Το δεύτερο μέρος από την πανοραμική φωτογραφία της πόλης της Άρτας το 1930 από τον R. Holtermann, που την χωρίσαμε σε 5 κομμάτια για να μπορέσουμε να την δούμε πιο καθαρά. Εδώ διακρίνεται ο στρογγυλός πύργος στα δυτικά του Κάστρου, πολλά νεοκλασσικά σπίτια με δίρριχτες στέγες, μερικά με αετώματα και στο βάθος το χωριό της Γραμμενίτσας. (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν)
THE TOWN OF ARTA IN 1930
The second part from the panoramic photo of the city of Arta in 1930 by R. Holtermann, which has been divided into 5 parts so as to be seen more clearly. Here you can see the round tower to the west of the Castle, many neoclassical houses with gabled roofs, some with pediments and in the background the village of Grammenitsa. (Photo Courtesy of the Holtermann Family)
Στιγμιότυπο από τη Λιτανεία της Αγίας Θεοδώρας προπολεμικά και συγκεκριμένα το 1938. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του κ. Ιωάννη Έξαρχου. Χρόνια πολλά σε όλους και του χρόνου με υγεία!
“……..Τά πράγματα μεταξύ τού Μιχαήλ Β’ Κομνηνού καί τής Θεοδώρας άρχισαν νά μήν πηγαίνουν τόσο καλά. Πολύ γρήγορα ό Δούκας Μιχαήλ Β’ ‘Αγγελος Κομνηνός έμπλεξε μέ τήν Γαγγρηνή. Η Γαγγρηνή ήταν μιά νέα καί πολύ όμορφη γυναίκα πολυδιδαγμένη καί έμπειρη στά ερωτικά. Ο άνδρας της ήτανε όφφικιάλιος τού στρατού τής Ανατολής καί είχε αυτομολήσει στήν ‘Αρτα όπου ό Μιχαήλ τόν ένταξε στό επιτελείο του. Αλλά σέ κάποια πολεμική σύγκρουση σκοτώθηκε, άφήνοντας τήν Γαγγρηνή χήρα στό κύκλο τών μεγαλοκυράδων τού παλατιού τής Ηπείρου. Μένοντας , όμως στό κοντινό περιβάλλον τού Δούκα, πονηρή καί ακατανίκητη καθώς ήταν, προσέγγισε τό νεαρό Βασιλιά. Χρησιμοποιώντας τή μαγεία, στήν αρχή κατάφερε νά τού κλέψει τήν προσοχή καί στή συνέχεια τόν κατέστησε παιχνίδι της, ωθώντας τον επίμονα καί προκλητικά, νά διώξει από κοντά του τή νόμιμη γυναίκα του καί Βασίλισσα Θεοδώρα καί στή θέση της μεγαλόπρεπα καί ηγεμονικά νά θρονιαστεί εκείνη. Ταπεινωμένη σέ έσχατο βαθμό καί πονεμένη ή Θεοδώρα αποφάσισε νά φύγει από τό παλάτι καί νά βρεί καταφύγιο πέρα στίς άγνωστες λαγκαδιές καί στά άγρια καταράχια τών Τζουμέρκων καί εκεί νά περιμένει καρτερικά τή βέβαιη παρέμβαση τού Θεού. Έτσι καί έγινε καί αφού περιπλανήθηκε αρκετά στίς ερημικές περιοχές τών Τζουμέρκων, βρέθηκε μπροστά σέ ένα μισοερειπωμένο μοναστήρι. Σέ αυτό τό μοναστήρι πού ήταν αφιερωμένο στόν Άγιο Νικόλαο, ζούσαν δύο γερόντισσες μοναχές οί όποίες μέ χαρά καί χωρίς νά ρωτήσουν τίποτα, δέχτηκαν νά φιλοξενήσουν τή Θεοδώρα.
