Δεξιά ο Δημήτρης Σιακούφης (Γίγας και στον Παναιτωλικό – Α’ Εθνική) και αριστερά ο Κων/νος Νίκου (Δεξί εξτρέμ, τρομερός σουτέρ, τριπλέρ). [Φωτο από αρχείο Κ. Νίκου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Δεξιά ο Δημήτρης Σιακούφης (Γίγας και στον Παναιτωλικό – Α’ Εθνική) και αριστερά ο Κων/νος Νίκου (Δεξί εξτρέμ, τρομερός σουτέρ, τριπλέρ). [Φωτο από αρχείο Κ. Νίκου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

“Φωτογραφία εθελοντών του Eλληνοτουρκικού πολέμου του 1897, στην Άρτα. Ο πόλεμος του 1897 ήταν ο τελευταίος πόλεμος του 19ου αιώνα που βασίστηκε στην πολιτική της Μεγάλης Ιδέας σε συνδυασμό με το Ανατολικό ζήτημα. Η έκβαση του πολέμου ήταν αρνητική για την Ελλάδα και ο τουρκικός στρατός σταμάτησε την προέλασή του επί του ελληνικού εδάφους μετά από επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων. Δωρεά Θεόδωρου Μίντζα” (Φωτο & Σχόλιο Ιστορικά Αρχεία 248/102, Μουσείο Μπενάκη).

Η Ελληνική προκάλυψη στα Ελληνοτουρκικά σύνορα της εποχής (1881-1912) δίπλα στον Άραχθο, ένα μήνα μετά την ήττα. Πίσω δεξιά στο βάθος βρίσκεται η “Παρηγορήτρια”……
Φωτογραφία – αφιέρωμα στον Αθ. Τσεκούρα, όπως δημοσιεύτηκε από τον κ. Βασίλη Χολέβα στην ομάδα “Τα Γιάννενα και η Ήπειρος σε παλιές φωτογραφίες (πριν το 1970)”

“H. Kiepert, Carte de L’Epire et de la Thessalie, Berlin, 1897”. Ψηφιακή Χαρτοθήκη Αρχείου Χαρτογραφικής Κληρονομιάς, Συλλογή Αγιορειτικής Χαρτοθήκης, E/AX1849. (Πηγή : http://www.maplibrary.gr/)

