Ένα ακόμη διατηρητέο σπίτι στην Άρτα βρίσκεται στην είσοδο της πόλης, στην οδό Ζάρα 4, απέναντι από το άγαλμα του τσολιά, ιδιοκτησία Βασιλικής Ζώη – Παπανικολάου. (Η φωτογραφία είναι από αρχείο Διατηρητέων Μνημείων της Άρτας, Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Ηπείρου, Βορείου Ιονίου και Δυτικής Μακεδονίας, Ιωάννινα)
“Άρτα, 1957. Οι βασιλείς των Ελλήνων Παύλος και Φρειδερίκη, με τις αρχές της πόλεως σε ειδική εορταστική εξέδρα με φόντο τον ιστορικό ναό της Παρηγορήτισσας ενώπιον των οποίων μαθήτριες του Γυμνασίου Θηλέων Άρτης, ντυμένες με εθνικές στολές χορεύουν δημοτικούς χορούς. Διακρίνονται πίσω από το βασιλιά ο Δ. Αλίβερτης, δεξιά της βασίλισσας ο δήμαρχος Αρταίων Ι. Παπαβασιλείου και ο Νομάρχης Άρης Ευσταθίου. Χορεύουν οι μαθήτριες Όλγα Οικονόμου, Θεοδώρα Φούζα, Βασιλακοπούλου, Αγγελική Μάτου, Χρυσηίς Τζουβάρα, Ρόη Καλαμάκη, Καλοκαίρη και Κίτσα Τσέτη”. (Φωτο από αρχείο Ρόης Καλαμάκη όπως δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Κ. Τσιλιγιάννη, Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΣΣΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Άρτα 2007)
…και μια ακόμη πολύ όμορφη φωτογραφία από την ίδια εκδήλωση. Τα ονόματα των χορευτριών από αριστερά προς δεξιά. Ρένα Κοντογιώργου-Γκρεμπούνη, Ευσταθία Τζαχρήστα, Ντίνα Συμπεθέρου-Ρίγγα, Στέλλα Σακκά-Μπακατσέλου, Όλγα Οικονόμου-Τζουμάκα, Θεοδώρα Φούζα. (Φωτο από αρχείο Δημήτρη Τζουμάκα)
Στιγμιότυπο από την επίσκεψη της Βασιλικής Οικογένειας στην Άρτα, μάλλον το 1957. Διακρίνονται οι βασιλείς Παύλος και Φρειδερίκη, οι πριγκίπισσες Σοφία και Ειρήνη και ο Μητροπολίτης Άρτης Ιγνάτιος. Αν κρίνουμε από τα πεύκα, πρόκειται για την πλατεία Σκουφά. (Φωτο Πετρόπουλος, από ιδιωτική συλλογή)
Άρτα, 11 Μαρτίου 1946. Στιγμιότυπο από τη Λιτανεία της Αγίας Θεοδώρας στην οδό Σκουφά, λίγο πριν την Πλατεία Μονοπωλίου. (Πηγή : Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!!
Η πομπή της Λιτανείας της Αγίας Θεοδώρας κάποια χρονιά τη δεκαετία του ’50, στην οδό Βασιλέως Πύρρου, λίγο πριν επιστρέψει πάλι στο Ναό. (Πηγή : Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)
“Ως ενθύμιον από τον εορτασμόν της Αγίας Θεοδώρας του έτους 1955” Διακρίνονται οι μαθήτριες : Λέλα Ματσόκη, Νίκη Σφήκα, Καίτη Ρέπα, Μαρία Κολοβού και Λίτσα Σακελλαρίου. (Φωτο από αρχείο Λέλας Ματσόκη – Κοντοδήμα)
Μια ομάδα γυναικών προσκόπων στη Λιτανεία της Αγίας Θεοδώρας στο σημείο όπου η οδός Βασιλέως Πύρρου ανταμώνει την Πλατεία Κιλκίς και την οδό Σκουφά. Πιθανόν δεκαετία ’50. (Φωτο από αρχείο Τάκη Ζαρκαλή)
11 Μαρτίου 1948 – Συμμετοχή Προσκόπων στη Λιτανεία της Αγίας Θεοδώρας. Αρχηγοί : Γ. Μανόπουλος και Β. Γκογκάκης. Υπαρχηγός : Κόμπλιας. Ενωμοτάρχες : 1. Άγνωστος, 2. Ν. Κρεμπούνης, 3. Κ. Γελαδάρης, 4. Ι. Σανταλίδης. (Πηγή : Ο ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ, Κ. Τσιλιγιάννης, Αθήνα, 2014)
Η αψίδα στο δρόμο για την εκκλησία της Αγίας Θεοδώρας, άνευ ημερομηνίας. Αν κρίνουμε από τα ρούχα των ατόμων που εικονίζονται, είναι μάλλον από τη δεκαετία του ’50. (Πηγή : Αρχείο Εθνικού Ιστορικού Μουσείου όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)
Η πρώτη πρώιμη φωτογράφηση των Βυζαντινών μνημείων της Άρτας έγινε από τον βυζαντινολόγο Γεώργιο Λαμπάκη στα τέλη του 19ου αιώνα (1896-1898). Η σειρά αποτελείται από 24 φωτογραφίες που φυλάσσονται στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών.Συγκεκριμένα απεικονίζουν το ναό της Παρηγορήτισσας (9 λήψεις),το ναό της Αγίας Θεοδώρας (8 λήψεις), το ναό του Αγίου Βασιλείου (3 λήψεις), τη μονή της Κάτω Παναγιάς (3 λήψεις) και το ναό της Βλαχέρνας (1 λήψη).
Ο κάτοχος του αρχείου Γεώργιος Λαμπάκης, υπήρξε ο γνωστός βυζαντινολόγος, που, με άλλους λόγιους της εποχής ίδρυσε το 1884 την Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία. Ως γραμματέας της Βασίλισσας Όλγας περιόδευε σε όλο τον ελλαδικό χώρο κι έτσι είχε την ευκαιρία να καταγράψει και να φωτογραφήσει ναούς, χειρόγραφα, κειμήλια κτλ. Στις διαδρομές του συνοδεύονταν από τον αδελφό του Ιωάννη, γνωστό φωτογράφο του 19ου αιώνα, ο οποίος είχε μάθει την τέχνη στη Βιέννη και σε αυτόν οφείλεται ένα μεγάλο μέρος του αρχείου του Γ. Λαμπάκη. Από τις μέχρι σήμερα γνωστές λήψεις των μνημείων της Άρτας, αυτές του Αρχείου Γ. Λαμπάκη θεωρούνται οι παλαιότερες. Περισσότερες πληροφορίες για το Αρχείο της Οικογένειας Λαμπάκη μπορείτε να διαβάσετε στον σύνδεσμο https://www.aol.org.gr/
Στη φωτογραφία “Ο Ναός της Αγίας Θεοδώρας” από τη Συλλογή Λαμπάκη (Πηγή : Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, Αρχείο Λαμπάκη)
