Η Κατηχητική Σχολή Κύμης στην Άρτα!

Δημοσιεύθηκε την 10 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

“Η ανωτέρα Κατηχητική Σχολή Κύμης, απαρτιζομένη εκ τριάκοντα αποφοίτων του Γυμνασίου” κατά την επίσκεψή τους στην Άρτα την δεκαετία του ’50.

Η Κατηχητική Σχολή Κύμης “Ο Άγιος Αθανάσιος”, είχε ιδρυθεί από τον Μητροπολίτη Αυγουστίνο Καντιώτη όταν είχε μετατεθεί στην Κύμη Ευβοίας στα μέσα της δεκαετίας του ’50. Διαβάζουμε σχετικά : «Ληξάσης της περιόδου εκείνης, μετετέθην εις Κύμην – Ευβοίας μετά τα μέσα του έτους 1950. Εις την νέαν αυτήν θέσιν παρέμεινα επί ένα περίπου έτος, ασχολούμενος με το κήρυγμα, την κατήχησιν και την εξομολόγησιν. Εκεί δημόσια σκάνδαλα κληρικών είχαν γίνει αφορμή ν’ αδειάσουν κυριολεκτικά οι εκκλησίες. Με τη δύναμι του λόγου και το παράδειγμα κατορθώνει να ξαναφέρη τους Κυμαίους στην Εκκλησία. Οι ιεροί ναοί γεμίζουν και πάλι. Προθυμοποιούνται όμως οι προύχοντες της Κύμης να τον κατηγορήσουν. Εναντίον του είνε και ο τότε μητροπολίτης Καρυστίας, ο οποίος τον διώχνει από την μητρόπολί του. Δεν τον δέχεται κανείς μητροπολίτης και τίθεται έτσι στη διάθεσι της Ιεράς Συνόδου». Κηρύττει διαρκώς. Ιδρύει την «Κατηχητική σχολή «Ο Μέγας Αθανάσιος», οπού γίνονται συγκεντρώσεις ανδρών, γυναικών και εργαζομένων νέων. Συγκροτεί «Χριστιανική Ένωσι Νεανίδων».(Πηγή : http://www.diakonima.gr/)

(Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Χαρίλαου Χουλιάρα, τελετάρχη στον ναό της Αγίας Θεοδώρας. Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Γιάννη Χουλιάρα που μας εμπιστεύτηκε το αρχείο).

Δημοσιεύθηκε στη Επισκέπτες άσημοι και διάσημοι | Σχολιάστε

Ψυχοσάββατο…..

Δημοσιεύθηκε την 9 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

Μια φωτογραφία του Αρτηνού φωτογράφου από την Κυψέλη Άρτης, Κώστα Μπαλάφα, με τίτλο “Ψυχοσάββατο”, όπου ο φωτογράφος έχει καταφέρει να απεικονίσει όλη την ατμόσφαιρα αυτής της μέρας που είναι αφιερωμένη στις ψυχές των νεκρών….(Πηγή : Λεύκωμα ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΛΑΦΑΣ, ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003)

Μπορείτε να δείτε παλιότερες αναρτήσεις μας για το Ψυχοσάββατο στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-psychosavvato-tis-apokrias/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/ta-psychosavvata/

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

Ένα “σφραστερό” του 1863….

Δημοσιεύθηκε την 9 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

Στη φωτογραφία ένα «σφραστερό» του 1863 από ένα Μελισσουργιώτικο σπίτι, που χρησιμοποιούσε η νοικοκυρά για να σφραγίσει την λειτουργιά που ζύμωνε για να προσφέρει στην εκκλησία της ενορίας της, κυρίως τα Ψυχοσάββατα.

Το «σφραστερό» ή αλλιώς η σφραγίδα που «πατιέται» επάνω στο ζυμάρι εικονίζει ένα σταυρό. Το κάθετο τμήμα του απαρτίζεται από τρία ισομερή τετράγωνα τεμάχια, καθένα εκ των οποίων εικονίζει σταυρό, και στα τέσσερα άκρα του τα γράμματα ΙΣ-ΧΡ-ΝΙ-ΚΑ (Ιησούς Χριστός Νικά). Στο οριζόντιο τμήμα του ο σταυρός περιλαμβάνει δύο τετράγωνα εκατέρωθεν του κεντρικού, που εικονίζουν το μεν την Παναγία, σε σχήμα τριγώνου με τα αρχικά Μ και Θ (Μήτηρ Θεού), το δε τα 9 τάγματα των αγγέλων σε σχήμα 9 μικρών τριγώνων σε σειρές από τρία τριγωνάκια σε κάθε σειρά.

