Κατοχή, φτώχεια, αγώνας και διχασμός σε ένα μόνο καρέ. Αντάρτες του ΕΔΕΣ κουρεύονται για να ξεφορτωθούν τις ψείρες – μια σκληρή υπενθύμιση της καθημερινότητας στο βουνό. Πίσω τους, τα συνθήματα του ΕΑΜ–ΚΚΕ χαράζουν τους τοίχους, αποτυπώνοντας τον υπόγειο εμφύλιο που ήδη γεννιέται μέσα στην Αντίσταση…..
Μια φωτογραφία που δεν δείχνει μόνο τον αγώνα κατά του κατακτητή, αλλά και τις ρωγμές που θα σημαδέψουν την Ελλάδα για δεκαετίες. (Φωτο απο τη συλλογή του κ. Μίμη Χριστοφιλάκη)
Σκέψεις
………Η αιώνια ψευδαίσθηση της άδειας για πανεπιστημιακές εξετάσεις, και κανείς δεν μας έλεγε την αλήθεια για την αδυναμία να την αξιοποιήσουμε. Η σκέψη του Πανεπιστημίου, των χρόνων που περνούσαν χωρίς να μπορώ να σπουδάσω και χωρίς να μπορώ να επωφεληθώ έστω και από μια πολύ σύντομη άδεια για να έχω μια προσωπική επαφή με το Πανεπιστήμιο, αποτέλεσε, σε όλη τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας, αιτία ανησυχίας, λύπης και απογοήτευσης. Φτωχές μου σπουδές…
Σεπτέμβριος ’42
1η Σεπτεμβρίου: Γράμμα (χωρίς λογοκρισία)
“(…) Χθες έλαβα το δικό σου με το απόκομμα της εφημερίδας σχετικά με την κατάσταση των εξετάσεων. Έφτασε και η εγκύκλιος με την οποία μας δίνεται η δυνατότητα να πάρουμε άδεια την περίοδο 1 Δεκεμβρίου – 31 Μαρτίου 1943, γι’ αυτό ηρέμησα και, όπως κι εγώ, όλοι οι υπόλοιποι συνάδελφοι στην ίδια κατάσταση (…).
Είναι εννέα η ώρα και είμαι αξιωματικός υπηρεσίας· έχω μπροστά μου ένα όμορφο τσαμπί σταφύλια. Είναι μια υπέροχη μέρα, δροσερή και γεμάτη ήλιο, και ο ουρανός είναι γεμάτος από τα αεροπλάνα μας. Είναι πραγματικά μια όμορφη και συγκινητική σκηνή· τα αεροσκάφη πηγαινοέρχονται από την Ιταλία φέρνοντας τα αγαπημένα γράμματα (…). Εδώ η ελονοσία βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Τώρα πάω να κάνω μια βόλτα στο στρατόπεδο με τη γαλάζια ταινία του παππού για να ελέγξω τι συμβαίνει.”
4 Σεπτεμβρίου: Γράμμα (λογοκριμένο)
“(…) Σε διαβεβαιώνω για την κατάσταση της υγείας μου: είμαι πολύ καλά. Για εκείνα τα είδη που θέλεις, δεν μπορώ να σε εξυπηρετήσω: το μαλλί κοστίζει έναν ολόκληρο μισθό ή και περισσότερο. Δεν μπορεί πια κανείς να αγοράσει τίποτα στη μαύρη αγορά (είναι πράγματα που θα σου τα πω από κοντά).
Για το αεροπλάνο που έπεσε δεν μπορώ να σου πω τίποτα. Θα τα πούμε, αν θέλει ο Θεός, από κοντά. Επιτέλους, μετά από τέσσερις μέρες σιωπής, έλαβα τα δύο γράμματά σου. Η ταχυδρομική υπηρεσία άλλαξε: θα έχουμε αλληλογραφία τρεις φορές την εβδομάδα και νομίζω ότι το ίδιο θα συμβεί και σε εσάς (…).
Έφτασε ο νέος διοικητής του Συντάγματος και έμεινε πολύ ικανοποιημένος· φαίνεται να είναι καλός και σοβαρός άνθρωπος” [δυστυχώς δεν θυμάμαι πια το όνομά του].
10 Σεπτεμβρίου: Γράμμα
“(…) Σήμερα μου πήγε καλά, γιατί, όντας αξιωματικός υπηρεσίας, απέφυγα μια μακρά πορεία (…)
Έφτασαν οι στρατιώτες στο Σαν Ντεμέτριο; Για τα χρήματα που σου στέλνω, νομίζω πως είναι σωστό — με τους καιρούς που ζούμε και δεδομένου ότι γνωρίζω τι θα μπορούσε να συμβεί — να αγοράσεις κάτι από τώρα (μαλλί, σιτάρι κτλ.)· είναι καλύτερα να έχεις πράγματα στο σπίτι παρά χαρτί (χρήματα), αλλά κάνε όπως νομίζεις εσύ καλύτερα.
Με τη θεραπεία των δοντιών είμαι εντάξει. Ο οδοντίατρος δεν δέχτηκε με τίποτα να πληρωθεί· είναι ένας νέος πτυχιούχος που είχα γνωρίσει σε περιστάσεις που θα σου διηγηθώ από κοντά. Μου έγραψες ότι έχεις έρθει σε σύγκρουση με τον γραμματέα του Πανεπιστημίου. Μην ανησυχείς. Για τον Οκτώβριο δεν θα μας δώσουν άδεια, παρόλο που κάνουμε αιτήσεις που τελικά δεν χρησιμεύουν σε τίποτα.”
«Σε περίπου δέκα μέρες δεν θα είμαι πια νεοτοποθετημένος, αλλά θα είμαι “κρατημένος υπό τα όπλα για λόγους πολέμου”. Ελπίζουμε αυτό το “κράτημα” να μην κρατήσει πολύ…
[Θα κρατήσει ακριβώς τρία χρόνια. Θα επιστρέψω σπίτι στις 13 Σεπτεμβρίου 1945!]
Στον 6η μου Λόχο είναι όλοι καλοί άνθρωποι· είναι απογοητευμένοι και εκνευρισμένοι γιατί εδώ και χρόνια δεν βλέπουν τις οικογένειές τους. Σχεδόν όλοι έχουν πολεμήσει στον πόλεμο της Αλβανίας και ένας Σαρδηνός στρατιώτης λείπει από το σπίτι του εδώ και 54 μήνες!
Αυτή τη στιγμή ο μάγειρας μού φέρνει λίγο γλυκό που του έστειλαν από το Μιλάνο· ο καημένος, θέλησε να το μοιραστεί με τους αξιωματικούς του.»
17 Σεπτεμβρίου: Γράμμα
«(…) Απόψε είμαι αξιωματικός υπηρεσίας. Χθες βράδυ δεν βγήκαμε γιατί ήρθαν ανώτερες διαταγές να είμαστε σε επιφυλακή. Ο διοικητής της Λόχου έφυγε με άδεια και, μέχρι να έρθει ο νέος, τον αντικαθιστά ο συνάδελφός μου — φιλόσοφος και συγκάτοικός μου — μεγαλύτερος από εμένα· αγαπιόμαστε πραγματικά και είμαστε πάντα σε πλήρη συμφωνία.
Ο υπασπιστής/υπηρέτης μου εισήχθη στο νοσοκομείο επειδή προσβλήθηκε από ελονοσία· αύριο θα πάω να τον δω και θα του πάω λίγα φρούτα που μου χάρισαν κάποιοι Έλληνες. Τον αντικαθιστά ένας καλός “πολεντόνε” (δηλαδή βορειοϊταλός) (…).
Αυτή τη στιγμή έλαβα το τηλεγράφημά σου: “Περιμένω νέα σου”. Τι τρομάρα πήρα! Είσαι απίστευτος! Σου είχα ήδη γράψει ότι η αλληλογραφία φεύγει κάθε τρεις μέρες, οπότε δεν χρειάζεται να ανησυχείς και να με τρομάζεις έτσι. Μην φοβάσαι, εδώ κανείς δεν θα με σκοτώσει… (…) [Καημένε πατέρα, μέχρι και τα μαλώματα!]»
19 Σεπτεμβρίου: Γράμμα
«Αγαπητέ πατέρα, σήμερα μου έφτασαν τρία ολόκληρα γράμματα! Τρεις γερο-κατσάδες πρώτης τάξεως! Θα ήθελα να μάθω τι φταίω εγώ ή εσύ, αν η αλληλογραφία, αντί να φτάνει κάθε μέρα, μας παραδίδεται και φεύγει κάθε τρεις ή τέσσερις. Μην κάνεις πια περίεργες υποθέσεις. Με στεναχωρείς όταν μου λες ότι δεν κοιμάσαι και ότι σχεδόν αρρωσταίνεις (…).
Τον Οκτώβριο θα πρέπει να στέλνουμε στο σπίτι ακριβώς τα πέντε έκτα του μισθού, που θα αποστέλλεται απευθείας από τη στρατιωτική διοίκηση μέσω τραπεζικής μεταφοράς· επομένως δεν θα κάνουμε πια ταχυδρομικά εμβάσματα, και για τα τοπικά έξοδα θα μας δίνουν σαράντα πέντε χιλιάδες δραχμές. Είναι χρήματα πεταμένα στον άνεμο, γιατί εδώ δεν υπάρχει τίποτα να αγοράσεις.
Η περίοδος της ελονοσίας αρχίζει κάπως να μειώνεται και δεν υπάρχει πια εκείνη η μεγάλη προσέλευση ασθενών στο νοσοκομείο. Στείλε μου λίγο χαρτί για γράψιμο με φακέλους, μερικά ξυραφάκια και λίγο χαρτί για τσιγάρα.
Ο καιρός είναι ακόμη καλός και τα βράδια, με την πανσέληνο, κάνουμε κάτι τραγουδάκια που αρέσουν πολύ στις “δεσποινίδες”. Έχουμε μάθει να παίρνουμε τη ζωή πιο χαρούμενα, έτσι ο χρόνος περνά γρήγορα και δεν νιώθουμε τόσο το βάσανο της απόστασης από το σπίτι (…).»
Σκέψεις για τις επαφές με τον άμαχο πληθυσμό
Κατά τους μακρούς μήνες της παραμονής μου στην Άρτα, παρά τις αμοιβαίες επιφυλάξεις μεταξύ Ιταλών και του ντόπιου πληθυσμού, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω διάφορους ανθρώπους και να κατανοήσω καλύτερα τη νοοτροπία, τον χαρακτήρα και τον πολιτισμό των Ελλήνων. Έκανα πολλές γνωριμίες: από τον οδοντίατρο, τον δρ. Βαφιά, μέχρι τον παπά, από τον δάσκαλο του δημοτικού — που ήταν και διερμηνέας μας — μέχρι μια ομάδα φοιτητών, από οικογένειες αγροτών μέχρι τον καφετζή, τον φωτογράφο, τον ράφτη και τις διάφορες «δεσποινίδες»: Βούλα, Νίτσα, Πόπη.
Αλλά στην Άρτα ανέπτυξα και μια σχέση καθαρής φιλίας με μια μελαχρινή και όμορφη κοπέλα, με ζωηρή ευφυΐα και γοητευτική συμπάθεια. Τη λέγανε Άννα, ορφανή από πατέρα αξιωματικό από την Πάτρα και από μητέρα πρόσφυγα· ζούσε στην Άρτα μαζί με τη μητέρα της και τον αδελφό της, Στέλιο.
Υπήρξε η «εχθρός-φίλη» εκείνων των χρόνων μίσους, πείνας, πόνου και θανάτου. Μιλούσε και έγραφε ιταλικά, και οι σύντομες συναντήσεις μας γίνονταν παρουσία του αδελφού της και μιας φίλης της (Νίτσα, υποκοριστικό του Ελενίτσα). Η φιλία μας τελείωσε τον Σεπτέμβριο του 1943, με τη μοιραία ανακωχή και την επακόλουθη αιχμαλωσία μου στη Γερμανία.
Σεπτέμβριος ’42
9 Σεπτεμβρίου: Γράμμα
«(…) Στον αέρα υπάρχει μια μυρωδιά από κάτι ύποπτο, duan të na suljen (θέλουν να μας επιτεθούν), όμως καμία ανησυχία, γιατί είμαστε ήδη πολύ προνοητικοί και προσεκτικοί (…). Εδώ και μερικές μέρες δεν κατεβαίνουμε πια στην πόλη, αλλά τρώμε πάντα στο στρατόπεδο.
Διάβασα σε μια εφημερίδα ότι αποκαταστάθηκε η αποστολή δεμάτων από την Ιταλία προς τα μέτωπα των επιχειρήσεων (…). Και πάλι σας παρακαλώ να κάνετε κουράγιο για τον θάνατο του θείου Αττίλιο και προσπάθησε να παρηγορήσεις περισσότερο την καημένη τη θεία Βιντσεντσίνα (…).
Σου ανακοινώνω επίσης ότι σε λίγες μέρες το Τάγμα θα αλλάξει έδρα· θα πάμε σε ένα χωριό και ίσως θα μείνουμε σε σκηνές, κάτι που μας στενοχωρεί λίγο. Έλαβα το πακέτο με τα ξυραφάκια, τα χαρτάκια και τα άλλα πράγματα. Χάρηκα που σταματήσατε στο Σαλέρνο. Έτσι είδες τα μέρη όπου πέρασα την πιο όμορφη — αν και πιο δύσκολη — περίοδο της στρατιωτικής μου ζωής.»
[Κατά την επιστροφή από τη Μπολόνια, ο πατέρας μου και ο θείος Σαβέριο είχαν σταματήσει στο Σαλέρνο για να χαιρετήσουν τον ξάδελφό μου Αρμάντο, δόκιμο στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών.]
Οκτώβριος ’42
5 Οκτωβρίου: Γράμμα
«Αγαπημένε μου πατέρα, σήμερα το πρωί έλαβα δύο γράμματά σου από τη Μπολόνια και έτσι έμαθα τη θλιβερότατη είδηση του θανάτου του θείου Αττίλιο. Έμεινα άφωνος και τώρα καταβάλλω τεράστια προσπάθεια για να βρω αυτές τις λίγες λέξεις.
Το πλήγμα για όλους σας ήταν βαρύ· σκέφτομαι ιδιαίτερα τη θεία Βιντσεντσίνα, η οποία φαίνεται πως γεννήθηκε για να υποφέρει. Εσύ να κάνεις κουράγιο και να προσπαθήσεις να την παρηγορήσεις λίγο. Σήμερα το πρωί έστειλα αμέσως τηλεγράφημα στη Μπολόνια.
Καημένε θείε Αττίλιο, αυτή την ώρα αναπαύεται στην ειρήνη των δικαίων μαζί με την αγαπημένη του κόρη Άλντα, στη Τσερτόζα της Μπολόνια. Και η θεία Εμίλια τι κάνει; Θα αντέξει κι αυτό το σκληρό χτύπημα; (…)
Εδώ, με τη στρατιωτική ζωή, αποσπώμαι πολύ, και αυτό με βοηθά να μη σκέφτομαι σε βάθος ούτε τις λύπες ούτε τις χαρές. Χάνονται γρήγορα. Και αυτό είναι το μοναδικό καλό της κατάστασής μου (…)»
15 Οκτωβρίου: Αεροπορική καρτ ποστάλ
«Αγαπημένε μου πατέρα, (ακολουθούν οκτώ γραμμές όλες σβησμένες από τη λογοκρισία).
Στο Σαν Ντεμέτριο τι κάνετε ωραίο; Η θεία Βιντσεντσίνα πώς είναι; Ο καιρός για την άδεια πλησιάζει και θα ήταν πολύ ωραίο αν έπεφτε στη σειρά των Χριστουγέννων. Φιλιά, Νίνο»
[Η καρτ ποστάλ έχει σχεδόν ολόκληρη σβηστεί από τη λογοκρισία. Ο πατέρας μου, περίεργος για το σβήσιμο, τρίβοντας με μια φλούδα μήλου πάνω στο σημείο που είχε μαυριστεί με μαρκαδόρο, κατάφερε (και ακόμη φαίνεται στο δελτάριο) να καθαρίσει σε ορισμένα σημεία το στρώμα της μαύρης βαφής και να διακρίνει κάποιες από τις σβησμένες λέξεις. Στο πάνω μέρος διακρίνεται μόλις: «είμαστε έτοιμοι σε πολεμική ετοιμότητα» και πιο κάτω «η ελονοσία συνεχίζει να θερίζει». Λάθος της αφέλειάς μου και της ηλικίας μου! Ήμουν 21 ετών!]
20 Οκτωβρίου: Γράμμα
«(…) Εδώ και αρκετές μέρες δεν φτάνει αλληλογραφία. Εδώ είμαστε πάντα έτοιμοι να μετακινηθούμε, αλλά δεν γνωρίζουμε ούτε τη μέρα ούτε τον τόπο. Ο καιρός παραμένει δροσερός αλλά είναι άστατος: έχω φορέσει μια μπλούζα με μακριά μανίκια και χρησιμοποιώ φανελένιο πουκάμισο. Ένας ντόπιος ράφτης μού έραψε έναν στρατιωτικό επενδύτη και επίσης ένα μάλλινο σακάκι.»
Νοέμβριος ’42
3 Νοεμβρίου: Γράμμα
«(…) Χωρίς αμφιβολία θα έρθω στο σπίτι κατά την περίοδο της χειμερινής άδειας που έχει οριστεί για εμάς τους πανεπιστημιακούς [η συνηθισμένη επίμονη αυταπάτη].
Η ελονοσία θερίζει περισσότερο από ποτέ (φράση σβησμένη από τη λογοκρισία)· ευτυχώς είναι καλοήθης και έτσι, μετά από λίγες ημέρες θεραπείας, οι στρατιώτες μπορούν να επιστρέψουν στις μονάδες τους.
Ακόμη οι σύντροφοί μου βρίσκονται έξω και κοιμούνται σε σκηνές και ίσως shkreghnjen κιόλας (πυροβολούν κιόλας). Ελπίζουμε να πάνε όλα καλά και για αυτούς και να επιστρέψουν σύντομα εδώ στην Άρτα.
Μην ανησυχείς που κουβαλάω το πιστόλι γεμάτο· πέρα από το ότι βάζω την ασφάλεια, είμαι στρατιώτης σε καιρό πολέμου! Παίρνω όλες τις δυνατές προφυλάξεις και, άλλωστε, αγαπημένε μου πατέρα, όλα εξαρτώνται από τη μοίρα!»
11 Νοεμβρίου: Γράμμα
«(…) Πριν από λίγες ημέρες έφτασαν σε ένα ελληνικό βιβλιοπωλείο κάποια ιταλικά μυθιστορήματα (…), και τα αγοράσαμε όλα.
Σήμερα είναι του Αγίου Μαρτίνου [γενέθλια του βασιλιά] και γι’ αυτό στο συσσίτιο — που έχει επαναλειτουργήσει εδώ και λίγες ημέρες — θα φάμε κάτι ξεχωριστό. Απόψε θα έρθει και ο κύριος στρατηγός και έτσι θα έχουμε ένα “μεγάλο” δείπνο με γλυκά και λικέρ.» ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ (Πηγή : Cronaca della mia vita in Grigioverde, Adriano Mazziotti, – 8 novembre 2018, σε μετάφραση Αναστασίας Καρρά)
Στη φωτογραφία από το ίδιο βιβλίο «Άρτα 1942 – Ιταλοί στρατιώτες με αντικουνουπικά καλύμματα, σε μια περίοδο όπου η ελονοσία στην περιοχή της Άρτας, όπως καταγράφεται και στις επιστολές, βρισκόταν σε έξαρση.»
Την 31-3-1943, δυο μέρες μετά τη σύσκεψη στο Τραπεζάκι, το αρχηγείο Τζουμέρκων ανταρτών Μαλτέζος – Αναγνωστάκης, ανακοίνωσε τα ακόλουθα:
Στη φωτογραφία “Νεαροί αντάρτες από την περιοχή Γραικικού Άρτης : ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΡΟΝΗΣ-ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ-ΕΥΓΓΕΛΟΣ ΖΟΛΩΤΑΣ-ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ-ΒΑΣIΛΗΣ ΣΒΕΝΖΟΥΡΗΣ-1943” (Φωτο από αρχείο Δημήτρη Αθανασίου. https://www.galaniskos.gr/)
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944), η Ελλάδα βρέθηκε χωρίς οργανωμένες κρατικές υπηρεσίες σε πολλές περιοχές. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, οι αντιστασιακές οργανώσεις ανέπτυξαν δικά τους δίκτυα επικοινωνίας και προχώρησαν στην έκδοση τοπικών γραμματοσήμων.
Τα γραμματόσημα της Εθνικής Αντίστασης δεν εξυπηρετούσαν μόνο πρακτικές ανάγκες. Αποτελούσαν και σύμβολα αγώνα, μεταφέροντας μηνύματα ελευθερίας και ελπίδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη σειρά του ΕΔΕΣ που απεικονίζεται εδώ, φαίνεται ότι η χρήση τους δεν περιοριζόταν στην αλληλογραφία, αλλά συνδεόταν και με αναμνηστικούς ή συμβολικούς σκοπούς.
Σήμερα, τέτοια τεκμήρια μας επιτρέπουν να προσεγγίσουμε όχι μόνο την ιστορία της επικοινωνίας, αλλά και το πνεύμα της Αντίστασης.
Στη φωτογραφία “Φάκελος με γραμματόσημα του ΕΔΕΣ και σφραγίδες της περιόδου της Κατοχής”.
