Από δεξιά : Αναστάσιος Ασλανίδης (έμπορος, μεγάλη αθλητική οικογένεια από Αμισσό του Πόντου), Φανούρος Στατηράς (φυσικός), Ελευθέριος Πανταζής (υπάλληλος Δημόσιου Ταμείου), Ευστράτιος Πατσαλιάς (νομικός παρ’ Αρείω Πάγω, ιστορικός, πρόεδρος ΣΚΟΥΦΑ & Ολυμπιακού Άρτης), Απόστολος Δράκος (διευθυντής Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου). (Φωτο από αρχείο Α. Δράκου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
10 Απριλίου 1967 από τον αγώνα Αναγέννησης – Εθνικής Ενόπλων. Λάκης Γκλέζος (Προοδευτική- Θρύλος – Εθνική), Κ. Ευταξίας.Πίσω στη μέση ο Κ. Νίκου. (Φωτο από αρχείο Κ. Νίκου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Δυο θεατράνθρωποι στους οποίους οι “σινεφίλ” της Άρτας οφείλουν πολλά, σε βόλτα τους στο ποτάμι την Πρωτοχρονιά του 1952. (Φωτο από αρχείο Πηνελόπης Τ. Ρίγγα)
…και η πίσω πλευρά της φωτογραφίας με την υπογραφή του Βασίλη Τσολιά!
“ … Σινεμά ο Παράδεισος …” Ιούλιος 1963 . Κοσμοϊστορικό γεγονός για το χωριό μας. Για πρώτη φορά θα ερχόταν στο Γραικικό κινηματόγραφος. Προβολή από στρατιωτικό κλιμάκιο, επίκαιρα και ελληνική ταινία. Από νωρίς το απόγεμα, πριν πέσουν τα ίσκια στο Τζουμέρκο ,σύσσωμος ο μαχαλάς Καρβούνι και Σιόπετα μαζί, γυναικόπαιδα κυρίως- οι άντρες, ως συνήθως, λείπανε ταξίδι- πήραμε το δρόμο για το « Χωριό» – έτσι λέγαμε τότε το κέντρο- όπου στην πλατεία θα γινόταν η κινηματογραφική προβολή , ακριβώς μπροστά στην παλιά μας Εκκλησία- κατακομβοειδής, με πέντε σκαλοπάτια να κατεβαίνουν, με σπάνιες αγιογραφίες και ψηφιδωτά, σήμερα θα ήταν επισκέψιμο μνημείο – την γκρεμίσαμε το Σεπτέμβριο του 1963 εντελώς επιπόλαια και ανεξήγητα , στη θέση της φτιάξαμε την καινούργια .
Εμείς τα παιδιά , γονατισμένα σε στοίχιση με τα γυμνά γόνατά μας πάνω στο χαλίκι της πλατείας – κάτι άσπρες γραμμές, από τις εξετάσεις του Σχολείου που είχαν προηγηθεί, ήταν το όριο , το οποίο επιτηρούσε προσωπικώς ο μπάρμπα –Χρήστος, άρα απαραβίαστο- oι μεγάλοι σε καρέκλες, σε πάγκους, όρθιοι…. θα σας γελάσω δεν θυμάμαι. Άσπρο σεντόνι κρεμασμένο στην πρόσοψη της Εκκλησίας, η μηχανή προβολής πάνω σ΄ ένα τραπεζάκι, ο γνωστός ήχος της μηχανής και της ταινίας που γυρίζει , αρχίζει η προβολή.
Ξεκινάει με τα « Επίκαιρα», τουτέστιν δραστηριότητες της βασιλικής οικογενείας και κυβερνητικών παραγόντων , με τον ανάλογο εκθειασμό και το λιβανοπροσκύνημα του εκφωνητή, συνέχεια με επίδειξη μόδας από κάποιο ατελιέ του Κολωνακίου- άκρως απαραίτητο και χρηστικό αυτό για τις γυναίκες του χωριού, αφού εκεί στο «σκάλο», στο “ξελάκκωμα» και στο «φορτιό» , έπρεπε να είναι ενήμερες για τις τελευταίες τάσεις της μόδας- και τέλος φάσεις από ποδοσφαιρικό αγώνα.
