Ο τάφος της Αγίας Θεοδώρας και ο Ιμαρέτ Πασάς – Μια άγνωστη ιστορία

Κατά την πρώτην δεκαετίαν της Τουρκοκρατικής περιόδου (1450 – 60) αφίχθη εις την Άρταν ο Ιμαρέτ Πασάς, επιφορτισμένος με την ανέγερσιν Μουσουλμανικών ναών. Ούτος κατ’ αρχήν ενέκρινε την μεταβολήν τριών Χριστιανικών Ναών εις Τζαμιά, ήτοι : 1) του Ναού της Αγίας Θεοδώρας, 2) του Ναού της Παρηγορητίσσης και 3) του Ναού της Μονής Ελεούσης.

Θα είχον δε την αυτήν τύχην της Μονής Ελεούσης, η οποία εξηφανίσθη ολοσχερώς από του προσώπου της γης, τόσον ο Ναός της Αγίας Θεοδώρας, όσον και ο τοιούτος της Παρηγορητίσσης, εάν δεν συνέβαινον ωρισμέναι θαυματουργικαί συμπτώσεις.

Ως πρώτον λοιπόν τέμενος απεφασίσθη παρά του Ιμαρέτ Πασά η μετατροπή του Ναού της Αγίας Θεοδώρας εις Τζαμίον. Είχε δε καθορισθή όπως οι κίονες μετά των κιονοκράνων χρησιμοποιηθούν διά την στήριξην του καθωρισμένου τρούλλου του τεμένους και εις το δεξιόν μέρος, εκεί δηλ. που ευρίσκεται ο σημερινός τάφος περίπου, ν’ ανεγερθή το Τζαμίον.

Μετά την καταστροφήν της βορείας πλευράς του εξώναου, ο Ιμαρέτ Πασάς επεζήτησεν να εξαφανίση τα τυχόν υπάρχοντα λείψανα της Αγίας. Απέβλεπε δε και εις την ανεύρεσιν δαφόρων τιμαλφών ή κειμηλίων.

 Ημέραν τινά, από πρωίας, εξ Τούρκοι στρατιώται ήρχισαν να ανασκάπτουν τας θέσεις εκείνας, αι οποίαι ενεφάνιζον όψιν τάφου. Θρυμματίσαντες μέρος πλακός τινος η οποία παρουσίαζεν όψιν τάφου, ανέσυραν ταύτην και σκάπτοντες ανευρίσκουν εντός του Τάφου Λείψανα γυναικός, με μόνον ένα βραχιόλιον αργυρόν. Ο τάφος ούτος ήτο τελείως απλούς, άνευ περιτοιχίσεως.

Κατά την εκσκαφήν, εις των τούρκων στρατιωτών κτυπά ελαφρώς εις το δάκτυλον του δεξιού ποδός.

Η πληροφορία της τυμβωρυχίας διεδόθη αστραπιαίως εις ολόκληρον την πόλιν και προπορευομένου του Ιερού Κλήρου, ο λαός της Άρτης περικυκλώνει τον Ναόν.  Οι στρατιώται, μετά την ανασκαφήν του τάφου, παραλαβόντες τα σκαπανικά των εργαλεία, ανεχώρησαν. Πάντες δε είδον τον τραυματισμένον πόδα του στρατιώτου.

Ο Ιμαρέτ Πασάς είχεν καταλάβει και κατοικούσε εις μίαν οικίαν παρά την θέσιν Τουρκοπάζαρο. Ευρίσκετο δε αύτη εις το κέντρον κτήματός τινός εκτάσεως  5-6 στρεμμάτων και εντός αυτής διετήρει τας πέντε συζύγους του. Νεωτέρα δε πασών και ωραιοτέρα ήτο η εκ Προύσης, Χαριφέ.

Και ενώ ο λαός εις την πόλιν συζητεί και δυσανασχετεί διά την απόφασιν αυτήν του Ιμαρέτ Πασά, περί μετατροπής του Ναού της Αγίας Θεοδώρας εις  τζαμίον, μία απροσδόκητος πληροφορία τονώνει το ηθικόν των Χριστιανών! Η Χαριφέ ευρέθη νεκρά!

Την επομένην δε ημέραν νεωτέρα πληροφορία αναστατώνει τον χριστιανικόν λαόν της Άρτης : Ο τραυματισθείς στρατιώτης είναι νεκρός εκ δηλητηριάσεως!

Το διπλούν τούτο συμβάν αναγκάζει τον Ιμαρέτ Πασάν να αναθεωρήσει την απόφασίν του περί μετατροπής του Ναού της Αγίας Θεοδώρας εις Τζαμίον. Όχι μόνον τούτο, αλλά φέρεται και ως πρωτοστάτης εράνου διά την ανέγερσιν μεγαλοπρεπούς τάφου………(Πηγή : ΘΕΟΔΩΡΑ, Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΑΤΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ, Κων/νου Στρατή, Άρτα, 1960)

Στη φωτογραφία το εξώφυλλο του βιβλίου του Κ. Στρατή.

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Πάσχα του 1953

Γιορτάζοντας το Πάσχα του 1953 στην Άρτα με μουσική από φορητό πικ-απ, σπάνιο απόκτημα για την εποχή. Διακρίνονται ο Νίκος Μάρκου, ο Γρηγόρης Αρβανίτης και η Μαριάνθη Αρβανίτη – Λέλου. (Φωτο από αρχείο Νικολάου Μάρκου, όπως δημοσιεύτηκε στην ΑΡΤΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, τχ. 197, 2008)

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Πάσχα στην οδό Ανεμομύλων, στην Άρτα

1969 – Πάσχα στην αυλή του παλιού σπιτιού του Γιάννη Μπανιά στην οδό Ανεμομύλων. Από αριστερά : Ευσταθία Μπανιά, Αντιγόνη Μπαλάσκα – Καρρά, Ζωή Μπανιά, Ελένη Μπανιά – Μπαλάσκα, Νικόλαος Μπαλάσκας, Αικατερίνη σύζυγος Θανάση Μπανιά, Γιάννης Καραβασίλης, Γιάννης Μπαλάσκας, Παναγιώτης Μπαλάσκας, Λιλή σύζυγος Παν. Μπαλάσκα, Ελένη Μπαλάσκα. Καθιστοί από δεξιά : Χρήστος Μπαλάσκας, Φωτεινή Μπαλάσκα – Κουτρούμπα, Μαίρη Καρρά, Αναστασία Καρρά. (Φωτο από συλλογή Αναστασίας Καρρά)

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Πάσχα στο Συρράκο

Πάσχα τη δεκαετία του 1910 σε ένα από τα πιο διάσημα βλαχοχώρια της Ηπείρου, στο Συρράκο. (Η φωτογραφία αναρτήθηκε από την Maria Ku στην ομάδα “Παλιές φωτογραφίες της Ελλάδας”)

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Πάσχα στα Θεοδώριανα

1950ς – Οι Οικογένειες Μητρογιάννη και Πλεύρη σε αναμνηστική φωτογραφία δίπλα στην αυτοσχέδια ψησταριά στα Θεοδώριανα….Τότε δεν υπήρχαν ψησταριές και τα αρνιά ψήνονταν κάτω στο έδαφος. Όσο για το ψήσιμο του αρνιού, όλα τα μέλη της οικογένειας γύριζαν τη σούβλα με τη σειρά…. (Φωτο από αρχείο Ελένης Πλεύρη)

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Πάσχα στα Μελισσουργιώτικα

1960ς – Πάσχα στην οδό Μελισσουργών στο σπίτι της Οικογένειας Μπαλάσκα. Στην αυτοσχέδια ψησταριά ο Γιάννης Μπαλάσκας, όρθια η μητέρα του θειά – Μάρω και πίσω με τα γυαλιά ο δικαστικός Δ. Ρίζος. (Φωτο από προσωπική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Πάσχα του 1938

Στρατιωτικοί με τις οικογένειές τους σε αναμνηστική φωτογραφία με ημερομηνία 24 Απριλίου 1938, Πάσχα επί δικτατορίας Μεταξά, στο Στρατώνα της Άρτας. (Πηγή : ARTA City – Ancient Amvrakia, facebook page)

Μια ακόμα φωτογραφία από Πάσχα στο Στρατώνα το 1935 μπορείτε να δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/1935-lampri-ston-amyntiko-stratona-artis/

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

“Καλό Πάσχα!”

