Το Κάστρο της Άρτας το 1897

Χαρακτικό από το βιβλίο του Γάλλου δημοσιογράφου Henri Turot, στο 5ο κεφάλαιο του βιβλίου του, που είναι αφιερωμένο στο μέτωπο της Ηπείρου στον πόλεμο του 1897 (σελ. 209 – 221) με τίτλο “ΤΟ ΦΡΟΥΡΙΟ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ – LA FORTERESSE D’ ARTA”. ((Πηγή : Turot, Henri, 1865- L’insurrection crétoise et la guerre Gréco-Turque : Ouvrage contenant soixante-quatorze illustrations ; d’apres les photographies de l’auteur Paris : Librairie Hachette et Cie, 1898).

Εδώ βλέπουμε τον στρογγυλό πύργο στην νότια – μπροστινή πλευρά του Κάστρου. Για όσους δεν το έχουν προσέξει να πούμε ότι οι τρεις πύργοι του κάστρου της Άρτας από την πλευρά της κεντρικής πύλης, έχουν διαφορετικό σχήμα μεταξύ τους : τριγωνικό, τετράγωνο και στρογγυλό.

Το Κάστρο και οι πύργοι του σήμερα….

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 | Σχολιάστε

Το σταυροτύπωμα (στίξη) στους Βλάχικους πληθυσμούς

Διαβάζοντας την διήγηση στην προηγούμενη ανάρτηση, ο πολεμικός ανταποκριτής HENRY W. NEVINSON μιλάει για “…… γυναίκες και κορίτσια, και μερικές φορές άνδρες που είχαν ένα μπλε τατουάζ  με σταυρό στο μέτωπό τους και στην πλάτη των χεριών τους…..” Πρόκειται για το “σταυροτύπωμα”, μια συνήθεια που σύμφωνα με τον NEVINSON ήταν σημάδι του σκλάβου που αψηφούσε τους Τούρκους, διακηρύσσοντας την πίστη του.

“Το σταυροτύπωμα (τατουάζ) είναι μία συνήθεια η οποία δεν είναι ευρέως γνωστή ότι υπήρχε στους Βλάχικους πληθυσμούς. Κι όμως από πολύ παλιά οι Bλάχοι συνήθιζαν να “στίζονται” θέλοντας με τον τρόπο αυτό να εκφράσουν την κοινωνική τους τάξη, την ιεραρχία, το θρησκευτικό συναίσθημα ή γιατί πίστευαν πως το τατουάζ προσέδιδε περισσότερη ομορφιά και τύχη στις νέες κοπέλες ή ακόμα και λόγω προκαταλήψεων.

Σύμφωνα με έρευνες το τατουάζ ήταν διαδεδομένο κυρίως στους Bλάχους της Mακεδονίας και της Hπείρου. «Οι αρβανιτόβλαχοι κάνουν βούλα ( στίξη/ κέντημα της σάρκας με βελόνα) ως εξής: Στουμπίζουν κάρβουνο ζεστό κι ανακατώνουν τη σκόνη σε φλυτζάνι ή ποτήρι με ρακή. Τρυπούν το δέρμα με βελόνα ώσπου να βγει αίμα, γιατί αλλιώς δεν πιάνει, στο μεσόφρυδο ή στο χέρι πάνω ή κάτω απ’ τον καρπό, στον πήχυ ή στα δάχτυλα και σχηματίζουν απλό σταυρό ή τ’ αρχικά γράμματα του ονοματεπώνυμού τους και τη χρονολογία γέννησής τους. Τ’ αρχικά γράμματα και τη χρονολογία τα χαράζουν μόνο στ’ αγόρια. Μετά βάζουν το μίγμα (κάρβουνο και ρακή), δένουν το σχήμα με πανί, τ’ αφήνουν 24 ώρες. Το ξεδένουν, το σκουπίζουν, βγαίνει το δέρμα και μένει ανεξίτηλο το σχήμα. Τώρα χρησιμοποιούν και σινική μελάνη. Έτσι αποφεύγουν το μάτιασμα, αλλά το κάνουν και από θρησκευτικότητα και για ομορφιά.» (Πηγή: 1. Η ΦΟΥΡΚΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ , ΙΣΤΟΡΙΑ – ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, Κ. Έξαρχος, Θεσσαλονίκη 1987, 2. https://vlaxoxoria.gr/)