Με το που τελειώνουν τα επίκαιρα και αρχίζει η προβολή της ταινίας «μελό φουστανέλλα», βουκολικό δράμα -δεν θυμάμαι τον τίτλο – εμείς τα παιδιά, χορτασμένα ήδη από το υπερθέαμα των επικαίρων, αλλά και μαθημένα καθημερινά να πέφτουμε για ύπνο με το σουρούπωμα , έτσι όπως ήμασταν στα γόνατα, γείραμε ο ένας στον ώμο του άλλου και αφεθήκαμε στις αγκαλιές του Μορφέα
Κάτι φωνές με αντίλαλο, « Αυγέρηηηη !!!!» « Πούλιααα!!!» – ήταν οι ερωτευμένοι πρωταγωνιστές της ταινίας, που ματαίως αναζητούσαν ο ένας τον άλλο στις ελατοσκεπείς βουνοκορφές και στα λαγκάδια της Ρούμελης, ανάμεσα από κουδουνίσματα και βελάσματα προβάτων- τάραζαν κατά διαστήματα το γλυκό υπαίθριο ύπνο μου. Η προβολή συνεχίζονταν, ο ύπνος μου – εφτάχρονο παιδάκι- γινόταν όλο και πιο βαθύς, όπου ξάφνου, κλάμα γοερό, ανάμικτο με « μοιργιολόϊα» , από το γυναικομάνι γύρω μου, με πέταξε τρομαγμένο από τον ύπνο μου . Τι είχε γίνει; Ήταν το δραματικό φινάλε του έργου, όπου τέσσερεις φουστανελοφόροι – μαντραχαλάδες κουβαλάνε σε αυτοσχέδιο φορείο – «χαμάλα» στρωμένη με « λατσούδες» – τον Αυγέρη σκοτωμένο από τον αντίπαλο εραστή , και η μάννα του ξεμαντήλωτη να ολοφύρεται και να στηθοχτυπιέται , και να τη συνοδεύουν στο θρήνο και τον κοπετό οι δικές μας γυναίκες – θεατές, να ρεκομανάνε για το παλικάρι που είχε σκοτωθεί………. ΤΕΛΟΣ. Όχι ακριβώς. Τη στιγμή αυτή τέθηκε το μεγάλο ερώτημα. Όλες και όλοι οι θεατές συμφώνησαν βέβαια ότι ο πρωταγωνιστής Αυγέρης σκοτώθηκε στ΄ αλήθεια, αφού το είδαμε με τα ίδια μας τα μάτια, η διαφωνία εστιαζόταν στο αν είχε σκοτωθεί εκείνη τη στιγμή που γινόταν η προβολή της ταινίας ή πρωτύτερα και μας το δείχνανε τώρα. Η διαφωνία δεν λύθηκε και συνέχισε να απασχολεί τους “σινεφίλ” χωριανούς μου στο δρόμο για τα σπίτια μας, μέσα στη νύχτα. Την επόμενη μέρα ξεχάστηκε. Η σκληρή δουλειά , η σκληρή ζωή δεν άφηνε περιθώρια για συνέχεια σε τέτοιου είδους «υπαρξιακά» ερωτήματα….” (Πηγή : ….μνήμες….Χ. Καραβασίλης, Άρτα, 2021)
Στη φωτογραφία η διαφημιστική αφίσα της ταινίας “Ο όρκος του μικρού αδελφού”.”Η ταινία είναι βασισμένη στο δημοτικό άσμα “Τραγούδι του νεκρού αδελφού”, και αφηγείται τα του όρκου που έδωσε ο Κωνσταντής στη μάνα του, να φέρει πίσω την αδελφή του, προκειμένου να παντρευτεί τον άντρα της καρδιάς της. Ο ίδιος, όπως και τα οχτώ αδέρφια του, πεθαίνει και αφήνει μόνη τη μάνα, η οποία τον καταριέται. Εκείνος βγαίνει από τον τάφο για να κρατήσει την υπόσχεσή του”. Μια ταινία που είχε γεμίσει θλίψη το πολυπληθές ακροατήριο που την είχε παρακολουθήσει, στην αυλή της εκκλησίας των Πιστιανών, σε μια προβολή οργανωμένη από τα ΤΕΑ, εκεί στις αρχές του 1970……
