑΝΤΑ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΕΧΩ ΠΟΛΛΗ ΓΡΑΦΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟΝ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΤΑΓ/ΧΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΥΠΑΡΧΗΓΟΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Ο Λ/ΓΟΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, Ο Λ/ΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ ΑΝΤ. ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΑΞ/ΚΟΙ ΤΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΖΗΚΟΣ ΄Η΄ ΚΟΛΙΟΔΗΜΗΤΡΗΣ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΙΧΕΝ ΜΑΚΡΑΝ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑΝ ΣΧΕΤΙΚΗΝ ΜΕ ΤΗΝ ΟΛΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ. ΤΗΝ 20,30΄ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Η ΑΦΙΞΙΣ ΤΟΥ ΗΤΟ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΠΙΝ ΤΗΣ ΔΙΑΣΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΗΡΩΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΕΠΕΔΕΙΞΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗΝ ΑΠΟΠΕΙΡΑΝ ΤΩΝ ΕΑΜΙΤΩΝ._
31-3-43
ΤΟ ΠΡΩΙ ΕΞΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ Η ΣΥΖΗΤΗΣΙΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΑΞ/ΚΩΝ ΤΟΥ ΑΧΗΓΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ. ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΥΣΣΙΤΙΟΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΚΟΥΚΟΥΛΙΑ ΚΑΙ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΔΗΜ. ΖΑΧΑΡΗ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΤΟΥ. ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗ ΘΑΥΜΑΣΙΑ. ΜΑΖΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΤΑΓ/ΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ ΑΠ._
1-4-43
ΚΑΘ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΠΑΡΑΜΕΙΝΑΜΕΝ ΕΙΣ ΚΟΥΚΟΥΛΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΗΓΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΩΝ ΤΟΥ ΣΧΕΤΙΚΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘ ΟΛΗΝ ΔΡΑΣΙΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΛΑΙ ΑΙ ΕΠ. ΕΘ. ΑΓΩΝΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΞ ΧΩΡΙΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΟΔΗΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΧΗΓΟΝ._
2-4-43
ΤΟ ΠΡΩΙ ΑΝΑΧΩΡΕΙ ΤΟ ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΛΗΡΩΣ ΚΑΤΑΤΟΠΙΣΜΕΝΟΝ ΕΦ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ. ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΕΓΕΥΜΑΤΙΣΑΜΕ ΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΠΑ-ΑΧΙΛΕΑ ΦΑΡΜΑΚΗ, ΚΑΛΟΥ ΚΑΙ ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΟΥΣ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ ΟΣΟΝ ΚΑΙ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ. ΤΗΝ 13ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΓΡΑΙΚΙΚΟΝ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ. ΜΑΣ ΠΡΟΣΕΦΩΝΗΣΕ Ο ΠΑΠΑ-ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΓΙΑΠΡΟΣ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΘΕΡΜΟΣ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ. ΜΕΤΑ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΕΦΩΝΗΣΕ ΛΟΓΟΝ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΝΤΑΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΟΣΤΙΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ (ΠΑΝΤΟΤΕ ΜΕ ΤΟ ΑΖΗΜΕΙΩΤΟ) . ΕΠΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΙΣ ΕΩΣ ΤΗΝ 4ην ΠΡΩΙΝΗΝ._
3-4-43
ΤΗΝ 9,30΄ ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΡΑΜΙΑ ΚΑΙ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 11,30΄ ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΩΣ ΤΗΝ 16ην ΩΡΑΝ ΟΠΟΤΕ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΧΟΣΕΨΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΔΗΜΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΛΥΚΟΥ ΙΩΑΝΝΗ._
4-4-43
ΤΗΝ 9ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΙ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 12,15΄ ΚΑΙ ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΑΓΓΛΟΝ ΤΑΓ/ΧΗΝ ΚΡΙΣ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΔΗΜΗΤ.ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ. ΑΦΙΞΙΣ ΤΟΥ ΤΑΓ/ΧΟΥ ΚΑΡΑΜΠΕΚΙΟΥ ΚΩΝ. ΠΟΛΥ ΚΑΛΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ._
Στη φωτογραφία “Το Τάγμα του οπλαρχηγού Γεωργίου Χουλιάρα από τα Λεπιανά Άρτης”. (Πηγή : Τα Τζουμέρκα κατά τη δεκαετία του 1940, Ι. Βάνας, Ιωάννινα, 2017)
Από τη λαϊκή αγορά της Άρτας το 1981, σε μια φωτογραφία του Volker Möller. Μια σκηνή απλή, σχεδόν σιωπηλή, που όμως κρύβει μέσα της ολόκληρη την καθημερινότητα μιας εποχής.
Οι γυναίκες της αγοράς, με λιτές κινήσεις και γνώριμες συνήθειες, διαλέγουν, ζυγίζουν, υπολογίζουν, δίνουν ρέστα. Τα καλάθια και οι αυτοσχέδιοι πάγκοι γεμάτοι προϊόντα θυμίζουν μια αγορά ανθρώπινη, άμεση, χωρίς μεσάζοντες — εκεί όπου η σχέση πωλητή και αγοραστή ήταν προσωπική.
Τα πρόσωπα, κουρασμένα αλλά αξιοπρεπή, κουβαλούν τον ρυθμό μιας ζωής λιτής, δεμένης με την ανάγκη και την καθημερινή φροντίδα του σπιτιού. Φωτογραφία: Volker Möller.
Μια εικόνα από την Άρτα της δεκαετίας του 1930, από το μανάβικο του Αχιλλέα Κολοβή, απέναντι από τον Κακαβά. Μια σκηνή καθημερινότητας που σήμερα μοιάζει σχεδόν ανεξάντλητη σε λεπτομέρειες: καλαθάκια γεμάτα καρπούς, κρεμασμένα προϊόντα, πάγκοι που ξεχειλίζουν από την αφθονία της αρτινής γης.
Ο κάμπος της Άρτας, από τους πιο εύφορους της Ελλάδας, αποτυπώνεται εδώ όχι με λόγια αλλά με εικόνες — μια αθόρυβη μαρτυρία της παραγωγής, της εργασίας και της αυτάρκειας μιας άλλης εποχής.
Στο βάθος διακρίνεται και μια διαφήμιση της Ford, μια μικρή αλλά χαρακτηριστική υπενθύμιση της εισόδου της σύγχρονης εποχής ακόμη και στην καθημερινότητα της επαρχιακής αγοράς.
Οι μορφές των ανθρώπων, σοβαρές και περήφανες, στέκονται ανάμεσα στα προϊόντα του μόχθου τους, σαν φύλακες μιας καθημερινότητας που χάθηκε, αλλά άφησε πίσω της ισχυρό αποτύπωμα. (Φωτογραφία: Δ. Μητσιάνης από την συλλογή Κ.Β.)
Μια φωτογραφία από το μακρινό 1970. Ο Τάκης Κουτσογεώργος ανάμεσα σε δυο παλαίμαχους του Παναθηναϊκού. Αριστερά ο Ανδρέας Παπαεμμανουήλ, προπονητής της Αναγέννησης κατά διαστήματα (θεωρούσε την Άρτα δεύτερη πατρίδα του) και δεξιά ο Νεοτάκης (Τάκης) Λουκανίδης. Είχαν έλθει στην Άρτα προσκεκλημένοι σαν παλαίμαχοι παίκτες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ενδυμασία του Τάκη Κουτσογεώργου, χαρακτηριστική της αισθητικής της δεκαετίας του ’70: το έντονα εμπριμέ πουκάμισο με τα μεγάλα μοτίβα, το ανοιχτό γιακά χωρίς γραβάτα, καθώς και το παντελόνι με σχετικά ψηλή μέση και ίσια γραμμή. Το σύνολο αποπνέει την ανεπιτήδευτη κομψότητα της εποχής, όπου η μόδα συνδύαζε άνεση με έντονη προσωπική έκφραση. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Ο Κωνσταντίνος Οικονόμου από τη Σκουληκαριά συγκαταλέγεται μεταξύ των αγωνιστών της επαρχίας Άρτας που συμμετείχαν ενεργά στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Σύμφωνα με τον Δημήτριο Φ. Καρατζένη (Η Άρτα εις την Επανάστασιν του 1821, 1978), ο Οικονόμου έδρασε μαζί με τα αδέλφια του και άλλους οπλαρχηγούς της περιοχής, λαμβάνοντας μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις στη Δυτική Ελλάδα και ιδιαίτερα στην περιοχή των Ραδοβιζίων και του Μακρυνόρους.
Έλαβε μέρος και στην πολιορκία του Μεσολογγίου, όπου και έπεσε μαχόμενος κατά την Έξοδο, προσφέροντας τη ζωή του στον Αγώνα της Ελευθερίας.
Το όνομά του περιλαμβάνεται στον Τιμητικό Κατάλογο των 143 αποθανόντων αγωνιστών (1821–1833), που καταρτίστηκε από το ελληνικό κράτος το 1858, όπου καταγράφεται με αύξοντα αριθμό 4, γεγονός που υπογραμμίζει τη θέση και την αναγνώρισή του μεταξύ των πεσόντων.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η μαρτυρία από πιστοποιητικό των οπλαρχηγών του Αγώνα (Μεσολόγγι, 15 Μαΐου 1829), όπου αναφέρεται ότι οι αδελφοί Οικονόμου: – συμμετείχαν ενεργά στις επιχειρήσεις 1821 – 1824 στην περιοχή της Άρτας, – προσέφεραν τόσο με τα όπλα όσο και με την περιουσία τους, – και αγωνίστηκαν με καρτερία και γενναιότητα κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου.