“…… Αν και οι Έλληνες δεν είχαν χάσει πολύ έδαφος κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, και διατήρησαν σχεδόν τις ίδιες θέσεις όπως στην αρχή, ο συνταγματάρχης Μάνος έδωσε εντολή τη νύχτα για γενική υποχώρηση στη γέφυρα της Άρτας. Αυτή πραγματοποιήθηκε με τάξη και χωρίς να αφήσουν πίσω τους όπλα ή πολεμικό υλικό.
Περίπου στις 5 το πρωί, τα περισσότερα στρατεύματα είχαν φτάσει στα σημεία που τους είχαν υποδειχθεί, στις παρυφές της Άρτας, από τα οποία είχαν προελάσει τρεις μέρες πριν, όταν ο Μάνος ανέλαβε την επίθεση. Μεμονωμένα αποσπάσματα εξακολουθούσαν να καταλαμβάνουν τη δεξιά όχθη του ποταμού.
Η ταξιαρχία του Δόξα στάλθηκε βορειότερα στην Πλάκα και επρόκειτο να προχωρήσει από εκεί κατά των τουρκικών δυνάμεων και να απειλήσει τις επικοινωνίες τους : ωστόσο δεν γνώρισε καμία επιτυχία.
Οι απώλειες των Ελλήνων σε αυτές τις μάχες επί τουρκικού εδάφους ανήλθαν σε 700 περίπου νεκρούς και τραυματίες, μεταξύ των οποίων 25 αξιωματικοί σκοτώθηκαν και 100 τραυματίστηκαν. Δεν έχουμε ακόμη ερευνήσει την τύχη του ελεύθερου σώματος του Μπότζαρη, το οποίο, όπως έχει ήδη ειπωθεί, είχε σταλεί για να αποτρέψει τα τουρκικά στρατεύματα που ήταν εγκλωβισμένα στην Πρέβεζα από το να κάνουν έφοδο προς την κατεύθυνση της Φιλιππιάδας.
Αφού αυτοί οι 3000 άνδρες είχαν στρατοπεδεύσει στις 12 του Μαΐου στις εκβολές του ποταμού Λούρου συνοδευόμενοι από τον προστάτη – άγιο τους, κατέλαβαν μια σειρά σημείων που επόπτευαν τους δρόμους που οδηγούσαν βόρεια. Δέχθηκαν επίθεση σε όλα τα σημεία από τους Τούρκους και νικήθηκαν παντού, κάτι που ήταν αναμενόμενο λαμβάνοντας υπόψη τον μικρό αριθμό τους. Η 15η Μαΐου που τερμάτισε τους αγώνες στο Γρίμποβο, ήταν και η ημερομηνία της τελευταίας τους αντιπαράθεσης. Η πλήρης εξάντληση των μαχητών, που άρχισαν να στερούνται πυρομαχικών, έβαλε, το απόγευμα της 15ης Μαΐου ένα τέλος στις καθημερινές εφόδους, κάτι που δεν έφερε κανένα από τα δύο μέρη σε πλεονεκτική θέση. Φαίνεται ότι ο συνταγματάρχης Γκολφινόπουλος δεν είχε στείλει στο Σώμα του Μπότζαρη την υποσχεθείσα υποστήριξη, χωρίς να υπάρξει κάποια δικαιολογία για αυτή την αμέλεια. Όλη η επιχείρηση του Ελεύθερου Σώματος κατέληξε σε καταστροφή.
Τη νύχτα της 16ης Μαΐου καθώς οι εθελοντές, κουρασμένοι και στερημένοι, οπισθοχωρούσαν στα σημεία επιβίβασης στην ακτή, ξαφνικά διαδόθηκε η είδηση ότι κινδύνευαν να περικυκλωθούν. Σε αυτό προστέθηκε και η τρομερή είδηση ότι τα σκάφη δεν ήταν κοντά. Δεν έμενε τίποτε άλλο παρά να διασχίσουν τον βραχίονα της θάλασσας που χωρίζει την ελληνική από την τουρκική επικράτεια. Τώρα όλη η τάξη και η πειθαρχία είχαν τελειώσει. Γεμάτοι τρόμο, βρεγμένοι και πεινασμένοι, πολλοί από τους άντρες πετάχτηκαν στο νερό για να γλιτώσουν τη σύλληψη. Εκείνη τη στιγμή τα τμήματα της φρουράς Πρέβεζας, που είχαν απωθηθεί, αντιλήφθηκαν τι συνέβαινε και έστρεψαν αμέσως δολοφονικά πυρά κατά των δραπετών, πολλοί από τους οποίους έχασαν έτσι τη ζωή τους στο νερό.
Χωρίς όπλα και αποσκευές και σχεδόν υποκύπτοντας στους κόπους των τελευταίων ημερών, τα απομεινάρια του Ελεύθερου Σώματος έφτασαν στα μεταφορικά βαπόρια αποδεκατισμένα και σε άθλια κατάσταση. Μεταφέρθηκαν στην Ήπειρο και εκεί επιβιβάστηκαν.
Η αποστολή του Μπότζαρη έχασε περίπου 320 νεκρούς και τραυματίες και 200 αγνοούμενους. Συνολικά τότε μπορεί να υπολογιστεί ότι οι τρεις τελευταίες ημέρες της εκστρατείας στην Ήπειρο κόστισαν στους Έλληνες απώλειες 500 νεκρών και 1000 τραυματιών και αγνοουμένων.” (Πηγή : THE GREKO – TURKISH WAR from official sources by a German Staff Officer translated by Frederica Bolton, London, 1898)
Στη φωτογραφία του Ν. Πανταζόπουλου “Στο Γεφύρι της Άρτας το 1897”. (Πηγή : Φωτογραφικό Αρχείο Εθνικού Ιστορικού Μουσείου)

1926 – “ΗΠΕΙΡΟΣ”, το πρώτο ανεπίσημο ποδοσφαιρικό σωματείο της Άρτας.
Από δεξιά : Νώντας Κουβαράς (Εκδότης του ΕΜΠΡΟΣ Άρτης, 1960 – 1966), Νίκος Ειρήνης (Αρεοπαγίτης), Ιωάννης Σιδηρόπουλος (Αντιπρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου), Νίκος Ασλανίδης (Οδοντίατρος), Κων/νος Τόλης (Αντιστράτηγος Π/Β), Νίκος Γαλάνης (Οδοντίατρος).
Στη μέση αριστερά : Μιχαήλ Ράπτης (Νομομαθής, Πολιτική Αγωγή στη Δίκη της Νυρεμβέργης κατά των Ναζί, 1945-46), Θρασύβουλος Ειρήνης ( Αντιπρόεδρος Αρείου Πάγου), Απόστολος Ρηγανέλας ( Εμπόριο Σιγαρέτων, Βεντζίνας, Ελαστικών).
Κάτω δεξιά : Αθανάσιος Πάνου (Ποινικολόγος), Αντώνιος Χαραλάμπους (Εισαγγελέας Εφετών, Αρεοπαγίτης), Ιωάννης Σ. Κατσαδήμας ( Στρατηγός Ιππικού, Α’ ΓΕΣ, Δ’ Στρατιάς, Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης 1974 – 1976 και 1977 – 1980, Υπουργός Δημοσίας Τάξεως το 1981, Πρωταθλητής Ευρώπης στους Ιππικούς Αγώνες 1928, Ήρωας του ’40).
Όλοι και οι 12 διετέλεσαν Πρόεδροι, Γ.Γ. και Αντιπρόεδροι του ΣΚΟΥΦΑ (1927 – 1964) [Φωτο από αρχείο Ι. Κατσαδήμα, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Φορτωτική για το ταξίδι από την Άρτα στο Λιβόρνο της Ιταλίας, το οποίο έκανε την άνοιξη του 1726 το πλοίο με το όνομα Madonna del Rosario. (Πηγή : Χριστίνα Ε. Παπακώστα, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΒΕΝΕΤΩΝ ΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΟΝ 18Ο ΑΙΩΝΑ, Περιφέρεια Ηπείρου – Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας, ΠΡΕΒΕΖΑ 2018).

24 Ιουνίου 1726 – Έγγραφο με το οποίο η Κατερίνα Barona, σύζυγος του Gulielmo Dubroca, Γάλλου πρόξενου στην Άρτα, ορίζει πληρεξούσιούς της στη Βενετία τους αδελφούς Λάμπρο και Συμεών Μαρούτση. Αναλαμβάνουν να διαχειρίζονται τα κεφάλαιά της, τα οποία είχε επενδύσει στο βενετικό χρηματιστήριο. (Πηγή : Η πολύ ενδιαφέρουσα έκδοση της Χριστίνας Παπακώστα, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΒΕΝΕΤΩΝ ΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΟΝ 18Ο ΑΙΩΝΑ, 2018, που μπορείτε να το βρείτε στο λινκ https://pubhtml5.com/moyc/yuvg/basic/)
Σελίδα 1

Σελίδα 2

Σελίδα 3

“Κέντρο της ζωής των Γάλλων της Άρτας ήταν, όπως και στις άλλες σκάλες, η προξενική κατοικία. Εκεί είχαν τα γραφεία τους και κατοικούσαν οι πρόξενοι και οι γραμματείς. Σ’ αυτή γίνονταν οι συνελεύσεις και οι γιορταστικές εκδηλώσεις. Στον περίβολό της βρισκόταν το λατινικό παρεκκλήσι. Στην προξενική κατοικία έβρισκαν καταφύγιο και στέγη οι περαστικοί Γάλλοι έμποροι και ναυτικοί, οι λιποτάκτες από τους Βενετούς, ακόμη και ντόπιοι. Ο βασικός λόγος της μεταφοράς της έδρας του Προξενείου στην Άρτα ήταν η έλλειψη κατάλληλου οικήματος στη Σαγιάδα.
Δεν γνωρίζουμε που ακριβώς έμεναν οι πρώτοι τρεις πρόξενοι της Άρτας, οι B. Garnier, H. Pellissier και G. Dubroca Υποθέτουμε ότι θα νοίκιασαν κάποιο οίκημα που οι χώροι του είχαν κριθεί κατάλληλοι για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες του προξενείου. Γνωρίζουμε πάντως ότι το οίκημα αυτό βρισκόταν κάπου στην τότε περιοχή της πόλης και μάλιστα στις κεντρικότερες και πιο πολυσύχναστες συνοικίες της.
Ωστόσο η κατοικία των προκατόχων του δεν ικανοποιούσε τον πρόξενο Dubroca, ο οποίος, στα 1730, σχεδίαζε να μετακομίσει, κυρίως για λόγους υγείας, σε μια πιο υγιεινή περιοχή, στα περίχωρα της πόλης, με καθαρό αέρα και ωραία θέα.. Έτσι, όταν ξεσπούσαν επιδημίες, που δεν ήταν καθόλου σπάνιες, ο πρόξενος αυτός δεν θα αναγκαζόταν να καταφεύγει στα βουνά, αλλά θα μπορούσε να παραμείνει στο σπίτι του ασφαλής. Αποφάσισε λοιπόν με δικά του αποκλειστικά έξοδα, να χτίσει ένα τέτοιο οίκημα, που δεν θα ήταν όμως έτοιμο πριν από το Μάρτιο του 1730. Ασφαλώς η δαπάνη θα ήταν σημαντική. Η ελπίδα όμως να ξαναβρεί την υγεία του και η απόφαση να μείνει στην Άρτα έκαναν τον πρόξενο αυτόν να διαθέσει τα χρήματα για την αγορά του οικοπέδου και την κατασκευή του οικήματος.
Από μεταγενέστερη αλληλογραφία πληροφορούμαστε ότι ο G. Dubroca πραγματοποίησε το σχέδιό του. Μετά τον θάνατό του στις 6 – 10 – 1739, οι κληρονόμοι του πρόβαλαν την απαίτηση να εισπράξουν τόσο την αξία των προμηθειών που υπήρχαν στην προξενική κατοικία κατά των θάνατό του (περίπου 29.500 άσπρα) όσο και το ποσό των 693 λιρών και 15 σολδίων για ενοίκιο 9 μηνών και 8 ημερών, όσο δηλαδή έμειναν οι αντικαταστάτες του G. Dubroca (Brun & Deflandres) μέχρι τη άφιξη του Boulle.
Είναι ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε την τύχη του σπιτιού αυτού μετά τον θάνατο του πρώτου ιδιοκτήτη του. Ήδη ο G. Dubroca, για να εξοφλήσει τα χρέη του, είχε αρχίσει διαπραγματεύσεις με τον επίτιμο διερμηνέα του προξενείου Χριστόδουλο Μαρούτση, ο οποίος ενδιαφέρθηκε για την αγορά του οικήματος. Είχε συμφωνηθεί μάλιστα τιμή 1000 τσεκινιών, καθώς και ο όρος να εξακολουθήσει να χρησιμοποιείται το σπίτι για κατοικία των Γάλλων προξένων Άρτας, οι οποίοι θα πλήρωναν στο Μαρούτση 200 πιάστρα τον χρόνο. Ο θάνατος όμως του Dubroca δεν επέτρεψε την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Αντίθετα, ο πρόξενος Julien μας βεβαιώνει ότι ο Μαρούτσης είχε αγοράσει το σπίτι όσο ζούσε ακόμη ο Dubroca. Το πιθανότερο είναι πως το σπίτι περιήλθε τελικά στην κατοχή του Μαρούτση. Είναι όμως σίγουρο ότι ο γιαννιώτης μεγαλέμπορος παραιτήθηκε από τα δικαιώματά του πάνω στο σπίτι αυτό υπέρ «του Γάλλου βασιλιά». Έτσι το σπίτι που είχε φτιάξει ο Dubroca, έγινε δημόσιο κτήμα των Γάλλων και εξακολούθησε να στεγάζει το γαλλικό προξενείο Άρτης.
Μια έκθεση του προξένου Boulle, του 1752, μας επιτρέπει να διαμορφώσουμε κάποια γνώμη για την κατοικία των Γάλλων προξένων Άρτης. Αριθμούσε 25 δωμάτια, εκτός από το παρεκκλήσι, και περιβαλλόταν από αυλή και κήπο. Ακόμη ήταν εφοδιασμένη με 4 μικρά κανόνια, τα οποία χρησιμοποιούσαν σε διάφορες γιορταστικές εκδηλώσεις. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες Γάλλων που φιλοξενήθηκαν εκεί, η προξενική κατοικία στην Άρτα ήταν “ένα από τα πιο όμορφα και τεράστια σπίτια που υπάρχουν σε όλο το Λεβάντε”….
Όσο για το υπηρετικό προσωπικό της τεράστιας για την εποχή αυτής κατοικίας, λίγα μας είναι γνωστά. Ξέρουμε μόνο πως τουλάχιστον 2 άτομα ανήκαν στην προσωπική υπηρεσία του προξένου. Θα πρέπει ασφαλώς να υπήρχε και άλλο προσωπικό, ίσως αρκετά πολυάριθμο, το οποίο, αν δεν έμενε μόνιμα εκεί, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της ημέρας ασχολούνταν με διάφορες εργασίες, κυρίως ντόπιους άντρες και γυναίκες.
Αυτή η πολυτελής και επιβλητική κατοικία θα είχε ασφαλώς την ανάλογη επίπλωση και θα ήταν εφοδιασμένη με τα κατάλληλα σκεύη. Μι αμυδρή εικόνα για το εσωτερικό της μας δίνουν τα πρακτικά απογραφής των υπαρχόντων των προξένων Dubroca και Boulle. Πιο άμεση όμως είναι η εντύπωση που σχηματίζει κανείς από τις περιγραφές των γιορταστικών εκδηλώσεων που γίνονταν στην προξενική κατοικία με την ευκαιρία διαφόρων γεγονότων, καθώς και από τις σχετικές ειδήσεις της προξενικής αλληλογραφίας.
Γνωρίζουμε λοιπόν ότι στην προξενική κατοικία υπήρχαν χώροι όπου οι Γάλλοι έμποροι μπορούσαν να αποθηκεύουν τα εμπορεύματά τους. Άλλοι χώροι χρησίμευαν για την αποθήκευση και συντήρηση μεγάλων ποσοτήτων από είδη διατροφής, τα οποία ήταν αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες των ενοίκων για μεγάλο χρονικό διάστημα, γιατί δεν έλειπαν ούτε οι επιδημίες, ούτε οι ταραχές. Ακόμη θα πρέπει να ήταν έτσι κατασκευασμένη, ώστε να εγγυάται την ασφάλεια των προξένων και των άλλων Γάλλων που έμεναν σ’ αυτή.
Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η προξενική κατοικία των Γάλλων της Άρτας ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της άνετης διαμονής, της ασφάλειας και, προπαντός, στη ζωτική ανάγκη να έχει ο Γάλλος πρόξενος όσο γινόταν μεγαλύτερο κύρος στην περιοχή, καθώς ήταν το κέντρο της ζωής και της δραστηριότητας των Γάλλων στην περιοχή του προξενίου της Άρτας σε όλο σχεδόν τον 18ο αιώνα”. (Πηγή : Γιώργος Σιορόκας, ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Διδακτορική διατριβή, 1980)
Στη φωτογραφία «Αρχοντική αστική κατοικία στην Ελλάδα της Οθωμανικής εποχής, που ήταν συνυφασμένη με το κοινωνικό κύρος, και συνοδευόταν από παράσπιτα και βοηθητικά κτίσματα μέσα σε περιμαντρωμένη αυλή. Τα μεγάλα κονάκια με τα υποστατικά τους συγκροτούσαν ένα πολυδαίδαλο συγκρότημα, περιμαντρωμένο και κλειστό προς τους ξένους, αλλά ανοιχτό στην εσωτερική υπαίθρια ζωή του. (Πηγή : http://triantafylloug.blogspot.com/2015/04/blog-post_27.html)

Η πρώτη ορχήστρα της Άρτας το 1911. Κάτω αριστερά : Χαρίκλεια Δ. Παναβέλη (Σύζυγος του ιατρού Γεράσιμου Μαραγκού) και ο αδελφός της Βασίλειος. Δίπλα του η έτερη αδελφή Ελένη Τζερτζεμέλη – Παναβέλη.
Πίσω δεξιά : Δημήτριος Παναβέλης (Ποτοποιεία, Γενικό Εμπόριο, Εισαγωγές – Εξαγωγές, Πρόεδρος Παναμβρακικού Σκουφά, Αντιδήμαρχος 1925 -1940, Κληροδότησε περιουσία στην Ι.Μ. Άρτης) και οι αδελφοί Κατσαούνου (Γεώργιος & Μιχάλης). [Φωτο από αρχείο Βασιλικής Γ. Μαραγκού (μικροβιολόγος – σύζυγος του Γεωργίου Πίτσιλη, Αντιστρατήγου Π/Ζ, εγγονή του Δ. Παναβέλη) – Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
