Από το Πολυτεχνείο στην κυπριακή τραγωδία – Άρτα, 30 Αυγούστου 1974

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου, τον Νοέμβριο του 1973, αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της αντίστασης στη δικτατορία. Η αιματηρή καταστολή της ακολουθήθηκε από την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Δημήτριο Ιωαννίδη και την επιβολή ενός ακόμη σκληρότερου στρατιωτικού καθεστώτος.

Λίγους μήνες αργότερα, στις 15 Ιουλίου 1974, το πραξικόπημα που οργάνωσε η χούντα του Ιωαννίδη εναντίον του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου. Την ίδια ημέρα κηρύχθηκε γενική επιστράτευση στην Ελλάδα. Χιλιάδες έφεδροι κλήθηκαν να παρουσιαστούν στις στρατιωτικές μονάδες τους, ενώ η ανησυχία και η αβεβαιότητα απλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα.

Το πρωινό εκείνου του Σαββάτου το θυμάμαι ακόμη πολύ έντονα. Βρισκόμουν στα Πλατάνια Πιστιανών, κοντά στην Άρτα, όπου θα γινόταν το πανηγύρι του χωριού. Μετά τη λειτουργία μάθαμε από το ραδιόφωνο, πιθανότατα στο καφενείο του Μίχου Ντάλα, τα νέα της τουρκικής εισβολής. Το πανηγύρι ματαιώθηκε και οι άνδρες που καλούνταν στην επιστράτευση ετοιμάζονταν να παρουσιαστούν σύμφωνα με τα φύλλα πορείας τους. Ήμουν μικρή τότε, αλλά εκείνο το πρωινό έχει μείνει ανεξίτηλο στη μνήμη μου.

Η κυπριακή κρίση επιτάχυνε την κατάρρευση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, στις 24 Ιουλίου 1974.

Η τραγωδία, ωστόσο, δεν είχε τελειώσει. Στις 14–16 Αυγούστου, με τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής, τον «Αττίλα ΙΙ», ο τουρκικός στρατός κατέλαβε περίπου το 37% του εδάφους της Κύπρου, προκαλώντας μαζικό εκτοπισμό πληθυσμών και αφήνοντας βαθιά τραύματα στον κυπριακό ελληνισμό.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η μνήμη του Πολυτεχνείου, η αποκατάσταση της δημοκρατίας και η κυπριακή τραγωδία συνδέθηκαν στη συλλογική συνείδηση. Τα αιτήματα για ελευθερία και δημοκρατία συναντήθηκαν με τη διαμαρτυρία για την εισβολή στην Κύπρο και τον ρόλο των ξένων δυνάμεων.

Στις 30 Αυγούστου 1974, μόλις δύο εβδομάδες μετά τον δεύτερο «Αττίλα», πραγματοποιήθηκε στην Άρτα μια μεγάλη διαδήλωση. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αριστοτέλη Λάκκα, ήταν η πρώτη κινητοποίηση στην πόλη μετά τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής.

Η ιστορική φωτογραφία που δημοσιεύουμε σήμερα, με αφορμή την επέτειο της 17ης Νοεμβρίου, αποτυπώνει μια χαρακτηριστική στιγμή εκείνης της διαδήλωσης. Τα συνθήματα στα πλακάτ μαρτυρούν το πολιτικό κλίμα της εποχής, την αγανάκτηση για την κυπριακή τραγωδία και τη δυναμική επανεμφάνιση των πολιτών στους δρόμους, ύστερα από επτά χρόνια δικτατορίας.

Φωτογραφία: Άρτα, 30 Αυγούστου 1974. Στιγμιότυπο από τη διαδήλωση. Αριστερά ο Γιώργος Ευταξίας. Ανάμεσα στους διαδηλωτές ο Αριστοτέλης Λάκκας (πρώτος δεξιά), που κρατά πλακάτ και σχηματίζει το σήμα της νίκης. Πηγή: Φωτογραφικό αρχείο Αριστοτέλη Λάκκα.

Δημοσιεύθηκε στην Γιορτάζοντας τις Εθνικές Επετείους. Αποθηκεύστε τον μόνιμο σύνδεσμο.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *