Το 2ο Δημοτικό Σχολείο Άρτης, κτίστηκε το 1932 στην Πλατεία Ρολογιού, δίπλα στις επάλξεις του φρουρίου. Αρχιτέκτονας ήταν ο Κ. Παναγιωτάκος. Αξίζει να παρατηρήσουμε ότι μέχρι τότε το Εργοστάσιον Ηλεκτροφωτισμού βρισκόταν ακόμη δίπλα στο ρολόι, όπως φαίνεται και στην κάτοψη. (Πηγή : http://arxeiomnimon.gak.gr/)
Μπορείτε να δείτε όλα τα αρχιτεκτονικά σχέδια στο λινκ http://arxeiomnimon.gak.gr/browse/resource.html?tab=tab02&id=585414
Σπάνια φωτογραφία του καταδρομικού “Μιαούλης” από το αρχείο του κ. Μίμη Χριστοφυλάκη. Το καταδρομικό «Μιαούλης ΙΙ» κατασκευάστηκε στο ναυπηγείο Λαγκάν της Γαλλίας μεταξύ 1878 και 1880 και ήταν από τα πιο όμορφα πλοία της εποχής. Ήταν ένα από τα πλοία που αποτελούσαν τη Μοίρα του Ιονίου κατά τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.
Μπορίτε να διαβάσετε σχετικά στο λινκ https://doxesdespotatou.com/ta-ellinika-ploia-ston-amvrakiko/
Ελληνικόν Πυροβολείον εν Κοροδήμω Άρτης. 1ος Ουλαμός 2ας Πεδινής 1ου Πυροβολικού Συντάγματος. (Πηγή : Ιστορία του Ελληνοτουρκικού πολέμου: από της ενάρξεως της τελευταίας Κρητικής επαναστάσεως μέχρι του πέρατος του πολέμου, γραφείσα επί τη βάσει των επισήμων εγγράφων και των ασφαλεστέρων πληροφοριών μετά πολλών εικόνων και τοπογραφικών χαρτών / Ηλία Ι. Οικονομοπούλου, Εν Αθήναις: Εκδοτικόν κατάστημα Γεωργίου Δ. Φέξη, 1897).
“Την επόμενη μιάμιση μέρα έπεσε πάλι βροχή και η βρομιά και η δυστυχία της πόλης έγιναν σχεδόν αφόρητες. Είχαμε χάσει κάθε είδους αυτοσεβασμό, ντροπή ή ευπρέπεια. Περιπλανιόμασταν άσκοπα, οξύθυμοι και κτηνώδεις, αναζητώντας κυρίως κάτι να φάμε, αλλά και αναζητώντας να ξεφύγουμε από τη φρίκη. Δεκάδες επίδοξοι λιποτάκτες επαναφέρθηκαν υπό φρουρά, και πολλοί έφυγαν στα βουνά, για να παραμείνουν ως ληστές, ο τρόμος όλων όσων είχαν ακόμη κι ένα κουρέλι να χάσουν. Στη θέση τους, δεν έχω καμία αμφιβολία, θα έπρεπε να είχα καταδικαστεί και εγώ, ειδικά αν μπορούσα να ζήσω λεηλατώντας οποιονδήποτε πολίτη του Κονσέρτου της Ευρώπης. Οι υπόλοιποι στεκόμασταν στο χώμα, κοιτώντας ο ένας τον άλλο, και χαμογελώντας με ειρωνικά χειροκροτήματα όταν τα όπλα μας έριχναν μια περιστασιακή οβίδα ανάμεσα στους Τούρκους ή ακούγονταν ένα μακρινό μπουμ από την Πρέβεζα.
