1930 : Από τα επίσημα αρχεία που τηρούνται στη Βενετία, κανένα από τα χωριά των Τζουμέρκων δε φέρεται παλαιότερα γραμμένο επίσημα. Επίσημα η συγκρότηση των Τζουμερκοχωριών χρονολογείται μεταξύ 1650-1700 χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ύπαρξη οικισμών, νομάδων κτλ. ή προηγούμενη καταστροφή, αφανισμός και πολυετής έκλειψη….(Δ. Λεοντάρης ,2006).
Στη φωτογραφία τα Τζουμέρκα από το Μονοπάτι Palaechoros (Φωτο Nowack, Ernst , 1930/1932, Dovizdjana. Deutsche Fotothek)
————————–
1973 : Γιορτή στο 9ο Δημοτικό Σχολείο Άρτας επί της Μελισσουργών. Από τους δασκάλους θυμόμαστε μόνο την κ. Άννα Παπακώστα και τον κ. Κωσταντίνο Μέλλιο….Αν θέλετε και θυμόσαστε, παρακαλούμε να προσθέσετε επιπλέον ονόματα δασκάλων και μαθητών στα σχόλια… (Φωτο από συλλογή Ε.Θ.)
“Ένα χειμωνιάτικο απόγευμα του έτους 1912, κατά τον μήνα Δεκέμβριο, ξεπρόβαλε στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου ένα αμάξι που για πρώτη φορά το έβλεπαν στην πόλιν μας οι Αρτινοί. Ήτο το αυτοκίνητο του στρατηγού Σαπουντζάκη, του αρχηγού της στρατιάς Ηπείρου. Μέχρις ότου φθάση τούτο εις την πλατεία Μονοπωλείου, όπου εσταύθμευσε περίπου επί δίωρον, η πλατεία είχε κατακλυσθή υπό των περιέργων, ίνα αποθαυμάσωσι το νέον αυτό αμάξι, που δεν είχε ανάγκη αλόγων, διά να σύρεται στους δρόμους. Αλλά και ποιος δεν ήταν περίεργος εν όσω αυτό ήτο το πρώτο αυτοκίνητο που πάτησε το δρόμο της πόλεώς μας;”(Από την στήλη «Ματιά στα Περασμένα» του Δ. Καραγιάννη, εφημερίδα Αμβρακία)
Στη φωτο ένα από τα πρώτα αυτοκίνητα στην Άρτα στην είσοδο της πόλης με τις υπέροχες λεύκες ( Φωτο από ΓΑΚ)
Στα Τζουμέρκα ύφαιναν έναν τύπο υφάσματος, το λεγόμενο σαμαροσκούτι, που ανταποκρίνονταν στις ουσιαστικότερες ανάγκες της αντοχής και της χρήσης.
Το σαμαροσκούτι υφαίνονταν σ’ ένα συνεχές βλάρι με προϋπολογισμένο μήκος και προορίζονταν για οικιακά υφαντά καθημερινής χρήσης, για ενδύματα καθημερινής χρήσης, για τα σπάργανα των βρεφών αλλά και για επένδυση του εσωτερικού μέρους των σαμαριών. Η ύφανσή του στον αργαλειό ήταν απλή. Ουσιαστικά υφαίνονταν με το πέρασμα του υφαδιού με τη σαΐτα στο άνοιγμα του στημονιού. Η απλή δηλαδή και βασική τεχνική του αργαλειού. Όταν το σαμαροσκούτι προορίζονταν για την ενδυμασία των κατοίκων έκαναν επιλογή καλύτερης ποιότητας μαλλιού από αυτό που χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή των επαγγελματικών υφαντών ή των οικιακών υφαντών. Η αραιή ύφανση βοηθούσε το υφαντό να βγάλει το χνούδι του όταν πάει στη νεροτριβή. Στη νεροτριβή το άφηναν για λίγη ώρα στο νερό, για να μην «πήξει» το νήμα, και να διατηρηθεί απαλό. Πριν την εμφάνιση των ραπτάδων, οι γυναίκες γνωρίζοντας αυτή την πρακτική, έραβαν τα καθημερινά, χοντρά ρούχα τους και τα ενδύματα των βοσκών.