Φωτογραφία από την Αμερικάνικη εφημερίδα The St Louis Republic, April 5 1903 με τίτλο ” TATTOOED SIGN OF THE CROSS PROTECTS WOMEN – CHRISTIAN WOMEN OF MACEDONIA MARKED WITH A CROSS BETWEEN THE EYES”(Πηγή : https://chroniclingamerica.loc.gov/)

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΩΝ ΤΡΙΑΝΤΑ ΗΜΕΡΩΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ του HENRY W. NEVINSON, 1898 (10η συνέχεια – Ο πόλεμος συνεχίζεται…)

KΕΦΑΛΑΙΟ 7 – ΓΡΙΜΠΟΒΟ

“Στην Πάτρα όλοι νόμιζαν ότι ο πόλεμος είχε τελειώσει. Όλοι παραδοθήκαμε στη χαρά της ασφάλειας και της ζωικής απόλαυσης, στη μέση μιας υπέροχης λιακάδας με άφθονο φαγητό. Και έτσι λοιπόν συνέβη όταν ένα απόγευμα καθόμουν με τον Γάλλο πρόξενο και δύο ή τρεις ανταποκριτές που γνώριζαν τη δυστυχία της Άρτας σε έναν κήπο με το αεράκι δίπλα στη θάλασσα να φυσάει ανάμεσα στους ευκάλυπτους και τα ρόδια πάνω από τα κεφάλια μας κι  ένα αηδόνι να τραγουδάει στο τριαντάφυλλο το παλιό του πάθος. Ήταν 11 Μαΐου, και καθώς καθόμουν εκεί ένα βαθύ ένστικτο με παρότρυνε να γυρίσω πίσω στην θλιμμένη περιοχή που είχα αφήσει. Όταν μίλησα γι’ αυτό, όλοι φώναζαν ότι η επιστροφή θα ήταν μια καλλιτεχνική αμαρτία. Αλλά αυτή η φωνή μέσα μου επέμενε και δεν με άφηνε να ησυχάσω μέχρις ότου, αφήνοντας τις καλλιτεχνικές αρετές σε μια άλλη σφαίρα, σηκώθηκα από το κρασί και την ωραία κουβέντα και μεταφέρθηκα στο στόμιο του Κόλπου, μακριά  από τον ήλιο και πίσω στις γκρίζες και  μωβ καταιγίδες που ξεσπούσαν πάνω από την Αιτωλική ακτή.

Η ανάμνηση όλου αυτού του τριήμερου ταξιδιού της επιστροφής παραμένει στο μυαλό μου με μια ιδιόμορφη ευκρίνεια. Εκείνη η περιοχή της Αιτωλίας και των Ακαρνανικών κόλπων είναι μια παράξενη και σχεδόν άγνωστη γη. Τρέφεται από μεγάλες  λίμνες και άφθονα  ποτάμια που ρέουν μέσα σε δάση από πουρνάρια και μαύρες βελανιδιές και έχει έναν διαφορετικό χαρακτήρα από την υπόλοιπη Ελλάδα. Και η ιστορία της  ήταν επίσης διαφορετική. Οι θεοί ήταν εκεί νωρίς, και αποχώρησαν αργά, αλλά δεν  αγάπησαν το μέρος πολύ. Ή ίσως επειδή το αγάπησαν, του έδωσαν λίγη φήμη, διαφυλάσσοντάς  το σαν ένα ακαλλιέργητο καταφύγιο για την αθανασία της απαξιωμένης ηλικίας τους. Οι κάτοικοι στα βουνά και στις πλαγιές  της πεδιάδας ήταν αποκομμένοι από την υπόλοιπη Ελλάδα και μιλούσαν διαλέκτους σχεδόν τόσο ακατανόητες όσο μια βάρβαρη γλώσσα. Ωστόσο, ανάμεσα στα βουνά και τη θάλασσα βρίσκεται η Καλυδώνα, στην οποία ήρθε η Αταλάντη, και δίπλα στην επίπεδη λιμνοθάλασσα στο Μεσολόγγι βρίσκεται η καρδιά του τελευταίου των Τιτάνων.