Από το πρόσφορο ο Ιερεύς θα «προσκομίσει», δηλαδή θα κόψει με την αγία Λόγχη, 5 συνολικά τεμάχια. Το πρώτο είναι το κεντρικό τετράγωνο στο σταυρικό σχήμα. Αυτό εξάγεται με προσοχή και συμβολίζει τον Αμνό, δηλαδή τον Ιησού Χριστό. Ο Αμνός τοποθετείται από τον λειτουργό ιερέα πάνω στο Αγ. Δισκάριο και στο μέσον αυτού. Ακολουθεί η εξαγωγή της «μερίδος» της Θεοτόκου. Ο ιερεύς κόβει το τρίγωνο από το αριστερό μέρος του προσφόρου και το τοποθετεί στα δεξιά του Αμνού, πάνω στο Αγ. Δισκάριο.

Έπειτα κόβονται οι «μερίδες» των Αγγέλων, 9 τον αριθμό, που βρίσκονται στα δεξιά του προσφόρου, και τοποθετούνται στο αριστερό του Αμνού και αυτές χωριστά μία μία πάνω στο Αγ. Δισκάριο.Τέλος κόβονται και άλλα δύο τεμάχια, το ένα για τη μνημόνευση των ζώντων και το άλλο για τους κεκοιμημένους. Δηλαδή ο ιερεύς προετοιμάζοντας την πρόθεση, μνημονεύει τα ονόματα που του δίνουν οι πιστοί ή ονόματα που ο ίδιος γνωρίζει βγάζοντας από κάθε τεμάχιο, ανάλογα με τη μνημόνευση ζώντων ή κεκοιμημένων, ένα ψιχουλάκι που συμβολίζει την ψυχή του μνημονευόμενου προσώπου. (Η σφραγίδα είναι από προσωπική συλλογή)

…και η πίσω πλευρά με τα αρχικά του προσώπου που το σκάλισε και την ημερομηνία “1863”!

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

Ιερατική Σχολή Άρτης, 1930

Δημοσιεύθηκε την 9 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

ΑΡΤΑ – Το προσωπικό και οι μαθητές της Ιερατικής Σχολής. Αναμνηστική φωτογραφία του Δ. Μητσιάνη του 1930. Η φωτογραφία είναι μάλλον τραβηγμένη στο ιερό του Αγίου Σπυρίδωνος, πάνω απ’ τον Άγιο Δημήτριο.Ο τρίτος εξ αριστερών ρασοφόρος είναι ο Τηλέμαχος Ν. Βαδιβούλης. (Φωτο από οίκο Δημοπρασιών)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Αφιερωτικό έγγραφο του 1815!

Δημοσιεύθηκε την 8 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

17 Ιανουαρίου 1815. Έγγραφο με το οποίο οι πρόκριτοι της Άρτας επιφορτίζουν τη Μητρόπολη Άρτας με τη διαχείριση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Μοναστηρίου της Βλαχέρνης. Στην πρώτη σελίδα, κάτω από το κείμενο υπάρχουν τα ονόματα των προκρίτων, με πρώτο το όνομα “Θανάσης Νικολάου” και στην δεύτερη σελίδα ακολουθεί η καταγραφή της περιουσίας του Μοναστηριού της Βλαχέρνας. (Πηγή : Ακαδημία Αθηνών – Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού, https://www.searchculture.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην Τουρκοκρατία | Σχολιάστε

Χάρτης του Καζά της Άρτας

Δημοσιεύθηκε την 8 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

Απόσπασμα από τον Χάρτη με τα χωριά του Καζά της Άρτας που συνοδεύει το κατάστιχο TD367 στην νεώτερη έκδοσή του. Αναγράφονται μόνο μερικά από τα χωριά που περιλαμβάνονται στο κατάστιχο. Σε ορισμένα απο τα ονόματα των χωριών έχει γίνει λάθος η μεταφορά τους από την αυθεντική, οθωμανική έκδοση του κατάστιχου στην ομιλούμενη τουρκική γλώσσα. Για παράδειγμα το χωριό Kamizi k., Narda kz.. Πρόκειται για “Λάθος μεταγραφή του χωριού Kumizi = οι Κουμζάδες Άρτας, μετονομασία : Αμμότοπος (Αναφέρεται επίσης ότι «οι κάτοικοι του χωριού αυτού υποχρεούνται να διατηρούν και να επισκευάζουν το δρόμο που φέρει το όνομα  Istrivina». Γι’ αυτό το χωριό σημειώνεται λανθασμένα στον χάρτη  στο σημείο  όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό  Στρεβίνα. (Πηγή : Ο ΚΑΖΑΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΟ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΤΕΦΤΕΡΙ ΤΟΥ 1514, Α. Καρρά, Άρτα, 2024)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην Τουρκοκρατία | Σχολιάστε

Ο Καζάς της Άρτας στο Οθωμανικό κατάστιχο του 1530 (16ος αι.)

