Η αυλή στα παλιά αστικά σπίτια της Άρτας

Η αυλή στην οποία η οικογένεια περνούσε το περισσότερο χρόνο κατά την διάρκεια της μέρας ήταν πολύ φροντισμένη και καλλωπισμένη . Στο μεγαλύτερο μέρος της ήταν πλακόστρωτη με ακανόνιστες πλάκες και αρμούς καλυμμένους με ασβέστη. Τα ασβέστινα αυτά περιγράμματα ονομαζόταν «γράμματα». Ήταν πολύ συνηθισμένη η φράση «θα κάμωμεν τα γράμματα» που σήμαινε θα ασβεστώσουμε εκ νέου τους αρμούς στις πλάκες. Στην αυλή υπήρχε συνήθως ένα πηγάδι με κυλινδρικό λίθινο «προστομιαίον»  το οποίο μερικές φορές είχε και στέγασμα σαν κιόσκι καθώς και πολλά δέντρα, κυρίως εσπεριδοειδή, λεμονιές, νεραντζιές και πορτοκαλιές.

«‘Η αυλή παίζει τον κυριώτερον ρόλον εις τον καθ’ ημέραν βίον εκάστου ελληνικού σπιτιού. Είνε και αυτή εις κατοικήσιμος χώρος από τους μάλλον σημαίνοντας. Διά τον λόγον τούτον προς εξωραισμόν της αυλής καταβάλλεται όλως ιδιαιτέρα φροντίς. Το πλακοστρωμένον δάπεδον αυτής με το εν είδει περιπτέρου εστεγασμένον φρέον εις το μέσον, τα διάφορα παζούλια και ο φυτικός διάκοσμος πάντα ταύτα εν συνδυασμώ με την μεγαλοπρεπή κλίμακα της κυρίας όψεως του σπιτιού εις το βάθος προσδίδουσι μίαν μαγευτικήν αρμονίαν εις το σύνολον και καθιστώσι την αυλήν το μάλλον ευχάριστον ενδιαίτημα κατά τας ώρας του θέρους», (Ζάχος, 1926) [Πηγή : ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΑΣΤΙΚΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Α. Καρρά, Άρτα, 2022]

Στη φωτογραφία άγνωστου δημιουργού “Άρτα, άποψις της αυλής διά του στενού”. (Πηγή : https://www.searchculture.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

Οικοτροφείο Άρτης

Ο Πατέρας Ιάκωβος δεύτερος από αριστερά), και δίπλα του ο παπα-Μπάκιας, στη Μονή Αγίας Φανερωμένης στην Άρτα με τον Μητροπολίτη Ιγνάτιο και μαθητές του Οικοτροφείου Άρτης. Μπροστά του η κ. Ελένη Καμενίδου ευεργέτης του Οικοτροφείου. (Πηγή : https://www.imartis.gr/

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Στις Κρανιές….

Αναμνηστική φωτογραφία από την κατασκήνωση στις Κρανιές. Πρώτος δεξιά ο Πατέρας Ιάκωβος και στη έση ο Μητροπολίτης Άρτης Ιγνάτιος. (Πηγή : https://www.imartis.gr/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Kατασκήνωση στις Κρανιές….(α’ μέρος)

Ήταν αρχές Ιουλίου και οι προετοιμασίες στο Οικοτροφείο Αρρένων της Μητρόπολης στη Φανερωμένη έδιναν κι έπαιρναν για την οργάνωση της πρώτης καλοκαιρινής κατασκήνωσης στις Κρανιές, λίγο πιο δω από τον Ξηρόκαμπο και λίγο πιο πριν από το Αστροχώρι.

