Στην οδό Σκουφά το 1950 – Τέσσερις φίλες (οι τρεις με καταγωγή από τους Μελισσουργούς), ποζάρουν στο φακό. Από αριστερά : Αικατερίνη (Κατίνα) Κούτσικου, η Αναστασία Κωλέτση, η Βικτωρία Αντωνάκη (από Ραδοβύζια) και η Μαρία Η. Γάκη. (Φωτο από αρχείο Αικατερίνης (Κατίνας) Κούτσικου – Νικολάου)
Η ληστεία και η αρπαγή της Νίτσας Ρίγγα έγινε η αφορμή να απομακρυνθούν πολλές οικογένειες Ριγγαίων που ήταν ευκατάστατες από τα Πράμαντα. Άλλες εξ αυτών εγκαταστάθηκαν στην Άρτα όπως ο Λάμπρος Ρίγγας, ο Κώστας Ρίγγας, ασχολούμενος με εργολαβικές εργασίες, ο Χρήστος Ρίγγας με εμπορικές, άλλοι στην Κέρκυρα και άλλοι στην Αθήνα.
“Ο Κώστας Ν. Ρίγγας, γεννηθείς στα Πράμαντα το 1859, έκτισε οικία στην Πλατεία Σκουφά για να κατοικήσει. Εχρεώθη δε αρκετά χρήματα δι’ αυτήν ώστε ηναγκάσθη το 1916 να την πωλήση στον Ευάγγελον Γαρουφαλιάν χωρίς να χαρή το αρχοντικόν το οποίον ανήγειρε. Ο υιός του Χρίστος ηργάσθη ως υποδηματοποιός στην Άρτα, αυτού δε τα τέκνα, ευδοκημούν σήμερον εις τας Αθήνας, ο Θεόδωρος ως επιχειρηματίας Κινηματογράφων, ο Νικόλαος ως Δικηγόρος και ο Τηλέμαχος εις Άρταν ως κινηματογραφιστής. Οι τρεις αυτοί υιοί του Χρίστου Ρίγγα, συνεχίζοντες την παράδοσιν της Οικογένειας Ρίγγα προσέφερον εις τα Πράμαντα, εις το Πνευματικό Κέντρο μίαν κινηματογραφικήν μηχανήν την οποίαν ηγόρασαν εξ ιδίων χρημάτων”. (Πηγή : Άρθρα του Δημήτριου Καρατζένη στην εφημερίδα ΗΧΩ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Γενάρης 1985)
Για την οικογένεια Κων/νου Ρίγγα μπορείτε να διαβάσετε και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/oikogeneia-rigga/
και για την αρπαγή της Νίτσας Ρίγγα στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-aichmalosia-tis-nitsas-rigga-apo-ta-pr/
Στη φωτογραφία ο Χρίστος Ρίγγας με τη συζυγό του, τη θρυλική Ρίγγενα στην πόλη της Άρτας. (Φωτο από το οικογενειακό αρχείο Πηνελόπης Τ. Ρίγγα)
Συνεχίζουμε την ανάρτηση του Μητρώου Δήμου Πραμάντων με τα έτη 1864 – 1866. (Πηγή : ΓΑΚ Άρτης)
Έτος γέννησης 1864
Έτος γέννησης 1865
Έτος γέννησης 1866
Φωτοκάρτα με το Γεφύρι της Άρτας από τη δεκαετία του ’60, έκδοση Ιωάννη Ρέκου, Θεσσαλονίκη. Πίσω φαίνονται τα βάθρα της σιδερένιας γέφυρας που είχε πλέον μεταφερθεί. (Φωτο από προσωπική συλλογή)
Η διάβαση του Αράχθου στο δρόμο από τα Ιωάννινα προς το Μέτσοβο. (Πηγή : Συλλογή Ηubert Pernot, ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, Φωτογραφίες 1898 – 1913, Από το Νεοελληνικό Ινστιτούτο της Σορβόννης, Εκδόσεις ΟΛΚΟΣ, Αθήνα, 2007)
1981 – Από τα εγκαίνια του υδροηλεκτρικού έργου Πουρναρίου, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κων/νο Καραμανλή. Από αριστερά ξ κ. Αρτ. Νικοπούλου, η σύζυγος του στρατιωτικού Διοικητού και η κ. Αχείμαστου. (Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Λεωνίδα Νικόπουλου ΔΕΞΙΟΙ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΟΙ….., Αθήνα, 2002)
Τρεις ‘Ασσοι της μπάλας. Τρεις αχώριστοι φίλοι. Τρία παιδιά από την ίδια γειτονιά της Παρηγορήτριας. Ο μεγάλος Νίκος Τζαχρήστας (Π.Α.Ο.Α.), ο αμυντικός άσσος και αρχηγός του Π.Α.Ο.Α., Γιώργος Μπόλας και ο επιθετικός άσσος και γκολτζής του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ, Γεώργιος Τσαμπάς. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Στη φωτογραφία του Τάκη Τλούπα “Μυζήθρες που κρέμονται να στραγγίσουν στην περιοχή των Τρικάλων, 1969”. (Πηγή : http://takis.tloupas.gr/)