Φωτοκάρτα με την ηπειρώτικη αστική φορεσιά των πόλεων της Ηπείρου που εκδόθηκε την δεκαετία του ’40 – Εκδόσεις THEO, Χαλκοκονδύλη 28, Αθήναι. (Φωτο από προσωπική συλλογή)
Η οδός Βλαχούτση τη δεκαετία του ’70, πριν ρυμοτομηθεί και αποτελέσει μέρος της κεντρικής πλατείας της πόλης. Τα παλιά αρχοντικά Βλαχούτση, Κατσαούνου, Βαρζέλη και άλλων, τα οποία έπεσαν από τον βομβαρδισμό του ΄41, βρισκόταν στο τέλος του δρόμου. Στην φωτογραφία βλέπουμε το φαρμακείο Τσέτη (οικία Οικονόμου) που σήμερα στεγάζεται η τράπεζα Eurobank, δίπλα είναι τα δύο κτίρια που γκρεμίστηκαν για να ανεγερθεί πολυκατοικία και δίπλα η οικία Τόδουλου που σώζεται μέχρι σήμερα. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του κ. Αποστόλη Τσιρογιάννη, όπως δημοσιεύτηκε από τον κ. Στάθη Μπαρτζώκα.
Τον 18ο και 19ο αι. στην Άρτα υπήρχε Ρωσικό Υποπροξενείο. Το μεγαλόπρεπο κτήριό του βρισκόταν στην τωρινή κεντρική πλατεία της πόλης, που την εποχή εκείνη δεν υπήρχε. Απείχε περίπου τέσσερα μέτρα από το αρχοντικό και διατηρητέο σήμερα σπίτι της αρτηνής οικογένειας Μιχάλη.
Αυτό το κτήριο χρησιμοποιήθηκε αργότερα σαν Παρθεναγωγείο, Δημοτικό σχολείο και Δικαστήριο. Πρόξενος στο Υποπροξενείο Ρωσίας από το 1858 μέχρι το 1867, ήταν ο Νικόλαος Βαρζέλης*, υιός του Απόστολου Βαρζέλη και της Άννας, που καταγόταν από την Ζαβέρδα Αιτωλοακαρνανίας και είχε εγκατασταθεί μόνιμα στην Πρέβεζα. Από το 1867 μέχρι το 1881, Υποπρόξενος ήταν ο γιός του Γεώργιος, ο οποίος είχε σαν σύζυγο την Κλεοπάτρα Μίσιου, προικολήπτρια του κτήματος Μπάνη (όπου τα δυο χωριά Άνω και Κάτω Μπάνη, Περάνθη και Λουτρότοπος αντίστοιχα).
Τετράτομα πρακτικά που βρίσκονται στη βιβλιοθήκη του συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ διασώζουν την ιστορία του Ρωσικού Υποπροξενείου στην Άρτα. Αξίζει να αναφερθεί ο τρόπος διάσωσής τους. Προπολεμικά τα πρακτικά είχε κάποια κυρία Θεοδώρα Θωμοπούλου, που το σπίτι της ήταν εκεί όπου σήμερα ο Δημοτικός Σταθμός Ραδιοφωνίας. Πολλοί συμπολίτες μας την ενθυμούνται. Συνοδευόταν, καθώς έβγαινε στην αγορά, από την οικιακή της βοηθό Λάμπρω. Χαρακτηριστική ήταν και η φράση της : « Όλοι εμένα χαιρετούνε μα τη Λάμπρω μου κοιτούνε».