Περίπου τέσσερις ώρες οδικώς από το πλούσιο χωριό του Αγρινίου, όπου οι γυναίκες εξακολουθούν να δείχνουν κάποια ίχνη νότιας ομορφιάς, συναντάς τον γεμάτο χείμαρρο εκείνου του παλιού Αχελώου, που τον είχα γνωρίσει πολύ ψηλά ανάμεσα στα φαράγγια της Πίνδου. Και όμως ένα ή δύο μίλια πέρα από το ποτάμι, ο στενός δρόμος είναι σχεδόν φραγμένος από τα ερείπια τεράστιων τειχών και πυλών, τα ερείπια μιας παλιάς ελληνικής πόλης που κείτεται  εκεί ανέγγιχτη. Ένας βοσκός μου είπε ότι το λένε «Στράτος». Και με αυτή  τη λέξη ένα απόσπασμα στον Θουκυδίδη ήρθε αμυδρά στο μυαλό μου. Μήπως δεν λέει πώς ένα απόσπασμα Αθηναίων προσπάθησε κάποτε να διεισδύσει στην Αιτωλία, και σε κάποιο μέρος που λέγεται «Στράτος» περικυκλώθηκε από τους μισοβάρβαρους και καταστράφηκε; Αυτό ήταν τότε το σκηνικό…. Εδώ εκείνοι οι λαμπεροί Αθηναίοι, που είχαν ακούσει τον Περικλή και παρακολουθούσαν το κτίριο του Παρθενώνα, κοίταξαν τον ήλιο για τελευταία φορά. Εδώ περικυκλώθηκαν και καταστράφηκαν.

Μετά ο δρόμος έγινε ακόμη πιο έρημος, περνώντας στην αρχή πάνω από μια μεγάλη ακαλλιέργητη πεδιάδα από θάμνους και έλη γεμάτα καλάμια, στην οποία κυλιόντουσαν μερικά εφιαλτικά βουβάλια, και στη συνέχεια μέσα από μίλια δασικής γης με ξέφωτα που οδηγούσαν πάνω από βράχους βουνών  και μετά σε άλλες απάτητες κοιλάδες και βουνά πέρα μακριά — μια περιοχή κατάλληλη για μεσαιωνικές περιπέτειες ή τις πιο ζοφερές ιστορίες του Boccaccio. Το βράδυ της δεύτερης μέρας, αφού έκανα το γύρο  μια μεγάλης και ρηχής λίμνης που δεν είχε διέξοδο, διέσχισα μια χαμηλή λεκάνη απορροής και έφτασα ξανά ξαφνικά στον λιμανάκι του Αμβρακικού κόλπου και στον Καραβασέρα με τα νοσοκομεία του. Εκείνο το βράδυ κοιμήθηκα σε ένα τραπέζι εστιατορίου, το οποίο εξασφάλισα με κάποια ιδιοτέλεια και υπερηφάνεια λόγω της φυλής, και από εκείνο το σημείο της πλεονεκτικής θέσης έβλεπα προς  κάτω σε ένα πάτωμα γεμάτο με περίπου σαράντα ή πενήντα Άτακτους που κοιμόνταν βαθιά. Το αν κάποιος από αυτούς που κοιμόντουσαν γύρω μου πέθανε την επόμενη μέρα, δεν το ανακάλυψα ποτέ, αλλά για εκείνο το βράδυ, τουλάχιστον, κοιμόντουσαν σαν νεκροί και έμοιαζαν πολύ απόκοσμοι καθώς ήταν ξαπλωμένοι δίπλα-δίπλα, με τα τουφέκια κάτω από τα κεφάλια τους, τα αστραφτερά φυσίγγια χιαστί πάνω  στο στήθος τους, και τα κοντά μεσοφόρια τους να αναδίδουν  μια πρωτόγνωρη  μυρωδιά από το λίπος με το οποίο είχαν  αλειφτεί προσεκτικά.

