Γεννήθηκα στην πόλη μου!

“Γεννήθηκα στην πόλη μου την  Άρτα στις 4 Φλεβάρη 1937. Η οικογένειά μας αποτελούνταν από τη Μάνα μου τη Ρίγγενα κι απ’ τα δυο μου αδέρφια, το Μάχο και το Ράκια, μεγαλύτεροί μου κατά 15 και 5 χρόνια αντίστοιχα. Ο πατέρας μου κι άλλα μου αδέρφια είχαν πεθάνει. Ήμουνα 3-12 μηνών όταν πέθαναν ο πατέρας μου και δυο απ’ τ΄αδέρφια μου, ο Κώστας κι ο Μήτσος (19 και 18 χρονών αντίστοιχα) και γι’ αυτό δεν τους γνώρισα. Πέθαναν μάλιστα από πνευμονία που τότες θέριζε ιδιαίτερα τη φτωχολογιά.

Οι γονιοί μου κατάγονταν απ’ τα βουνά της Άρτας, τα Τζουμέρκα, τα γνωστά δηλαδή αρχαία Αθαμανικά όρη. Η Μάνα μου γεννήθηκε στην Άγναντα το 1897 κι ο πατέρας μου κατάγονταν απ’ τα Πράμαντα, αλλά μεγάλωσε κι έζησε κι αυτός στην Άρτα.

Η Ρίγγενα στα 1898, όταν ήταν ενός χρόνου, ήρθε από το χωριό της με την οικογένειά της στην πόλη της Άρτας κι από τότες έμενε εκεί έως ότου πέθανε στα 1987. …………

Η Ρίγγενα είχε κι ένα περβολάκι με πορτοκαλιές και μ’ όλα τ’ άλλα καρποφόρα δέντρα κι απ’ αυτό έπαιρνε κάποια λεφτά και μαζί μ’ αυτά που έπαιρνε ο Μάχος κι αργότερα κι ο Ράκιας που δούλευαν στον μοναδικό κινηματογράφο της πόλης «ΟΡΦΕΥΣ», ζούσαμε φτωχικά αλλά έντιμα με πολλή αξιοπρέπεια και περηφάνεια. Η περηφάνεια μας αυτή οφείλονταν στους χαρακτήρες μας και στην Αθαμάνισσα Μάνα μας που αργότερα έγινε ηρωίδα της αντίστασης.

Ο πατέρας μας ήταν γόνος πλούσιας και αρχοντικής οικογένειας που στην πορεία της ξέπεσε οικονομικά κι εκείνος έγινε τσαγκάρης. Μερικά μεγάλα ακίνητα στην Άρτα ήταν του πάπου μας Κώστα (Ντούλα) Ρίγγα, τα οποία τα πήραν οι τοκογλύφοι δανειστές του με τους υπέρογκους τόκους που του έπαιρναν. Αυτό είχε καταγγελθεί και δημόσια από αντιμαχόμενους πολιτικούς γύρω στα 1960. Ένα τέτοιο ακίνητο είναι αυτό που βρίσκεται στην πλατεία Σκουφά και το οποίο τελευταία δωρήθηκε απ’ τον ιδιοκτήτη του στο Σύλλογο «ΣΚΟΥΦΑΣ» και στα «ΕΛΕΗ» Άρτας. Φέρει μάλιστα χαραγμένη την επιγραφή του κτήτορα «Κ.Δ.Ρ. 1887», δηλαδή Κωσταντίνος Δημητρίου Ρίγγας 1887…..(Πηγή : ΟΙ ΕΡΩΤΙΚΟΙ, Ν. Ρίγγας, Αθήνα, 1996)

Στη φωτογραφία το ζεύγος Ρίγγα σε νεαρή ηλικία όρθιοι αριστερά (η Ρίγγενα παντρεύτηκε σε ηλικία 17 χρονών), με άλλα μέλη της οικογένειας, τη δεκαετία του 1920. (Φωτο από το οικογενειακό αρχείο Πηνελόπης Ρίγγα)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινές Οικογένειες | Σχολιάστε

Το σπίτι στην οδό Ζαλόγγου….

“…….Το πατρικό μας σπίτι στην Άρτα είναι στην οδό Ζαλόγγου 7 και ήταν τότες ισόγειο με δυο μεγάλα δωμάτια, έναν ευρύχωρο διάδρομο και μιαν αυλή γιομάτη από ντενεκέδες με διάφορα λουλούδια, μια μεγάλη κληματαριά που ακούμπαγε σε κρεβατίνα με τα σταφύλια τσούμπες και κρεμαστάρια και η οποία στεφάνωνε και ίσκιωνε όλη την αυλή και τέλος μια μανταρινιά στην άκρη της αυλής. Δυο μυρουδιές θυμάμαι αξέχαστα απ’ το σπίτι μου, το άρωμα των λουλουδιών και το μοσχοβόλημα των φαγητών.” (Πηγή : ΟΙ ΕΡΩΤΙΚΟΙ, Ν. Ρίγγας, Αθήνα, 1996)

Στη φωτογραφία το σπίτι που περιγράφεται στο κείμενο, το σπίτι της οικογένειας Ρίγγα κοντά στην Παρηγορήτισσα, που η Ρίγγενα* τόχε κάνει “γιάφκα” και οπλοστάσιο της Αντίστασης.(Φωτο από το ίδιο βιβλίο).

*Περισσότερα για τη Ρίγγενα στο λινκ https://doxesdespotatou.com/pinelopi-rigga-i-antistasiaki-moy-i/

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Β’ Εθνική

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ‘Ανοδος στη Β’ Εθνική 1968-69 :Κων/νος Νίκου, Κων/νος Μπασιούκας, (Γειτονόπουλα επί της Χαικάλη και ο Χρύσανθος Τσιάφης, αχτύπητη τριάδα), Κώστας Ευταξίας, Β. Λάιος, Νικηφ. Κοντογεώργος, Λάκης Σιώρος, Σπύρος Μπούσης κ.α.

(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα της Αναγέννησης | Σχολιάστε

Πανηγύρι στο Συρράκο

Πανηγύρι στο Συρράκο, 1930

Διακρίνεται από αριστερά 2η στη σειρά γυναικών η Ελένη Μπούτικου. Τελευταία δεξιά η Αμαλία Νίκα. Πάνω αριστερά στον Πλάτανο διακρίνοντια οι : Λεωνίδας Τσιόκος (με καπέλο), Χρήστος Χρηστοβασίλης (λογοτέχνης), Βασίλης Κρυστάλλης (στρατηγός) και Σπύρος Βασταρούχας (γιατρός). Στο κέντρο ακριβώς της φωτογραφίας βρίσκεται ο Αλκιβιάδης Λούλης (με τη γραβάτα) βουλευτής του κόμματος των φιλελευθέρων. Πίσω του στο κέντρο με το σκούφο ο Χρήστος Παπουτσής. (Φωτο από το αρχείο Νικολάου Χ. Νίκα, όπως δημοσιεύτηκε στο Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, ΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, Ιωσήφ Ζιώγας, Ιωάννινα, 2006)

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Η μουσική στα βόρεια Τζουμέρκα – Οι Μπεσιραίοι

Οι Μπεσιραίοι ήταν από τις σημαντικότερες οικογένειες μουσικών. Ο Τόλης Μπεσίρης είχε πατέρα του τον Σωτήρη τον «Ος», που έπαιζε ντέφι. Ο Παντελής Μπεσίρης ήταν πολύ καλός βιολιτζής και απ’ αυτόν «τα είχε τα πράγματα» ο Νίκος Γεροδήμος. Το έλεγαν «Σαντίκη» γιατί ο πατέρας του έμοιαζε με έναν τούρκο που τον έλεγαν «Σαντίκ». Ο Παντελής, ο οποίος είχε πάει και στο Ξηρόμερο, έπαιξε με καλά όργανα και «τα είχε όλα τα πράγματα». Είχε τον Τόλη Μπεσίρη ανεψιό από αδελφή και τον «Ος» γαμπρό από αδελφή….”(Πηγή : Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, Πέτρα- Μνήμη – Φως, Πνευματικό Κέντρο Κοινότητας Συρράκου, 2004)

Στη φωτογραφία “Νίκος και Γιάννης Γεροδήμος με τον Χαρίλαο Μπεσίρη σε γάμο στα Πράμαντα” από το ίδιο Λεύκωμα.