Η κα Θωμοπούλου έδωσε τα πρακτικά στις αδελφές του Γιώργου Παπακώστα. Ο Γιώργος Παπακώστας ήταν γιατρός, ένας εκ των ιδρυτών του Μικρού Ομίλου, αργότερα δε χρημάτισε καθηγητής στην Υγειονομική Σχολή Αθηνών. Κάποια ημέρα της κατοχής ο συμπολίτης μας τότε Ιωάννης Ζαχαρής είχε κάνει επίσκεψη στο σπίτι του Γιώργου Παπακώστα όπου έμεναν μόνες τους οι αδελφές του και εκεί είδε ότι ετοιμάζονταν να ρίξουν βιβλία για το άναμμα του τζακιού, ελλείψει φυσικά ξύλων. Ανέστειλε την πράξη της καύσης, ερεύνησε τα βιβλία και είδε ότι ήταν τα πρακτικά των Βαρζέληδων, του Ρωσικού Υποπροξενείου. Ο Ιωάννης Ζαχαρής τα πήρε και κατόπιν τα παρέδωσε στον αδελφό του Κωσταντίνο Ζαχαρή, το γνωστό πρόεδρο του Αρείου Πάγου. Ο Γιάννης Τσούτσινος, γνωστός για τις αξιόλογες ιστορικές μελέτες του ιδιαίτερα στο χώρο της Άρτας, πληροφορήθηκε από τον Ιωάννη Ζαχαρή που βρισκόταν τα πρακτικά. Δεν άφησε την ευκαιρία να χαθεί. Όταν ήταν πρόεδρος του συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ, έστειλε επιστολή στον Κων/νο Ζαχαρή με την οποία τον παρακαλούσε να τα δωρίσει στον Σύλλογο, διερμηνεύοντας και επιθυμία του Ιωάννη Ζαχαρή (ήδη μακαρίτη). Έτσι ο ΣΚΟΥΦΑΣ έχει τα τετράτομα πρακτικά του Ρωσικού Υποπροξενείου, από τα οποία μπορεί κάποιος να αντλήσει αρκετές πληροφορίες για την Αρτηνή κοινωνία, την εμπορική κίνηση της πόλης, τη δραστηριότητα αρκετών διαπρεπών Αρτηνών, την παιδεία και τον λαϊκό πολιτισμό της πόλης, στα μέσα του 19ου αιώνα.(Πηγή : Άρθρο του Δ. Σύγκελλου στην ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, αρ. φ. 96, 1995)
*Η οικογένεια Βαρζέλη κατάγονταν από την Χίο, εύποροι οικονομικά και γνώστες της θάλασσας και κυρίως του εμπορίου. Μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια κατάκτησης της νήσου Χίου από την Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετία την 23 Αυγούστου του 1719 με ψήφισμα της Βενετικής Συγκλήτου, παραχωρούνται σε πλέον των 100 ατόμων (μερικοί ιστορικοί αναφέρονται σε είκοσι δύο οικογένειες μεταξύ των οποίων και ηοικογένεια Βαρζέλη ) Χιώτες, διακόσια είκοσι στρέμματα στην νήσο «Μεγανήσι». Η περιοχή που εγκαταστάθηκαν οι Χιώτες, ακόμα και σήμερα ονομάζεται «Χιώτικα»..Από εκεί κάποιοι εγκαταστάθηκαν μερικά χρόνια αργότερα στην Ζαβέρδα. Ο Απόστολος Βαρζέλης,δημιούργησε «οικονομική κυριαρχία») ήταν τόσο πλούσιος που έμεινε η φράση στην Ζαβέρδα «Να έχεις τα πλούτη του Βαρζέλη».