Με το πρώτο σημάδι φωτός ανάμεσα στα αστέρια, ήμασταν όλοι όρθιοι κι έξω στον διάφανο αέρα. Οι Άτακτοι στριμώχτηκαν βιαστικά σε ένα μικροσκοπικό πολεμικό πλοίο που επρόκειτο να τους μεταφέρει πέρα από τον Κόλπο, και εγώ τράβηξα μπροστά κατά μήκος του κεντρικού δρόμου, το ένα μίλι μετά από το άλλο, προς την Άρτα, κάτω από έναν ουρανό σαν ελεφαντόδοντο, τόσο απαλό και δροσερό. Απ’ τη μια πλευρά μου, τα βαθιά, μωβ κύματα χτυπούσαν με τις κορφές και έσπαγαν πάνω στα βράχια ενώ  στα δεξιά μου, πολύ μπροστά, το ολοένα αυξανόμενο κατακόκκινο χρώμα  του πρωινού αποκάλυπτε σταδιακά τα χιόνια της Πίνδου. Τα πουλιά ξύπνησαν. Οι μαυροκέφαλοι γλάροι γελούσαν κατά μήκος της ακτής και οι αετοί υψώνονταν σε σπειροειδείς κύκλους χωρίς να κινούν τα  φτερά τους, μέχρι που τους άγγιξε ο κρυμμένος ήλιος και έλαμψαν στο γαλάζιο σαν δίσκοι χρυσού. Σε ένα μέρος είδα τα ιριδίζοντα μπλε και πράσινα χρώματα ενός μελισσοφάγου, και πιο μακριά ένα ζευγάρι τεράστιοι πελεκάνοι επέπλεαν σε μια λευκή λιμνοθάλασσα και στον ήχο των αλόγων εξαφανίστηκαν μέσα στο  μοβ χρώμα της δύσης με τα βαριά και δυνατά  φτερά τους. Ακριβώς πάνω από τα κεφάλια τους, ο ήλιος άγγιξε τα βράχια πάνω από την Πρέβεζα, και την ίδια στιγμή το μεγάλο κανόνι από το φρούριο της πόλης βρόντηξε  πάνω από το νερό και από τη Νικόπολη του Αυγούστου άκουσα τον μακρινό ήχο των τουφεκιών και είδα έναν αραιό καπνό να υψώνεται προς τα πάνω στον ουρανό.

