Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

“….Κατεβαίνοντας μετά την πλατεία Κιλκίς, από την αριστερή πλευρά της οδού Σκουφά, συναντάμε τις συνεχόμενες πλατείες Ν. Σκουφά και Ελευθερίας, που η τελευταία τους αναμόρφωση έγινε το 1961 – 1965. Απέναντι από το Γυμνάσιο Αρρένων υπήρχε το περίπτερο του Θύμιου Παπανικολάου, που από το 1976 συνέχισε τη λειτουργία του ο Λάμπρος Χήτας και αργότερα οι Γρηγόρης και Κώστας Κεφάλας.  Στην πλατεία Ελευθερίας με το ομώνυμο άγαλμα, γινόταν η κατάθεση στεφάνων από δημοτικά σχολεία και γυμνάσια την παραμονή των εθνικών επετείων, ενώ στο κάτω μέρος λειτουργούσαν τα δημοτικά ουρητήρια, απέναντι ακριβώς από το σπίτι Χητόπουλου, που οι κληρονόμοι ευρίσκοντο Αθήνα και ΗΠΑ. Εκεί διέμενε για πολλά χρόνια η οικογένεια αρτοποιών Γουνόπουλου και έπειτα ο Ν. Κατσαντούρης, οδηγός του Δήμου Αρταίων. Η είσοδος ήταν από την οδό Άννης Παλαιολογίνης, που κατεβαίνει από την Παρηγορήτισσα μέχρι την είσοδο του Α’ Δημοτικού σχολείου.  Σύμφωνα με τον Αρτηνό ιστορικό Κ. Τσιλιγιάννη, στο σπίτι αυτό συντάχτηκε και υπογράφηκε το καταστατικό ίδρυσς του πρώτου συστήματος προσκόπων Άρτης.

Στο ισόγειο, γωνία, ήταν το κατάστημα  ζαχαρωδών Γεράσιμου Γκεζέρη, παλιό καλαθάδικο, δίπλα το κουρείο Βασίλη Μπίκα και αμέσως μετά το κατάστημα -συνεργείο μοτοποδηλάτων  ZUNDAPP, που από το 1971, προσέθεσε έκθεση τηλεοράσεων TELEFUNKEN, των Θεόφιλου και Ανδριανού Κερασίδη. Στην δίπλα οικοδομή, πάντα στη Ν. Σκουφά αριστερά, ήταν η υπάρχουσα πέτρινη οικοδομή κληρονόμων Κοντοδήμα (Γ. Βάντζου – Κ. Πέτσα), που κατοικούσε στον όροφο ο Γ. Βάντζος με τη σύζυγό του Ανθούλα και τις τρεις κόρες: Ρίτα, Ρένα και Ρούλα. Στο πίσω μέρος του σπιτιού, με είσοδο  από την αλάνα και την παράγκα, διέμενε η Βασιλική Πρέντζα. Στο ισόγειο, πρώτο κατάστημα  ήταν το ζαχαροπλαστείο του Τάκη Έξαρχου, με καταγωγή από το Καλέντζι, που διέμενε στους Ταμπακιάδες, ξακουστός για τα υπέροχα γλυκά του όπως κοπεγχάγη, κοκ, πιατάκι (παντεσπάνι με τρίμματα σιροπιαστών γλυκών, με κάλυψη σαντιγύ σε μεταλλικό πιατάκι και τριμμένη καρύδα) αλλά και σκέτα τρίμματα, αφού οι φτωχότεροι  έτρωγαν φθηνότερα το σιροπιαστό τους. Συνήθιζε στους φτωχούς να προσθέτει ένα μικρό κομματάκι γλυκού επιπλέον στο πιατελάκι. Μετά το 1977, το ίδιο κατάστημα  λειτούργησε από τον Ανδριανό Κερασίδη με τους γιούς του Στάθη και Κώστα, ως έκθεση μοτοποδηλάτων  ZUNDAPP και τρίκυκλων MEBEA και οικιακών ηλεκτρικών συσκευών. Δίπλα υπήρχε το ισόγειο ποδηλατάδικο Κώστα Κερασίδη και στο υπόγειο το οπωροπωλείο του Θεοχάρη Γκεζέρη….” (Συνεχίζεται) [Απόσπασμα από άρθρο του Παναγιώτη Μάνθα με τίτλο ΜΟΥΧΟΥΣΤΙ ΑΡΤΑΣ ’60 – ’70, όπως Δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό του Μ/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 108, Άρτα, 2020]

Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/sto-moychoysti-ap-tin-odo-flemingk-m/

Στη φωτογραφία ο Λάκης Έξαρχος το 1965, στο Ζαχαροπλαστείο του «ΤΟ ΤΕΛΕΙΟΝ» στην οδό Σκουφά….(Φωτο από το ίδιο άρθρο)

Μέρες γιορτινές κι οι λαμαρίνες με τα κουλουράκια, τα ταψιά με τους μπακλαβάδες, τα καταίφια και τους κουραμπιέδες πηγαινοέρχονταν στους δρόμους της πόλης σε μια συνεχόμενη παρέλαση γλυκών, κάνοντάς τους να μοσχομυρίζουν βανίλια, βούτυρο, ψημένο αμύγδαλο και καρύδια. Βλέπετε ο φούρνος ήταν σημείο αναφοράς, μια και τα νοικυριά δεν διέθεταν δικό τους. Σε κάθε γειτονιά λοιπόν της Άρτας, υπήρχε ένας τουλάχιστον παραδοσιακός φούρνος, που εξυπηρετούσε όλες τις ανάγκες για ψήσιμο (φαγητό, ψωμί, γλυκά) καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Κάποιοι φούρνοι ζύμωναν ψωμί και το πουλούσαν σε όσες νοικοκυρές δεν το έκαναν μόνες τους. Οι άλλες αγόραζαν το αλεύρι από τους Αλευρόμυλους της Άρτας και συναγωνίζονταν κάθε γειτονιά ποια θα κάνει το πιο γευστικό, αφράτο και μαλακό ψωμί.

Ο παραδοσιακός φούρνος της πόλης ήταν χτισμένος με πέτρες – πυρότουβλα και κοκκινόχωμα. Το εσωτερικό τμήμα του ήταν θολωτό και στο πάνω μέρος, στην κορφή, υπήρχε έξοδος στην καμινάδα – η φουρνογκλαβανή – χτισμένη με πέτρες   και σκεπασμένη με πλάκες. Εσωτερικά ο θόλος του φούρνου ήταν χτισμένος με πυρότουβλα ή κεραμίδια, κατάλληλα τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο. Το δάπεδο του φούρνου ήταν υψωμένο περίπου ενάμισι μέτρο από το έδαφος. Η πόρτα του είχε τοξοειδές σχήμα και σαν βάση είχε μια μεγάλη πλάκα από πορώλιθο. Το κάλυμμα της πόρτας ήταν συνήθως από λαμαρίνα (τσίγκο), με άνοιγμα εξήντα πόντους περίπου, αρκετό για να χωράει δέκα ταψιά με φαγητό ή ψωμί. Ήταν στρωμένο με πυρόπλακες αλειμμένες με κόκκινη λάσπη (κοκκινόχωμα). Στο κέντρο του δαπέδου υπήρχε ένα άνοιγμα διαμέτρου περίπου σαράντα εκατοστών, απ’ όπου περνούσε η θερμότητα από την καύση των ξύλων. Ανάλογα με τη θερμοκρασία του φούρνου, ο φούρναρηε έκλεινε ή άνοιγε την τρύπα του δαπέδου. Ο χώρος κάτω από το δάπεδο λεγόταν «γιουλχάνι», το κεντρικό τμήμα του ήταν η εστία όπου άναβε η φωτιά, ενώ αριστερά και δεξιά υπήρχαν δίοδοι (παραθυράκια) μεταφοράς της θερμοκρασίας σε όλο το δάπεδο του φούρνου…. (Συνεχίζεται) [Πηγή : ΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑ ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ, Γ. Κουτσούμπας, Αθήνα, 2004]

Στη φωτογραφία ο Νικόλαος Γρίβας μπροστά στο φούρνο ιδιοκτησίας Κων/νου Πίσπιρη το 1967. Ο φούρνος του Πίσπιρη βρίσκονταν στη διασταύρωση των οδών Μάνθα και Βασ. Κωνσταντίνου, πίσω από τον Άγιο Δημήτριο. (Φωτο από το ίδιο βιβλίο)

*Την οδό Μάνθα μπορείτε να την δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/odos-mantha-stin-arta/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/kai-i-odos-mantha-simera/