Η Θεοδώρα έμεινε κάμποσες μέρες μέσα στή ζεστή ατμόσφαιρα του μοναστηριού τού Άη-Νκόλα όμως φοβόταν νά μείνει περισσότερο σκεπτόμενη ότι ή πιθανή ανακάλυψή της θά είχε συνέπειες καί σέ εκείνη καί στό παιδί πού θά έφερνε σέ λίγο στόν κόσμο. Γιά νά αποφύγει τούς πιθανούς διώκτες της αποφάσισε νά εγκαταλείψει γιά λίγο τό φιλόξενο καταφύγιο της γιά νά επιστρέψει πάλι σέ αυτό όταν θά ερχόταν ή ώρα της νά γεννήσει τό διάδοχο. Ο διάδοχος γεννήθηκε αλλά ό φόβος δέν έφυγε από τή νεαρή μητέρα, ή όποία αποφάσισε νά φύγει γιά δεύτερη φορά από τό φιλόξενο μοναστήρι καί νά ξαναγυρίσει στό κρυσφύγετο τής Πίνδου πού τής πρόσφεραν μεγαλύτερη προστασία. Ο βαρύς όμως χειμώνας θά αναγκάσει τή Θεοδώρα νά πάρει τό μωρό της καί νά επιστρέψει στό μοναστήρι τού Αγίου Νικολάου. Στό μοναστήρι θά συναντήσει τή Βασίλισσα Θεοδώρα ό πατήρ Νικηφόρος, ένας ταπεινός καί καλοκάγαθος κληρικός από τό χωριό Πρένιτσα (Μπρένιστα, σημερινό Κορφοβούνι). Ο παπα-Νικηφόρος ήτανε ό λειτουργός καί ό πνευματικός τής μονής. Σέ αυτόν τόν ταπεινό λευίτη ή Θεοδώρα θά εμπιστευτεί τό δράμα της καί θά τού εναποθέσει τόν πόνο καί τίς ελπίδες της καί αυτός μέ τή σειρά του θά πάρει τή μητέρα καί τό παιδί καί θά τούς οδηγήσει γιά μεγαλύτερη ασφάλεια στό σπίτι του, στό χωριό Πρένιτσα. Στό σπίτι τού ιερέα ή Θεοδώρα είχε τήν ευκαιρία νά διαβάζει μέ τίς ώρες. Ο προστάτης τους τής προμήθευε βιβλία καί φυλλάδες πού διαπραγματεύονταν σοβαρά θέματα τής πίστεως καί τής ιστορίας καί έτσι ή Βασίλισσα εμπλούτιζε τίς γνώσεις της κάθε μέρα καί περισσότερο. Στό μεταξύ στό παλάτι τής ‘Αρτας ό Μιχαήλ μέ τήν πολύτιμη βοήθεια τών ανθρώπων του ανακάλυψε τόν πραγματικό ρόλο πού έπαιζε όλα αυτά τά χρόνια ή Γαγγρηνή ή όποία καί ομολόγησε πώς μέ τή βοήθεια τής μαγείας καί άλλων αθέμιτων μέσων κρατούσε τό Μιχαήλ δέσμιο τών σχεδίων της. Ο Μιχαήλ άν καί είχε αποκτήσει δύο νόθους γιούς μέ τή Γαγγρηνή, κουρασμένος καί αηδιασμένος τήν έδιωξε από κοντά του καί στή συνέχεια μετανοιωμένος αποζητούσε τή γυναίκα του. Η επάνοδος τής Θεοδώρας στήν ‘Αρτα ύστερα από πέντε χρόνια εξορίας, έγινε βασιλικά καί μέ κάθε επισημότητα.Πρίν μπεί όμως ή Αυγούστα στήν πόλη τής ‘Αρτας ζήτησε νά επισκεφθεί πρώτα τή θαυματουργή Οδηγήτρια στή μονή τής Παναγίας Βλαχέρνας καί νά τήν ευχαριστήσει πού άκουσε τίς προσευχές της…..” (Πηγή : ΒΑΣΙΛΙΣΣΕΣ ΚΑΙ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΕΣ ΑΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, Αναστασία Κυνηγοπούλου, Θεσσαλονίκη, 2000)
Στη φωτογραφία “Το λιθάρι της Αγίας Θεοδώρας στη Μπρένιστα, σημερινό Κορφοβούνι”. (Φωτο από συλλογή Κ.Κ.)
Στιγμιότυπο από τη λιτανεία της Αγίας Θεοδώρας κάποια χρονιά στα μέσα της δεκαετίας του ΄50.Στη μέση ο τότε Μητροπολίτης Άρτης Σεραφείμ και αριστερά του ο μητροπολίτης Πρεβέζης Στυλιανός. (Φωτο από αρχείο Χ. Χουλιάρα)
“Η ανωτέρα Κατηχητική Σχολή Κύμης, απαρτιζομένη εκ τριάκοντα αποφοίτων του Γυμνασίου” κατά την επίσκεψή τους στην Άρτα την δεκαετία του ’50.
Η Κατηχητική Σχολή Κύμης “Ο Άγιος Αθανάσιος”, είχε ιδρυθεί από τον Μητροπολίτη Αυγουστίνο Καντιώτη όταν είχε μετατεθεί στην Κύμη Ευβοίας στα μέσα της δεκαετίας του ’50. Διαβάζουμε σχετικά : «Ληξάσης της περιόδου εκείνης, μετετέθην εις Κύμην – Ευβοίας μετά τα μέσα του έτους 1950. Εις την νέαν αυτήν θέσιν παρέμεινα επί ένα περίπου έτος, ασχολούμενος με το κήρυγμα, την κατήχησιν και την εξομολόγησιν. Εκεί δημόσια σκάνδαλα κληρικών είχαν γίνει αφορμή ν’ αδειάσουν κυριολεκτικά οι εκκλησίες. Με τη δύναμι του λόγου και το παράδειγμα κατορθώνει να ξαναφέρη τους Κυμαίους στην Εκκλησία. Οι ιεροί ναοί γεμίζουν και πάλι. Προθυμοποιούνται όμως οι προύχοντες της Κύμης να τον κατηγορήσουν. Εναντίον του είνε και ο τότε μητροπολίτης Καρυστίας, ο οποίος τον διώχνει από την μητρόπολί του. Δεν τον δέχεται κανείς μητροπολίτης και τίθεται έτσι στη διάθεσι της Ιεράς Συνόδου». Κηρύττει διαρκώς. Ιδρύει την «Κατηχητική σχολή «Ο Μέγας Αθανάσιος», οπού γίνονται συγκεντρώσεις ανδρών, γυναικών και εργαζομένων νέων. Συγκροτεί «Χριστιανική Ένωσι Νεανίδων».(Πηγή : http://www.diakonima.gr/)
(Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Χαρίλαου Χουλιάρα, τελετάρχη στον ναό της Αγίας Θεοδώρας. Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Γιάννη Χουλιάρα που μας εμπιστεύτηκε το αρχείο).
Μια φωτογραφία του Αρτηνού φωτογράφου από την Κυψέλη Άρτης, Κώστα Μπαλάφα, με τίτλο “Ψυχοσάββατο”, όπου ο φωτογράφος έχει καταφέρει να απεικονίσει όλη την ατμόσφαιρα αυτής της μέρας που είναι αφιερωμένη στις ψυχές των νεκρών….(Πηγή : Λεύκωμα ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΛΑΦΑΣ, ΗΠΕΙΡΟΣ, Αθήνα, 2003)
Μπορείτε να δείτε παλιότερες αναρτήσεις μας για το Ψυχοσάββατο στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-psychosavvato-tis-apokrias/
και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/ta-psychosavvata/
Στη φωτογραφία ένα «σφραστερό» του 1863 από ένα Μελισσουργιώτικο σπίτι, που χρησιμοποιούσε η νοικοκυρά για να σφραγίσει την λειτουργιά που ζύμωνε για να προσφέρει στην εκκλησία της ενορίας της, κυρίως τα Ψυχοσάββατα.
Το «σφραστερό» ή αλλιώς η σφραγίδα που «πατιέται» επάνω στο ζυμάρι εικονίζει ένα σταυρό. Το κάθετο τμήμα του απαρτίζεται από τρία ισομερή τετράγωνα τεμάχια, καθένα εκ των οποίων εικονίζει σταυρό, και στα τέσσερα άκρα του τα γράμματα ΙΣ-ΧΡ-ΝΙ-ΚΑ (Ιησούς Χριστός Νικά). Στο οριζόντιο τμήμα του ο σταυρός περιλαμβάνει δύο τετράγωνα εκατέρωθεν του κεντρικού, που εικονίζουν το μεν την Παναγία, σε σχήμα τριγώνου με τα αρχικά Μ και Θ (Μήτηρ Θεού), το δε τα 9 τάγματα των αγγέλων σε σχήμα 9 μικρών τριγώνων σε σειρές από τρία τριγωνάκια σε κάθε σειρά.