Εκεί που ο δρόμος άφηνε τη θάλασσα, οδηγώντας  κατευθείαν για την Άρτα, κατά μήκος της πλατιάς κοιλάδας,  μέσα από τρύπες και σπηλιές  στους βράχους εκατέρωθεν, ή από αλώνια ανάμεσα στις όρθιες καλλιέργειες, μαυρισμένα και πεινασμένα πρόσωπα με κοίταζαν καθώς περνούσα. Στον ίδιο  δρόμο συνάντησα όλο και περισσότερους από αυτούς τους δυστυχισμένους πρόσφυγες να σπεύδουν προς νότο για να ξεφύγουν. Τα παράξενα γυναικεία φορέματα, τα κουρέλια τους από σκούρα μωβ και κόκκινα χρώματα που ενώνονταν μεταξύ τους με μεγάλα ασημένια κουμπώματα, και η σκυφτή στάση τους με τα χέρια σταυρωμένα  στο στήθος, μου έδειχναν ότι είχαν έρθει από πολύ μακριά, από τα τουρκικά σύνορα, και οι γυναίκες και τα κορίτσια, και μερικές φορές οι άνδρες, είχαν ένα μπλε τατουάζ  με σταυρό στο μέτωπό τους και στην πλάτη των χεριών τους — ένα από τα μέσα με τα οποία οι Χριστιανοί, ακόμα σκλαβωμένοι στην Ήπειρο, αψηφούσαν τα αφεντικά τους. Από τον μεγάλο αριθμό και τη βιασύνη τους κατάλαβα ότι κάποιος νέος φόβος τους είχε κυριέψει, και όταν επιτέλους, κάτω από τη φλόγα του μεσημεριανού ήλιου, ξαναμπήκα σκοντάφτοντας στο μεσαιωνικό πεζόδρομο της Άρτας, βρήκα τη μυρωδιά της πορτοκαλιάς πράγματι ακόμα βαριά μέσα στον αέρα και τα αναρίθμητα καφέ γεράκια να εξακολουθούν να κυνηγούν μύγες σαν χελιδόνια και να ουρλιάζουν από στέγη σε στέγη. Αλλά οι μακριές σειρές των χαρακωμάτων ήταν άδειες τώρα, και στα σκαλιά του Βυζαντινού Καθεδρικού ναού οι ηλικιωμένοι, οι γυναίκες και τα παιδιά στέκονταν συνωστισμένοι σαν μεσαιωνικοί Ιταλοί κατά τη διάρκεια κάποιας μάχης έξω από το τείχος μιας πόλης. Τα μάτια τους ήταν καρφωμένα σιωπηλά και  με αγωνία πάνω στις μπλε  γραμμές και τα  μπαλώματα που σιγά-σιγά ανέβαιναν σε εκείνο τον λόφο της καταπράσινης πεδιάδας ακριβώς απέναντι από το ποτάμι δίπλα στην Γκρεμενίτσα και  στους τραχείς γκρίζους λόφους πιο πέρα. Ξαφνικά, καθώς περνούσα, έσκυψαν όλοι και κράτησαν την ανάσα τους καθώς μια οβίδα από το μεγάλο μας κανόνι δίπλα στον στρατώνα ούρλιαξε πάνω από τα κεφάλια μας για να σκάσει ανάμεσα στους Τούρκους, σχεδόν τρία μίλια μακριά……” (Πηγή : SCENES IN THE THIRTY DAYS WAR BETWEEN GREECE & TURKEY – 1897, BY HENRY W. NEVINSON, London, J. M. DENT & CO. 29 and 30 BEDFORD STREET, W.C., 1898 – Μετάφραση Α. Καρρά)

Στη φωτογραφία “Ταφή αξιωματικού στον Καρβασαρά – KARAVASSARA : ENTERREMENT d’en officier”. (Πηγή : Turot, Henri, 1865- L’insurrection crétoise et la guerre Gréco-Turque : Ouvrage contenant soixante-quatorze illustrations ; d’apres les photographies de l’auteur Paris : Librairie Hachette et Cie, 1898)

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 | Σχολιάστε

Διάφοροι τύποι Ελλήνων – Φωτο No. 10

Η οικογένεια δεν είναι σίγουρη για τον τρόπο που ο Ρ. Χόλτερμαν και η ομάδα τοπογράφων της ΒΟΟΤ έφτασαν στην Ελλάδα. Από κάποιες φωτογραφίες πιθανολογούν ότι ταξίδεψαν στην Ελλάδα με καράβι και στο ταξίδι τους έπιασαν διάφορα λιμάνια. Αυτό μαρτυρά και η παρακάτω φωτογραφία. Είναι από την ομάδα φωτογραφιών “Διάφοροι τύποι Ελλήνων” που περιέχει 11 φωτος και έχει τίτλο “Νο 10 – Αληθινές τσιγγάνες στην παραλία της λίμνης Κουρνά στην Κρήτη”. (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν)

TYPES OF GREEK PEOPLE – Photo No. 10

The family is not sure how R. Holtermann and the BOOT team of surveyors got to Greece. From some photos it is possible that they travelled to Greece by boat and on their journey they stopped at various ports. This is evidenced by the photo below. It is from the photo group “Types of Greek people” and is titled “No. 10 – True gypsies on the beach of Lake Kroune, Crete”. (Photo Courtesy of the Holtermann Family)

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε

Διασχίζοντας τον Κάμπο της Άρτας – Φωτο Νο.5

Ο R. Holtermann έχει ταξινομήσει τις φωτογραφίες του σε ομάδες ανάλογα με το θέμα που φωτογράφιζε. Η πρώτη ομάδα αποτελείται από 5 φωτογραφίες και έχει τίτλο “Διασχίζοντας τον κάμπο της Άρτας με αυτοκίνητο – Περνώντας πάνω από ένα ανάχωμα ανάμεσα στο Alebe Sparanka και την πεδιάδα του Αράχθου”. Ο τίτλος της φωτογραφίας είναι “Ανοίγοντας δρόμο μέσα από χαμηλούς θάμνους”.  (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν)

CROSSING COUNTRY WORK WITH THE CAR – Photo No. 5

R. Holtermann had classified his photographs into groups according to the subject he was photographing. The first group consists of 5 photos and is entitled “Crossing country work with the car – Getting over a Dyke between Alebe Sparanka and the Arachthos river plain”. The title of the photo is “Forcing a way thro’ salt shrub”. (Photo Courtesy of the Holtermann Family)

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε

Η Άρτα το 1930 (1)

Το πρώτο μέρος από μια πανοραμική φωτογραφία της πόλης της Άρτας το 1930 από τον R. Holtermann, που την χωρίσαμε σε 5 κομμάτια για να μπορέσουμε να την δούμε πιο καθαρά. Πρόκειται για την ανατολική πλευρά της πόλης, πύλη εισόδου για όσους ταξίδευαν από το νότο. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη από το λόφο πάνω από την πόλη. Διακρίνεται το Κάστρο, ο Άραχθος ποταμός και στο βάθος τα σπίτια της Βλαχέρνας. Μπροστά, τα σπίτια της συνοικίας του Αγίου Γεωργίου, αρκετά από τα οποία είναι νεοκλασσικά. Η φωτογραφία έχει καλή ανάλυση και μπορείτε, αν την μεγεθύνετε, να δείτε πολλές λεπτομέρειες. (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν )

THE TOWN OF ARTA IN 1930

The first part of a panoramic photo of the city of Arta in 1930 by R. Holtermann, which we have divided into 5 parts so that we can see it more clearly. This is the eastern side of the city, a gateway for those travelling from the south. The photo was taken from the hill above the town. The Castle, the Arachthos river and in the background the houses of village Vlaherna can be seen. In the foreground, you can see the houses of the Agios Georgios district, several of which are neoclassical. (Photo Courtesy of the Holtermann Family)

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε

Άποψη της Άρτας από το Κάστρο

1953 – Μια ακόμη άποψη της πόλης από την ΝΑ πλευρά του Κάστρου, όπου και η είσοδος του, όταν ακόμη δεν είχε ρυμοτομηθεί. Διακρίνονται καθαρά η οδός Αμβρακίας που συναντά την οδό Τζαβέλα, εκεί όπου σήμερα είναι το κατάστημα Ηλεκτρικών ειδών Τζουβάρα.(Φωτο ΒΗΧΑ, από πρόσφατη δημοπρασία)