Όμως το απόγευμα της Τρίτης 18 Μαΐου, μια εξαιρετική αλλαγή μας διαπέρασε όλους. Στις πέντε ακούστηκε ο ήχος μιας τρομπέτας που φυσούσε και ξαναφυσούσε πέρα από το ποτάμι, και μια μικρή παρέα φάνηκε να πλησιάζει τη γέφυρα και να κυματίζει μια μεγάλη λευκή σημαία μπροστά της. Ήταν ο Τούρκος Πρόξενος, με τον Φουάτ Μπέη, εκείνον τον τύραννο της Φιλιπιάδας, και δύο τρεις Τούρκους αξιωματικούς. Είπαν ότι είχαν τηλεγράφημα από την Κωνσταντινούπολη για ανακωχή. Τους είπαν ότι θα μπορούσαν να περάσουν τη γέφυρα αν επέτρεπαν να τους δέσουν τα μάτια. Αυτοί το αρνήθηκαν και ο ταγματάρχης Σούτσος του ιππικού στάλθηκε πίσω – μπρος σ’ αυτούς για τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων. Λίγο πριν τις επτά ακούστηκε κροτάλισμα πάνω από τη γέφυρα για τελευταία φορά, και μια τρομπέτα που φυσούσε μπροστά του. Στις επτά η ώρα, ιδού! από τη μεγάλη μας πυροβολαρχία στο λόφο του στρατώνα μια λευκή σημαία κυμάτιζε, και απαντήθηκε από μια λευκή σημαία στο Ιμαρέτ. Ο πόλεμος των τριάντα ημερών είχε τελειώσει. Είχε αρχίσει την Κυριακή του Πάσχα, στις 18 Απριλίου, και το απόγευμα της Τρίτης, στις 18 Μαΐου, τελείωνε.
Αμέσως όλη η πόλη ξέσπασε σε χαρά. Ήταν λυπηρό να το βλέπω. Εδώ δεν υπήρχε καμία νικηφόρα ειρήνη που κερδήθηκε με κόπο, κανένα ικανοποιημένο και θριαμβευτικό τραγούδι του «Γυρίζουμε σπίτι, αδελφοί, σπίτι».. Σακατεμένη από την παρέμβαση των Δυνάμεων στην Κρήτη και από μακροχρόνιες απειλές αποκλεισμού, στερημένη από προδοσία ή άλλον ανεξήγητο λόγο για κάθε όφελος από τον στόλο της, αγύμναστη, απαίδευτη, εμποδιζόμενη από τον ενθουσιασμό της, η Ελλάδα ηττήθηκε απελπιστικά και τώρα βρισκόταν στο έλεος του πατρογονικού βασανιστή της. Αυτό ήταν το τέλος της ευγενούς προσπάθειάς της για λογαριασμό των αδελφών της πάνω από τη θάλασσα. Όλοι οι εχθροί της ελευθερίας σε όλο τον κόσμο ήταν γεμάτοι θρίαμβο. Τότε πώς θα μπορούσαμε να τραγουδήσουμε:
«Γύρισε και μην ανησυχείς, ω Ελευθερία, στρέψε το αθάνατο πρόσωπό σου, εκεί που το μέλλον, μεγαλύτερο από όλο το παρελθόν, ετοιμάζεται γρήγορα, σίγουρα για σένα».
Ήμασταν πεινασμένοι, βρεγμένοι, ηττημένοι και άθλιοι, άρρωστοι από τη δυσοσμία, φθαρμένοι από πυρετό, βασανισμένοι από χολερικούς πόνους. Στα νοσοκομεία είχαν ξεσπάσει διφθερίτιδα και τύφος. Ήμασταν περικυκλωμένοι από κάθε μορφής αγωνίας και θάνατο. Ωστόσο, καθώς τα μαγαζιά ανέβαζαν τα παντζούρια τους και άπλωναν τα υπολείμματα των εμπορευμάτων τους, οι άντρες πήγαιναν πίσω και μπροστά πάνω-κάτω στον μακρύ και βρώμικο δρόμο επευφημώντας και γελώντας και χαιρετίζοντας ο ένας τον άλλον σαν να είχε έρθει επιτέλους ο παράδεισος της νίκης
Το επόμενο βράδυ έδωσα ένα αποχαιρετιστήριο δείπνο σε τέσσερις αξιωματικούς του πυροβολικού τους οποίους είχα γνωρίσει εκείνες τις καλύτερες μέρες στα Πέντε Πηγάδια. Απλώσαμε το φαγητό σε ένα κομμάτι σανίδι δίπλα στα χαρακώματα τους κάτω από τις πορτοκαλιές κοντά στο ποτάμι, και καθίσαμε εκεί στο σκοτάδι μέχρι αργά το βράδυ, ενώ αμέτρητες πυγολαμπίδες λαμπύριζαν γύρω μας. Εν τέλει, σερβίροντας ένα κρασί σαν από το ξέπλυμα μπουκαλιών με φάρμακο, αλλά παρόλα αυτά αληθινό κρασί και πολύ ευπρόσδεκτο, τους ζήτησα, με μεγάλη τόλμη, να πιούν μαζί μου στο μέλλον της Ελλάδας.
