Άννινο ή Αννίνο – Μια ετυμολογική προσέγγιση του ονόματος

“Το Άννινο ή Αννίνο, η σημερινή Συκούλα, ήταν ένας οικισμός που ουσιαστικά αναπτύχθηκε περισσότερο μετά το 1950. Άνθρωποι που είχαν σπίτια ή σπιτοκάλυβα στην ευρύτερη παραποτάμια περιοχή προπολεμικά, έκτισαν εκεί τα σπίτια τους,  βρίσκοντας απασχόληση στους πορτοκαλεώνες του κάμπου. Η λέξη «Annino» απαντάται στην Ιταλία και αποτελεί χαϊδευτικό υποκοριστικό του βιβλικού ονόματος Anna και του αρσενικού Anno.

Περαιτέρω στοιχεία για την ονομασία  μπορούμε να αντλήσουμε  από το βιβλίο του Γιάννη Κραμπή «Η Φλωριάδα και τα τοπωνύμιά της». Γράφει σχετικά ο συγγραφέας : «Συκιά – Συκούλα.  Σε χάρτες παρουσιάζεται ως «Άννινον», «Ανίνα» και ναός «Ανίνα».  Ο Μ. Τριανταφυλλίδης αναφέρει : «Οι Άννινοι της Κεφαλληνίας κατάφυγαν εκεί, κατά παλιά οικογενειακή παράδοση, στα 1509 από το Άννινο ή μάλλον του Ανίνου Ακαρνανίας, όταν πλησίαζαν οι Τούρκοι. Τότε κατοικίστηκαν τα Αννινάτα της Κεφαλληνίας». Ο Γ. Α. Σιορόκας σημειώνει : «….β) Ειδήσεις για τις πολεμικές ετοιμασίες των Βενετών. Οι πρόξενοι συγκεντρώνουν και διαβιβάζουν στο υπουργείο Ναυτικών κάθε πληροφορία σχετική με τα οχυρωματικά έργα των Βενετών, τη στρατολογία Ελλήνων από την περιοχή του προξενείου, την αγορά αλόγων ξυλείας και άλλων προμηθειών ακόμη αναφέρουν τη χαρτογράφηση της περιοχής από τους Βενετούς, καθώς και την επινόηση νέων όπλων [….] 2.Τους Έλληνες αυτούς οι πρόξενοι Άρτας τους ονομάζουν Αλβανούς. Οι σχετικές πληροφορίες αναφέρονται στον αριθμό των στρατολογουμένων, στις αντιδράσεις των Τούρκων, στη λήξη ή τη νέα έναρξη της στρατολογίας καθώς και σε ευγενείς Κεφαλλονίτες (Μεταξάς, Άννινος, Καράφας, Φλόριας) που διενεργούσαν στρατολογία για λογαριασμό των Βενετών…» […..].Ο Γιάννης Καλπούζος ταυτίζει τον σημερινό οικισμό «Συκούλα» με το «Αννίνο» που έφερε την ονομασία αυτή ως πολύ μικρός οικισμός το 1881. Συναντάται  επίσης «Αννίνα», κορυφή του Ταϋγέτου στη Λακωνία με ύψος 1681 μ., «Άννινος» κορυφή του Παναιτωλικού στα όρια των νομών Αιτωλοακαρνανίας  και Ευρυτανίας και υψόμετρο 1701 μ. και «Αννινάτα», οικισμός της Κεφαλλονιάς (Κραμπής, 2015).

Αντίθετα, σύμφωνα με τον Κεφαλονίτη ιστορικό Τσιτσέλη «…οι Άννινοι είναι απόγονοι της αρχαίας και διακεκριμένης Βυζαντινής οικογένειας των Αοίνων, των οποίων το όνομα έγινε κατά συγκοπήν Άνοινος…… Εις την Κεφαλονιά συναντώνται οι Άννινοι εγκατεστημένοι ως φεουδάρχαι το 1262…..Φαίνεται ότι αργότερα επέρασαν εις την Ακαρνανία, όπου εξουσίαζαν ένα τιμάριο, παραχωρηθέν εις αυτούς προφανώς υπό της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και γνωστόν υπό το όνομα «Άννινον»….Εις μίαν «Προκήρυξιν προς τους εκλογείς του ο Δρ. Giov. J. Anino εκδηλώνεται ως ακολούθως τη 23 Σεπτεμβρίου 1879 : « Γνωρίζετε το αίμα, όπερ ρέει εις τας φλέβας μου. Του Αννίνου Ακαρνανίας επιμαρτυρεί το όνομά μου». (Άννινος, 1934)