Στο ίδιο έγγραφο καταγράφεται ότι δύο από τους αδελφούς θυσιάστηκαν για την πατρίδα, εκπληρώνοντας «το τελευταίον του αγαθού πολίτου χρέος».
Η μορφή του Κωνσταντίνου Οικονόμου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αγωνιστή της Ηπείρου, που, μακριά από τα μεγάλα επαναστατικά κέντρα, συνέβαλε ουσιαστικά στον Αγώνα για την ελευθερία.
📖 Πηγές: – Δημήτριος Φ. Καρατζένης, Η Άρτα εις την Επανάστασιν του 1821, Αθήνα 1978 – Τιμητικός Κατάλογος αγωνιστών (1858) – Πιστοποιητικό οπλαρχηγών, Μεσολόγγι 1829
Στη φωτογραφία ” Το Πιστοποιητικό οπλαρχηγών του Αγώνα (Μεσολόγγι, 15 Μαΐου 1829), που αναφέρεται στη δράση και την προσφορά της οικογένειας Οικονόμου από τη Σκουληκαριά”. (Πηγή : Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Μ. Οικονόμου, Αγρίνιο, 2022)
«Άρτα, παραμονές του 1821. Επλησίαζον να κλείσουν τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς του λαού της Άρτης.»
Μέσα σε αυτό το κλίμα, «το μυστικόν της Φιλικής Εταιρείας… φθάνει εις την Άρτα» και οι πρώτοι μυημένοι αρχίζουν την προετοιμασία «δια την μεγάλην εξέγερσιν».
Την άνοιξη του 1821, «είναι όλα έτοιμα εις την επαρχίαν της Άρτης».
Στις 15 Μαΐου 1821, στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Βουργαρέλι Τζουμέρκων, κηρύσσεται η Επανάσταση.
Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, περνώντας από τα χωριά της περιοχής, αναλαμβάνει να ξεσηκώσει τους κατοίκους και να συγκροτήσει επαναστατικό σώμα.
Από εκεί ξεκινούν οι πρώτες συγκρούσεις στα Τζουμέρκα και στο Ραδοβύζι — σε δύσβατα και σκληρά μέρη — όπου γράφονται οι πρώτες σελίδες του Αγώνα για την ελευθερία.
📖 Δημήτριος Φ. Καρατζένης, Η Άρτα εις την Επανάστασιν του 1821, Αθήνα 1978.
Στη φωτογραφία “Η Μονή Αγίου Γεωργίου στο Βουργαρέλι, απ’ όπου ξεκίνησε για την Άρτα ο Αγώνας της Ελευθερίας, στις 15 Μαΐου 1821”. (Φωτο από την προσωπική μου συλλογή)
Μαθήτριες του Γυμνασίου της πόλης, τη δεκαετία του 1950, σε πομπή κατά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου. Κρατώντας τη σχολική σημαία και συνοδευόμενες από στεφάνι, κατευθύνονται προς την τελετή κατάθεσης, συμμετέχοντας ενεργά στο τελετουργικό της ημέρας. Στο βάθος διακρίνεται το χαρακτηριστικό κτίριο με το αέτωμα, απέναντι από το 1ο Δημοτικό Σχολείο, που σώζεται έως σήμερα, επιβεβαιώνοντας την ταύτιση της τοποθεσίας. (Φωτο απο αρχείο Σ. Μαστοράκη)
Στιγμιότυπο από τους δρόμους της Άρτας, όπου ομάδα νεαρών –πιθανώς μαθητών, όπως μαρτυρούν τα πηλήκια και τα κοντά παντελονάκια– παιανίζει με τρομπέτες στο πλαίσιο του εορτασμού της Εθνικής επετείου, κάποια χρονιά τη δεκαετία του ’50.
Χωρίς την πλήρη σύνθεση μιας φιλαρμονικής, αλλά με περίσσιο ενθουσιασμό και ζωηρό βήμα, οι νεανικές αυτές μορφές δίνουν ρυθμό και ζωντάνια στην πόλη, συνοδευόμενες από μεγαλύτερους που συμμετέχουν ή καθοδηγούν την πομπή. Η εικόνα αποτυπώνει όχι μόνο την εορταστική ατμόσφαιρα της εποχής, αλλά και τη διαχρονική σύνδεση της νεολαίας με τη συλλογική μνήμη και την τιμή προς τους αγώνες του Έθνους. (Φωτο από αρχείο Φ.Μ.)
Χρησιμοποιούμε cookies για την σωστή λειτουργία του ιστότοπου, καθώς και για βελτίωση των υπηρεσιών μας προς εσάς. Με τη χρήση αυτή της ιστοσελίδας, αποδέχεστε την Πολιτική Απορρήτου μας.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy
11 months
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.