Στη φωτογραφία καθημερινή ποδιά από σαμαροσκούτι (Από τη συλλογή Α.Κ.)
——————-
Μαθήτριες του Β’ Γυμνασίου Θηλέων Άρτας χορεύουν το τσάμικο “Κάτω στου Βάλτου τα χωριά” στη κεντρική πλατεία Άρτας. Διακρίνονται Μαρίτσα Ζάχου, Αναστασία Καρρά, Βασιλική Κώτση, Άννα Κωτσαρίνη και άλλες…(Φωτο από αρχείο Α.Γ.Κ.)
——————
Μια όμορφη Αρτινιά φωτογραφίζεται με τη σημαία και τους παίκτες (Φωτο απο Greek State Archives / ΓΑΚ ΑΡΤΗΣ))
———————————–
1960 : Ο «Καρνάβαλος» σταματημένος στην Καρυά (μέχρι εκεί έφτανε τότε ο αμαξωτός δρόμος). Ήταν το πρώτο λεωφορείο, ιδιοκτησίας Αλέκου Παππά, που έκανε καθημερινά το δρομολόγιο Κυψέλη-Άρτα το πρωί και Άρτα-Κυψέλη το μεσημέρι. Στη σχάρα διακρίνεται το μεγάφωνο από το οποίο ακουγόταν μουσική που ανήγγειλε τον ερχομό του μικρού λεωφορείου ή από το οποίο καλούνταν συγχωριανοί να παραλάβουν δέματά τους. Διακρίνεται επίσης και ο μουσαμάς για το σκέπασμα των πραγμάτων σε περίπτωση βροχής. ( H φωτογραφία είναι από το φωτογραφικό αρχείο του Κων/νου Ρόβα όπως δημοσιεύτηκε στην σελίδα Kypseliartas.gr)
—————-
Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο του Πρωτοπρεσβύτερου Δημητρίου Ε. Μασιά – ή Παπα-Μασιά όπως τον θυμούνται όλοι – ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ, Αθήνα, 2006, σελ. 56 – διαπιστώνουμε ότι στην προφορική του τουλάχιστον εκδοχή στην Άρτα, το τραγούδι “Κάτω στου Βάλτου τα χωριά”, διατηρούσε την αυθεντική του μορφή….
—————–
Ο παπα- Δημήτρης Μασιάς σέρνει το καγγελάρι στο Κορφοβούνι Άρτας, υποβασταζόμενος από τον παπα-Σταύρο Παπά, τον παπα-Φώτη Νάτσιο και τον παπα-Γιώργη Μέγα (Η φωτο είναι από το βιβλίο του παπα- Δημήτρη Μασιά “ΑΠΑΝΘΙΣΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ”, Αθήνα, 2006)
1849(?) : Πορτραίτο του άρχοντα Κομπότη σε ελαιογραφία από τον Ν. Μαρίνογλου. H οικογένεια του Κομπότη δεν ήταν κάποια άγνωστη οικογένεια στην περιοχή. Ο Σ. Ξενόπουλος γράφει πως το πρώτο Παρθεναγωγείο της Άρτας στεγάστηκε “….εν τη κατά την συνοικίαν του αγ. Κωσταντίνου κειμένη αρχαία οικία του Πάνου Κομπότη”. Και ο Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του γράφει πως κατά τη μάχη της Άρτας τον Νοέμβριο του 1821, οι Έλληνες έκλεισαν τους Τούρκους στη Ντογάνα ( Τελωνείο), Μαχαλέ και Κομπότη…..Η τελευταία απόγονος Κομπότη, η Ρέα Τσιμπιδάτου- Φτέρη, σύζυγος του συγγραφέα και δημοσιογράφου Γιώργου Φτέρη, χάρισε το 1979 μερικά κειμήλια της οικογένειας Κομπότη, στον Σύλλογο Σκουφά. Περισσότερες πληροφορίες για την οικία του Κομπότη θα βρείτε στο λινκ https://www.facebook.com/doxesagirantestoudespotatou/posts/110508837685235….
(Η φωτογραφία του πορτραίτου είναι από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών)