Δημοσιεύθηκε την 8 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

“Η εργασία παρουσιάζει τα χωριά του Καζά της Άρτας όπως αυτά απογράφηκαν από την Οθωμανική Διοίκηση στις αρχές του 16ου αιώνα. Η περιοχή της Άρτας έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 1449 μ. Χ.. Αρκετά χρόνια μετά και συγκεκριμένα μεταξύ 1520 – 1530, κυκλοφόρησε ένα από τα πρώτα Οθωμανικά Φορολογικά Κατάστιχα ή Τεφτέρια (Tahrir Defterleri), στο οποίο γίνεται απογραφή των χωριών και των κατοίκων.

Πιο συγκεκριμένα για την καταγραφή των χωριών του Καζά της Άρτας χρησιμοποιήθηκαν τα στοιχεία από το φορολογικό κατάστιχο (Tahrir Defterleri) TD 367 που συντάχθηκετο 1530 και στηρίζεται στην αναλυτική απογραφή του 1520.  Πρόκειται για μια από τις εκδόσεις της Γενικής Διεύθυνσης Κρατικών Αρχείων της Τουρκίας, οι οποίες παρουσιάζουν φορολογικά κατάστιχα της οθωμανικής αυτοκρατορίας της περιόδου του πρώτου μισού του 16ου αιώνα. Είναι εποχή ανάπτυξης και ακμής για την Οθωμανική αυτοκρατορία, με απόγειο το 1566, έτος θανάτου του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1494-1566). (Πρόλογος από την εργασία Ο ΚΑΖΑΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΟ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΚΑΤΑΣΤΙΧΟ ΤΟΥ 1514, Α. Καρρά, Άρτα, 2024)

Μπορείτε να διαβάσετε την εργασία και να αναζητήσετε τα χωριά της περιοχής που είχαν απογραφεί τότε, εδώ

ή στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2024/03/Οθωμανικό-κατάστιχο-TD367.pdf

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην Τουρκοκρατία | Σχολιάστε

Απόκριες 1940!

Δημοσιεύθηκε την 7 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

Παιδιά της Άρτας με τοπική εθνική ενδυμασία τις Απόκριες του 1940, σε φωτογραφία του Ν. Μητσιάνη. Πρόκειται για τον Δήμαρχο Άρτης Κωσταντίνο Χ. Βάγια στα δεξιά και τον αδελφό του Πάνο. Η φωτογραφία είναι από το Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)

Δημοσιεύθηκε στη Χωρίς κατηγορία | Σχολιάστε

Απόκριες στο καφενείο του Κουτσονίκα!

Δημοσιεύθηκε την 7 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

Το καφενείο του Γιώργου Κουτσονίκα βρίσκονταν απέναντι από το Κεραμοποιείο, στους Αγίους Αναργύρους. Στην αυλή του υπήρχαν τεράστια πλατάνια κι αργότερα δίπλα ακριβώς λειτούργησε για αρκετά χρόνια η ταβέρνα του Βάσου, ονομαστή στην Άρτα για την πολύ καλή κουζίνα της.

Στη φωτογραφία μια παρέα φίλων, μουτζουρωμένων λόγω Αποκριάς, ποζάρουν στην είσοδο του καφενείου για μια αναμνηστική φωτογραφία, κάποια χρονιά την δεκαετία του ’50. Το μουτζούρωμα με κάρβουνο, και πιο παλιά με γάνα από την κατσαρόλα του σπιτιού, ήταν ένα έθιμο που το ακολουθούσαν όλοι οι παλιοί Αρτηνοί, νέοι και μεγαλύτεροι στην ηλικία, τις Αποκριές. Στη φωτογραφία διακρίνονται από δεξιά : Ν. Παππάς, Μελάτος, Κ. Νάκας, Αθ. Τσιώρος, Σωτήρ. Παπαχρήστος, κ.α. Στην πόρτα του καφενείου ο ιδιοκτήτης Γιώργος Κουτσονίκας. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Γιάννη Νάκα).

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αποκριές | Σχολιάστε

Αποκριάτικη έξοδος…

Δημοσιεύθηκε την 7 Μαρτίου 2024 από Anastasia Karra

Μια παρέα φίλων σε αποκριάτικη έξοδο στην Άρτα του 1950. Στο μέσον ο κ. Παπάζογλου. (Φωτο από προσωπική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αποκριές | Σχολιάστε