“Το τυρόγαλο που μαζεύονταν στα καρδάρια, το στράγγιζαν στο μεγάλο καζάνι και το έβραζαν σε δυνατή φωτιά. Όταν ζεσταίνονταν καλά, το ανακάτευαν με μια μακριά ξύλινη ξύστρα ή κουτάλα γιατί η μυζήθρα κολλούσε εύκολα στον πάτο του καζανιού. Ύστερα από βράσιμο μιας ώρας περίπου, το τυρόγαλο χόχλαζε, “κόβονταν” και στην κορφή του καζανιού έβγαινε η μυζήθρα σπιρωτή – σπιρωτή κι είχε το χρώμα της ζάχαρης, δεν ήταν κάτασπρη όπως το τυρί. Μ’ ένα καπάκι την μάζευαν, την έριχναν στις τσαντίλες και την κρεμούσαν να στραγγίσει…” (Πηγή : ΟΙ ΝΟΜΑΔΕΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΙ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, Ν. Καρατζένης, Άρτα, 1991)
Στη φωτογραφία «Πολύδροσο ‘Αρτας, 1960 – Ο τυροκόμος Ηλίας Μάκης (αριστερά) μαζεύει τη μυζήθρα (γκίζα) από το βρασμένο τυρόγαλο με μια συρμάτινη απόχη. Δεξιά διακρίνεται ο βοηθός του Σπύρος Βασιλείου, από το Βαθύπεδο» (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο της Ελένης Μάκη – Μπάφα όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Ιωσήφ Ζιώγας, Ιωάννινα, 2006)
“Το γάλα έπηζε το καλοκαίρι σε μιάμιση ώρα περίπου και «γίνονταν», έβγαζε στην κορφή του καζανιού υγρό, «ίδρωνε» όπως έλεγαν οι νομάδες και ήταν έτοιμο για τσάκισμα και μάζωμα. Με μια ξύλινη ξύστρα το έσπαγαν σε μικρά κομμάτια και τ’ άφηναν να τυρογαλιάσει. Στη συνέχεια, με καπάκια ή λίμπες το φρεσκοπηγμένο γάλα το έριχναν μέσα σε άσπρες μάλλινες τσαντίλες που τις είχαν βουτήξει σε νερό για να μην κολλάει το τυρί σ’ αυτές. Κάθε τσαντίλα που γέμιζε την κρεμούσαν σε τσιατάλια που έμπηχναν στους ξηρότοιχους της καλύβας, σε φούρκες ξύλινες ή σε κρεμαστές που είχαν απέξω τα καλύβια. Το τυρόγαλο έσταζε τραγουδιστά μέσα σε κακάβια και καρδάρια.
Σαν γέμιζε και η τελευταία τσαντίλα, άρχιζε το «γύρισμα» του τυριού. Έπαιρναν μια – μια τις τσαντίλες, τις άπλωναν μέσα σ’ ένα καρδάρι ή στο καζάνι και τίναζαν το τυρί που είχε κολλήσει, σπάζοντάς το και πάλι σε μικρότερα κομμάτια, να φύγει το τυρόγαλο. Ύστερα από 10 περίπου λεπτά της ώρας ξαναγύριζαν για δεύτερη φορά της τσαντίλες, κάνοντας μια – δυο τρύπες στο τυρί και τις ξανακρεμούσαν ώστε να στραγγίξει το τυρόγαλο καλά. Το τυρί έμενε κρεμασμένο 3-4 ώρες και τ’ απογευματάκι που σκάριζαν τα πρόβατα, το αλάτιζαν . Το βραδυνό τυρί το άφηναν στην τσαντίλα μέχρι το ξημέρωμα.
Αφού έσφιγγε το τυρί, το έβγαζαν από τις τσαντίλες, το ακουμπούσαν κάτασπρο – κάτασπρο πάνω σε μια γυαλιστερή πλάκα, το έκοβαν φέτες – φέτες και το έβαναν μέσα σε ξύλινα δοχεία (ταλάρια) ή σε παφίλια (τενεκεδένια), πασπαλίζοντας κάθε σειρά με αλάτι χοντρό που αγόραζαν από τα μονοπώλια. Σαν γέμιζαν τα δοχεία, οι νομάδες μετά μια βδομάδα ξαναγύριζαν το τυρί σε άλλο δοχείο να αλατιστεί καλ’α και φρόντιζαν να μην είναι έξω από το τυρόγαλο καμιά φέτα (μπλάνα). Γ’ αυτό στην τελευταία σειρά, έβαναν πάνω μικρές άσπρες πλάκες να κρατούν το τυρί μέσα στο τυρόγαλο ώσπου ν’ «αργάσει», να γίνει η ζύμωσή του, οπότε θα το έβαναν μέσα στα τομάρια…….” (Πηγή : ΟΙ ΝΟΜΑΔΕΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΙ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ, Ν. Καρατζένης, Άρτα, 1991)
Στη φωτογραφία του Τάκη Τλούπα ” Στραγγίζοντας το γάλα στο Νέγρι, 1974″ (Πηγή : http://takis.tloupas.gr/)