Οι κακόμοιροι ήξεραν ότι το παιχνίδι είχε τελειώσει: η χώρα τους είχε καταστραφεί. Η δική τους καριέρα είχε τελειώσει. Δεν θα πυροβολούσαν ποτέ ξανά ούτε θα άκουγαν το μουρμουρητό από τις οβίδες τους που έσβηναν μακριά. Αλλά σηκωθήκαμε όλοι όρθιοι, τσουγκρίσαμε τα ποτήρια και επαναλαμβάνοντας «Στο μέλλον της Ελλάδας!» ήπιαμε σιωπηλά και μετά χωρίσαμε. Νομίζω ότι ήταν η πιο θλιβερή πρόποση που έχω κάνει ποτέ ανάμεσα στους γιους των ανθρώπων.
Πριν ξημερώσει την επόμενη μέρα (20 Μαΐου) έριξα μια τελευταία ματιά στη γέφυρα και την όμορφη πόλη και έφυγα μέσα από τη λάσπη και τη βρωμιά, νότια, πάντα νότια. Το απόγευμα της επόμενης μέρας κολύμπησα πολύ έξω στον Κορινθιακό Κόλπο και ξανά είδα το φως του ηλιοβασιλέματος πάνω στα χιόνια του Ερυμάνθου. Στην Πάτρα πούλησα τα δύο αλογάκια που ταξίδευαν δίπλα-δίπλα από τότε που αφήσαμε το χωριουδάκι τους στις ανατολικές πλαγιές της Πίνδου. Είχαν δεθεί περισσότερο από αδέρφια, και όταν διαφορετικοί ιδιοκτήτες τα αγόρασαν και προσπάθησαν να τους απομακρύνουν, στήλωσαν και τα τέσσερα πόδια τους γερά στη σκόνη, έστρεψαν τα μάτια τους ο ένας στον άλλο και αρνήθηκαν να κουνηθούν. Και για αυτούς η καλύτερη εποχή της συντροφικότητας είχε τελειώσει….” (Πηγή : SCENES IN THE THIRTY DAYS WAR BETWEEN GREECE & TURKEY – 1897, BY HENRY W. NEVINSON, London, J. M. DENT & CO. 29 and 30 BEDFORD STREET, W.C., 1898 – Μετάφραση Α. Καρρά)
Στη φωτογραφία σκίτσο της γέφυρας του Αράχθου στην εφημερίδα The San Francisco (1897), με την λεζάντα “Στον ποταμό Άρτα, κοντά στην ομώνυμη πόλη, βρίσκεται μια γέφυρα που φαίνεται προορισμένη να γίνει το σκηνικό μιας αξέχαστης σύγκρουσης. Στα απέναντι άκρα με κανόνι εκπαιδευμένο και σημαίες να κυματίζουν στο αεράκι, οι Τούρκοι και οι Έλληνες αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλον, περιμένοντας μόνο τη λέξη της εντολής για να προχωρήσουν. Είναι μια περίπτωση ένοπλης ουδετερότητας που πλησιάζει επικίνδυνα κοντά στον πραγματικό πόλεμο”. (Πηγή : The Library of Congress)
Ένα λουλούδι που κάποτε κυριαρχούσε σε όλους τους κήπους της Άρτας. Το επιστημονικό του όνομα είναι “Συμφορίκαρπος”. Φέρει συστάδες από μικρούς, λευκούς καρπούς, σπογγώδεις στο εσωτερικό τους, που παρομοιάζονται με φρέσκο – αφρώδες χιόνι. Το όνομα του γένους “συμφορίκαρπος” προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις συμφορεῖν, που σημαίνει φέρουμε μαζί, και καρπός. Στην υπόλοιπη Ελλάδα το βρίσκουμε και με τα ονόματα, Λουλούδι της νύφης ή Κουφέτα, γιατί συχνά στόλιζε τις νυφικές ανθοδέσμες….
Σήμερα το λουλούδι αυτό έχει χαθεί από τα μπαλκόνια και τους Αρτηνούς κήπους – όσους ακόμα υπάρχουν…….