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

Η μουσική στα βόρεια Τζουμέρκα

Ένα από τα σημαντικότερα κλαρίνα που συνεργάστηκε ο Νίκος Γεροδήμος ήταν ο Κώστας Χαλιάσος που έμενε στους Καλαρρύτες. Ήταν ένας οργανοπαίχτης που «αρχικά δεν τα είχε τα τραγούδια αλλά άλλος σαν κι αυτόν δεν θα ξαναπεράσει από το Συρράκο».  Στους Καλαρρύτες συναντάμε πολλούς οργανοπαίχτες όπως τους Μπεσιραίους, τους Κοσμαίους, τους Τασσαίους, τον Κώστα Ρίζο κ.α.

“O Παντελής ο Μπεσίρης ήταν από τα καλύτερα βιολιά, είχε  πάει και στο Ξηρόμερο, έπαιξε με καλά όργανα και τα είχε όλα τα πράματα. Ο Παντελής μου’ δειξε μισό τραγούδι. Κάποτε ένας Μετσοβίτης μουσικός, Νταής Βελισσάρης, μου ‘δειξε δυο τρεις κλίμακες. Ο Αλέκος Χαλιγιάννης, γύφτος από τον Παρακάλαμο, ήξερε καλά βιολί και μου ‘ μαθε το συμπλήρωμα από τα «Κύματα του Δουνάβεως» που μου έλειπε. Εμείς τότε έπρεπε να ξέραμε ένα βαλς, ένα φοξ, ένα ταγκό, μια ζεμπεκιά.  Δεν ήξεραν τότες και τα σκάρωνες. Από τα «Τακούσια» ακούσαμαν πολλά……..Μουσικοί μεγάλοι δεν έρχονταν στο Συρράκο γιατί φοβόντανε κιόλας. Δεν τα ήξεραν τα κομμάτια……”. (Πληροφορίες από το Νίκο Γεροδήμο στο Λεύκωμα ΣΥΡΡΑΚΟ, Πέτρα- Μνήμη – Φως, Πνευματικό Κέντρο Κοινότητας Συρράκου, 2004)

Στη φωτογραφία “Νίκος, Γιώργος και Γιάννης Γεροδήμος με τον Παντελή Μπεσίρη”, από το ίδιο Λεύκωμα.

Δημοσιεύθηκε στη Η μουσική, τα σινεμά και το ερασιτεχνικό θέατρο στην Άρτα | Σχολιάστε

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, 1968-69

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, Β’ Εθνική, 1968-69. Διακρίνονται από δεξιά : Κων/νος Παρασκευάς (Ταμίας), Ιωάννης Τζαχρήστας (Έφορος), Παναγιώτης Τατσόπουλος (Δικηγόρος, Πρόεδρος), Ανδριανός Κερασίδης (Αντιπρόεδρος) και Σταύρος Μαστοράκης (Γενικός Αρχηγός). (Φωτο από αρχείο Κ.Ι. Παρασκευά, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα της Αναγέννησης | Σχολιάστε

Ανάβοντας ένα κερί στην Αγία Θεοδώρα….

