Ο Γιάννης Μπουροβίλης – Ένας ξεχωριστός τύπος της Άρτας (α’ μέρος)

α’) Το σπίτι της Κουτσονίτσας

“Δεν ξέρω από που ήρθε στην Άρτα ο Γιάννης Μπουροβίλης ή Πιέρος, νομίζω απ’ την Κέρκυρα. Είχε τρόπους λεπτούς για την εποχή εκείνη, ήταν πάντα μπροστά σ’ όλες τις διαδηλώσεις, πανηγύρια, εθνικές γιορτές. Σ’ οποιαδήποτε συγκέντρωση ήταν πάντα μπροστά απ’ τη μουσική, κρατώντας μια μεγάλη σημαία. Ήταν ντυμένος με μαύρο ρεγέ παντελόνι, άσπρο σκληρό πουκάμισο, βελάδα, σκληρό καπέλο και γραβάτα δεμένη φιόγγο ριχτό. Τα παπούτσια του σε μποξ και σε λουστρίνι απ’ τα καλύτερα μαγαζιά της Αθήνας, είχε πάντα στο πέτο του ένα μεγάλο κόκκινο τριαντάφυλλο.  Το ανάστημά του και το πάχος του κανονικό, το χρώμα του μελαχρινό, το περπάτημά του βιαστικό, τα πέλματά του αρκετά ανοιχτά. Τα ρούχα αυτά του τα δίναν οι Καραπαναίοι. Ήταν οπαδός τους και τους εξυπηρετούσε πολύ, κι έτσι στο Γιάννη έδιναν ό, τι αποφόρια είχαν. Ήταν για την Άρτα τύπος μοναδικός κι ανεπανάληπτος. Καθόταν σ’ ένα μικρό κελί της Αι – Θοδώρας κοντά στο καμπαναριό.

Στην πλατεία της Αι – Θοδώρας, μόλις περνάμε την καμάρα στο αριστερό μέρος ήταν ένα χαμηλό σπιτάκι. Σ’ αυτό  καθόνταν η Κουτσονίτσα, όλοι μ’ αυτό το όνομα την ήξεραν. Ήταν ένα ξεχωριστό πρόσωπο, κι οι Αρτηνοί την εκτιμούσαν. Έπαιζε το ντέφι και τραγούδαγε, τη ζητούσαν πάντα οι κομπανίες των βιολιτζήδων, γιατί μπαίνοντας και μια γυναίκα στην κομπανία  άλλαζε πολύ η εμφάνισή της την εποχή εκείνη που η γυναίκα ήταν κρυμμένη στο σπίτι. Κι αν τύχαινε να βγει καμιά έξω, παντρεμένη βέβαια,  φορούσε μακρύ φουστάνι που σκούπιζε το δρόμο, ζακέτα με στενή μέση και ψηλό γιακά με μπαλένες.  Κι όταν έμπαινε σε γειτονιά που δεν είχε κόσμο τότε έπιανε αρκετές κούδες απ’ το φουστάνι της, τις σήκωνε για να βαδίσει ευκολότερα.

Η Κουτσονίτσα είχε μια κόρη όμορφη, της Ανδρομάχη. Μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια, μαύρα μαλλιά, καλοντυμένη και περιποιημένη πάντα. Φαίνεται σ’ αυτό την παρακινούσε η μάνα της. Ο Μπουροβίλης βγαίνοντας απ’ το σπίτι του το πρωί, αναγκαστικά πέρναγε απ’ την πόρτα της Ανδρομάχης κρατώντας στα δάχτυλα του αριστερού χεριού του το δίσκο με τα λουλούδια, με το δεξί του άρχιζε από μακριά τις κινήσεις και τις χαρές κι όταν πλησίαζε της έκανε υπόκλιση, την καλημέριζε κι απλώνοντας το χέρι του έπαιρνε το δικό της και το φιλούσε δίνοντάς της και το πρώτο λουλούδι απ’ το δίσκο του. Γενικά η συμπεριφορά της Ανδρομάχης ήταν αρκετά ελεύθερη, ενώ οι άλλες κοπέλες ήταν κλεισμένες στο σπίτι τους. Εμένα μου φαίνονταν πολύ χοντρό το φίλημα χεριού γυναίκας την εποχή εκείνη……(Συνεχίζεται) [Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΡΤΑ, Λεωνίδας Βλάχος, Εφημερίδα ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Άρτα, 1984]

