Στο ύψος της Πλατείας Μονοπωλείου, Άρτα – δεκαετία 1950

Δημοσιεύθηκε την 3 Φεβρουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Φωτογραφία από τον δρόμο στο ύψος της Πλατείας Μονοπωλείου στην Άρτα, η οποία δεν διακρίνεται στο κάδρο, αλλά βρίσκεται μπροστά από τα κτίρια που απεικονίζονται, στην απέναντι πλευρά του δρόμου. Στη δεξιά πλευρά ξεχωρίζει το ξενοδοχείο «ΑΚΡΟΠΟΛ», με τη χαρακτηριστική στοά και τον εξώστη του ορόφου, στοιχείο γνώριμο της αρχιτεκτονικής και της κοινωνικής ζωής της εποχής.
Τα συνεχόμενα κτίρια με τα καταστήματα στο ισόγειο και τις σκιασμένες στοές συνθέτουν έναν τυπικό αστικό δρόμο της μεταπολεμικής Άρτας, ενώ οι λιγοστοί πεζοί αποτυπώνουν τον ήρεμο ρυθμό της καθημερινότητας. Η εικόνα αποτελεί πολύτιμο ντοκουμέντο της πόλης, καταγράφοντας το εμπορικό και κοινωνικό μέτωπο που αναπτυσσόταν απέναντι από την Πλατεία Μονοπωλείου τη δεκαετία του 1950. (Αρχείο Α. Καρρά)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

Πλατεία Σκουφά, Άρτα – δεκαετία 1930

Δημοσιεύθηκε την 3 Φεβρουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Στιγμιότυπο από την Πλατεία Σκουφά της Άρτας κατά τη δεκαετία του 1930, την περίοδο που ο χώρος βρισκόταν σε φάση διαμόρφωσης και εκσυγχρονισμού. Στο κέντρο της εικόνας διακρίνεται οδοστρωτήρας της εποχής, σύμβολο των δημόσιων έργων και της μετάβασης από τους χωμάτινους δρόμους στη σύγχρονη αστική υποδομή. Το έδαφος είναι ακόμη ακατέργαστο, με εμφανή τα ίχνη των εργασιών, ενώ γύρω διακρίνονται χαμηλά κτίσματα, δέντρα και λιγοστοί περαστικοί που παρακολουθούν την εξέλιξη των έργων.
Η φωτογραφία αποτυπώνει μια κομβική στιγμή στην ιστορία της πόλης, όταν η πλατεία άρχιζε να παίρνει τη μορφή ενός οργανωμένου δημόσιου χώρου, αντανακλώντας τις κοινωνικές και τεχνικές αλλαγές της μεσοπολεμικής περιόδου. (Αρχείο Α. Καρρά)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

Κέντημα από την Άρτα

Δημοσιεύθηκε την 2 Φεβρουαρίου 2026 από Anastasia Karra

19ος αιώνας

Λαϊκό κέντημα με παράσταση πουλιού σε κλαδί, πλαισιωμένο από φυτικό και ανθικό διάκοσμο.
Το έργο φέρει κεντημένη επιγραφή με το όνομα της δημιουργού:

Φώτω Μ Αλέξη.

καθώς και τη χρονολόγηση:

ἐν Ἄρτῃ, τῇ 11 Ἰουνίου 1879

Η παρουσία της υπογραφής, του τόπου και της ημερομηνίας καθιστά το κέντημα προσωπική μαρτυρία και πολύτιμο τεκμήριο της ηπειρώτικης γυναικείας δημιουργίας του 19ου αιώνα. Η σύνθεση, πυκνή και ισορροπημένη, εντάσσεται στη διακοσμητική παράδοση της Ηπείρου, όπου το συμβολικό στοιχείο συνυπάρχει με την αισθητική πληρότητα.

Σήμερα το κέντημα εκτίθεται στην κεντρική βιτρίνα του Λυκείου των Ελληνίδων στην Αθήνα.