Από το πρόσφορο ο Ιερεύς θα «προσκομίσει», δηλαδή θα κόψει με την αγία Λόγχη, 5 συνολικά τεμάχια. Το πρώτο είναι το κεντρικό τετράγωνο στο σταυρικό σχήμα. Αυτό εξάγεται με προσοχή και συμβολίζει τον Αμνό, δηλαδή τον Ιησού Χριστό. Ο Αμνός τοποθετείται από τον λειτουργό ιερέα πάνω στο Αγ. Δισκάριο και στο μέσον αυτού. Ακολουθεί η εξαγωγή της «μερίδος» της Θεοτόκου. Ο ιερεύς κόβει το τρίγωνο από το αριστερό μέρος του προσφόρου και το τοποθετεί στα δεξιά του Αμνού, πάνω στο Αγ. Δισκάριο.
Έπειτα κόβονται οι «μερίδες» των Αγγέλων, 9 τον αριθμό, που βρίσκονται στα δεξιά του προσφόρου, και τοποθετούνται στο αριστερό του Αμνού και αυτές χωριστά μία μία πάνω στο Αγ. Δισκάριο.Τέλος κόβονται και άλλα δύο τεμάχια, το ένα για τη μνημόνευση των ζώντων και το άλλο για τους κεκοιμημένους. Δηλαδή ο ιερεύς προετοιμάζοντας την πρόθεση, μνημονεύει τα ονόματα που του δίνουν οι πιστοί ή ονόματα που ο ίδιος γνωρίζει βγάζοντας από κάθε τεμάχιο, ανάλογα με τη μνημόνευση ζώντων ή κεκοιμημένων, ένα ψιχουλάκι που συμβολίζει την ψυχή του μνημονευόμενου προσώπου. (Η σφραγίδα είναι από προσωπική συλλογή)
…και η πίσω πλευρά με τα αρχικά του προσώπου που το σκάλισε και την ημερομηνία “1863”!
ΑΡΤΑ – Το προσωπικό και οι μαθητές της Ιερατικής Σχολής. Αναμνηστική φωτογραφία του Δ. Μητσιάνη του 1930. Η φωτογραφία είναι μάλλον τραβηγμένη στο ιερό του Αγίου Σπυρίδωνος, πάνω απ’ τον Άγιο Δημήτριο.Ο τρίτος εξ αριστερών ρασοφόρος είναι ο Τηλέμαχος Ν. Βαδιβούλης. (Φωτο από οίκο Δημοπρασιών)
17 Ιανουαρίου 1815. Έγγραφο με το οποίο οι πρόκριτοι της Άρτας επιφορτίζουν τη Μητρόπολη Άρτας με τη διαχείριση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Μοναστηρίου της Βλαχέρνης. Στην πρώτη σελίδα, κάτω από το κείμενο υπάρχουν τα ονόματα των προκρίτων, με πρώτο το όνομα “Θανάσης Νικολάου” και στην δεύτερη σελίδα ακολουθεί η καταγραφή της περιουσίας του Μοναστηριού της Βλαχέρνας. (Πηγή : Ακαδημία Αθηνών – Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού, https://www.searchculture.gr/)
Απόσπασμα από τον Χάρτη με τα χωριά του Καζά της Άρτας που συνοδεύει το κατάστιχο TD367 στην νεώτερη έκδοσή του. Αναγράφονται μόνο μερικά από τα χωριά που περιλαμβάνονται στο κατάστιχο. Σε ορισμένα απο τα ονόματα των χωριών έχει γίνει λάθος η μεταφορά τους από την αυθεντική, οθωμανική έκδοση του κατάστιχου στην ομιλούμενη τουρκική γλώσσα. Για παράδειγμα το χωριό Kamizi k., Narda kz.. Πρόκειται για “Λάθος μεταγραφή του χωριού Kumizi = οι Κουμζάδες Άρτας, μετονομασία : Αμμότοπος (Αναφέρεται επίσης ότι «οι κάτοικοι του χωριού αυτού υποχρεούνται να διατηρούν και να επισκευάζουν το δρόμο που φέρει το όνομα Istrivina». Γι’ αυτό το χωριό σημειώνεται λανθασμένα στον χάρτη στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό Στρεβίνα. (Πηγή : Ο ΚΑΖΑΣ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΟ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟ ΤΕΦΤΕΡΙ ΤΟΥ 1514, Α. Καρρά, Άρτα, 2024)
Χρησιμοποιούμε cookies για την σωστή λειτουργία του ιστότοπου, καθώς και για βελτίωση των υπηρεσιών μας προς εσάς. Με τη χρήση αυτή της ιστοσελίδας, αποδέχεστε την Πολιτική Απορρήτου μας.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy
11 months
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.