Στη φωτογραφία “Η Αψίδα της Αγίας Θεοδώρας προπολεμικά σε φωτογραφία του Δ. Μητσιάνη”. Υποθέτουμε ότι το σπίτι της Κουτσονίτσας είναι αυτό με το παράθυρο στα αριστερά, μόλις περνάμε την αψίδα. (Η φωτογραφία είναι από προσωπική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Το Γυμνάσιο Θηλέων Άρτης

Μια πανοραμική φωτογραφία του Γυμνασίου Θηλέων Άρτης στην Αγία Θεοδώρα. Η φωτογραφία είναι από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Γυμνασίου. Στον προαύλιο χώρο διακρίνονται οι μαθήτριες ανά τάξη, με τις ποδιές τους, τις γκρί ζακέτες και τον άσπρο γιακά. Στο βάθος το ποτάμι και το εργοστάσιο χυμοποιίας. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του κ. Ιωάννη Έξαρχου)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Το Μονοπλιό το 1950!

Μια και γίνεται τόσος λόγος για την Πλατεία Μονοπωλείου αυτές τις μέρες, ας δούμε και μια φωτογραφία της πλατείας το 1950, περισσότερο από 70 χρόνια πριν. Η πλατεία έχει δέντρα στη σειρά, μόνο που δεν είναι νερατζιές και υπάρχει πάντα το περίπτερο στη μια γωνία της πλατείας. Κρίνοντας από τις σημαίες, είναι μέρα εθνικής εορτής.

Μια παρέα από εκπαιδευτικούς κάνουν την καθιερωμένη εδώ και πολλά χρόνια βόλτα τους μετά την παρέλαση. Ανάμεσά τους διακρίνονται οι : Κ. Χρηστίδης (Φιλόλογος), Λάμπρος Μπουραντάς (Μαθηματικός), Η. Σιρεπίσιος (Φυσικός), Χ. Τατσιόπουλος (Φιλόλογος), Φ. Στατηράς (Φυσικός). [Φωτο από ιδιωτική συλλογή]

Μια ακόμη πανοραμική φωτογραφία της πλατείας μπορείτε να δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-monoplio/

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

Πρώτοι στο ακόντιο!

Αρτηνοί αθλητές που διακρίθηκαν στον ακοντισμό. Δεξιά ο Παναγιώτης Παπαχρήστος (Επιθεωρητής Φ.Α., 100μ, 4 Χ 100, Μήκος, Ύψος, Άσσος του Παναμβρακικού και της Αναγέννησης), στη μέση ο αδελφός του Χαράλαμπος (Μπάμπης) Παπαχρήστος (φυσιοθεραπευτής) και αριστερά ο Αποστόλης Κόκκινος (Εθνική Ελλάδος, Μαθηματικός). [Φωτο από αρχείο Χ. Παπαχρήστου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Δημοσιεύθηκε στη Αθλητικές Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

Τα οχυρά του Μπιζανίου!

Λιθογραφία με τίτλο ” Το Απόρθητον. Ως κατακόμβαι Χριστιανικαί, ως Ρωμαικόν υδραγωγείον, διαγράφονται τα τεχνικώτατα οχυρώματα του απόρθητου Μπιζανίου. (Πηγή : Λεύκωμα ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΟΥ 1912 – Τεύχος, Γ’, Κεντρική Βιβλιοθήκη Α.Π.Θ.)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε

Εθελοντές στους Βαλκανικούς πολέμους

Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους τεράστια ήταν η εθελοντική συμμετοχή: 3.500 Έλληνες από την Κρήτη, πλήθος Ελλήνων μεταναστών της Αμερικής, 500 Ηπειρώτες, 1.500 Κύπριοι (ανάμεσά τους και ο Δήμαρχος Λεμεσού, Χριστόδουλος Σώζος, που θα σκοτωθεί αργότερα στο Μπιζάνι), Έλληνες Αιγυπτιώτες, η φάλαγγα των 2.200 Γαριβαλδινών και γενικότερα Έλληνες από κάθε περιοχή της γης, οι οποίοι συνέβαλαν τα μέγιστα στην πολεμική εξόρμηση του 1912 / 1913. Οι εθελοντές χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα σε βοηθητικούς ρόλους, ενώ στη συντριπτική τους πλειοψηφία πήραν μέρος στις φονικότερες μάχες (Τρία Πέντε Πηγάδια, Δρίσκος, Μπιζάνι κ.α.). Πολλοί από αυτούς μετά την επίσημη λήξη των βαλκανικών αγώνων αρνήθηκαν να καταθέσουν τα όπλα και πήραν μέρος στο Βορειοηπειρωτικό αντάρτικο του1914 για την Αυτονομία της Β. Ηπείρου.

