“Τα εκρηκτικά μεταφέρθηκαν με μουλάρια. Η κούραση ήταν απερίγραπτη. Το χιόνι έφτανε το ένα μέτρο” Ναπολέων Ζέρβας. (Η φωτογραφία και το σχόλιο από το βιβλίο του Χ.Φ.Μάγερ, Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, Αθήνα, 1992)

“Τα εκρηκτικά μεταφέρθηκαν με μουλάρια. Η κούραση ήταν απερίγραπτη. Το χιόνι έφτανε το ένα μέτρο” Ναπολέων Ζέρβας. (Η φωτογραφία και το σχόλιο από το βιβλίο του Χ.Φ.Μάγερ, Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, Αθήνα, 1992)

22-11-42
ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ 4 ΗΜΕΡΕΣ ΜΟΥ ΔΟΘΗΚΕ Η ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΝΑ ΠΑΩ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ. ΠΗΓΑΜΕ ΜΑΖΥ ΜΕ ΤΟΝ ΑΓΓΛΟ ΤΑΓ/ΧΗΝ ΚΡΙΣ. ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΩΡΑΝ ΤΟΥ ΦΑΓΗΤΟΥ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΜΕ ΤΟΝ EDDIE ΕΒΑΛΑΝ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΔΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΝ ΤΗΣ ΑΝΑΤΙΝΑΞΕΩΣ. Ο ΜΕΝ ΑΡΧΗΓΟΣ ΖΗΤΗΣΕ ΑΠΟ ΤΟΝ EDDIE ΕΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΔΥΟ ΚΑΣΕΣ ΟΥΙΣΚΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΙΡΟ ΚΑΙ Ο EDDIE ΕΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΝ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ ΛΙΓΑ ΛΕΥΚΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΑΦΟ ΤΟΥ. ΕΙΧΕ ΠΑΡΕΙ ΟΡΙΣΤΙΚΗΝ ΑΠΟΦΑΣΙΝ ΝΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΗΣΗ ΕΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΙΝ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ. ΤΟΣΗΝ ΣΗΜΑΣΙΑΝ ΕΙΧΕΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΣ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΠΟΛΥ ΑΙΣΙΟΔΟΞΟΣ. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΡΙΑΝΗΝ ΑΝΑΧΩΡΗΣΙΝ. ΚΑΝΟΝΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΦΟΡΤΟΙ ΜΕ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΙΤΙΔΕΣ._
23-11-42
ΤΗΝ 11,30΄ ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΚΟΡΥΦΟΓΡΑΜΜΗΣ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ ΥΠΟ ΒΡΟΧΗΝ ΚΑΙ ΧΙΟΝΙΑ. Ο ΑΡΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΒΡΑΔΥΠΟΡΕΙ ΕΙΣ ΚΑΣΤΡΙΩΤΙΣΣΑ.ΣΦΑΖΟΥΝ ΕΝΑΝ ΔΗΘΕΝ ΖΩΟΚΛΕΠΤΗΝ. ΜΕΤΑ ΚΟΠΙΩΔΗ ΠΟΡΕΙΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 17,30΄ ΕΙΣ ΤΗΝ ΘΕΣΙΝ ΠΡΙΟΝΙΑ, ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑ, ΚΑΘ ΟΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΝΕΡΟΠΡΙΟΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΙΣΙΜΟ ΤΩΝ ΣΑΝΙΔΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΑΤΑ. ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΟΜΕΝ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ._
24-11-42
ΤΗΝ 9,40΄ ΩΡΑΝ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ, Ο ΣΥΝ/ΧΗΣ EDDIE Ο Τ/ΧΗΣ ΚΡΙΣ,Ο ΑΡΗΣ,Ο ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ, ΕΓΩ, Ο ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ,ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ Σ. ΚΑΙ 4 ΟΜΑΔΑΡΧΑΙ ΤΟΥ ΑΡΗ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΝ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΟΥ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΥ. ΧΙΟΝΙΑ ΑΦΘΟΝΑ. ΚΟΠΙΩΔΗΣ ΠΟΡΕΙΑ, ΟΜΙΧΛΗ. ΤΗΝ 15ην ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΑΝΩΘΕΝ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΕΙΣ ΑΠΟΣΤΑΣΙΝ ΔΥΟ ΩΡΩΝ ΚΑΤΑΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΜΟΥΣΚΕΜΕΝΟΙ. ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΚΕΧΩΡΗΜΕΝΗΣ ΩΡΑΣ. ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΕΝΑ ΤΣΟΠΑΝΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΟΝ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟΝ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΑΜΕΝ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗ ΣΕ ΔΥΟ ΣΤΡΟΥΓΚΕΣ ΟΠΟΥ ΘΑ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΑΜΕ ΚΑΙ ΘΑ ΒΡΙΣΚΑΜΕ ΚΑΙ ΝΕΡΟ. ΜΕΤΑ ΜΙΑΝ ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΣΤΙΣ ΣΤΡΟΥΓΚΕΣ. ΑΝΑΒΟΜΕΝ ΦΩΤΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΣΤΕΓΝΩΣΩΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΞΕΚΟΥΡΑΣΤΟΥΜΕ. ΤΗΝ 22αν ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΝ ΟΙ ΟΜΑΔΑΡΧΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΝ ΣΤΟ ΓΕΦΥΡΙ.
Στη φωτογραφία “Ο Ζέρβας και ο Άγγλος ταξίαρχος Έντι Μάγιερς στην σπηλιά της Γκιώνας, περιμένοντας τον Άρη Βελουχιώτη” (Ανέκδοτη φωτογραφία από το αρχείο Κ. Ιωάννου)