Το μόνο στοιχείο που μπορέσαμε να βρούμε σχετικά με την οικογένεια Βαρζέλη είναι η διαθήκη του Θεόδωρου Βαρζέλη, Ρώσου υπηκόου και αδελφού του Υποπρόξενου Άρτης Νικόλαου, που γράφτηκε το 1850. Ανάμεσα στα άλλα ο Θεόδωρος Βαρζέλης ζητά να δωθούν «….600 γρόσια στη νύφη μου Άννα, σύζυγο του αδελφού μου Νικολάου Βαρζέλη. Το χρυσούν ωρολόγιον με τας δύο χρυσάς αλύσεις εις τον ανεψιόν μου και πρώτον υιόν του ρηθέντος αδελφού μου Νικολάου, Γεώργιον….». Ζητεί επίσης να «….να δώσουν ετέρας δύο χιλιάδας γρόσια (2000) εις τον Μητροπολίτην Άρτης διά να τα εξοδεύση εις την Μητρόπολίν του όπως αυτός εγκρίνη και διά να μνημονεύη οπόταν ιερουργή». Στις φωτογραφίες “Η Διαθήκη του Θεόδωρου Βαρζέλη” (Πηγή : ΑΡΧΕΙΑ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΩΝ, Κ.Π. Ζαβιτζιάνος, Αθήναι, 1929)
Φωτογραφία στην Πλατεία Αγίας Τριάδας με το σχολείο στο βάθος. Δάσκαλος : Σ. Ρίζος (όρθιος αριστερά)
Τα αγόρια από αριστερά : Κώστας Ντούρος, Δημήτρης Μαντζέλος, Κώστας Κίτσου Ντάλας, Νάσιος Καραγκούνης (ο πιο μπροστινός), Γιάννης Τζαμάκος (πίσω του δεξιά), Κώστας Τζαμάκος (πίσω του δεξιά), Λάμπρος Παπαχρήστος, Κώστας Ντάλας, Βασίλης Ντάλας, Γιάννης Μαντζέλος (οι τρεις τελευταίοι στο κέντρο της φωτογραφίας). Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας, ανάμεσα στο μεσαίο και δεξιό βαρέλι από αριστερά : Γιάννης Ζέρβας, Τάκης Τσουβάλας, Μάνθος Σολούπης και Βαγγέλης Μαντζέλος.
Τα κορίτσια η πρώτη σειρά από αριστερά : Μαρούσιω Ζέρβα, Σταυρούλα Ντάλα, Κατερίνα Παπαχρήστου και Λουκία Φλώρου. Στο μέσον από αριστερά : Τούλα Φώτη, Σία Μαντζέλου, Βούλα Τσουβάλα, Βούλα Παπαχρήστου. Όρθιος πίσω δεξιά ο Τάκης Τζαμάκος. (Πηγή : ΤΟ ΔΙΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ. Ντάλα, Αθήνα, 2008)
Πρόκειται για το Μητρώο των Αρρένων του Δήμου Αγνάντων που τυπώθηκε στο τυπογραφείο ” Η ΤΡΙΠΟΛΙΣ” των αδελφών Ν. Κλεισιούνη το 1885 και φυλάσσεται στα ΓΑΚ Άρτης. Ευχαριστούμε θερμά τα ΓΑΚ Άρτης που μας επέτρεψαν την πρόσβαση στο αρχείο του Δήμου.
Θα ξεκινήσουμε με την ανάρτηση των ετών 1843, 1844, 1845 και 1847 (το έτος 1846 δεν ανευρέθη). Η ανάρτηση των επόμενων χρόνων θα συνεχιστεί εν καιρώ…..
Έτος Γέννησης 1843
Έτος Γέννησης 1844
Έτος Γέννησης 1845
Έτος Γέννησης 1847
(Πηγή : ΓΑΚ Άρτης)
Ο Δήμος Αγνάντων, που ανήκε στην επαρχία Τζουμέρκων, ήταν ένας μεγάλος δήμος και περιλάμβανε τα χωριά της φωτογραφίας. (Πηγή : ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΩΝ ΕΠΑΡΧΙΩΝ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 1881, Υπουργείον Εσωτερικών, εν Αθήναις, 1884)
Μπορείτε να διαβάσετε για τη διοικητική διαίρεση του νομού Άρτης στο λινκ https://doxesdespotatou.com/dioikitiki-diairesi-toy-nomoy-artis/