24-3-43
ΤΗΝ 16ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΑΠΟ ΧΟΣΕΨΙΝ ΔΙΑ ΤΟ ΧΩΡΙΟΝ ΡΑΜΙΑ. ΠΕΡΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΟΠΟΥ ΕΝΕΡΓΗΘΗ Η ΠΛΕΟΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΥΠΟ ΤΩΝ ΕΑΜΙΤΩΝ ΚΑΙ ΟΠΟΥ ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΘΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΝ ΘΕΙΟΝ ΘΑΥΜΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΘΕΣΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΧΥΡΑΣ ΚΑΤΑΛΗΨΕΩΣ ΤΟΥ ΥΠΟ 85 ΕΑΜΙΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ 28 ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΞΕΝΟΙΑΣΤΟΙ ΚΑΙ ΑΝΥΠΟΠΤΟΙ ΠΕΡΝΟΥΣΑΝ ΤΗΝ ΣΤΕΝΗΝ ΑΥΤΗΝ ΧΑΡΑΔΡΑΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΝΥΚΤΑ ΟΠΟΤΕ ΥΠΕΣΤΗΣΑΝ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗΝ ΕΠΙΘΕΣΙΝ. ΑΛΛΑ Ο ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΟΣ ΘΕΟΣ ΚΑΙ Η ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΨΥΧΑΙΜΙΑ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΙΑ ΤΩΝ ΓΕΝΝΑΙΩΝ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΑΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΣΠΑΣΙΝ ΤΟΥ ΦΟΒΕΡΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΙΣ ΑΤΑΚΤΟΝ ΦΥΓΗΝ ΤΩΝ ΕΑΜΙΤΩΝ ΜΕ ΕΝΑΝ ΝΕΚΡΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΟΠΟΝ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ. ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΧΩΡΙΟΝ ΡΑΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΑΛΕΞ. ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ. ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΙ ΖΕΡΒΑ. ΜΑΖΥ ΜΑΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΑΓΟΡΟΥ ΜΕ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟΝ._
25-3-43
ΤΗΝ 8,30΄ ΩΡΑΝ ΕΡΧΕΤΑΙ ΕΞ ΑΘΗΝΩΝ Ο ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ Ο ΑΘΑΝ. ΚΩΤΣΟΒΟΛΟΣ ΚΟΜΙΖΩΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΛΛΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ. ΕΠΙΣΗΣ ΗΛΘΕΝ ΚΑΙ Ο Λ/ΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΥΛΑΚΙ ΜΕΤΑΦΕΡΩΝ ΧΡΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΓΕΝΟΜΕΝΗΝ ΡΙΨΙΝ. ΤΗΝ 10,30΄ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ. ΕΠΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ Η ΟΡΚΟΜΩΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ 11,30΄ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΛΙΠΙΑΝΑ ΟΠΟΥ ΕΙΧΕΝ ΕΤΟΙΜΑΣΘΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΗ Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΗΣ 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΝ ΕΙΧΑΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΙ ΠΟΛΛΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΩΝ ΓΥΡΩ ΧΩΡΙΩΝ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΙΕΡΕΩΝ ΤΩΝ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΕΦΩΝΗΣΕ ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΕΞΑΡΑΣ ΤΗΝ ΙΕΡΑΝ ΣΗΜΑΣΙΑΝ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΤΟΥ 21 ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΕΞΑΓΩΜΕΝΟΥ ΣΗΜΕΡΟΝ ΑΓΩΝΟΣ. ΜΕΤΑ ΕΠΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΓΕΥΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ Λ/ΓΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΕΔΡΑ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ. ΜΕΤΑ ΤΟ ΓΕΥΜΑ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΔΕΧΘΗ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΑΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ 15ην ΩΡΑΝ ΟΠΟΤΕ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΚΑΤΑΡΑΚΤΗΝ ΚΑΙ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 19,30΄. ΜΑΣ ΕΠΕΦΥΛΑΧΘΗ ΘΕΡΜΗ ΥΠΟΔΟΧΗ ΥΠΟ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ ΑΝΘ/ΣΤΟΥ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ ΙΩΑΝ. Ο ΟΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ ΘΑΥΜΑΣΙΑ._
26-3-43
ΤΟ ΠΡΩΙ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΝΤΑΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ 11ην ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙ ΑΓΝΑΝΤΑ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 13,30΄ ΩΡΑΝ,ΘΕΡΜΟΤΑΤΗ ΥΠΟΔΟΧΗ. ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΟ ΧΩΡΙΟ ΄Η΄ ΜΑΛΛΟΝ ΚΩΜΟΠΟΛΙΣ ΜΕ ΗΜΙΓΥΜΝΑΣΙΟ,ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ,ΗΛΕΚΤΡΟΦΩΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΟ ΚΟΣΜΟ. ΚΑΤΑΛΥΣΑΜΕ ΕΙΣ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΗΔΟΝΗ ΜΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΕΠ. ΕΘ. ΑΓΩΝΟΣ. Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑ ΟΥΔΕ ΣΤΙΓΜΗΝ.-ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ,ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣΩΠΑ,ΓΡΑΦΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ, ΔΙΔΟΝΤΑΙ ΟΔΗΓΙΑΙ,ΕΝΤΟΛΑΙ,ΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΘΗΝΑ-. ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΜΑΣ ΕΚΑΝΑΝ ΧΟΡΩΔΙΑ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΔΕΛΦΟΙ ΕΥΤΑΞΙΑ. _
27-3-43
ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΟΝ ΕΙΣ ΑΓΝΑΝΤΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΠΟΛΛΗΣ ΓΡΑΦΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΕΤΟΙΜΑΣΘΗ Η ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ. ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΕΓΕΥΜΑΤΙΣΑΜΕΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΚΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΤΟΥ ΕΠΙΛΑΡΧΟΥ ΑΓΟΡΟΥ ΓΕΩΡ. ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΚΛΕΙΣΜΕΝΟΙ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ._
28-3-43
ΤΗΝ 10,30΄ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΕΠΙ ΜΑΚΡΟΝ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΝΤΑΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΩΝ ΑΓΝΑΝΤΩΝ ΚΑΝΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΝ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΩΣ ΕΝΩΘΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ,ΑΝΑΠΤΥΞΑΣ ΤΟΥΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥΣ ΠΟΥ ΕΠΙΦΕΡΕΙ Ο ΔΙΧΑΣΜΟΣ. ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟΝ ΕΚΑΛΥΨΑΝ ΖΩΗΡΟΤΑΤΑΙ ΕΠΕΦΘΗΜΙΑΙ ΚΑΙ ΖΗΤΩΚΡΑΥΓΑΙ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΤΟΙΜΑΣΕ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑΝ ΠΑΡΕΛΑΒΕ Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΑΝ.ΚΩΤΣΟΒΟΛΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΧΩΡΗΣΕ. ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΠΡΑΜΑΝΤΑ ΣΥΝΟΔΕΥΟΜΕΝΟΙ ΥΠΟ ΤΗΣ ΗΜΙΣΕΙΑΣ ΔΥΝΑΜΕΩΣ. ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ ΚΑΙ ΜΑΣ ΕΓΕΝΕΤΟ ΘΕΡΜΟΤΑΤΗ ΥΠΟΔΟΧΗ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΕΦΩΝΗΣΕ ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΕΙΣ ΤΟ ΠΛΗΘΟΣ. ΤΑ ΠΡΑΜΑΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΚΩΜΟΠΟΛΙΣ ΤΟΥ Ν. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΜΕ 6.000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ. ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ, ΠΕΡΙ ΤΟ 60% ΕΙΝΑΙ ΕΑΜΙΤΑΙ. Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΕΚΑΜΕ ΤΕΤΟΙΑΝ ΑΙΣΘΗΣΙΝ ΩΣΤΕ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΕΞ ΑΥΤΩΝ ΑΠΟΣΚΙΡΤΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΑΜ ΚΑΙ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΑΝ ΕΙΣ ΤΟ ΕΔΕΣ . ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΚΑΤΑΛΥΣΑΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ ΔΗΜΗΤ. Ο ΟΠΟΙΟΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ ΘΑΥΜΑΣΙΑ._
29-3-43
ΚΑΘ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΕΙΣ ΠΡΑΜΑΝΤΑ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΔΕΧΕΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΞ ΧΩΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ ΕΙΣ ΤΑΣ ΟΠΟΙΑΣ ΔΙΔΕΙ ΟΔΗΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΑΣ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΔΕΧΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗΝ ΤΟΥ ΕΑΜ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΑΝΕΠΤΥΞΕ ΔΙΑ ΜΑΚΡΟΝ ΤΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΜΑΣ. ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΔΙΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΧΩΡΗΤΙΚΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ ΠΟΛΛΟΙ ΝΑ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΟΥΝ ΣΤΟΝ ΕΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΧΑΡΙΝ ΣΤΗΝ ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟΝ ΔΕΞΙΟΤΕΧΝΙΑΝ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ._
30-3-43
ΤΗΝ 11ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΝΤΕΣ ΕΙΣ ΑΓΝΑΝΤΑ.. ΤΟ ΠΡΩΙ ΗΛΘΕ ΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΝ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΑΡΡΥΤΕΣ Ο ΑΝΘ/ΣΤΗΣ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ ΕΜΜ. ΔΙΑ ΝΑ ΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΓΑΣ ΣΧΕΤΙΚΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΤΟΥ. ΕΙΣ ΑΓΝΑΝΤΑ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΕΧΩ ΠΟΛΛΗ ΓΡΑΦΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟΝ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΤΑΓ/ΧΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΥΠΑΡΧΗΓΟΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Ο Λ/ΓΟΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, Ο Λ/ΓΟΣ ΠΑΠΠΑΣ ΑΝΤ. ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΑΞ/ΚΟΙ ΤΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΖΗΚΟΣ ΄Η΄ ΚΟΛΙΟΔΗΜΗΤΡΗΣ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΙΧΕΝ ΜΑΚΡΑΝ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑΝ ΣΧΕΤΙΚΗΝ ΜΕ ΤΗΝ ΟΛΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ. ΤΗΝ 20,30΄ ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Η ΑΦΙΞΙΣ ΤΟΥ ΗΤΟ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΠΙΝ ΤΗΣ ΔΙΑΣΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΗΡΩΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΕΠΕΔΕΙΞΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΚΗΝ ΑΠΟΠΕΙΡΑΝ ΤΩΝ ΕΑΜΙΤΩΝ._
31-3-43
ΤΟ ΠΡΩΙ ΕΞΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ Η ΣΥΖΗΤΗΣΙΣ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΑΞ/ΚΩΝ ΤΟΥ ΑΧΗΓΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ. ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΥΣΣΙΤΙΟΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΚΟΥΚΟΥΛΙΑ ΚΑΙ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 18ην ΩΡΑΝ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΔΗΜ. ΖΑΧΑΡΗ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΤΟΥ. ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗ ΘΑΥΜΑΣΙΑ. ΜΑΖΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΤΑΓ/ΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ ΑΠ._
1-4-43
ΚΑΘ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΠΑΡΑΜΕΙΝΑΜΕΝ ΕΙΣ ΚΟΥΚΟΥΛΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΥΠΑΡΧΗΓΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΩΝ ΤΟΥ ΣΧΕΤΙΚΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘ ΟΛΗΝ ΔΡΑΣΙΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΛΑΙ ΑΙ ΕΠ. ΕΘ. ΑΓΩΝΟΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΞ ΧΩΡΙΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΟΔΗΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΧΗΓΟΝ._
2-4-43
ΤΟ ΠΡΩΙ ΑΝΑΧΩΡΕΙ ΤΟ ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΛΗΡΩΣ ΚΑΤΑΤΟΠΙΣΜΕΝΟΝ ΕΦ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ. ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΕΓΕΥΜΑΤΙΣΑΜΕ ΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΠΑ-ΑΧΙΛΕΑ ΦΑΡΜΑΚΗ, ΚΑΛΟΥ ΚΑΙ ΕΝΘΟΥΣΙΩΔΟΥΣ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ ΟΣΟΝ ΚΑΙ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ. ΤΗΝ 13ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΓΡΑΙΚΙΚΟΝ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 14ην ΩΡΑΝ. ΜΑΣ ΠΡΟΣΕΦΩΝΗΣΕ Ο ΠΑΠΑ-ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΓΙΑΠΡΟΣ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΘΕΡΜΟΣ ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ. ΜΕΤΑ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΕΦΩΝΗΣΕ ΛΟΓΟΝ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΕΝΤΑΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΟΣΤΙΣ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ (ΠΑΝΤΟΤΕ ΜΕ ΤΟ ΑΖΗΜΕΙΩΤΟ) . ΕΠΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΙΣ ΕΩΣ ΤΗΝ 4ην ΠΡΩΙΝΗΝ._
3-4-43
ΤΗΝ 9,30΄ ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΡΑΜΙΑ ΚΑΙ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 11,30΄ ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΩΣ ΤΗΝ 16ην ΩΡΑΝ ΟΠΟΤΕ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΧΟΣΕΨΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΔΗΜΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΛΥΚΟΥ ΙΩΑΝΝΗ._
4-4-43
ΤΗΝ 9ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΙ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 12,15΄ ΚΑΙ ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΑΓΓΛΟΝ ΤΑΓ/ΧΗΝ ΚΡΙΣ. ΚΑΤΑΛΥΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΔΗΜΗΤ.ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ. ΑΦΙΞΙΣ ΤΟΥ ΤΑΓ/ΧΟΥ ΚΑΡΑΜΠΕΚΙΟΥ ΚΩΝ. ΠΟΛΥ ΚΑΛΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΟΥ._
Στη φωτογραφία “Το Τάγμα του οπλαρχηγού Γεωργίου Χουλιάρα από τα Λεπιανά Άρτης”. (Πηγή : Τα Τζουμέρκα κατά τη δεκαετία του 1940, Ι. Βάνας, Ιωάννινα, 2017)
Από τη λαϊκή αγορά της Άρτας το 1981, σε μια φωτογραφία του Volker Möller. Μια σκηνή απλή, σχεδόν σιωπηλή, που όμως κρύβει μέσα της ολόκληρη την καθημερινότητα μιας εποχής.
Οι γυναίκες της αγοράς, με λιτές κινήσεις και γνώριμες συνήθειες, διαλέγουν, ζυγίζουν, υπολογίζουν, δίνουν ρέστα. Τα καλάθια και οι αυτοσχέδιοι πάγκοι γεμάτοι προϊόντα θυμίζουν μια αγορά ανθρώπινη, άμεση, χωρίς μεσάζοντες — εκεί όπου η σχέση πωλητή και αγοραστή ήταν προσωπική.
Τα πρόσωπα, κουρασμένα αλλά αξιοπρεπή, κουβαλούν τον ρυθμό μιας ζωής λιτής, δεμένης με την ανάγκη και την καθημερινή φροντίδα του σπιτιού. Φωτογραφία: Volker Möller.
Μια εικόνα από την Άρτα της δεκαετίας του 1930, από το μανάβικο του Αχιλλέα Κολοβή, απέναντι από τον Κακαβά. Μια σκηνή καθημερινότητας που σήμερα μοιάζει σχεδόν ανεξάντλητη σε λεπτομέρειες: καλαθάκια γεμάτα καρπούς, κρεμασμένα προϊόντα, πάγκοι που ξεχειλίζουν από την αφθονία της αρτινής γης.
Ο κάμπος της Άρτας, από τους πιο εύφορους της Ελλάδας, αποτυπώνεται εδώ όχι με λόγια αλλά με εικόνες — μια αθόρυβη μαρτυρία της παραγωγής, της εργασίας και της αυτάρκειας μιας άλλης εποχής.
Στο βάθος διακρίνεται και μια διαφήμιση της Ford, μια μικρή αλλά χαρακτηριστική υπενθύμιση της εισόδου της σύγχρονης εποχής ακόμη και στην καθημερινότητα της επαρχιακής αγοράς.
Οι μορφές των ανθρώπων, σοβαρές και περήφανες, στέκονται ανάμεσα στα προϊόντα του μόχθου τους, σαν φύλακες μιας καθημερινότητας που χάθηκε, αλλά άφησε πίσω της ισχυρό αποτύπωμα. (Φωτογραφία: Δ. Μητσιάνης από την συλλογή Κ.Β.)
Μια φωτογραφία από το μακρινό 1970. Ο Τάκης Κουτσογεώργος ανάμεσα σε δυο παλαίμαχους του Παναθηναϊκού. Αριστερά ο Ανδρέας Παπαεμμανουήλ, προπονητής της Αναγέννησης κατά διαστήματα (θεωρούσε την Άρτα δεύτερη πατρίδα του) και δεξιά ο Νεοτάκης (Τάκης) Λουκανίδης. Είχαν έλθει στην Άρτα προσκεκλημένοι σαν παλαίμαχοι παίκτες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ενδυμασία του Τάκη Κουτσογεώργου, χαρακτηριστική της αισθητικής της δεκαετίας του ’70: το έντονα εμπριμέ πουκάμισο με τα μεγάλα μοτίβα, το ανοιχτό γιακά χωρίς γραβάτα, καθώς και το παντελόνι με σχετικά ψηλή μέση και ίσια γραμμή. Το σύνολο αποπνέει την ανεπιτήδευτη κομψότητα της εποχής, όπου η μόδα συνδύαζε άνεση με έντονη προσωπική έκφραση. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Ο Κωνσταντίνος Οικονόμου από τη Σκουληκαριά συγκαταλέγεται μεταξύ των αγωνιστών της επαρχίας Άρτας που συμμετείχαν ενεργά στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας.
Σύμφωνα με τον Δημήτριο Φ. Καρατζένη (Η Άρτα εις την Επανάστασιν του 1821, 1978), ο Οικονόμου έδρασε μαζί με τα αδέλφια του και άλλους οπλαρχηγούς της περιοχής, λαμβάνοντας μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις στη Δυτική Ελλάδα και ιδιαίτερα στην περιοχή των Ραδοβιζίων και του Μακρυνόρους.
Έλαβε μέρος και στην πολιορκία του Μεσολογγίου, όπου και έπεσε μαχόμενος κατά την Έξοδο, προσφέροντας τη ζωή του στον Αγώνα της Ελευθερίας.
Το όνομά του περιλαμβάνεται στον Τιμητικό Κατάλογο των 143 αποθανόντων αγωνιστών (1821–1833), που καταρτίστηκε από το ελληνικό κράτος το 1858, όπου καταγράφεται με αύξοντα αριθμό 4, γεγονός που υπογραμμίζει τη θέση και την αναγνώρισή του μεταξύ των πεσόντων.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η μαρτυρία από πιστοποιητικό των οπλαρχηγών του Αγώνα (Μεσολόγγι, 15 Μαΐου 1829), όπου αναφέρεται ότι οι αδελφοί Οικονόμου:
– συμμετείχαν ενεργά στις επιχειρήσεις 1821 – 1824 στην περιοχή της Άρτας,
– προσέφεραν τόσο με τα όπλα όσο και με την περιουσία τους,
– και αγωνίστηκαν με καρτερία και γενναιότητα κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου.
Στο ίδιο έγγραφο καταγράφεται ότι δύο από τους αδελφούς θυσιάστηκαν για την πατρίδα, εκπληρώνοντας «το τελευταίον του αγαθού πολίτου χρέος».
Η μορφή του Κωνσταντίνου Οικονόμου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αγωνιστή της Ηπείρου, που, μακριά από τα μεγάλα επαναστατικά κέντρα, συνέβαλε ουσιαστικά στον Αγώνα για την ελευθερία.
📖 Πηγές:
– Δημήτριος Φ. Καρατζένης, Η Άρτα εις την Επανάστασιν του 1821, Αθήνα 1978
– Τιμητικός Κατάλογος αγωνιστών (1858)
– Πιστοποιητικό οπλαρχηγών, Μεσολόγγι 1829
Στη φωτογραφία ” Το Πιστοποιητικό οπλαρχηγών του Αγώνα (Μεσολόγγι, 15 Μαΐου 1829), που αναφέρεται στη δράση και την προσφορά της οικογένειας Οικονόμου από τη Σκουληκαριά”. (Πηγή : Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Μ. Οικονόμου, Αγρίνιο, 2022)
«Άρτα, παραμονές του 1821. Επλησίαζον να κλείσουν τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς του λαού της Άρτης.»
Μέσα σε αυτό το κλίμα, «το μυστικόν της Φιλικής Εταιρείας… φθάνει εις την Άρτα» και οι πρώτοι μυημένοι αρχίζουν την προετοιμασία «δια την μεγάλην εξέγερσιν».
Την άνοιξη του 1821, «είναι όλα έτοιμα εις την επαρχίαν της Άρτης».
Στις 15 Μαΐου 1821, στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στο Βουργαρέλι Τζουμέρκων, κηρύσσεται η Επανάσταση.
Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, περνώντας από τα χωριά της περιοχής, αναλαμβάνει να ξεσηκώσει τους κατοίκους και να συγκροτήσει επαναστατικό σώμα.
Από εκεί ξεκινούν οι πρώτες συγκρούσεις στα Τζουμέρκα και στο Ραδοβύζι — σε δύσβατα και σκληρά μέρη — όπου γράφονται οι πρώτες σελίδες του Αγώνα για την ελευθερία.
📖 Δημήτριος Φ. Καρατζένης, Η Άρτα εις την Επανάστασιν του 1821, Αθήνα 1978.
Στη φωτογραφία “Η Μονή Αγίου Γεωργίου στο Βουργαρέλι, απ’ όπου ξεκίνησε για την Άρτα ο Αγώνας της Ελευθερίας, στις 15 Μαΐου 1821”. (Φωτο από την προσωπική μου συλλογή)