Εγώ κι ο αδελφός μου που ήμασταν γειτονόπουλα, είχαμε εξασφαλίσει το δικαίωμα συμμετοχής με μια μικρή οικονομική επιβάρυνση του πατέρα μας. Αφού αγοράσαμε από ένα κρεβάτι πάνινο…εκστρατείας και τα απαραίτητα είδη πρώτης ανάγκης, σύμφωνα με τη λίστα που μας είχε ετοιμάσει ο αρχηγός της κατασκήνωσης, ο Γιώργος Ευθυμίου ο δάσκαλος, όπως πλαστικό κύπελλο, μαχαίρι, πιρούνι και κουτάλι, οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα, τα σεντόνια και τις κουβέρτες μας, φακό για τη νύχτα (ηλεκτρικό ρεύμα δεν υπήρχε), σαπούνι και πετσέτες, τα φορτωθήκαμε στην πλάτη και κινήσαμε τη μέρα της αναχώρησης για το ραντεβού με το λεωφορείο του Αντρέα του Μάνταλου.

Στον Άη-Γιάννη, στο μεγάλο προαύλιο είχαν αρχίσει να καταφθάνουν οι συνταξιδιώτες, φίλοι και συμμαθητές με τα μπογαλάκια τους ο καθένας…….

Το φόρτωμα στην οροφή του λεωφορείου ήταν πραγματική γιορτή αφού ο βοηθός του οδηγού πέταγε με τέχνη από το δρόμο στον Αντρέα το Μάνταλο που είχε ανεβεί με την ειδική σκάλα του λεωφορείου στην οροφή του, και έπιανε κάθε σακούλι ή βαλίτσα  και την τακτοποιούσε με ειδικό τρόπο, ώστε να χωρέσουν όλα τα μπαγκάζια  μας και μετά πέρναγε και από πάνω τους ένα μεγάλο πλαστικό κάλυμμα και το έδενε με χοντρά σκοινιά….

Αφού γίνονταν η καταμέτρηση από τον αρχηγό, πρώτος έμπαινε στο λεωφορείο ο πατήρ Ιάκωβος, μετά απ’ αυτόν ο πατήρ Αλέξανδρος και τρίτος ο πατήρ Ιγνάτιος, ο νεότερος στην ηλικία. Μετά ακολουθούσε η μαγείρισσα, η κυρά-Φώτω, με το μόνιμο γέλιο στα χείλη και τα πειράγματα στα παιδιά του Οικοτροφείου, που τα γνώριζε περισσότερο, αφού ήταν και η βασική μαγείρισσα στο ίδρυμα αυτό.

Με γέλια τραγούδια και χαρές, φτάναμε μετά από μια δύσκολη και κουραστική διαδρομή, κατασκονισμένοι και αγνώριστοι, αφού είχαμε….κιτρινίσει από τη χαρακτηριστική σκόνη του δρόμου, στις Κρανιές, που ήταν ο προορισμός μας, η αρχή μιας υπέροχης  εικοσαήμερης   περιπέτειας μέσα στα έλατα και τις φτέρες.

Μετ’α στηνόμασταν στη σειρά κατά ομάδες αφού είχαμε μοιραστεί ανάλογα με την ηλικία και έτσι χωριζόμουν από τον αδελφό μου, που ήταν σε άλλη μεγαλύτερη ομάδα παιδιών… Ανηφορίζαμε προς την προκαθορισμένη θέση της ομάδας μας, όπου θα στήναμε όλοι μαζί με την καθοδήγηση του ομαδάρχη μας  μια τεράστια στρατιωτική σκηνή, χωρητικότητας δέκα ή δώδεκα ατόμων, και θα τοποθετούσαμε τα κρεβάτια μας, ώστε να ακολουθήσουμε με θρησκευτική ευλάβεια και στρατιωτική πειθαρχία το πρόγραμμα της κατασκήνωσης και να ξεκουραστούμε λίγο, μέχρι την ώρα διανομής του πρώτου πρόχειρου γεύματος.

Το απόγευμα όμως είχαμε στο πρόγραμμα την προστασία μας από τις ξαφνικές μπόρες του απομεσήμερου και έπρεπε να πάρουμε τα φτυάρια μας και να ανοίξουμε γύρω από τη σκηνή μας μεγάλα αυλάκια ώστε να φεύγει το νερό και να μη μας πνίξει.

Πράγματι, αμέσως μετά την τακτοποίηση των κρεββατιών μας, άρχισαν οι αστραπές και τα μπουμπουνητά και μας τρόμαξαν κάμποσο, γιατί δεν ήμασταν και μαθημένοι από τέτοιας έντασης φαινόμενα.  Παιδιά της πόλης ήμασταν άλλωστε. Μετά από αρκετή ώρα, ‘όταν κόπασε ή μπόρα και μετά από πολλά «Κύριε Ελέησον» που οι αρχιμανδρίτες ανέπεμπαν με δύναμη, αφού είχαν την ευθύνη της ασφάλειάς μας, ασβεστώναμε τους κοινόχρηστους χώρους, τους διαδρόμους μέσα από τις σκηνές, τον χώρο γύρω από την τραπεζαρία, τον χώρο συγκέντρωσης με τη μεγάλη ελληνική σημαία και τα λουτρά και τις τουαλέτες στο ύψωμα και τον χώρο γύρω από το πρόχειρο εκκλησάκι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, που στήσαμε σε μια μεγάλη αλάνα, μέσα στα πανύψηλα έλατα, αφού δεν είχε καταφέρει η Μητρόπολη να χτίσει κανονική εκκλησία.

‘Έτσι μια μικρή καμπάνα, ένα ψαλτήρι και ένα τραπέζι για Αγία Τράπεζα ήταν τα απολύτως απαραίτητα για τις θρησκευτικές μας ανάγκες. Δεν μπορώ ακόμα να ξεχάσω τα βράδια που μαζευόμασταν αμίλητοι, σκεφτικοί και κατάκοποι από τις δυνατές ποδοσφαιρικές μάχες, χωρίς τελετουργικό  και επισημότητες, για τη βραδινή προσευχή, με τα μάτια μας να κλείνουν και τα πόδια μας να μη μας κρατάνε. Τέτοια εμπειρία δεν είχαμε ξαναζήσει και ο ύπνος που ακολουθούσε ήταν απείρως καλύτερος κι από τα πιο ακριβά ξενοδοχεία του κόσμου…….(Πηγή : ΤΟ ΞΥΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, Ελευθέριος Α. Τσιρώνης, Πάτρα, 2018)

Στη φωτογραφία “Στην κατασκήνωση στις Κρανιές στις αρχές του ’70. Διακρίνονται οι Νίκος Νικολάου, Δημήτρης Λάκκας, Ξυθάλης, Παρράς κ.α.” (Φωτο από αρχείο Αικατερίνης (Κατίνας) Κούτσικου – Νικολάου.

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Η Αγία Παρασκευή του Δράκου

Η Αγία Πρασκευή του Δράκου πάνω από τα Αμπέλια Αμμοτόπου σε φωτογραφία του Π. Βοκοτόπουλου τον Οκτώβριο του 1975. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Π. Βοκοτόπουλος, Θεσσαλονίκη, 2011)

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-agia-paraskeyi-ampelion-ammotopoy/

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Αγία Παρασκευή Πραμάντων

Της Αγίας Παρασκευής σήμερα….Στη φωτογραφία το Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής Πραμάντων από το Λεύκωμα του Δημήτρη Καμαρούλια ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Έκδοση 1996.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-monastiri-tis-agias-paraskeyis-sto/

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

1939 – Στον Άι – Μάρκο στους Μελισσουργούς

Δεξιά : Ευάγγελος Β. Γκονέζος (Δάσκαλος – Ε.Λ.Α.Σ., Συν/χης, Πολιτικός Πρόσφυγας στην Τασκένδη από Οκτώβριο 1949 -1985), Αθανάσιος Σ. Τρομπούκης, Κώστας Β. Γκονέζος, Ιωάννης Ματσούκας, Κώστας Γ. Παπακώστας.

