Μια από τις πιο απρόσμενες πληροφορίες που αποκαλύπτει το οθωμανικό κατάστιχο της Άρτας του 1564 αφορά ένα ποτό σχεδόν άγνωστο σήμερα στο ευρύ κοινό: τη μποζά (boza).
Η μποζά ήταν ένα παραδοσιακό ζυμωμένο ποτό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα διαδεδομένο στις πόλεις των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας. Παρασκευαζόταν κυρίως από δημητριακά — όπως κεχρί ή σιτάρι — και αποτελούσε καθημερινό ποτό των λαϊκών στρωμάτων. Ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής της μπορούσε να είναι σχεδόν χωρίς αλκοόλ ή να περιέχει μικρή ποσότητα λόγω της φυσικής ζύμωσης.
Η παρουσία της στο φορολογικό κατάστιχο του 1564 δείχνει ότι στην Άρτα του 16ου αιώνα υπήρχε οργανωμένη παραγωγή και εμπορία μποζάς, γεγονός που φανερώνει μια πολύ πιο σύνθετη και ζωντανή αστική οικονομία απ’ όσο συνήθως φανταζόμαστε για την εποχή. Η πόλη δεν αποτελούσε μόνο διοικητικό ή αγροτικό κέντρο, αλλά συμμετείχε ενεργά στην καθημερινή οικονομική και πολιτισμική ζωή του οθωμανικού κόσμου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι η μποζά δεν συνδεόταν αποκλειστικά με κάποια θρησκευτική κοινότητα. Παρότι η ισλαμική παράδοση απαγόρευε τα ισχυρά αλκοολούχα ποτά, η μποζά — λόγω της πολύ χαμηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ — καταναλωνόταν ευρέως από μουσουλμάνους, χριστιανούς και εβραίους. Στις μεγάλες πόλεις της αυτοκρατορίας υπήρχαν ακόμη και ειδικά εργαστήρια και πλανόδιοι πωλητές μποζάς, οι γνωστοί bozacıδες.
Τέτοιες μικρές λεπτομέρειες είναι συχνά εξίσου σημαντικές με τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Μέσα από αυτές μπορούμε να πλησιάσουμε την καθημερινότητα των ανθρώπων της εποχής: τι έτρωγαν, τι έπιναν, τι πουλούσαν στις αγορές και πώς λειτουργούσε μια οθωμανική πόλη πριν από σχεδόν πέντε αιώνες.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο γοητευτικό στοιχείο τέτοιων πηγών: ότι μέσα από έναν φορολογικό κατάλογο του 1564 μπορεί ξαφνικά να εμφανιστεί μπροστά μας ένας πλανόδιος μποζατζής της παλιάς Άρτας. Πηγή: Αναστασία Καρρά, «Η Άρτα στον 16ο αιώνα μέσα από τα οθωμανικά απογραφικά κατάστιχα: η απογραφή του 1564».