Τεκμηρίωση – Μελέτη

Για το ιστορικό, κοινωνικό και αισθητικό πλαίσιο του ηπειρώτικου κεντήματος, βλ.:

Αναστασία Γ. Καρρά
Το Κέντημα στην Ήπειρο

https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2023/01/ΤΟ-ΚΕΝΤΗΜΑ-ΣΤΗΝ-ΗΠΕΙΡΟ.pdf

📸 Φωτογραφία: Μίμης Χριστοφιλάκης

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

Μια γωνιά της Άρτας, σε διαφορετικές εποχές….

Δημοσιεύθηκε την 1 Φεβρουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Η κεντρική πλατεία της Άρτας και ο χώρος γύρω από τον Άγιο Δημήτριο. Μεταπολεμικές όψεις και πολεοδομικές μεταβολές

Ο χώρος της κεντρικής πλατείας της Άρτας και ο άξονας γύρω από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου αποτέλεσαν, ήδη από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες κοινωνικής, θρησκευτικής και πολεοδομικής ζωής της πόλης. Οι φωτογραφίες που παρουσιάζονται εδώ καταγράφουν τη σταδιακή εξέλιξη του συγκεκριμένου σημείου σε βάθος περίπου τεσσάρων δεκαετιών, από τη δεκαετία του 1950 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1980, και καταλήγουν στη σημερινή του μορφή.

Η πλατεία μπροστά από την εκκλησία στη δεκαετία του 1950

Οι δύο παλαιότερες φωτογραφίες χρονολογούνται στη δεκαετία του 1950 και απεικονίζουν την πλατεία μπροστά από την εκκλησία σε μια περίοδο όπου η περιοχή διατηρούσε ακόμη τη χαμηλή της δόμηση και τον ανοιχτό χαρακτήρα της. Κυρίαρχο στοιχείο του χώρου είναι το παλαιό κτήριο που βρισκόταν τότε στο σημείο, χαρακτηριστικό δείγμα της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της εποχής.

Η παρουσία του συγκεκριμένου κτηρίου, σε συνδυασμό με τους ανοιχτούς χώρους και την απουσία ψηλών κατασκευών, επέτρεπε μια άμεση οπτική και λειτουργική σχέση της πλατείας με τον γύρω οικιστικό ιστό. Το κτήριο αυτό κατεδαφίστηκε σε μεταγενέστερη περίοδο και στη θέση του ανεγέρθηκε μεγάλη πολυκατοικία, γεγονός που άλλαξε ριζικά την εικόνα της πλατείας και σηματοδότησε τη μετάβαση σε μια νέα φάση αστικής ανάπτυξης.

Ο δρόμος και η πλατεία κάτω από την εκκλησία (1958)

Η τρίτη φωτογραφία, χρονολογημένη στο 1958, αποτυπώνει τον δρόμο και την πλατεία κάτω από την εκκλησία, καταγράφοντας την καθημερινή λειτουργία της πόλης στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Ο χώρος εμφανίζεται ζωντανός, με έντονη παρουσία πεζών και δραστηριοτήτων, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως πέρασμα και ως σημείο κοινωνικής συναναστροφής.

Παρά τις πρώτες ενδείξεις πολεοδομικής μεταβολής, ο χαρακτήρας του χώρου παραμένει ανθρώπινος και χαμηλής κλίμακας, στοιχείο που χαρακτηρίζει συνολικά την Άρτα της περιόδου αυτής.

Ο κεντρικός δρόμος πριν την πεζοδρόμηση (τέλη δεκαετίας 1980)

Ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η φωτογραφία από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, στην οποία διακρίνεται η παρουσία λεωφορείου στον κεντρικό δρόμο της Άρτας. Το στοιχείο αυτό τεκμηριώνει ότι ο δρόμος δεν είχε ακόμη πεζοδρομηθεί και λειτουργούσε ως βασικός κυκλοφοριακός άξονας της πόλης.

Η διέλευση λεωφορείων και οχημάτων από το συγκεκριμένο σημείο αποκαλύπτει έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης του δημόσιου χώρου, όπου η κυκλοφορία συνυπήρχε άμεσα με την εμπορική και κοινωνική δραστηριότητα. Η εικόνα αυτή αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο της περιόδου που προηγήθηκε των παρεμβάσεων πεζοδρόμησης και αναδιαμόρφωσης του ιστορικού κέντρου.

Πανοραμική εικόνα της δεκαετίας 1970–1980

Η πανοραμική φωτογραφία, που χρονολογείται πιθανότατα στη δεκαετία του 1970 ή στις αρχές της δεκαετίας του 1980, προσφέρει μια συνολική εικόνα του δρόμου και της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου. Μέσα από αυτήν γίνεται εμφανής η σταδιακή ένταξη της περιοχής σε έναν πιο πυκνό και οργανωμένο αστικό ιστό, αποτέλεσμα των μεταπολεμικών εξελίξεων και της αυξανόμενης αστικοποίησης.

Η σχέση δρόμου, πλατείας και εκκλησίας διατηρείται, αλλά μεταβάλλεται ως προς την κλίμακα και τις χρήσεις, προετοιμάζοντας το έδαφος για τις αλλαγές που θα ακολουθήσουν τις επόμενες δεκαετίες.

Η σημερινή μορφή του χώρου

Η σύγχρονη φωτογραφία παρουσιάζει τη σημερινή εικόνα της πλατείας και του χώρου γύρω από την εκκλησία. Ο δρόμος έχει πλέον πεζοδρομηθεί, ο δημόσιος χώρος έχει αναδιαμορφωθεί και η λειτουργία του κέντρου έχει μετατοπιστεί από την κυκλοφορία των οχημάτων στη χρήση από τους πεζούς.

Η σύγκριση με τις παλαιότερες εικόνες αναδεικνύει με σαφήνεια το εύρος των πολεοδομικών και λειτουργικών μεταβολών που συντελέστηκαν στο κέντρο της Άρτας. Κάτω από τη σύγχρονη μορφή του χώρου εξακολουθούν να υπάρχουν τα ίχνη των προηγούμενων δεκαετιών, ορατά κυρίως μέσα από το φωτογραφικό και ιστορικό αρχείο.

Επίλογος

Οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια της μεταπολεμικής εξέλιξης του αστικού τοπίου της Άρτας. Καταγράφουν όχι μόνο την αλλαγή της αρχιτεκτονικής μορφής και των χρήσεων του χώρου, αλλά και τη μεταβολή της καθημερινής ζωής των κατοίκων. Ο χώρος γύρω από τον Άγιο Δημήτριο αναδεικνύεται έτσι ως ζωντανός μάρτυρας της ιστορικής συνέχειας και του διαρκούς μετασχηματισμού της πόλης.

Κείμενο – επιμέλεια φωτογραφιών: Αναστασία Καρρά
Πηγή φωτογραφιών: Δόξες Αγηράντες του Δεσποτάτου

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | 1 σχόλιο

Μια γωνιά της Σκουφά, τότε…

Δημοσιεύθηκε την 30 Ιανουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Δεκαετία 1980.
Μια γνώριμη εικόνα από την οδό Σκουφά, στο ύψος της πλατείας Κακαβά.
Αριστερά το κατάστημα Κωτσαρίδα με τα κατεψυγμένα προϊόντα, σημείο αναφοράς για την καθημερινότητα της γειτονιάς. Το ποδήλατο ακουμπισμένο έξω από το μαγαζί — απλό, ταλαιπωρημένο, αλλά απαραίτητο.
Μέσο μετακίνησης, εργαλείο δουλειάς, σύμβολο μιας εποχής όπου οι αποστάσεις και οι ανάγκες καλύπτονταν λιτά και ανθρώπινα.
Δεξιά το περίπτερο, χώρος συνάντησης, κουβέντας και ενημέρωσης, όπως ήταν τότε τα περίπτερα: μικρές εστίες ζωής.
Στο βάθος διακρίνεται το καφενείο του Κακαβά, τόπος ξεκούρασης, συζητήσεων και ανθρώπινων στιγμών.

Μια Άρτα που άλλαξε, αλλά μένει ζωντανή στη μνήμη μέσα από τέτοιες εικόνες.
(Φωτογραφία από το αρχείο Γιάννη Νάκα)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Βιοπαλαιστές μιας άλλης εποχής….

Δημοσιεύθηκε την 30 Ιανουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Άρτα, 1968.
Δύο φίλοι, δύο βιοπαλαιστές, μια εποχή σκληρή αλλά τίμια.

Δεξιά ο Γεώργιος Ι. Γιαννούλης, ηλεκτρολόγος, κάτοικος Ταμπακιάδας. Ένας άνθρωπος της δουλειάς και της καθημερινής προσφοράς, που έφυγε άδικα και πρόωρα από τη ζωή σε τροχαίο δυστύχημα.

Αριστερά ο Απόστολος Ν. Μπούγας, Μελισσουργιώτης, άριστος τεχνίτης και μετέπειτα δημιουργός του θρυλικού «Τσάρλυ» – Charlie Bar, απέναντι από το ρολόι, που άνοιξε τις πόρτες του το μακρινό 1984 και έγινε σημείο αναφοράς για την πόλη.

Πρόσωπα απλά, μα ιστορίες μεγάλες. (Αρχείο Κ. Μπανιά)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Επάγγελμα: Φοντήρης

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιανουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Φοντήρης, ή αλλιώς φοντιατζής ή κορδελιάστρης, ονομαζόταν ο τεχνίτης που γάζωνε το δέρμα και διαμόρφωνε το επάνω μέρος του παπουτσιού, εργασία εξειδικευμένη και καθοριστική για την κατασκευή υποδημάτων. Στη φωτογραφία απεικονίζεται ο Σταύρος Μαστοράκης σε νεαρή ηλικία, το έτος 1952, όταν εργαζόταν ως φοντήρης στο υποδηματοποιείο του Γ. Βάσου, στην οδό Σκουφά, απέναντι από την οικία Τόδουλου. Την ίδια περίοδο, με την πρώτη λειτουργία του Γραφείου ΙΚΑ στην Άρτα, ο Σταύρος Μαστοράκης συγκαταλέγεται στους πρώτους εργαζόμενους που ασφαλίστηκαν.

Το υποδηματοποιείο του Γ. Βάσου γνώριζε τότε μεγάλη άνθηση, απασχολώντας περίπου 25–27 εργαζόμενους, οι οποίοι εργάζονταν στο ισόγειο του καταστήματος, καθώς και σε δύο πατάρια που είχαν διαμορφωθεί στο εσωτερικό του. Ανάμεσα στους φοντιατζήδες του καταστήματος συγκαταλέγονταν επίσης ο Βασίλης Παπαχρήστος και ο Γρηγόρης Κοντογιάννης. Η φωτογραφία προέρχεται από το οικογενειακό αρχείο του Σταύρου Μαστοράκη και αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο της εργασιακής και κοινωνικής ιστορίας της Άρτας.

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε

Μνήμες από την Άρτα του Μεσοπολέμου!

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιανουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Ομαδική φωτογραφία από την Άρτα, περίπου στις αρχές του 1920. Στην εικόνα αποτυπώνονται πρόσωπα και ενδυμασίες της εποχής, πολύτιμα στοιχεία της κοινωνικής ζωής της πόλης κατά τον Μεσοπόλεμο. Οι άνδρες φορούν κυρίως ευρωπαϊκού τύπου κοστούμια, γιλέκα και γραβάτες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις διακρίνονται φέσια, χαρακτηριστικό της μεταβατικής περιόδου από την παράδοση στη νεότερη αστική ενδυμασία. Οι γυναίκες εμφανίζονται με μακριά φορέματα, σκούρα υφάσματα και διακριτικά κοσμήματα, στοιχεία σεμνότητας αλλά και κοινωνικής θέσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία μουσικού οργάνου, καθώς ο καθιστός άνδρας στο προσκήνιο κρατά μαντολίνο, στοιχείο που παραπέμπει σε οικογενειακή ή κοινωνική συγκέντρωση με μουσική. Στο τέλος της σκάλας, αριστερά, διακρίνεται ο Ν. Παπακώστας από τους Μελισσουργούς. Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του συλλέκτη Ν. Φασουλή, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά που τη μοιράστηκε μαζί μας.

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Πεδιάδα Άρτης, 1930. Συλλογή άγριων χόρτων για τροφή.

Δημοσιεύθηκε την 26 Ιανουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Η φωτογραφία δείχνει ανθρώπους σκυμμένους στο έδαφος της πεδιάδας, να μαζεύουν άγρια χόρτα για τροφή. Το τοπίο είναι ανοιχτό και φτωχό, χωρίς καλλιέργειες ή εμφανή μέσα εργασίας. Η πράξη δεν μοιάζει με οργανωμένη αγροτική δουλειά, αλλά με μια απλή καθημερινή πρακτική.

Όπως και οι υπόλοιπες εικόνες από το φωτογραφικό άλμπουμ του R. W. Holtermann, το στιγμιότυπο λειτουργεί ως καταγραφή μιας συγκεκριμένης στιγμής και συνθήκης της ζωής στον κάμπο της Άρτας. Η συλλογή άγριων φυτών ήταν μια γνωστή πρακτική σε περιόδους έλλειψης, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές.

Οι άνθρωποι δεν ξεχωρίζουν ως άτομα· εμφανίζονται ως μέρος ενός συνόλου, μέσα στο ίδιο τοπίο. Πρόκειται για μια φωτογραφία που καταγράφει μια απλή πράξη της καθημερινότητας, αφήνοντας τον θεατή να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν).

Arta Plain, 1930. Collection of wild greens for food.

The photograph shows people bent over the ground of the Arta plain, gathering wild greens for food. The landscape appears open and sparse, with no visible cultivation or farming tools. The activity does not resemble organized agricultural work, but rather a simple everyday practice.

Like the other images from the photographic album of R. W. Holtermann, this scene functions as a record of a particular moment and way of life. The collection of wild plants was a common practice during periods of scarcity, especially in rural areas.

The individuals are not presented as distinct figures, but as part of a larger group within the same landscape. The photograph documents an ordinary action, leaving space for the viewer to draw their own conclusions. (Photo courtesy of the Holtermann family)

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε

Κτηνοτροφικές εργασίες στον κάμπο της Άρτας!

Δημοσιεύθηκε την 26 Ιανουαρίου 2026 από Anastasia Karra

Η φωτογραφία αποτυπώνει τη διαδικασία του αρμέγματος, μια βασική πρακτική της αγροκτηνοτροφικής ζωής της ελληνικής υπαίθρου στις αρχές του 20ού αιώνα (1930).
Στη σκιά του δέντρου, ανάμεσα στο κοπάδι, ο άνθρωπος εξασφαλίζει την καθημερινή τροφή μέσα από μια γνώση και μια σχέση με τα ζώα που μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά.(Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν)

The photograph depicts the process of milking, a fundamental practice of agrarian and pastoral life in the Greek countryside in the early 20th century.
In the shade of the tree, among the flock, humans secure their daily nourishment through knowledge and a relationship with animals that was passed down from generation to generation. (Photo courtesy of the Holtermann family)

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε