Αιχμάλωτοι, αγορές ανθρώπων και δίκτυα εξαγοράς
Διακόσια χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την Έξοδο του Μεσολογγίου. Δύο αιώνες από εκείνη τη νύχτα του Απριλίου του 1826, που έμεινε χαραγμένη στη συλλογική μας μνήμη ως μία από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης.
Η ιστορία, όμως, δεν τελείωσε με την Έξοδο. Για όσους επέζησαν και βρέθηκαν στα χέρια των πολιορκητών, άρχιζε μια άλλη, λιγότερο γνωστή και εξίσου οδυνηρή διαδρομή.
Και κάπου εδώ, σχεδόν απροσδόκητα, εμφανίζεται η Άρτα.
Λίγες εβδομάδες πριν από την Έξοδο, περίπου 3.500 κάτοικοι του Αιτωλικού είχαν μεταφερθεί στην πόλη, ύστερα από τη συνθηκολόγηση και την παράδοση της ιδιαίτερης πατρίδας τους. Αργότερα, μετά την πτώση του Μεσολογγίου, στους δρόμους της Άρτας έφθαναν αιχμάλωτοι, γυναίκες και παιδιά, που η τύχη τους εξαρτιόταν συχνά από το αν κάποιος μπορούσε να πληρώσει για την ελευθερία τους. Οι μαρτυρίες της εποχής μιλούν ακόμη και για δημόσιες αγοραπωλησίες ανθρώπων στην Άρτα και την Πρέβεζα, όπου, όπως έγραφε χαρακτηριστικά μια γαλλόφωνη εφημερίδα του 1826, «πωλούνταν σαν ζώα».
Μέσα σε αυτή τη σκοτεινή ιστορία, ωστόσο, αναδύεται και μια άλλη πλευρά: εκείνη των ανθρώπων που προσπάθησαν να σώσουν τους αιχμαλώτους. Ένα δίκτυο αλληλεγγύης απλώθηκε από την Κέρκυρα ως τα φιλελληνικά κέντρα της Ευρώπης. Στην προσπάθεια αυτή συναντούμε και πρόσωπα από την περιοχή μας, με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση του Κωνσταντίνου Γεροστάθη από το Κομπότι.
Αυτή την ελάχιστα γνωστή πτυχή της ιστορίας της Άρτας επιχειρώ να φωτίσω στη νέα μου μελέτη, ακολουθώντας τα ίχνη που άφησαν πίσω τους επιστολές, προξενικές αναφορές και ευρωπαϊκές εφημερίδες του 1826.
Γιατί πίσω από τα μεγάλα γεγονότα της Ιστορίας υπάρχουν πάντα και οι μικρότερες, συχνά λησμονημένες ιστορίες των ανθρώπων………..Και μία από αυτές περνά από την Άρτα.
Μπορείτε να διαβάσετε την μελέτη εδώ και εδώ