Σύμφωνα με τον Στέργιο Βούλγαρη, οι Αρτηνοί που πήραν μέρος στο Γοργοπόταμο ήταν οι εξής:
Από τις Πηγές Άρτης
Ζαφείρης Σπυρίδων (ιερέας του χωριού) – εφονεύθη 5.1.1944
Γεώργιος Βούλγαρης (Αξιωματικός Χωροφυλακής)
Στέργιος Βούλγαρης
Κων/νος Φώτος – εφονεύθη το 1943
Νικόλαος Φώτος
Δημήτριος Τσατσαρώνης
Ζήσης Δημήτριος
Νικόλαος Γεωργούλας – εφονεύθη το 1943
Δημήτριος Καρακώστας
Από τη Μεγαλόχαρη Άρτης
Γεώργιος Ζαγκαβιέρος
Γρίβας Νικόλαος – Εφονεύθη στον εμφύλιο
Παντελής Βελαέτης
Κώστας Ζαφείρης
Από τον Μεσόπυργο Άρτης
Χρήστος Μπαλταγιάννης
Θωμάς Γεροδήμος
Κώστας Δάσκαλος
Από τη Σκουληκαριά Άρτης
Λάζαρος Τρίμπος – εφονεύθη το 1944
Γέρο – Κώστας Στούμπος
Αντώνιος Αντωνάκης
Από το Βελετζικό Άρτης
Αλέκος Βάκκας
Από τα Βραγκιανά Αργιθέας
Γιάννης Καλαμπαλίκης
Κώστας Καλαμπαλίκης
Μπορείτε να διαβάσετε το β’ μέρος ρου βιβλίου του Στέργιου Βούλγαρη (σελ. 33 -51) στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2023/01/ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ-ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ-2.pdf
Στη φωτογραφία οι αντάρτες, Αριστείδης Βούλγαρης (αριστερά), Στέργιος Βούλγαρης (στο μέσον) και Θεοφάνης Αντωνάκης (δεξιά) από το ίδιο βιβλίο.

Προπαγανδιστική φωτογραφία του οργανισμού L.U.C.E. Νο 5, με τίτλο “Trebbiatura del grano nella piana di Arta nella primavera 1941, 2” – Αλώνισμα σιταριού στον κάμπο της Άρτας την άνοιξη του 1941….(Μπορείτε να αναζητήσετε τις άλλες σε προηγούμενες αναρτήσεις).

Από την επιστροφή του Ελληνικού στρατού από το μέτωπο. Φωτογραφία του πρακτορείου LUCE με τίτλο “On the way to Ioannina (Greece), spring 1941. Greek soldiers and the KING’s bikers”.

Οι αδελφές Βάσω & Ρεγγίνα Σακογιάννη, κόρες του Δημήτριου Σακογιάννη και της Δήμητρας Μπανιά. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)

Μεταξύ 1905 – 1910. Γλέντι Αρτηνών σε εξωτερικό χώρο. (Πηγή : Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)

“Παρ’ όλο που η Άρτα ήτο πλέον Ελληνική, τίποτε όμως δεν την ημπόδιζε να εξακολουθή την ζωήν εκείνην που έκαμνε ως Τουρκική. Τα ήθη κ’ έθιμα, καίτοι παρήλθον 15 χρόνια από την ελευθέρωσίν της, παρέμειναν σχεδόν τα ίδια. Το πάρε-δώσε με τους Τούρκους της Γέφυρας δεν εξέλειπεν. Η ζωή της πόλεως ακμαία όπως πάντοτε. Μα τίποτε, τίποτε δεν ήλλαξε πλην της λέξεως «Ελληνική».
Αλλά και ως Ελληνική, τί ήθελες να κάμη; Να καταργήσει τα Καφέ – Σαντάν – που και ως χθες ακόμη εν μέσαις Αθήναις ωργίαζαν – για να πάρη το όνομα της ηθικής; Την Ηθικήν την είχε και θα την έχη πάντοτε. Προς τί λοιπόν;
Κι έτσι εξακολουθούσε το 1903 να διατηρή τρία Καφέ Σαντάν, του Βασίλη Χατζοπούλου, των αδελφών Λαλάκου και ένα άλλο απέναντι στον πλάτανο (πηγάδι). Στα τρία αυτά Καφέ Σαντάν γλεντούσε χειμώνα – καλοκαίρι, όχι μόνον η νεολαία της πόλεως αλλά και η νεολαία του χωριού και οι Τούρκοι αξιωματικοί και στρατιώται. Πολλάκις εσημειούντο μεταξύ των δυσάρεστα επεισόδια με αιματηρά αποτελέσματα και εις βάρος πάντοτε του καφετζή.
Οι πιο θερμόαιμοι τότε νέοι ήτανε ο Ευάγγελος Σιαπέρας, ο Αποστόλης Τσέτης, ο Γ. Πίσπιρης, ο Καρακώστας και ο Καζαμίας ο μεγάλος. Εάν αυτοί όλοι γλεντούσαν στο ίδιο Καφέ – Σαντάν, ήτο αδύνατο να μείνουν τα ποτήρια, οι καθρέφτες και οι μπουκάλες της μπύρας εις την θέσιν των και για όλα αυτά η αιτία μια γυναίκα……
Ένα επεισόδιο τέτοιο έγινε ακριβώς την ίδια ως άνω χρονολογία με ήρωες (για λόγους ευνόητους αποσιωπώ τα ονόματά τους) εις το Καφέ- Σαντάν του Β. Χατζοπούλου, για τα μάτια μιανής ώμμορφης μελαχροινής σαντέζας, που τη λέγανε Ουρανία. Εάν εδούλευε ο Βασίλης τότε, εδούλευε προς χάριν αυτής, που εγλένταγε η νεολαία και τα έσπαζε. Πόσες φορές ο καυμένος ο Βασίλης δεν είπε να διώξη και γυναίκες και βιολιτζήδες, αλλά κ’ έπειτα τί να κάνη; Ο καφές αν έβγαζε τα γοβιά, τα έξοδα δεν τα έβγαζε, κ’ έτσι έδινε τόπο στην οργή ώσπου ήρθε το μοιραίο…. «Το δικό μου τραγούδι θα παίξης», «Όχι το δικό μου θα παίξης», «Και τί είσαι σύ;», «Να τι είμαι γω». Και η μπουκάλα έσπασε στα πόδια της άλλης παρέας. Αυτό ήταν. Η ομηρική μάχη συνήφθη….. Το Καφέ – Σαντάν του Βασίλη εδονείτο από τα σπασίματα των ποτηριών, τραπεζιών, καρεκλών και αυτών των καθρεφτών. Τα πιστόλια εξήχθησαν και τα μαχαίρια ήστραψαν. Οι πελάται εμαζεύτηκαν στην αυλή του καφενείου σταυροκοπούμενοι. Οι βιολιτζήδες και οι γυναίκες εκλείστηκαν σ’ ένα δωμάτιο, ενώ ο Βασίλης έκαμνε το λογαριασμό της συμφοράς κρυμμένος στο μπουφέ. Αφού πλέον τα σπάσανε όλα, εβγήκαν στο δρόμο να συνεχίσουνε και να αναστατώσουν τον κόσμο. Την επομένην ο Βασίλης, κρατώντας το κεφάλι του εσκέπτετο : Να διώξη την Ουρανία ή όχι; Ευτυχώς η λύσις ευρέθη, η Ουρανία ενυμφεύθη αμέσως έναν λεβέντη από ένα γειτονικό χωριό της Άρτας. Έκαμε παιδάκια και ήταν – ίσως και να είναι – το πρότυπον της ηθικής και της νοικοκυροσύνης του χωριού…..” (Χρονογράφημα του Θεόδωρου Δ. Ζαχαρή στην εφημερίδα Ελεύθερος Λόγος, 31 Οκτωβρίου 1936)
Στη φωτογραφία «Ερωτική συνάντηση σε καφενείο του Μεσοπολέμου». Χαρακτικό του Γιάννη Μόραλη από το βιβλίο «ΧΑΡΑΚΤΙΚΑ», Γ. Μόραλης, εκδ. «Βέργος», 1993.

Λαμπροί επιστήμονες. Από αριστερά :Κοσμάς Αλίβερτης (Γιατρός – Γυναικολόγος), Παναγιώτης Χ. Βάγιας (Γεωπόνος, Δεκαθλητής, Γκολκήπερ του ΠΑΝΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ), Ελευθέριος Μανόπουλος (Νομικός). (Φωτο από αρχείο Π. Βάγια, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Στη φωτογραφία είναι μέλη της οικογένειας Μάτσα το 1920. Κάθονται η Σαρίνα και ο Ναχούμ Μάτσας και η Ρεβέκκα (γεν. 1916). Όρθιοι από αριστερά προς τα δεξιά Eliasaf (γ. 1910), Leon (πατέρας του Μιχαήλ Μάτσα – γ. 1902), Raphael (γ. 1899), Rosina (γ. 1904), Jeshua (γ. 1896), Ηλίας (γ. 1907) και Michael (γ. 1912).
Η φωτογραφία ανακαλύφθηκε τσαλακωμένη στο πάτωμα του λεηλατημένου σπιτιού τους στα Γιάννενα, μετά τον πόλεμο, ενδεικτικό της θλιβερής κατάστασης που επακολούθησε όταν αρκετοί συμπατριώτες μας λεηλάτησαν τα εβραικά σπίτια που είχαν εγκαταλειφθεί ή ακόμα χειρότερα κατέσχεσαν τις περιουσίες των Εβραίων…….. (Πηγή : United States Holocaust Memorial Museum, courtesy of Michael Matsas – https://collections.ushmm.org/)