Βεγγέρα (και βεγκέρα) : βραδυνή συγκέντρωση για συναναστροφή και διασκέδαση, συνήθως σε σπίτι. Λέξη που έχει απαλειφθεί από το ελληνικό λεξιλόγιο, έτσι που, ασφαλώς κανείς νέος σήμερα δεν γνωρίζει τη σημασία της – ούτε ίσως και πολλοί ενήλικες. Πόσο μάλλον όταν ένα από τα πλέον δημοφιλή στέκια της πόλης της Άρτας σήμερα, φέρει αυτό το όνομα…
Οι βεγγέρες λοιπόν από τα χρόνια της κατοχής και μετά ήταν ο πιο ανέξοδος τρόπος και συνάμα και ο πιο κοινός τρόπος αναψυχής και συναναστροφής των Αρτηνών, τότε που οι επιλογές, ιδιαίτερα για τους νέους, ήταν έτσι κι αλλιώς ελάχιστες, όπως και τα μέσα που διέθεταν. Τα σπίτια με φτωχό φωτισμό για λόγους οικονομίας, δεν διέθεταν καμιά από τις ανέσεις που προσφέρει σήμερα στους καλεσμένους του ακόμα κι ο πιο ταπεινός νοικοκύρης, εκτός ίσως από ένα ραδιόφωνο και σε σπάνιες περιπτώσεις, ένα γραμμόφωνο για δίσκους των 75 στροφών. Αρκούσε όμως ένα κρασί (συνήθως ρετσίνα) και κανένας χειροποίητος μεζές, όχι μεγάλα πράγματα βέβαια, ώστε μετά την κουβέντα, να ανάψει και το κέφι…Πολλές φορές, όταν οι Αρτηνές ζέστες ήταν ανυπόφορες, η μάζωξη γινόταν στον κήπο, – πολλά σπίτια της Άρτας τότε είχαν κήπους -, κάτω από τις πορτοκαλιές και τις λεμονιές και με τη μυρωδιά από τα μαργαριτάρια, τις μπιγκόνιες και τους μενεξέδες να γεμίζει τον αέρα…
Εκείνο που μετρούσε και που έφτιαχνε την παρέα, ήταν κάτι πολύ πολυτιμότερο, που παρά την ανέχεια, υπήρχε τότε άφθονο : η επιθυμία για συντροφιά, για ανταλλαγή πληροφοριών, για ενημέρωση και η προσμονή να πάρεις απαντήσεις από γνωστούς και φίλους…. Συχνά πάλι σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις, κάποιος έφερνε την κιθάρα του ή την φυσαρμόνικα για να συνοδεύσει την παρέα στο τραγούδι, κι οι Αρτηνοί τότε ένιωθαν συντροφικά μέσα από το τραγούδι και το διασκέδαζαν στ’ αλήθεια, ιδιαίτερα μετά από μια εποχή δυστυχίας και ανασφάλειας που ήξεραν ότι ήταν εκεί, και τους περίμενε, μόλις έβγαιναν έξω από το χώρο και το χρόνο της βεγγέρας…Οι βεγγέρες, συνεχίστηκαν για δυο δεκαετίες ακόμα και εκεί, από τα τέλη της δεκαετίας του ‘60, άρχισαν να φθίνουν….
Στη φωτογραφία “Καλοκαιρινή βεγγέρα”! (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο της κ. Σοφίας Εξάρχου)
Ο παίκτης του ΑΕΤΟΥ Κώστας Κεφάλας ή “Ναύτης”. Μέσος και…σκόρερ. Ομορφάντρας, μποέμ, ζωντανός Θρύλος…(Φωτο & Σχόλιο Κώστας Μπανιάς)
Δυο κυρίες στο μπαλκόνι της οικίας Γαρουφαλιά, επί της οδού Αποκαύκου. Πρόκειται για τις κυρίες Όλγα Οικονόμου – Τζουμάκα και Λίνα Ζέρβα. (Φωτο από αρχείο κ. Όλγας Οικονόμου – Τζουμάκα)
“Η Άρτα έχει το ευτύχημα να άρχεται από τον νεαρώτερον δήμαρχον του κράτους, προοδευτικώτατον δε, – χωρίς να είναι και….προοδευτικός. Τον συμπαθή και διαχυτικώτατον κ. Ευάγγελον Γαρουφαλιάν.
Τόσον καιρόν μόνον έχει – το πρώτον εις τας τελευταίας δημοτικάς εκλογάς εκλεγείς με καταπληκτικήν πλειοψηφίαν 400 ψήφων, – και εν τούτοις και εις ρυμοτομίας προέβη, και εις κατεδαφίσεις και εις καλλωπισμούς και πλατείας προετοιμάζει στους καλοκάγαθους και φιλοξένους Αρτινούς και χίλια δυο τα καλά και τα ωφέλιμα σκέπτεται κατά φρένας και ως της ιεράς Θέμιδος λειτουργόν κατά θυμόν, υπέρ της πλουσίας εις φυσικάς καλλονάς και καλά αισθήματα πατρίδας του. Είθε τα πάντα να συντελέση. Το ευχόμεθα και το ελπίζομεν.