Στη φωτογραφία “Επιστολικό δελτάριο με το Εθελοντικό Σώμα Ηπείρου με αρχηγό τον Μ. Παππαγιαννάκη” (Πηγή : https://www.balkanwars.gr/)

Ταχυδρομική κάρτα από τον Παναγιώτη Περιστέρη προς τον Εμμ. Ν. Γεωργακάκη με τους χαιρετισμούς του. Στην κάρτα εικονίζεται ο αποστολέας Παναγιώτης Περιστέρης, Αρχηγός του εθελοντικού σώματος εν Ηπείρω. (Πηγή : https://venizelosarchives.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε

“Φρικώδεις Βανδαλισμοί Τούρκων” στις παραμονές του πολέμου του 1912

“….Η ικανοποίηση ενός, ακόμη, κύματος αλβανικών αιτημάτων από την Πύλη, τον Ιούλιο του 1912, προκάλεσε σύσσωμη την αντίδραση των Ηπειρωτών, που εκφράστηκε με μαζικές τηλεγραφικές διαμαρτυρίες προς την Κωνσταντινούπολη, στις οποίες τόνιζαν την ελληνικότητα της περιοχής καθώς και την αντίθεσή τους στις σχετικές απόπειρες βίαιου εξαλβανισμού της Ηπείρου, ενώ ζήτησαν από την Πύλη και την προστασία του Οθωμανικού Στρατού από τις επιθέσεις αλβανικών συμμοριών, που ήταν ιδιαίτερα έντονες .

Τελικά αυτού του είδους η κινητοποίηση υπήρξε μάταιη και οι τουρκικές αρχές προχώρησαν στον διορισμό Αλβανών αξιωματούχων στην Ήπειρο. Επιπρόσθετα, Αλβανοί κακοποιοί και φυγόδικοι στρατολογήθηκαν ως χωροφύλακες, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιαστούν οι ληστρικές επιδρομές.

Στο παρακάτω απόσπασμα από εφημερίδα της εποχής ,”επίσημος έκθεσις” που εστάλη από την Άρτα προς το Υπουργείο των Εξωτερικών, “περί των βανδαλισμών εις ους εκτρέπεται ο τακτικός Τουρκικός στρατός εναντίον των αόπλων Χριστιανικών πληθυσμών της Ηπείρου”.

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε

Η δράση του αντάρτικου αγώνα στην Ήπειρο πριν το 1912

“Από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του αντάρτικου αγώνα στην Ήπειρο πριν την απελευθέρωση της το 1912-13, ήταν ο Ιωάννης Πουτέτσης, από την περιοχή του Αργυροκάστρου. Ο Πουτέτσης, που έφερε το ψευδώνυμο Καπετάν Βοργιάς, με τη συμμετοχή του σε ένοπλες επιχειρήσεις στα ηπειρωτικά βουνά, από το 1906, σταδιακά αναδείχθηκε στις τάξεις του Ηπειρωτικού Κομιτάτου. Στις αρχές Οκτωβρίου του 1908, αφού διέφυγε τη σύλληψη ύστερα από τουρκική ενέδρα, ονομάσθηκε οπλαρχηγός στο χωριό Δραγουμή. Χρησιμοποιώντας ως ορμητήριο το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, διεξήγαγε αρκετές μάχες τόσο με τα τουρκικά στρατεύματα όσο και με αντίστοιχες αλβανικές και ρουμανικές ομάδες ατάκτων.

Δεν έλειψαν και απρόοπτες εξελίξεις, όπως όταν οι οθωμανικές αρχές κατέσχεσαν, τον Οκτώβριο του 1908, ύστερα από έφοδο στο κρησφύγετά του Πουτέτση, 40 πρωτόκολλα ορκωμοσίας μυημένων στελεχών. Η θέση του Πουτέτση κατέστη ιδιαίτερα επισφαλής, όμως, αφού κατάφερε να γλιτώσει από το κυνηγητό που είχαν εξαπολύσει εναντίον του οι αρχές, ειδοποίησε εγκαίρως τους 40 συμπατριώτες του, ώστε να διαφύγουν τη σύλληψη. Το συγκεκριμένο περιστατικό, παρόλο που δεν είχε τραγική κατάληξη, προκάλεσε ανησυχία στα οργανωτικά στελέχη του Κομιτάτου και υπήρξε η αφορμή για τη δημιουργία ενός περισσότερο συμπαγούς δικτύου πληροφοριών. Ο Πουτέτσης. δρώντας στην ύπαιθρο με το απόσπασμά του, κατάφερε σε πολλές περιπτώσεις να προστατεύει τους ντόπιους πληθυσμούς από τις αλβανικές και ρουμανικές ένοπλες ομάδες, καθώς και από τις αυθαιρεσίες των οργάνων των οθωμανικών αρχών. Ταυτόχρονα, κατά την ένοπλη δράση του, συχνά απευθυνόταν στους χωρικούς και μιλούσε για τη χριστιανική πίστη, γι’ αυτό και έλαβε τα προσωνύμια «Παπαγιάννης» και «Αγιος Κοσμάς»…..”. (Πηγή: https://www.himara.gr/prosopa/13249-to-iroiko-telos-tou-argyrokastriti-ioanni-poutetsi-oplarchigou-tou-ipeirotikou-komitatou – Το ηρωικό τέλος του Αργυροκαστρίτη Ιωάννη Πουτέτση οπλαρχηγού του Ηπειρωτικού Κομιτάτου)