Σύμφωνα όμως με τον ερευνητή Μιχάλη Ντινόπουλο η λέξη αποτελεί φυτωνυμικό βλαχογενές τοπωνύμιο που σημαίνει «τόπος με σημύδες ή σκλήθρα»,  προερχόμενο από την βλάχικη λέξη Anin = σκλήθρο, ένα δέντρο που φυτρώνει σε υγρούς τόπους. Στην θεωρία αυτή συντείνει και το γεγονός ότι στην ίδια περιοχή απαντώνται και δυο άλλα φυτωνυμικά τοπωνύμια όπως το Φάγγο στη Μεγάρχη, προερχόμενο από την βλάχικη λέξη Fag = οξυά και το Κορνέσι ή Κορνίσι στη Φλωριάδα, πάνω από το Μενίδι, που σημαίνει «τόπος με κρανιές» και προέρχεται από τη βλάχικη λέξη  Carpin = κρανιά. Το ενδιαφέρον επίσης είναι ότι στα βλάχικα η λέξη anin(u) = σκλήθρο τονίζεται και άνιν(ου) και ανίν(ου). Όλα αυτά υποδηλώνουν βλάχικη παρουσία στην περιοχή”. (Πηγή : “Τα Λοιμοκαθαρτήρια και οι Υγειονομικοί σταθμοί στην περιοχή της Άρτας τον 19ο αιώνα”, Αναστασία Καρρά, Άρτα, 2025)

Στη φωτογραφία “Αναμνήσεις Άρτης. Άννινον, 21 Σεπτεμβρίου 1881” (Πηγή : Ε.Λ.Ι.Α.)

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Τα Λοιμοκαθαρτήρια και οι υγειονομικοί σταθμοί στην περιοχή της Άρτας τον 19 & 20 αιώνα

“Η εργασία ερευνά ένα σχεδόν άγνωστο κομμάτι της ιστορίας της περιοχής της Άρτας, με ιστορικές και αρχειακές αναφορές σε σχέση με :

  • Την υγειονομική πολιτική στην Οθωμανική αυτοκρατορία και ιδιαίτερα την κατάσταση και τις επιδημίες στην Ήπειρο τον 19ο αι.
  • Το νομοθετικό πλαίσιο στο νεοϊδρυθέν Ελληνικό κράτος  που αφορά τη θωράκιση του απέναντι στις θανατηφόρες επιδημίες της εποχής και καθορίζεται σε  τρεις περιόδους : την Καποδιστριακή, την Οθωνική και την περίοδο Ι. Κωλέττη με τον Υγειονομικό νόμο του 1845.
  • Τα Λοιμοκαθαρτήρια και τα Yγειονομικά περιφράγματα στα πρώτα χερσαία σύνορα του 1832 και τους λόγους που επέβαλαν την ίδρυσή τους.
  • Το Λοιμοκαθαρτήριο στο Άννινο (στο Μακρυνόρος της Άρτας σύμφωνα με τον Καποδίστρια), με εκτενή αναφορά στη θέση του, τις κτηριακές εγκαταστάσεις, τον τρόπο λειτουργίας, το προσωπικό, τα καθαρτικά δικαιώματα, το χρόνο κάθαρσης και τις ποινές για τους παραβάτες.
  • Τους υγειονομικούς σταθμούς κατά μήκος των χερσαίων συνόρων του 1881, με αναφορά στο Λοιμοκαθαρτήριο στους Καλαρρύτες.
  • Την υγειονομική και νοσοκομειακή περίθαλψη στην πόλη της Άρτας από το 1881 μέχρι το 1956 που έχουμε την ίδρυση του πρώτου νοσοκομείου.
  • Την επιδημία του εξανθηματικού τύφου στην Ήπειρο το 1918, τα μέτρα προφύλαξης και την πορεία της ασθένειας στην Άρτα”. (Αναστασία Καρρά)