Η Άρτα έχει και ένα θαυμάσιο Εισαγγελέα τον κ. Ηρακλήν Ραζήν. Θαυμάσιον και ως άνθρωπον και ως της ιεράς Θέμιδος λειτουργόν. Αμείλικτος, βαρύς, τιμωρός, αδυσώπητος ως δικαστής, γλυκύς, προσηνής, ευθυμότατος ως άνθρωπος. Τώρα τα έχει με τους λαθρέμπορους και τους υψηλούς προστάτας των. Καταδίωξις αμείλικτος συστηματική. Παρά την απελπιστικήν έλλειψιν μέσων, την οποίαν μάτην κατ’ επανάληψιν εζήτησεν εντόνως να θεραπεύσει η Κυβέρνησις. Είνε ο φοβερός διώκτης και κατήγορος του περιβόητου Τουμπενταράκη – εφέντη, Τούρκου τελώνου, όστις απεπειράθη τότε , ενθυμείσθε, να εισαγάγη τους αμύθητους εκείνους θησαυρούς. Του τούρκου την τύχην ελπίζομεν να εύρουν και οι Έλληνες λαθρέμποροι εις τους όνυχας του κ. Ραζή με όλην την πολυδαίδαλον προπαγάνδαν των – ης προσεχώς και τ’ αποκαλυπτήρια επιτελέσωμεν – και όλους τους υψηλούς των προστάτας, χωρίς να ευρεθούν και υψηλοί άλλοι δι’ αυτούς προστάται, – ως εκείνοι τότε του τούρκου, – και χωρίς να ευρεθή ελλ. δικαστήριον πλέον μέχρις αδικήματος επιεικές.
Εις την Άρταν εύρον και ένα παρηγκωνισμένον πρωτοδίκην εκτάκτου μορφώσεως και δικαστικής εμπειρίας, γλωσσομαθή δε, τον κ. Ιω. Ιωαννίδην. Έχει γνωμοδοτήσει το Εφετείον να προαχθή. Και όμως μένει και θα μένη, ποιος ξέρει πόσον ακόμα πρωτοδίκης. Τέτοια γαρ η τύχη της αξίας εν Ελλάδι…..
Η Άρτα έχει και δυο πολύ καλούς συλλόγους. Ο ένας ο Κυνηγετικός παλαιός, ο άλλος, ο Σκουφάς, νέος, μόλις προ μηνός ιδρυθείς. Και των δύο ο σκοπός λαμπρός. Του Κυνηγετικού η ανίδρυσις σκοπευτηρίου. Του Σκουφά η ανίδρυσις γυμναστηρίου και φιλαρμονικής. Αμφοτέρων η δράσις εύελπις, πολλά τα καλά και ωφέλιμα υποσχόμενη, διά την ανθόσπαρτον Άρταν. Του Σκουφά μάλιστα ζωηροτέρα η κίνησις, νευρικωτέρα η δράσις, καθ’ ο νεαρώτερου. Και όλη η κίνησίς του και όλη η δράσις του οφείλεται εξ ολοκλήρου εις τον πρόεδρόν του. Ένα φλογερόν, πυράτριχα Βιστορίτην (;) αποπλανηθέντα εκεί, ίνα δώση όλω νέαν ζωήν στην Άρτα. Λυπούμαι που δεν ημπορώ να τον ονομάσω διότι….. δεν το θέλει ……και τούτο να τον χαρακτηρίση.
Ο Σκουφάς, χάρις εις τον θαυμάσιον πρόεδρόν του πάντοτε ανέλαβε εις την ανέγερσιν μνημείου εις τον τραγουδιστήν του χωριού και της στάνης, τον δύσμοιρον και αλησμόνητον Κρυστάλλην. Την 22 Απριλίου, προχθές συνεπληρούτο διετία από του θανάτου του ποιητού. Και ετελέσθη πολιτικόν μνημόσυνον εις την ωραίαν αίθουσαν του Συλλόγου, και ο Σύλλογος εν σώματι προσήλθεν εις τον τάφον του ποιητού και ετελέσθη θρησκευτικόν μνημόσυνον και έστεψε διά δαφνίνου στεφάνου τον αφανή του Κρυστάλλη τάφον. Εύγε εις τον Σκουφά! Εύγε εις τα ενθουσιώδη μέλη του. Τρισεύγε εις τον φλογερόν πρόεδρόν του.
