Η μακρά πορεία των συγκοινωνιών από τον κάμπο της Άρτας στα χωριά των Τζουμέρκων.
Υπήρξε μια εποχή που οι δρόμοι προς τα Τζουμέρκα δεν μετριούνταν σε χιλιόμετρα αλλά σε ώρες και κόπο. Η επικοινωνία ανάμεσα στον κάμπο της Άρτας και τα ορεινά χωριά γινόταν με τον παλιότερο τρόπο που γνώριζαν οι άνθρωποι του τόπου: με τα πόδια και με τα ζώα.
Η πρώτη εικόνα της διαδρομής αυτής ζωντανεύει μέσα από το καραβάνι των Βλάχων. Φορτωμένα μουλάρια και άλογα ανεβαίνουν αργά τον δρόμο προς τα Τζουμέρκα, κουβαλώντας ολόκληρη τη ζωή των οικογενειών τους. Κλινοσκεπάσματα, εργαλεία, τρόφιμα και προσωπικά αντικείμενα ακολουθούν τον ετήσιο δρόμο της μετακίνησης από τον εύφορο κάμπο προς τα θερινά βοσκοτόπια των βουνών. Δεν ήταν απλώς ένα ταξίδι· ήταν ένας τρόπος ζωής που κράτησε αιώνες και διαμόρφωσε την οικονομία και την κοινωνία της περιοχής.
Με το πέρασμα των χρόνων, οι χωματόδρομοι άρχισαν δειλά να δέχονται τους πρώτους μηχανοκίνητους επισκέπτες. Η δεύτερη φωτογραφία καταγράφει μια χαρακτηριστική στιγμή εκείνης της μετάβασης. Ένα από τα πρώτα αυτοκίνητα που τόλμησαν να διασχίσουν τις δύσβατες διαδρομές προς τα χωριά των Τζουμέρκων στέκεται φορτωμένο με αποσκευές και προμήθειες. Τα ταξίδια εξακολουθούσαν να είναι περιπέτεια. Οι βλάβες ήταν συχνές, οι δρόμοι στενοί και πολλές φορές επικίνδυνοι. Ωστόσο, η μηχανή είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει τους ρυθμούς της ζωής. Οι αποστάσεις μίκραιναν και τα χωριά έβγαιναν σταδιακά από την απομόνωση.
Η εξέλιξη αυτή κορυφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ο σταθμός των υπεραστικών λεωφορείων μεταφέρθηκε από κεντρικά σημεία στην ανατολική πλευρά της Άρτας, σε μια περιοχή που τότε βρισκόταν στα όρια της πόλης. Η τρίτη φωτογραφία αποτυπώνει εκείνο το νέο συγκοινωνιακό κέντρο. Τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ, παρατεταγμένα στον χώρο στάθμευσης, αποτελούσαν πλέον τη βασική γέφυρα ανάμεσα στην πόλη και τα χωριά της Άρτας. Εκεί όπου άλλοτε ξεκινούσαν καραβάνια με μουλάρια, τώρα ξεκινούσαν καθημερινά δρομολόγια που μετέφεραν εργαζόμενους, μαθητές, στρατιώτες, εμπορεύματα και ολόκληρες οικογένειες.
Οι τρεις φωτογραφίες δεν καταγράφουν απλώς διαφορετικά μέσα μεταφοράς. Αποτυπώνουν τρεις εποχές της ίδιας ιστορίας. Από το βήμα του ζώου, στον θόρυβο της μηχανής και από εκεί στο οργανωμένο δίκτυο των λεωφορείων. Είναι η ιστορία της προσπάθειας των ανθρώπων της Άρτας να νικήσουν την απόσταση και να κρατήσουν ζωντανό τον δεσμό ανάμεσα στον κάμπο και τα βουνά.
Και ίσως γι’ αυτό οι εικόνες αυτές συγκινούν ακόμη. Γιατί πίσω από κάθε δρόμο, κάθε όχημα και κάθε διαδρομή, κρύβονται οι άνθρωποι που ταξίδεψαν, μόχθησαν και έγραψαν τη δική τους μικρή ιστορία στον τόπο των Τζουμέρκων. (Κείμενο: Αναστασία Καρρά)