Από το ίδιο σημείο έχουμε αναρτήσει παλιότερα κι άλλες φωτογραφίες της ίδιας εποχής  που μπορείτε να τις δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/sta-na-toy-kastroy/

Δημοσιεύθηκε στη Το Κάστρο και το Ξενία | Σχολιάστε

Άρτα, 1949

Την φωτογραφία την είχαμε ανεβάσει και πιο παλιά και τότε υπήρξαν αμφιβολίες για το αν πρόκειται για την Άρτα. Πρόσφατα, η φωτογραφία ανέβηκε από οίκο δημοπρασιών με τίτλο “ΑΡΤΑ. Η Κεντρική πλατεία, φωτο του 1949 “.

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Δεκαθλητές, 1959

1959  – Δεκαθλητές στη Βόνιτσα (14 χρυσά μετάλλια). Δεξιά : Γ. Δ. Τζουμάκας (100, 4 χ 100, Ο.Τ.Ε.), Άρης Γαλανός (Επιθεωρητής Φ.Α., Τεχνικός και του ΑΕΤΟΥ), Γεώργιος Κολιούλης (Τριπλούν, Στρατηγός Π/Ι), Παναγ. Παπαχρήστου (Πανευρωπαϊκό στον Ακοντισμό, Επιθεωρητής Φ.Α., ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΣ, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ), Στέφανος Καλύβας (Γεωπόνος, Δ/θντης Ε.Α.Σ.Α.Φ.). Στην άκρη ο Κων/νος Κουβαράς  (Πολιτικός Μηχανικός, Διευθυντής T.E.  AWACS).

Δεύτερη σειρά : Κων/νος Μακρυγιάννης (Ιατρός), Θεόδωρος Γκολομάζος (Α.Σ.Ο.Ε.Ε., ΑΕΤΟΣ).

Τρίτη σειρά : Χρήστος Κ. Μπάρκας (Πολ. Μηχ.), Κων/νος Βαίτσης (Δ/θντής Α.Τ.Ε.), Αθανάσιος Κονταξής (Ποινικολόγος, Βουλευτής Ν.Δ.), Λάμπρος Βέτσιος (Δ.Υ.), Ευάγγελος Τζαδήμας (Πολ. Μηχ.) [Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Αθλητικές Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

Ένα γράμμα από τον Βόλο στις παραμονές του πολέμου του 1912….

Ένα γράμμα από τον Βόλο στις παραμονές έναρξης του Α Βαλκανικού πολέμου εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που άρχισε στις 8 Οκτωβρίου 1912 και έληξε οκτώ μήνες αργότερα με την υπογραφή της Συνθήκης του Λονδίνου στις 30 Μαΐου 1913 :

“Σεβαστε μου Πατέρα Μαθε  σημερον  βηκαμε  εις τόν βολον και τα πηρασαμε  πολι καλα  Ιδο ηνε πολη καλα να μη στηνοχορίστη γηα οτιδήποτε  ολη η πατριοτης είναι πολη καλά  εδο εγο ημε με τον Πάνον καί Βισαριον να φροντησιτε να σιμασητε τα γίδια και για μένα να μι στενοχοριστη τηποτε

Μάνα ημε θεριω να εχεις θαρος μεγαλον να μι χάσετε τηποτι και θα ερθου πάλι κουντα να φιλαγιτε τον γιανακιν πουλη απο ουλες της ηπόψις και θα σας γράφο τακτηκα Καληοπη να ησε γενεος καθος κι εγο να φέρισε πολι καλα  Άθελις ηγο ημε μακραν πολι  Αλά θέλο να ησε ευγενις

Για να γράπσητε εσις δεν ηναι δινατον να λαβο γραμα Αδελφε διμιτρι στή γινεκαμ να φέρεστε καλά να ημε και ηγο αναπαμενος   

Φιλο τόν νονον καί όλους τους αδελφους  μας σεγενις και φίλους και οση εροτούν δια εμενα Χερετε λιπον με ολι μου την καρδιαν καί Αφοσιοσιν  

ο ηος σας Γ. Σ. Παππας”

Στις 17/18 Σεπτεμβρίου 1912 (ημερομηνίες στο παλαιό ημερολόγιο) κηρύχτηκε από τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, γενική επιστράτευση εν όψει των Βαλκανικών πολέμων. Ο Γεώργιος προσήλθε και κατετάγη στο 6ο Σύνταγμα πεζικού, που τότε είχε έδρα την Άρτα, στην οποία και είχε ιδρυθεί το 1887. Η κήρυξη του πολέμου εναντίον της Τουρκίας στις 5 Οκτωβρίου 1912, βρήκε το σύνταγμα στον Βόλο όπου είχε μεταφερθεί με πλοία από την Πρέβεζα. Αυτό είναι το μοναδικό γράμμα που έστειλε στον πατέρα του Σπύρο και στην οικογένειά του από τον Βόλο στις 3 Οκτωβρίου 1912. Λίγες μέρες αργότερα άρχισε η προέλαση του στρατού προς το τα στενά του Σαρανταπόρου, όπου ο τουρκικός στρατός είχε οργανώσει την γραμμή αμύνης του, με ισχυρά οχυρωματικά έργα.

Στις 9 και 10 Οκτωβρίου ο στρατός ΄έδωσε την πρώτη νικηφόρο μάχη εναντίον τουρκικού στρατού στα στενά του Σαρανταπόρου, γνωστή ως μάχη των Στενών της Πόρτας. Στο γράμμα του αυτό δηλώνει στην μάνα του ότι είναι θεριό, «Μάνα ημε θεριω να εχεις θαρος μεγαλον» και ζητά από την γυναίκα του να είναι γενναία όπως και εγώ «Καληοπη να ησε γενεος καθος κι εγο».

Οι δηλώσεις του αυτές αντικατοπτρίζουν το πολύ υψηλό φρόνιμα του στρατού, που και αυτό συνέβαλλε στις διαδοχικές του σαρωτικές νίκες και στις 26 Οκτωβρίου 2012 έφθασε στην Θεσσαλονίκη και την απελευθέρωσε. Ο ίδιος δυστυχώς δεν γύρισε ποτέ πίσω, και η τύχη του και ο τόπος ταφής του αγνοούνται. Έτσι άφησε πίσω του έγκυο, την μόλις 18 χρονών γυναίκα του Καλλιόπη (1894-1982), τον γιό του Γιαννάκη ενός έτους και τον γιό του Γιώργο που γεννήθηκε λίγο αργότερα 11-10-1912 και δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα του.

Ο πατέρας του Σπύρος Παππάς είχε 8 παιδιά – Αργυρώ, Γιώργος, Δημήτρης, Μαριώ, Χρυσούλα, Κούλα, Βαγγέλης, Παναγιώτης. Ο Βαγγέλης (1897-1920) σκοτώθηκε στις 7 Ιούλιου 1920 (παλαιό ημερολόγιο), στο Κάραγατς του Έβρου σημερινή Ορεστιάδα, κατά την διάρκεια μαχών για την απελευθέρωση της Θράκης. (Σωτήρης Παπαχρήστος, εγγονός 20-02-2024). Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Σωτήρη Παπαχρήστο που μας έστειλε την εν λόγω επιστολή.

Μπορείτε να διαβάσετε για τη απελευθέρωση του Καραγάτς από το 3/40 Σύνταγμα Ευζώνων Άρτης στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-apeleytherosi-tis-adrianoypolis-apo/

στο λινκ https://doxesdespotatou.com/oi-17-eyzonoi-toy-3-40-se-poy-epesan-kata-tin/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-gefyra-toy-lochagoy-diamanti/

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε