Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

Με την ανάρτηση αυτή ολοκληρώνεται το μικρό αφιέρωμα της ιστοσελίδας μας στα Ελευθέρια της Άρτας.

Τον Σεπτέμβριο του 1881, λίγες ημέρες μετά την ενσωμάτωση της Άρτας στο ελληνικό κράτος, ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ επισκέφθηκε την πόλη. Ανάμεσα σε όσους τον συνόδευσαν βρισκόταν και ανταποκριτής της αθηναϊκής εφημερίδας «Μη Χάνεσαι», ο οποίος κατέγραψε με ζωντάνια τις εντυπώσεις, τα πρόσωπα και τις στιγμές που σημάδεψαν εκείνες τις ιστορικές ημέρες.

Μέσα από τις σελίδες του ρεπορτάζ παρελαύνουν ο Μητροπολίτης Σεραφείμ, ο δήμαρχος Αντωνόπουλος, η Αγγελική Μπότσαρη, οι κάτοικοι της πόλης και οι πανηγυρισμοί για την ελευθερία. Δεν πρόκειται για μια ψυχρή ιστορική καταγραφή, αλλά για μια ανθρώπινη μαρτυρία που μας επιτρέπει να δούμε την Άρτα όπως ακριβώς την αντίκρισε ένας αυτόπτης μάρτυρας πριν από 144 χρόνια.

Με σκοπό να γίνει το πολύτιμο αυτό κείμενο πιο προσιτό στο σύγχρονο κοινό, δημιούργησα το ψηφιακό λεύκωμα «Στην ελεύθερη Άρτα», βασισμένο στο ιστορικό δημοσίευμα της εφημερίδας «Μη Χάνεσαι». Η έκδοση συνοδεύεται από πρωτότυπες καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις, εμπνευσμένες από το ύφος των “Κλασσικών Εικονογραφημένων”, εμβληματικών εκδόσεων του 20ού αιώνα, οι οποίες επιχειρούν να αποδώσουν το κλίμα και τα πρόσωπα που περιγράφει ο δημοσιογράφος. Οι εικόνες δεν αποτελούν ιστορικά τεκμήρια, αλλά μια εικαστική προσέγγιση της Άρτας του 1881 μέσα από τις μαρτυρίες της εποχής.

Σας προσκαλώ να ξεφυλλίσετε τις σελίδες του και να ταξιδέψετε στην Άρτα του 1881, τότε που η πόλη ζούσε τις πρώτες ημέρες της ελευθερίας της και έγραφε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της.

📖 Ξεφυλλίστε το ψηφιακό λεύκωμα “Στην ελεύθερη Άρτα (1881) – Η υποδοχή του βασιλέως Γεωργίου Α΄”

👉 Πατήστε εδώ για ανάγνωση:https://heyzine.com/flip-book/c4c30cc121.html

Το ψηφιακό λεύκωμα σχεδιάστηκε και επιμελήθηκε η Αναστασία Καρρά με χρήση Adobe InDesign, στο πλαίσιο της έρευνας και των ψηφιακών δράσεων της ιστοσελίδας «Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου».

Από όλες τις συναντήσεις που κατέγραψε ο ανταποκριτής της εφημερίδας «Μη Χάνεσαι» κατά την επίσκεψη του βασιλιά Γεωργίου Α΄ στην Άρτα τον Σεπτέμβριο του 1881, μία φαίνεται πως τον συγκίνησε περισσότερο από κάθε άλλη.

Στο σπίτι του δήμαρχου Αντωνόπουλου γνώρισε μια ηλικιωμένη Σουλιώτισσα. Πριν ακόμη πληροφορηθεί το όνομά της, εντυπωσιάστηκε από την παρουσία της. Όπως γράφει, το βλέμμα, το ανάστημα και η φωνή της μαρτυρούσαν το ηρωικό αίμα από το οποίο καταγόταν. Όταν έμαθε ποια ήταν, σηκώθηκε με σεβασμό και δέος: επρόκειτο για την Αγγελική Μπότσαρη, αδελφή του ήρωα του 1821 Μάρκου Μπότσαρη.

Η μορφή της αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστούμε τη ζωή της. Κόρη του Κίτσου Μπότσαρη, έζησε από παιδί τα δραματικά γεγονότα του Σουλίου. Υπήρξε μία από τις επιζήσασες της τραγωδίας του Σέλτσου το 1804 και βρέθηκε, μαζί με άλλα μέλη της οικογένειάς της, στα χέρια των δυνάμεων του Αλή Πασά. Η ζωή της συνδέθηκε έτσι με μερικά από τα πιο δραματικά κεφάλαια της προεπαναστατικής Ηπείρου.

Όταν ο δημοσιογράφος τη συνάντησε στην Άρτα, δεν είχε απέναντί του απλώς την αδελφή ενός ήρωα. Είχε απέναντί του μια γυναίκα που είχε ζήσει το Σούλι, το Σέλτσο, την εποχή του Αλή Πασά, την Ελληνική Επανάσταση και την πορεία του ελληνικού κράτους προς την ελευθερία.

Ιδιαίτερη εντύπωση του προκάλεσε η περηφάνια με την οποία μιλούσε για τον αδελφό της. «Όταν προφέρει το όνομά του», γράφει, «αναγνωρίζει κανείς όλη τη σουλιώτικη περηφάνια». Και όταν εκείνη μίλησε για τον Μάρκο, ο ανταποκριτής ομολογεί πως δυσκολεύεται να περιγράψει τα συναισθήματα που ένιωσε.

Ωστόσο, πίσω από τη συγκίνηση διακρίνεται και μια πικρή διαπίστωση. Η Αγγελική Μπότσαρη ζούσε τότε στην Άρτα φτωχικά και σχεδόν λησμονημένη. Ο δημοσιογράφος δεν κρύβει την αγανάκτησή του και σημειώνει ότι μια τέτοια γυναίκα θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο τιμής και ευγνωμοσύνης για ολόκληρο το Έθνος.

Η μαρτυρία αυτή έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί μας επιτρέπει να δούμε την Αγγελική Μπότσαρη όχι ως ένα όνομα στις σελίδες της ιστορίας, αλλά ως ένα ζωντανό πρόσωπο. Μια γυναίκα που κουβαλούσε στη μνήμη της σχεδόν ογδόντα χρόνια αγώνων και θυσιών.

Με αφορμή τα Ελευθέρια της Άρτας, παρουσιάζουμε μια σειρά δημοσιευμάτων βασισμένων σε αυθεντικές μαρτυρίες και σπάνια τεκμήρια της εποχής της απελευθέρωσης. Μέσα από πρόσωπα, γεγονότα και αφηγήσεις του 1881 επιχειρούμε να φωτίσουμε λιγότερο γνωστές πτυχές μιας ιστορικής στιγμής που σημάδεψε την πόλη.

Στα Ελευθέρια της Άρτας θυμόμαστε συχνά τα μεγάλα γεγονότα. Σπανιότερα όμως έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε τα πρόσωπα που τα έζησαν.

Ανάμεσα στις πιο ενδιαφέρουσες μαρτυρίες του ανταποκριτή της εφημερίδας «Μη Χάνεσαι», ο οποίος συνόδευσε τον βασιλιά Γεώργιο Α΄ στην Άρτα τον Σεπτέμβριο του 1881, είναι η περιγραφή του Μητροπολίτη Άρτης Σεραφείμ. Πρόκειται ίσως για μία από τις ελάχιστες σωζόμενες περιγραφές της προσωπικότητας και της παρουσίας του.

Ο δημοσιογράφος τον παρουσιάζει ως άνθρωπο ζωηρό και εκδηλωτικό. «Σε υποδέχεται πηδώντας σχεδόν και τρέχοντας προς την πόρτα, με ανοιχτές αγκάλες και υποκλίσεις», γράφει χαρακτηριστικά. Φορούσε γυαλιά και, όπως παρατηρεί με το ιδιαίτερο χιούμορ της εποχής, το πρόσωπό του έδινε την εντύπωση ενός ανθρώπου διαρκώς ανήσυχου και νευρικού.

Μαθαίνουμε ακόμη ότι ο Σεραφείμ έγραφε ποιήματα και είχε συνθέσει στίχους για την άφιξη του βασιλιά στην ελεύθερη Άρτα. Ο ανταποκριτής παρατηρεί επίσης την επιμέλεια με την οποία είχε στολιστεί η επισκοπική κατοικία, με τάπητες, παραπετάσματα, άνθη και γιορτινό διάκοσμο, αποτυπώνοντας το κλίμα ενθουσιασμού που επικρατούσε στην πόλη μετά την απελευθέρωση.

Μέσα από αυτές τις γραμμές δεν γνωρίζουμε μόνο τον Μητροπολίτη Σεραφείμ. Γνωρίζουμε την ανθρώπινη πλευρά μιας ιστορικής μορφής της Άρτας, όπως ακριβώς την κατέγραψε ένας αυτόπτης μάρτυρας πριν από 144 χρόνια.