Κάτω αριστερά : Αγλαΐα Δ. Γκονέζου (σύζυγος Κ. Έξαρχου), Ελευθερία Β. Γκονέζου (Εξορία σε Τρίκερι – Χίος, Άρτα, Ιωάννινα, Λαζαρέτο 1945 – 1953), Αγγελική Κ. Πλάκα (σύζυγος Ιωάννη Τρομπούκη), Μαρίνα Κ. Πλάκα, Γεώργιος Ν. Τσαμπούλας (Ιατρός – Παιδίατρος) [Φωτο από αρχείο Ν. Κ. Έξαρχου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΗΤΡΩΟΝ ΑΡΡΕΝΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ, ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΤΣΟΥΜΕΡΚΩΝ, ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ (καταρτισθέν εν έτει 1883). Γεννηθέντες τα έτη 1870 -1871 – 1872

Συνεχίζουμε την ανάρτηση του Μητρώου Δήμου Πραμάντων με τα έτη 1870 – 1872. (Πηγή : ΓΑΚ Άρτης)

Έτος γέννησης 1870

Έτος γέννησης 1871

Έτος γέννησης 1872

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

1953 – Στους Μελισσουργούς

Δεξιά : Κώστας Β. Μαστρογιάννης (Αίλουρος του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ), Χρήστος Θεοδώρου (Αρχηγός – Εκλέκτωρ), Ιωάννης Κ. Νικολάου (Λέων του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ).

Πίσω : Δ. Μπέκας (ΑΕΤΟΣ – ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ), Νίκος Σιώζος (αμφότεροι από Πράμαντα), αριστερά  Ευάγγελος Γ. Καραβασίλης (Πολιτικός Μηχανικός, Έφεδρος Ανθ/γός, Σκοτώθηκε τον Ιούνιο του ’67 έξω από την Καστοριά). [Φωτο από αρχείο Κ.Β. Μαστρογιάννη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα του Ολυμπιακού | Σχολιάστε

O Μάνος Κατράκης στο ρόλο του Γ. Καραϊσκάκη

Ο Μάνος Κατράκης, δίδαξε τον ρόλο του Καραϊσκάκη στο ομώνυμο θεατρικό έργο των Δημήτρη Φωτιάδη και Γεράσιμου Σταύρου, που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 1957, από το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο στο υπαίθριο Θέατρο του «Πεδίου του Άρεως». Η σκηνοθεσία ήταν του Τάκη Μουζενίδη. Η σκηνογραφίες και τα κοστούμια του  Σπύρου Βασιλείου και η μουσική του Αλέξη Ξένου.

Το σενάριο του έργου, που γράφτηκε με τη συνεργασία Δ. Φωτιάδη και Γ. Σταύρου, βασίζεται στη μονογραφία του «Καραϊσκάκης» του Δημήτρη Φωτιάδη (το καλύτερο ίσως ιστορικό έργο του), όπου γράφει χαρακτηριστικά , μιλώντας για τη γέννηση και τη θλιβερή παιδική ηλικία του ήρωα:

«(…) Κι όταν τ` ανίδεο παιδί άρχισε να μπουσουλάει κι ύστερα να στρατουλίζει, ρώταγαν τους σαρακατσαναίους τσελιγκάδες που το είχαν:

— Ποιανού είναι τούτο το μούλικο;

Κι έπαιρναν την απόκριση:

— Ο γιος της καλογριάς.

Αυτό στάθηκε το πρώτο όνομά του. Και δε λησμονήθηκε ποτέ. Τον ακολούθησε ίσαμε το θάνατο. Κι έπειτα πέρασε στην ιστορία».

Στη φωτογραφία ο Μάνος Κατράκης ως Καραϊσκάκης, νεκρός. Πίσω αριστερά ο Κώστας Παππάς (Καπετάν Τζαβέλλας), στο κέντρο ο Θόδωρος Μορίδης (Τσάγκας) και δεξιά ο Κώστας Παπαχρήστου (Νικηταράς). Η φωτογραφία είναι του Αναστάσιου Κουτσούκου (Πηγή : www.elia.org.gr)

Μπορείτε να δείτε μια σειρά φωτογραφιών από την παράσταση του Μάνου Κατράκη στο λινκhttps://www.searchculture.gr/aggregator/portal/advancedSearch/search?&portalSearches%5B0%5D.ektPersons=http://semantics.gr/authorities/searchculture-persons/-134916042&portalSearches%5B0%5D.ektPersonsBooleanOperator=OR&portalSearches%5B0%5D.ektPersonsCreators=false&portalSearches%5B0%5D.ektPersonsReferences=true

Δημοσιεύθηκε στη Γεώργιος Καραϊσκάκης | Σχολιάστε