Και εις την Άρταν αγωνιστής επίφοβος στην μαγευτικωτέραν ανοιξιάτικην ατμόσφαιραν. Στους δρόμους, στους περιπάτους, στας αποκέντρους συνοικίας, τρέχουν οι νέοι, και βάλουν και παλαίουν και πηδούν, έξαλλοι, ενθουσιασμένοι, ορμητικοί. Σε μίαν αυλήν μάλιστα είδα και ένα μονόζυγο προχείρως στημένο. Και γύρω, γύρω πέντε έξ μικροσκοπικοί αρλεκίνοι, περί πρωτείων ήριζον. Ως θαυμαστά τα έργα σας αγώνες Ολυμπιακοί! Να μην ξεθυμάνη μόνον, – αεί γαρ οι Ρωμηοί αψίκοροι εσμέν,- ο ενθουσιασμός μας αυτός προς την θεάν γυμναστικήν και με όλην τώρα την τραγελαφικήν και επικίνδυνον ενάσκησίν της, θα έλθη καιρός, διά της ανιδρύσεως παντού γυμναστηρίων, να την καλλιεργήσωμεν μεθοδικώτερα, και απεκδυόμενοι την ανατολικήν νωχέλειαν και χαύνωσιν ν’ αναγεννηθώμεν, ν’ αποβάλωμεν μερικά πλαδαρά πάχη, να ισοπεδώσωμεν μερικά εξοιδήματα κοιλιακά ή ραχητικά.
Όταν εβγήκα στην Κόπραινα – επίνειον της Άρτης – δυο, τρεις βαρκάρηδες επηδούσαν δαιμονισμένοι. Επηδούσαν στη μια, στις δυο, στις τρεις. Επηδούσαν ύστερα κουτσά, όπως λέγομεν. Και έκραξεν εις εξ αυτών, ερίζων περί πρωτείων, προς ανταγωνιστήν, με την τραχείαν προφοράν του.
-Ταγκούτσ ωρέ, να σ’ δω…ταγκούτσ!….
Στην Άρτα μπορεί να βρη κανείς ένα λαμπρόν γραφείον αντιπροσωπειών, το του κ. Βασίλη Ξανθόπουλου. Θαυμαστός διά την φιλοκαλίαν του αυτός ο άνθρωπος.
Αλλά και εκείνος ο κ. Πέτρος Σπήλιος, ο γλυκύς και αφελής Πέτρος Σπήλιος δεν σου πηγαίνει πίσω. Ιγγλέζος σωστός! (Πηγή : ΤΑΞΕΙΔΙΩΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ (Άρτα και Αρτινοί), Κ. Πασαγιάννης, Εφημερίδα “Ακρόπολις”, 7 Μαίου 1896)
Μπορείτε να διαβάσετε το α’ μέρος στο λινκ https://doxesdespotatou.com/apogeymatinoi-peripatoi-stin-arta-to/
Στη φωτογραφία “Αρτηνοί στα τέλη του 19ου αιώνα”. Στο κέντρο ο Κωνσταντίνος Ρίγγας ο “…οποίος έκτισε οικία στην Πλατεία Σκουφά για να κατοικήσει. Εχρεώθη δε αρκετά χρήματα δι’ αυτήν ώστε ηναγκάσθη το 1916 να την πωλήση στον Ευάγγελον Γαρουφαλιάν χωρίς να χαρή το αρχοντικόν το οποίον ανήγειρε….”. Πρόκειται για την σημερινή Γαρουφάλειο Στέγη, δωρεά της οικογένειας Πέτρου Γαρουφαλιά όπου και το ιστορικό μουσείο του Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ. (Πληροφορίες για το μουσείο και φωτογραφίες στο λινκ https://skoufas.gr/istoriko-mouseio/ (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο της κ. Πηνελόπης Ρίγγα).
Σκίτσα με τον κεφαλόδεσμο της παλαιότερης φορεσιάς των Καλαρρυτών που αργότερα αντικαταστάθηκε από “μαύρο μαντήλι σταμπωτό”. (Πηγή : ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ – ΗΠΕΙΡΟΣ, Τόμος 4ος, Γήσης Παπαγεωργίου, 2012)
Μπορείτε να δείτε την φορεσιά των Καλαρρυτών στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-palaioteri-gynaikeia-foresia-ton-ka/
και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-neoteri-gynaikeia-foresia-ton-kalar/