Ένα τηλεγράφημα που εστάλη από την Άρτα στις 8 Απριλίου 1911 σχετικά με τη δράση των Πουτέτση και Φορτούνα και την παρουσία τους στα Τζουμέρκα. (Πηγή : https://venizelosarchives.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε

Η Δημόσια Διαθήκη του ευεργέτη της πόλης Αλέξανδρου Ζάρρα.

Αναρτούμε σήμερα τη Δημόσια διαθήκη του ευεργέτη της πόλης μας, Αλέξανδρου Ζάρρα, την οποία είχε την ευγενική καλοσύνη να μας διαθέσει προς δημοσίευση ο δικηγόρος κ. Μιχάλης Νικολάου, προερχόμενη από το αρχείο του Ευστράτιου Πατσαλιά.

Η διαθήκη φέρει την ημερομηνία 19 Αυγούστου 1961 και μερικά στοιχεία που ξεχωρίσαμε διαβάζοντας τη διαθήκη είναι τα εξής :

  1. Η οικία που άφησε προς το Δήμο Αρταίων επί της οδού Σκουφά 179, πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο για Δημαρχείο.
  2. Ο Α. Ζάρρας φρόντισε, είτε αφήνοντας χρήματα είτε περιουσιακά στοιχεία, όλους τους ανθρώπους που δούλευαν γι’ αυτόν στο σπίτι του ή στα κτήματά του.
  3. Στο Νοσοκομείο Άρτης κληροδότησε επίσης, εκτός των άλλων, «πέντε μεγάλους πίνακες εν πρωτοτύπω του ζωγράφου R. MERIOT (Γάλλου ζωγράφου του 19ου αι.), δύο ανθοδοχεία Βιενέζικα εκ πορσελάνης  και τρεις εικόνες, Αγιογραφίες…..». [Γνωρίζει κάποιος αν υπάρχουν κάπου αυτοί οι πίνακες?]
  4. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι επιθυμίες του για τον τρόπο της κηδείας του : «Η κηδεία μου να γίνη απλά δι’ ενός ιερέως και ενός ιεροψάλτου, της επικηδείου ακολουθίας τελεσθησομένης εις τον Ιερόν ναόν του νεκροταφείου – Το φέρετρόν μου να κατασκευασθή απλά και να περιβληθεί διά μέλανος πανίου κάμποτ – Να μην εκφωνηθώσι επικήδειοι λόγοι ούτε να κατατεθώσι στέφανοι…».
  5. Η ποιότητα του χαρακτήρα και της προσωπικότητας του ανδρός καταδεικνύεται επίσης από το γεγονός ότι προτρέπει   να μιμηθούν τα παράδειγμά του κι άλλοι Αρτηνοί «διότι δεν υπάρχει μεγαλυτέρα ψυχική ανακούφισις  από την χαράν την οποίαν αισθάνεται  ο ευεργετών τους πάσχοντας και ενισχύων την πατρίδα του». (Πηγή : Αρχείο Ευστράτιου Πατσαλιά – Μιχάλη Νικολάου)

Σελίδα 1

Σελίδα 2

Σελίδα 3

Σελίδα 4

Σελίδα 5

Σελίδα 6

Σελίδα 7

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Τα μπαλκόνια του παλιού Δημαρχείου

Λεπτομέρειες από τα 3 μπαλκόνια στην πρόσοψη του παλιού Δημαρχείου Άρτης με τα εντυπωσιακά κάγκελα, δωρεά στον Δήμο Αρταίων του Αλέξανδρου Ζάρρα. (Φωτο από ιδιωτική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε