Μια σπάνια φωτογραφία από το Δημοτικό Σχολείο Αγορασιάς Αθαμανίου, στο Κάτω Αθαμάνιο, αποτυπώνει τα παιδιά του χωριού την ώρα του μαθητικού συσσιτίου. Καθισμένα στο ύπαιθρο, σε έναν μεγάλο κύκλο, με τα πιάτα μπροστά τους, μας μεταφέρουν σε μια εποχή κατά την οποία το σχολείο στα ορεινά χωριά της Άρτας δεν περιοριζόταν μόνο στη διδασκαλία.
Το σχολείο της Αγορασιάς είχε ιδρυθεί το 1937. Το πρώτο λιθόκτιστο διδακτήριό του, που κατασκευάστηκε με δαπάνες του Δασικού Συνεταιρισμού Αθαμανίου, κάηκε από τους Γερμανούς το 1943 και ξαναχτίστηκε από τους κατοίκους στον ίδιο χώρο το 1950. Στο σχολείο λειτούργησαν μεσημβρινά μαθητικά συσσίτια επί χρόνια, έως τα τέλη της δεκαετίας του 1960.
Τα συσσίτια αυτά είχαν ιδιαίτερη σημασία για τα ορεινά χωριά της μεταπολεμικής Άρτας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν οι Ηλίας Μπούργος και Σ. Γάτα, τα κανονικά μαθητικά συσσίτια στις περισσότερες ορεινές περιοχές άρχισαν να λειτουργούν μετά το 1950. Τα τρόφιμα παραχωρούνταν από το κράτος και τη Βασιλική Πρόνοια, ενώ μεγάλο μέρος της οργάνωσης έπεφτε στους ίδιους τους δασκάλους, τις σχολικές εφορείες και τους κατοίκους. Οι μεταφορές στα δυσπρόσιτα χωριά γίνονταν ακόμη και με αγωγιάτες και μουλάρια.
Το πρωί στα παιδιά δινόταν συνήθως γάλα από σκόνη και το μεσημέρι μαγειρεμένο φαγητό — μπακαλιάρος, φασόλια, μπλιγούρι ή μακαρόνια. Το ψωμί παρασκευαζόταν με λευκό αλεύρι που έφθανε στα χωριά για τα συσσίτια, ενώ το μαγείρεμα αναλάμβαναν γυναίκες του χωριού. Οι δάσκαλοι, πέρα από τη διδασκαλία, είχαν την ευθύνη για την παραλαβή, καταγραφή, αποθήκευση και διανομή των τροφίμων και την επίβλεψη ολόκληρης της διαδικασίας.
Η φωτογραφία, επομένως, δεν καταγράφει απλώς ένα σχολικό γεύμα. Διασώζει μια πλευρά της καθημερινότητας των παιδιών της ορεινής Άρτας στα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια, όταν γύρω από το σχολείο οργανώθηκε και ένα μικρό δίκτυο κοινωνικής φροντίδας για τις οικογένειες των χωριών.
Φωτογραφία: Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Άρτας.
Στοιχεία: Ηλίας Θ. Μπούργος – Σ. Σ. Γάτα, Η κατάσταση της εκπαίδευσης στο Νομό Άρτας κατά τον εικοστό αιώνα μέσα από τα νυχτερινά δημοτικά σχολεία του Νομού Άρτας, Άρτα, 2005.