Ο Cas Oorthuys μας χάρισε 4 όμορφες φωτογραφίες παιδιών που ανάβουν το κερί τους, μέσα στο ναό της Αγίας Θεοδώρας. Αυτή είναι η τρίτη φωτογραφία που δημοσιεύουμε. Μπορείτε να δείτε τις άλλες δύο εδώ κι εδώ . (Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Ο Τάφος της Αγίας Θεοδώρας

“……..Αριστερά της νότιας εισόδου του ναού βρίσκεται ο τάφος της Αγίας Θεοδώρας, ο οποίος αποτελείται από δύο μέρη: το κύριο σώμα, δηλαδή τη σαρκοφάγο, και το πάνω από αυτή κιονοστήρικτο επιστύλιο. Ο τάφος διατηρεί την παλιά του θέση όχι όμως και την αρχική του μορφή. Mετασκευάστηκε το 1873 όταν τελέσθηκε η ανακομιδή των λειψάνων της Αγίας, οπότε ο τάφος πήρε τη σημερινή του όψη. Απ’ το πρωτόκολλο ανακομιδής μαθαίνουμε ότι κάτω απ’ το σημερινό μνήμα υπάρχει πλινθόκτιστος τάφος, στο εσωτερικό του οποίου βρέθηκε το λείψανο της Αγίας. Για να ανοιχθεί αυτός ο τάφος χρειάσθηκε να διαλυθεί το μαρμάρινο εξωτερικό περίβλημά του. Μέσα στο διαλυμένο μνήμα βρέθηκαν σκόρπια σπασμένα μάρμαρα διακοσμημένα, στοιχείο που δείχνει ότι το αρχικό μνημείο καταστράφηκε από κάποιον ιερόσυλο τυμβωρύχο. Έτσι, η σημερινή μορφή του τάφου, είναι η τρίτη στη σειρά, ανασυγκροτήθηκε δε με τη χρήση παλιών κομματιών και τη συμπλήρωσή τους με νέα.

Παλιά κομμάτια είναι σίγουρα οι δύο ανάγλυφες πλάκες στις μακρές πλευρές του μνημείου, οι οποίες φέρουν τις εξής διακοσμήσεις : Στην πλάκα που βλέπει προς τον κυρίως ναό -και συγκεκριμένα στο τριγωνικό αέτωμα που επιστέφει ένα δίλοβο άνοιγμα- απεικονίζονται ρόδακες, ανθέμια και δύο αντωποί δράκοντες. η όλη σύνθεση και η τεχνοτροπία της προδίδουν δυτική επίδραση. Στην άλλη πλάκα που βλέπει προς το νάρθηκα, εικονίζεται η Αγία Θεοδώρα με το γιο της, το μικρό Νικηφόρο, στα δε άκρα παριστάνονται οι δύο Αρχάγγελοι που, όπως γνωρίζουμε, ήταν οι προστάτες των Κομνηνοδουκάδων δεσποτών της Άρτας. Η άποψη ότι οι δύο μορφές απεικονίζουν το βασιλικό ζεύγος, δεν είναι και τόσο λογικοφανής. Κατά τον Ορλάνδο οι συνθέσεις αυτές είναι του 13ου αιώνα, στην περίπτωση δε που απεικονίζεται το βασιλικό ζευγάρι, η γυναικεία φιγούρα έγινε ψηλότερη για να εξαρθεί το ηθικό ανάστημα της Αγίας”. (Πηγή : ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗς ΑΡΤΑΣ, Κ. Γιαννέλος,  Έκδοση : Νομαρχιακή Επιτροπή Τουριστικής Προβολής Ν. Άρτας , 2003)

Στη φωτογραφία του Cas Oorthuys, του 1957, η κεντρική παράσταση όπου εικονίζεται η Αγία Θεοδώρα με το γιο της, το μικρό Νικηφόρο. (Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, 1963

“Ιούλιος 1963. Το πούλμαν της χαράς φτάνει στο Γήπεδο της ΠΑΝΑΧΑΙΚΗΣ για τον αγώνα μπαράζ με ΑΒΕΡΩΦ (2-3). Εδώ χαμόγελα….στο τέλος μας έφταιγαν όλα! Κων/νος Νίκου, Κων/νος Μπασιούκας, Αντώνης Στρατής, Μιχάλης Αλίβερτης (χωρίς το πουκάμισο), Κων/νος Πανταζής (Δ.Ε.Η.), Κώστας Ν. Τόδουλος (από Πράμαντα)”. (Φωτο & Σχόλιο Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα της Αναγέννησης | Σχολιάστε