Μια παλιά φωτογραφία από τα χρόνια της Κατοχής μάς παρουσιάζει μια ασυνήθιστη εικόνα: τον μητροπολίτη Άρτας Σπυρίδωνα Γκινάκα καθισμένο σε ένα κάρο, μαζί με δύο άλλους Αρτινούς, στον δρόμο προς τους αντάρτες του Ναπολέοντα Ζέρβα.
Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε το 1999 στο λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ της Νομαρχίας Άρτας, με τη λεζάντα «Ο Δεσπότης Άρτας Σ. Γκινάκας και άλλοι Αρτινοί προς συνάντηση με τους αντάρτες του στρατηγού Ζέρβα».
Το ιστορικό πλαίσιο μιας τέτοιας συνάντησης φωτίζει ο Κωνσταντίνος Χ. Βάγιας στο βιβλίο του Η Άρτα του Πολέμου και της Κατοχής, περιγράφοντας μια αποστολή μεσολάβησης του μητροπολίτη σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για την πόλη.
Τον Σεπτέμβριο του 1943, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, η Άρτα βρέθηκε σε κατάσταση μεγάλης αναστάτωσης. Η αλλαγή των στρατιωτικών συσχετισμών, η παρουσία των γερμανικών δυνάμεων και η απειλή εισόδου των ανταρτών στην πόλη προκαλούσαν έντονη ανησυχία. Πολλοί κάτοικοι είχαν ήδη εγκαταλείψει τα σπίτια τους και είχαν καταφύγει στην ύπαιθρο.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, οι αρχές της Άρτας αποφάσισαν να στείλουν αντιπροσωπεία στους αντάρτες, με επικεφαλής τον μητροπολίτη Σπυρίδωνα Γκινάκα. Τον συνόδευαν ο συμβολαιογράφος Δημήτριος Λιαροκάπης και ο έμπορος Απόστολος Παπανικολάου.
Σύμφωνα με τον Βάγια, ο μητροπολίτης Σπυρίδων Γκινάκας, ο συμβολαιογράφος Δημήτριος Λιαροκάπης και ο έμπορος Απόστολος Παπανικολάου επιβιβάστηκαν σε κάρο και κατευθύνθηκαν προς το μοναστήρι Θεοτοκιό, έξω από την Άρτα, όπου βρισκόταν το υπαρχηγείο των ανταρτών. Εκεί εξέθεσαν τους κινδύνους που αντιμετώπιζε η πόλη και ζήτησαν να ματαιωθεί η είσοδος των ανταρτικών δυνάμεων στην Άρτα Οι αντάρτες, όπως αναφέρει ο συγγραφέας, υποσχέθηκαν ότι δεν θα επιχειρούσαν να εισέλθουν στην πόλη και ότι θα αποσύρονταν.
Το περιστατικό εντάσσεται στις δραματικές εξελίξεις που ακολούθησαν την ιταλική συνθηκολόγηση. Ο Βάγιας σημειώνει ότι περίπου στις πέντε το απόγευμα οι Ιταλοί παρέδωσαν τον οπλισμό τους στους Γερμανούς.
Η μαρτυρία αυτή αναδεικνύει μια ακόμη πτυχή της δράσης του μητροπολίτη Σπυρίδωνα Γκινάκα κατά την Κατοχή. Σε μια περίοδο κατά την οποία η πόλη βρισκόταν αντιμέτωπη με τον φόβο νέων συγκρούσεων, ο μητροπολίτης ανέλαβε, μαζί με εκπροσώπους της τοπικής κοινωνίας, μια αποστολή μεσολάβησης με σκοπό την προστασία των κατοίκων.
Πηγή φωτογραφίας: Νομαρχία Άρτας, ΠΡΟΤΑΣΗ, 1999, σ. 137.
