Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

Ένα γράμμα από τον Βόλο στις παραμονές έναρξης του Α Βαλκανικού πολέμου εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που άρχισε στις 8 Οκτωβρίου 1912 και έληξε οκτώ μήνες αργότερα με την υπογραφή της Συνθήκης του Λονδίνου στις 30 Μαΐου 1913 :

“Σεβαστε μου Πατέρα Μαθε  σημερον  βηκαμε  εις τόν βολον και τα πηρασαμε  πολι καλα  Ιδο ηνε πολη καλα να μη στηνοχορίστη γηα οτιδήποτε  ολη η πατριοτης είναι πολη καλά  εδο εγο ημε με τον Πάνον καί Βισαριον να φροντησιτε να σιμασητε τα γίδια και για μένα να μι στενοχοριστη τηποτε

Μάνα ημε θεριω να εχεις θαρος μεγαλον να μι χάσετε τηποτι και θα ερθου πάλι κουντα να φιλαγιτε τον γιανακιν πουλη απο ουλες της ηπόψις και θα σας γράφο τακτηκα Καληοπη να ησε γενεος καθος κι εγο να φέρισε πολι καλα  Άθελις ηγο ημε μακραν πολι  Αλά θέλο να ησε ευγενις

Για να γράπσητε εσις δεν ηναι δινατον να λαβο γραμα Αδελφε διμιτρι στή γινεκαμ να φέρεστε καλά να ημε και ηγο αναπαμενος   

Φιλο τόν νονον καί όλους τους αδελφους  μας σεγενις και φίλους και οση εροτούν δια εμενα Χερετε λιπον με ολι μου την καρδιαν καί Αφοσιοσιν  

ο ηος σας Γ. Σ. Παππας”

Στις 17/18 Σεπτεμβρίου 1912 (ημερομηνίες στο παλαιό ημερολόγιο) κηρύχτηκε από τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, γενική επιστράτευση εν όψει των Βαλκανικών πολέμων. Ο Γεώργιος προσήλθε και κατετάγη στο 6ο Σύνταγμα πεζικού, που τότε είχε έδρα την Άρτα, στην οποία και είχε ιδρυθεί το 1887. Η κήρυξη του πολέμου εναντίον της Τουρκίας στις 5 Οκτωβρίου 1912, βρήκε το σύνταγμα στον Βόλο όπου είχε μεταφερθεί με πλοία από την Πρέβεζα. Αυτό είναι το μοναδικό γράμμα που έστειλε στον πατέρα του Σπύρο και στην οικογένειά του από τον Βόλο στις 3 Οκτωβρίου 1912. Λίγες μέρες αργότερα άρχισε η προέλαση του στρατού προς το τα στενά του Σαρανταπόρου, όπου ο τουρκικός στρατός είχε οργανώσει την γραμμή αμύνης του, με ισχυρά οχυρωματικά έργα.

Στις 9 και 10 Οκτωβρίου ο στρατός ΄έδωσε την πρώτη νικηφόρο μάχη εναντίον τουρκικού στρατού στα στενά του Σαρανταπόρου, γνωστή ως μάχη των Στενών της Πόρτας. Στο γράμμα του αυτό δηλώνει στην μάνα του ότι είναι θεριό, «Μάνα ημε θεριω να εχεις θαρος μεγαλον» και ζητά από την γυναίκα του να είναι γενναία όπως και εγώ «Καληοπη να ησε γενεος καθος κι εγο».

Οι δηλώσεις του αυτές αντικατοπτρίζουν το πολύ υψηλό φρόνιμα του στρατού, που και αυτό συνέβαλλε στις διαδοχικές του σαρωτικές νίκες και στις 26 Οκτωβρίου 2012 έφθασε στην Θεσσαλονίκη και την απελευθέρωσε. Ο ίδιος δυστυχώς δεν γύρισε ποτέ πίσω, και η τύχη του και ο τόπος ταφής του αγνοούνται. Έτσι άφησε πίσω του έγκυο, την μόλις 18 χρονών γυναίκα του Καλλιόπη (1894-1982), τον γιό του Γιαννάκη ενός έτους και τον γιό του Γιώργο που γεννήθηκε λίγο αργότερα 11-10-1912 και δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα του.

Ο πατέρας του Σπύρος Παππάς είχε 8 παιδιά – Αργυρώ, Γιώργος, Δημήτρης, Μαριώ, Χρυσούλα, Κούλα, Βαγγέλης, Παναγιώτης. Ο Βαγγέλης (1897-1920) σκοτώθηκε στις 7 Ιούλιου 1920 (παλαιό ημερολόγιο), στο Κάραγατς του Έβρου σημερινή Ορεστιάδα, κατά την διάρκεια μαχών για την απελευθέρωση της Θράκης. (Σωτήρης Παπαχρήστος, εγγονός 20-02-2024). Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Σωτήρη Παπαχρήστο που μας έστειλε την εν λόγω επιστολή.

Μπορείτε να διαβάσετε για τη απελευθέρωση του Καραγάτς από το 3/40 Σύνταγμα Ευζώνων Άρτης στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-apeleytherosi-tis-adrianoypolis-apo/

στο λινκ https://doxesdespotatou.com/oi-17-eyzonoi-toy-3-40-se-poy-epesan-kata-tin/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-gefyra-toy-lochagoy-diamanti/

Η πριγκίπισσα Μαρία και ο Μητροπολίτης Αθηνών (Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος) Θεόκλητος Α’ στο κατάστρωμα του πλωτού στρατιωτικού νοσοκομείου “Αλβανία”, πλέοντας προς την ΄Ηπειρο. Α’ Βαλκανικός πόλεμος. (Πηγή : https://fa-elia-miet.blogspot.com/)

“1η Ιανουαρίου 1913. Στη φωτογραφία με ιδιόχειρη αφιέρωση, καθήμενος ο πρίγκηψ Γεώργιος, ο γνωστός Αρμοστής της Κρήτης.Ορθία η σύζυγός του Μαρία Βοναπάρτη. Η πριγκήπισσα είχε ναυλώσει κατά την διάρκεια της πολιορκίας των Ιωαννίνων ,το πλοίο ” Αλβανία” και το είχε μετατρέψει σε νοσοκομείο για τους τραυματίες. Ήταν ψυχαναλύτρια, μαθήτρια του Φρόυντ”. Η φωτογραφία είναι από τη συλλογή του Μίμη Χριστοφιλάκη.

Το πρώτο πλωτό νοσοκομείο στην Ελλάδα  ήταν το ατμόπλοιο “Αλβανία” το οποίο μετέτρεψε σε πλωτό νοσοκομείο η Πριγκίπισσα Μαρία της Ελλάδος, η γνωστή Μαρία Βοναπάρτη, σύζυγος του Πρίγκηπος Γεωργίου της Ελλάδος. Το πριγκιπικό ζεύγος έφθασε στην Αθήνα μόλις εξερράγη ο πόλεμος, την πρώτη βδομάδα του Οκτωβρίου του 1912. Αμέσως η Μαρία ανακοίνωσε ότι θα επιμεληθεί την λειτουργία νοσοκομείου τραυματιών μετατρέποντας την Σχολή των Ευελπίδων σε Στρατιωτικό νοσοκομείο, ενώ εξέφρασε την πρόθεσή της να ηγηθεί πρωτοβουλίας για την λειτουργία πλωτού νοσοκομείου εκπέμποντας έκκληση προς τους απανταχού Έλληνες.

Την 10η Οκτωβρίου, ο Γεώργιος και η Μαρία, μετέβησαν στον Ναύσταθμο και επιβαίνοντες ατμακάτου επιθεώρησαν τα εκεί ευρισκόμενα σκάφη για την επιλογή του καταλληλότερου για νοσοκομείο. Επελέγη το δικάταρτο ατμόπλοιο “Αλβανία” το οποίο είχε κατασκευαστεί το 1887 για λογαριασμό της Πανελληνίου Ατμοπλοΐας του Πειραιά συμφερόντων Ανδρέου Συγγρού από το ναυπηγείο A. McMillan & Son, στο Dumbarton της Σκωτίας. Το μήκος του ήταν 80,4 μέτρα, το πλάτος του 10,36 και το εκτόπισμά του 1481 τόνοι. Πριν την επίταξή του αλλά και μετά, εκτελούσε δρομολόγια μεταξύ Πειραιώς, Τεργέστης, Σμύρνης και Αλεξάνδρειας. Το 1917 πουλήθηκε στην ναυτιλιακή εταιρεία Ν.Γ. Κυριακίδης, μετονομάστηκε σε “Αλκμήνη”, και συνέχισε τα ταξίδια στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το 1937 οπότε και το 50 ετών γερασμένο σκαρί διαλύθηκε άδοξα σε ανώνυμο διαλυτήριο πλοίων στην Ιταλία.

Η διεύθυνση του πλωτού νοσοκομείου ανετέθη στον έγκριτο ιατρό Βαρθολομαίο Γκίζη, έφεδρο λοχαγό τότε. Ο Γκίζης, και όχι Γκύζης όπως συχνά αναφέρεται, είχε ειδικευθεί στα νοσήματα του ουροποιητικού και διατηρούσε ιατρείο επί της οδού Χαριλάου Τρικούπη, τότε οδό Πινακωτών. Το 1913 ίδρυσε το Τμήμα Ουροποιογεννητικών Νόσων στην Πολυκλινική Αθηνών ενώ ήταν ο πρώτος καθηγητής Ουρολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Την νοσηλευτική υπηρεσία διηύθυνε η Ελμίνα Νάζου με την συνεργασία της οικονόμου της Πριγκιπίσσης Μαρίας, Ιουλίας Κροανζέ, των κυριών της υψηλής Αθηναϊκής κοινωνίας Μαζαράκη, Όλπα Αραβαντινού Ισαβέλλα Ψύχας-Δουλγέρωφ και Φωτεινή Μεταξά, ενώ ως νοσοκόμες εργάζονταν Γαλλίδες καθώς και μέλη του φιλανθρωπικού σωματείου Union des Femmes des France. Την θέση του φαρμακοποιού ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Μπασσάς, ενώ αναφέρονται και οι γιατροί Αλιφέρης, Κράμβης και Ζορμπάς.

Για την μεταφορά των ασθενών τα καταστρώματα του Αλβανία είχαν εφοδιαστεί με αναρτώμενα φορεία κατά το σύστημα τύπου Brechot-Desprez-Ameline. Ο σχεδιασμός προέβλεπε μεταφορά 240 ασθενών σε φορεία-κλίνες και 200 περιπατητικούς. 72 κλίνες ευρίσκοντο στον πρυμναίο θάλαμο, 114 στον πρωραίο θάλαμο και 54 στα στεγασμένα τμήματα του καταστρώματος δεξιά και αριστερά. Το Αλβανία διέθετε επίσης χειρουργικό τραπέζι, προσφορά του αρχίατρου Αρνώ, προορισμένο όχι για χειρουργικές επεμβάσεις αλλά μόνο για αλλαγές και περιποίηση τραυμάτων……………..

Από τον Δεκέμβριο του 1912, όταν το μέτωπο της Ηπείρου ήταν σε πλήρη εξέλιξη, ξεκίνησαν τα ταξίδια προς και από την Πρέβεζα μεταφέροντας τους τραυματίες από τα νοσοκομεία της Φιλιππιάδος και τα μικρότερα νοσοκομεία στην Παναγιά, τα Χάνια του Εμιν Αγά και της Φτελιάς από τα μέτωπα του Μπιζανίου, της Αετοράχης της Μανωλιάσσας και τα άλλα πεδία των Ηπειρωτικών μαχών. Η πρώτη προσέγγιση της Πρεβέζης πραγματοποιήθηκε την 13η Δεκεμβρίου όταν η Πριγκίπισσα Μαρία συνοδευόταν από τον Μητροπολίτη Αθηνών Θεόκλητο. Τους υποδέχθηκαν στην αποβάθρα οι στρατιωτικές και πολιτικές αρχές και πλήθος λαού….(Πηγή : https://elinis.gr/)

Στη φωτογραφία “Σχεδιάγραμμα του Αλβανία από τον Γκίζη” – https://elinis.gr/