Θερμές ευχές σε όλους για Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση!

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Παλιές ελληνικές πασχαλινές κάρτες

Είναι παλιές ελληνικές πασχαλινές κάρτες. Αυτές που έστελναν οι γιαγιάδες και οι παππούδες μας, για να ευχηθούν για το Πάσχα ή αυτές που λάβαιναν με ευχές. Μας γοητεύουν γιατί μεταφέρουν μνήμες εποχών που έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Άλλωστε, ποιος στέλνει σήμερα κάρτες με ευχές! (Πηγή : https://annagelopoulou.blogspot.com/)

Ευχές με μια πολύχρωμη ανθοδέσμη!

Ευχές με χρωματισμένα λουλούδια και αυγά!

Ακόμα μία χαρούμενη ελληνική πασχαλινή κάρτα. Καμπάνες που εύχονται Χριστός Ανέστη και γιρλάντες με πολύχρωμα λουλούδια.

Δύο παιδάκια με αυγά εύχονται Χριστός Ανέστη. Στο βάθος διακρίνεται ένα βουκολικό θέμα. Βοσκός με το κοπάδι του και μία εκκλησιά. Τα παιδάκια και οι βοσκοί με το κοπάδι είναι επίσης ένα συνηθισμένο θέμα των πασχαλινών καρτών.

Η Ανάσταση και η Ανάληψη του Κυρίου είναι ένα ακόμα συνηθισμένο θέμα.

Φωτογραφία γυναικείας μορφής με λουλούδια και στο βάθος σπίτια χωριού. Οι πραγματικές φωτογραφίες χαριτωμένων νεαρών γυναικών να εύχονται Καλό Πάσχα είναι ένα ακόμα συνηθισμένο θέμα των πασχαλινών καρτών.

Μια ενδιαφέρουσα ελληνική πασχαλινή κάρτα. Ένας νεαρός κομψός άνδρας γράφει ευχές προφανώς για την αγαπημένη του.

 

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε

Το κάψιμο του Ιούδα

Κάθε χρόνο η Μεγάλη Εβδομάδα στην Άρτα κυλάει σε θρησκευτικούς ρυθμούς για να καταλήξει σε μια λαμπρή Αναστάσιμη νύχτα το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, και να ολοκληρωθεί με το φαντασμαγορικό κάψιμο του Ιούδα, ένα έθιμο που αναβιώνει εδώ και πολλά χρόνια στο προαύλιο της Παρηγορήτισσας και της Αγία Θεοδώρας…

Στη φωτογραφία “Το κρέμασμα του Ιούδα” από κάποιο Πάσχα της δεκαετίας του ’60 στην Παρηγορήτισσα. (Πηγή :  ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΑ – ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑΤΑ. Κ. Δ. Τσακτσίρας, Άρτα)

…κι εδώ μια πιο σύγχρονη εκδοχή του Ιούδα, μόλις το 2008.

“Μεγάλο Σάββατο – Απρίλιος 2008 : Μπροστά στο 1ο Δημοτικό Σχολείο. Κουστουμιά λαμέ πρασινωπή! Πουκάμισο κόκκινο και γραβάτα χρωματιστή! Τριτσάκι Άλφα! Όλα προσφορά του εμπορικού καταστήματος Θωμα & Χρυσάνθης Δάφνου, που μας ενισχύει από το 1963…Παπούτσι λουστρίνι, σκαρπίνι και με αγκράφα, προσφορά από το κατάστημα Νίνου Χ. Κουτσούμπα! Στο πέτο καρφιτσωμένα δολάρια και ευρώ των 500! Τα εσώρουχα, μια ολόκληρη μπάλα από σανό ανακατεμένο με δυναμίτη, προσφορά από τον Αθανάσιο Κ. Κάτσινο! Κατασκευαστές : Νίκος Κοματσούλης με τον ανιψιό του Νεκτάριο Ελ Σαγιέν! Φύλακας 7 – 12, ο Κώστας Μπανιάς! (Φωτο & σχόλιο Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Το Πάσχα στην Άρτα | Σχολιάστε