Μπορείτε να διαβάσετε την εργασία στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2025/12/ΤΑ-ΛΟΙΜΟΚΑΘΑΡΤΗΡΙΑ.pdf

ή στο λινκ https://independent.academia.edu/AnastasiaKarra4

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Οικογένεια Νάτσικα

Μέλη της οικογένειας Νάτσικα σε φωτογραφία του 1950, λίγο μετά την εγκατάστασή τους ως πολιτικοί πρόσφυγες στην Τασκένδη. Διακρίνονται από αριστερά : Κώστας Νάτσικας, Ευτυχία Νάτσικα,  Αγλαΐα Νάτσικα και Χρ. Μπάκος, όλοι με καταγωγή από το Τραπεζάκι, συνοικία στο Δίστρατο Άρτης. (Πηγή : ΤΟ ΔΙΑΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ. Ντάλας, Αθήνα, 2008)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Λάμπρος Νάτσικας

Έφυγε σήμερα από τη ζωή, πλήρης ημερών, ο αγαπημένος βιβλιοπώλης των παιδικών μας χρόνων, που, όντας κάποτε παιδιά, τον θυμόμαστε πάντα εξυπηρετικό, καλωσυνάτο και με το χαμόγελο στα χείλη.

Μεγαλώνοντας μάθαμε για τους αγώνες του για τις ιδέες του και γι’ αυτό θα τον θυμόμαστε και με την εκτίμηση και τον σεβασμό που αξίζουν σε έναν γενναίο άνθρωπο…….

Στη φωτογραφία ο Λάμπρος Νάτσικας, πρώτος δεξιά, το 1966, κατά την επίσκεψή του στην Τασκένδη όπου είχαν καταφύγει τα αδέλφια του ως πολιτικοί πρόσφυγες. Δίπλα του οι Χρ. Μπάκος, Κώστας Νάτσικας και Σωτ. Καίκης. (Πηγή : ΤΟ ΔΙΑΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ. Ντάλας, Αθήνα, 2008)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Συσσίτιο στο Σουμέσι…

1963 – Ώρα συσσιτίου στο Σχολείο Σουμεσίου Ροδαυγής. Από αριστερά διακρίνονται : Ιουλία Κ. Γιαννούλα, Ελένη Ι. Γιολδάση, Βαρβάρα Ευαγγέλου, Κώστας Γεωργίου, Αλέκος Κασσάρας, Χαρίλαος Κ. Γιαννούλας, Δημήτριος Κοφίνας, Κων/νος Σύρρος, η μαγείρισσα Γιαννούλα Κασσάρα, Παναγιώτα Γεωργίου, Λάμπρος Κασσάρας, Χρήστος Μιχαλόπουλος, Γιώργος Γιαννούλας, Νικόλαος Κοφίνας και Βασιλική Κοφίνα. Όρθιος ο δάσκαλος Στάθης Ράπτης. (Πηγή : ΡΟΔΑΥΓΗ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΧΤΕΣ, Χ. Σταύρος, Άρτα, 2020)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Ροδαυγή Άρτης

Λίγο πριν την κεντρική πλατεία της Ροδαυγής, την δεκαετία του 1950. (Πηγή : ΡΟΔΑΥΓΗ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΧΤΕΣ, Χ. Σταύρος, Άρτα, 2020)

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε

ΑΕΤΟΣ, 1950ς

Σε κάποιο αγώνα του ΑΕΤΟΥ : Ν. Μητσιάνης, Κ. Κούκης (Πρόεδρος), Κ. Γουνόπουλος (Έφορος), Κ. Κεφάλας, Γ. Κωστάκος, Ν. Τζαχρήστας, Γ. Ιωάννου, Σπ. Σταυρόπουλος, Κ. Κεφάλας, Στ. Χαρίσης, Ευδ. Καραπέτσης (Γ.Γ.), οι Αδελφοί Κεφάλα ( Τότοπος & Απόστολος – τέρμα), Θ. Κώνστας, Στ. Μπόμπολης, Λ. Χριστόδουλος, Β. Φίλος, Κρ. Λυμούρης (τέρμα), Ν. Γαζέτας (Γενικός Αρχηγός). Ο πιτσιρίκος είναι ο Κωστάκης Κατσάνος. (Φωτο από αρχείο Ε. Καραπέτση, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Το πρώτο Υδραγωγείο Άρτης

Το πρώτο αντλιοστάσιο – υδραγωγείο της πόλης εγκαινιάστηκε στο στρατόπεδο Παπακώστα, ενώ μετά έγινε νέα γεώτρηση και το καινούργιο αντλιοστάσιο κατασκευάστηκε κοντά στην πλατεία Κρυστάλλη.

Στη φωτογραφία “Αρτηνοί στα εγκαίνεια του υδραγωγείου, το 1928”. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Β. Μπανταλoύκα, όπως παρουσιάστηκε στο Λεύκωμα του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη “Αρτα 1881-1941”, Άρτα, 2010.

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

Τα αυλάκια για την ύδρευση & άρδευση της Άρτας

“Η από του Λόφου της Κουκουναριάς, μέχρι του Μύτου της Περάνθης απόστασις, είναι δυο χιλιόμετρα περίπου.

Καθ’ όλον το μήκος τούτο, η όχθη του ποταμού εσυνόρευεν με τα κτήματα της Πόλεως, η οποία ήτο αγροτική.

Δύο αύλακες είχον διανοιχθή διά την άρδευσιν των κτημάτων. Ο εις εκ τούτων «όστις και σώζεται» κατεσκευάσθη παραλλήλως προς την Λοφοσειράν της Βλαχέρνας. Ήρχιζεν από την θέσιν Κουκουναριά και έφθανεν μέχρι Ελεούσης και Βάλτου Χανοπούλου. Είναι ο ίδιος αύλαξ του σημερινού παγοποιείου.

Ο έτερος αύλαξ ήρχιζεν από του Μύτου, διέσχιζεν την Πόλιν και διά της Κάτω Παναγιάς εχύνετο εις τον Βάλτον της σημερινής Μπάνης. Ο Αύλαξ ούτος διέσχιζεν σχεδόν την Πόλιν, διά τούτο και ήτο πολύ μεγαλύτερος του ετέρου αύλακος.

Χαρακτηριστικόν του 2ου τούτου αύλακος είναι και το ότι, ήσαν πολλαί γέφυραι ξύλιναι κατασκευασμέναι επ’ αυτού. Αύται ήσαν ιδιωτικαί, πλων μιας πετρίνης η οποία ωνομάζετο Γεφυρόπουλο.

Τόσον το όνομα του μικρού τούτου Γεφυριού όσον και η θέσις, διατηρούνται μέχρι σήμερον (Δεκαετία ’50). Το Γεφυρόπουλο ήτο γνωστόν διότι είχε πολλά μικρά τόξα….” (Πηγή : ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΚΑΙ Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΣΣΑ, Κ. Στρατής, Μηχανικός Ύδρευσης Δήμου Αρταίων, Άρτα)

Μπορείτε να δείτε το Γεφυρόπουλο στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-gefyropoylo-i-allios-chala-chala/

Στη φωτογραφία “4 φίλοι, καθήμενοι πάνω σε αυτοσχέδιο ξύλινο γεφύρι στους Ταμπακιάδες. Δεξιά ο Σόλωνας Κολοβός (Άσσος της Ε.Θ.Ν.Ε. και του ΑΕΤΟΥ, Διευθυντής του Ο.Α.Ε.Δ.), Στυλιανός Τριάντης (Γλύπτης), Γεώργιος Πάπαρης (Προιστάμενος Αγρονομίας) και Ευδόκιμος Μποτσώλης (Τμηματάρχης της Νομαρχίας)”. [Φωτο από αρχείο Ε. Μποτσώλη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

Σε κάποιο δρόμο της Άρτας…..!

Τρεις άγνωστες κυρίες ποζάρουν στο φακό, σε κάποιο δρόμο της Άρτας. (Πηγή : Ευώνυμος Οικολογική Βιβλιοθήκη)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε