Μέλη της οικογένειας Παπαθεοδώρου σε μια φωτογραφία πρίν τό 1928. Από αριστερά : Νίκος Χ. Παπαθεοδώρου (1898-1944), Χρήστος Ν. Παπαθεοδώρου(1854-1928) ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος Κοινότητας Πραμάντων και Στέλιος Χ. Παπαθεοδώρου (1902-1982). Στη φωτογραφία έξω από το χασάπικο που διατηρούσαν στα Πράμαντα. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Χρήστου Ν. Παπαθεοδώρου όπως δημοσιεύτηκε στην ομάδα ΠΑΜΕ ΜΟΝΟ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ.
Της Αγίας Παρασκευής σήμερα…..Στη φωτογραφία ο Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής Πραμάντων, “λαξευτής τοιχοποιίας, εκ των αρίστων κτηρίων των Τζουμέρκων”. (Φωτο από αρχείο Σπυρίδωνος, Ν. Μπέκα, Πολιτικού Μηχανικού)
“Συνήθως η κύρια είσοδος «αυλόπορτα», βρισκόταν παραπλεύρως του οικοδομήματος «ποικίλλουσα διά της πλουσίας αρχιτεκτονικής και του ανοίγματος αυτής την μονοτονίαν της λείας επιφάνειας του αυλογήρου. Αι αυλόθηραι των χριστιανικών σπιτιών εις τας πόλεις έχουσι συνήθως ξυλίνην επίπεδον στέγασιν, εν αντιθέσει προς τας αυλοθύρας των μωαμεθανικών, αι οποίαι είναι πάντοτε σχεδόν τοξοταί μετά τετραγώνου πλαισίου προδίδοντος ανατολικήν επίδρασιν», (Ζάχος, 1928).
Η θύρα της εισόδου «άλλοτε μεν διαμορφούται με ευθύ υπέρθυρον φερόμενον εκατέρωθεν υπό απλού κοίλου κυματίου, άλλοτε δε είναι καμαρωτή με λίθινον ημικυκλικόν υπέρθυρον, διαρθρούμενον ενίοτε εις δύο ζώνας ή περιβαλλόμενον υπό οδοντωτής ταινίας. Αι καμαρωταί όμως εξώθυραι ανοίγονται, ως επί το πλείστον, επί του αυλόγυρου και φέρουσιν απ’ ευθείας εις την αυλήν. Κλείεται δε το θύρωμα διά ξυλίνων θυροφύλλων απαρτιζομένων εκ κατακορύφων ξυλίνων σανίδων προσηλουμένων επί οριζοντίων, όπισθεν τοποθετουμένων, δοκίδων τη βοηθεία ρεζέδων και σιδηρών, λίαν διακοσμητικών, γύφτικων καρφιών με μεγάλας στρογγυλάς κεφαλάς», (Ορλάνδος, 1936)
Πάνω στην πόρτα ήταν τοποθετημένοι δυο μεγάλοι, κυρτοί, σιδερένιοι ή χάλκινοι δίσκοι με κρίκους (κρικέλλες) για λαβές. Από την εσωτερική πλευρά η θύρα έκλεινε με το μάνδαλο το οποίο άνοιγε «δι’ εξωτερικώς ελκόμενον άνω διά λεπτού σχοινίου εξερχομένου δι’ οπλής». Αρκετές φορές πάνω στη θύρα υπήρχε και σιδερένιο ρόπτο.
Διαβαίνοντας κάποιος την είσοδο, περνούσε μέσα από έναν πλακόστρωτο διάδρομο, το στενό ή διαβατικό, που οδηγούσε στην αυλή που βρισκόταν στο βάθος. Δεξιά και αριστερά του διαδρόμου υπήρχαν χώροι, φωτιζόμενοι από μικρά σιδερόφρακτα παράθυρα που χρησιμοποιούνταν σαν αποθήκες και ποτέ σαν δωμάτια ύπνου……” (Πηγή : ΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Α. Γ. Καρρά, Άρτα, 2021)
1936 – Ο ερασιτέχνης φωτογράφος Γιώργος Βαφιαδάκης κρυφοκοιτάζει μέσα από το θολωτό διαβατικό και την αυλόπορτα, κάποιο σοκκάκι της Άρτας. (Πηγή : http://www.elia.org.gr/)
….κι εδώ άποψη του θολωτού διαβατικού το 2021, στην ανακαινισμένη κατοικία Δ. Τρουβά στην οδό Ζαλόγγου 12, στην Άρτα (Φωτο από αρχείο Δ. Τρουβά)
Στη βρύση στον Κάμπο στους Μελισσουργούς στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Από αριστερά Βασίλης Παπαφώτης, Δήμητρα Τρομπούκη – Παπαφώτη, Ζωή Παπαφώτη – Μήτσιου, Ευαγγελία Θεοδώρου, Κατίνα Κοντοχρήστου, Ευάγγελος Κοντοχρήστος, άγνωστη και καθιστός ο Μπάρμπα Νάκος Τρομπούκης (Φωτο από Αρχείο Β.Κ.)
“Το αρματολίκι των Τζουμέρκων επέτυχεν την από των Τούρκων παραχώρησιν και προσθέτων έτι προνομίων, βάσει των οποίων και το χωρίον Μελισσουργοί, προς τοις άλλοις ήτο απηλλαγμένον επισκέψεως τουρκικών στρατιωτικών αποσπασμάτων, ο δε ελάχιστος φόρος (8%), συγκεντρούμενος υπό των Δημογερόντων παρεδίδετο εις τον μακράν αυτού εδρεύοντα αντιπρόσωπον της Βαλιντέ Σουλτάνας, Βοεβόδαν. Από των πρώτων όμως ετών εγκαταστάσεως του Αλή Τεπελενλή ως Βαλή – Πασά Ιωαννίνων και δη μετά το 1790 επεβλήθησαν υπ’ αυτού – τη ανοχή του Σουλτάνου – νέοι πέραν του 8% πρόσθετοι φόροι, συνάμα δε επετράπη ίνα η είσπραξις απάντων γίνηται διά του υπό του Αλή διοριζομένου Σούμπαση Χριστιανού, ως και καθ’ άπαν το Βελαέτιον. Οι Μελισσουργοί όμως, οχυρούμενοι επί των προνομίων παρέδιδον μεν τους ως πρότερον φόρους, αλλά κατά το δυνατόν δυστροπούντες απέφευγον να καταβάλλωσι τινάς των προσθέτων, και τούτο μέχρι και του 1804, ότε δε επιέζοντο, φόβω του τότε δρώντος εν τη περιφερεία ταύτη οπλαρχηγού, ανυπότακτου Κλέφτου Κατσαντώνη. Αλλ’ έκτοτε, ότε ούτος αναλαβών την διοίκησιν ανεξαρτήτου Αρματολικίου Αγράφων μετέφερεν εκείσε το κέντρον της εναντίον των Τούρκων δράσεώς του, ο Αλής διώρισε Σούμπασην τον Αναγνώστην Χρόνην, γεννηθέντα εις Μελισσουργούς περί το 1760, εγγράματον, ισχυρόν χαρακτήρα και αυταρχικόν μάλλον, κτηνοτρόφον, επ’ ευκαιρία εμπορευόμενον, και διά των οικείων του διατηρούντα μαγαζίον μικροπαντοπωλείου. Εις τούτον λοιπόν ανέθηκε την εξουσίαν με καθήκοντα και δικαιώματα Σπαχή, διατήρησιν δηλαδή της ασφαλείας και τάξεως υπαίθρου, επιμέλειαν εισπράξεως των φόρων και άλλα, οία τα του Αρματωλού. Εν ταυτώ δε τω εξησφάλισε πλουσιοπάροχην αμοιβήν εκ ποσοστού 2% επί των εισπρατομένων φόρων, 10% επί προστίμου δικών, αλλά και του ετήσιου γεωργικού εισοδήματος των χωρίων Μαρατίου και Ζαβάκα (πεδιάδος Άρτης). Και ταύτα με ειδικήν υποχρέωσιν να διατηρή μόνιμον έφιππον δύναμιν 6-8 ανδρών προς κανονικήν εκτέλεσιν της εις αυτόν ανατεθείσης εξουσίας. Ο Χρόνης εν τη φιλοδοξία του, κολακευθείς εκ του ανατεθέντος αυτώ Αρματολικίου και ελκυσθείς εκ της γενναίας αμοιβής, εδέχθη το Αξίωμα «Σπαή» εν τη ιδιαιτέρα του πατρίδι. Έδει όμως, κατ’ αυτόν, να συμβιβάση την από Τούρκων αποστολήν του προς τα Εθνικά φρονήματα των κατοίκων. Δι’ ο αφ’ ενός μεν εμπιστευτικώς συνίστα εις τους Τσελιγκάδες να υποθάλπωσι και μυστικώ τω τρόπω συντηρώσι τους Κλέφτας, αφ’ ετέρου δε υπεδείκνυεν εις αυτούς να αποφεύγωσι τας συγκρούσεις μετά των κατά καιρούς διερχομένων στρατιωτικών αποσπασμάτων. Και ταύτα, ίνα μη επί ζημία του όλου, η διττή αύτη προσπάθεια υποπέση εις την αντίληψιν των Τούρκων και ιδία του Αλή Πασά……” (Πηγή : ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ, Ν.Κ. Παπακώστας, Αθήναι, 1967)
Στη φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου “Κοπάδι στους Μελισσουργούς”, δεκαετία του ’50. (Πηγή : Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Από το φωτογραφικό αρχείο του Απόστολου Βερτόδουλου, Γιάννινα, 1995)
“Το ρολόι” Πίνακας του Τάκη Βαφιά,1961 (Από το Λεύκωμα “Αναμνήσεις από την παλαιά Άρτα”, 2010)
Τρεις όμορφες νεαρές Αρτινιές ποζάρουν στο φακό. Τα ονόματα που δίνονται είναι Ελευθερία Κατσαούνη, Δήμητρα Χαρακλιά και Σαβούλα Λαλαγιάννη. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)
“Είναι ένα μεγάλο χάνι που βρίσκεται στο δρόμο απέναντι από το τζαμί του Σουλτάνου Βαγιαζήτ Χαν. Μπροστά στην πόρτα αυτού του Χανιού, ο αξιοθαύμαστος πύργος του ρολογιού. Είναι ένας επιβλητικός πύργος στο δρόμο απέναντι από το χάνι, μ’ ένα ρολόι του οποίου η καμπάνα είναι τεράστια. Ο χτύπος της ακούγεται ως μια ώρα μακριά. Έχει ένα μηχανισμό και κάνει μια περιστροφή σε εικοσιτέσσερις ώρες. Είναι ένα πραγματικό αριστούργημα που όμοιο του σε κανένα τόπο δεν υπάρχει…..” (Πηγή : Ο ΕΒΛΙΓΙΑ ΤΣΕΛΕΜΠΗ ΣΤΗΝ ΠΡΕΒΕΖΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ, Μ. Κοκολάκης, ΣΚΟΥΦΑΣ, τχ. 72-73,1987)
Ο Πύργος του Ρολογιού της Άρτας το 1936 σε φωτογραφία του ερασιτέχνη φωτογράφου Γιώργου Βαφιαδάκη. Διακρίνεται η μοναδική είσοδος του πύργου που βρίσκεται στη βόρεια πλευρά και είναι υπερυψωμένη από τη στάθμη του εδάφους, ενώ η πρόσβαση για το προσωπικό συντήρησης είναι εφικτή μέσω μίας πέτρινης σκάλας.
(Πηγή : http://www.elia.org.gr/)
Δεξιά στους ώμους των φίλων Δ. Μπέκας, Κ. Αμβράζης, Γ. Παππάς (με την ελιά στο δεξί μάγουλο) Σ. Παπαιωάννου, Ν. Σιαπλαούρας, Κ. Κατσάνος, Γ. Δημόπουλος, Ορέστης Σπύρου (Καθηγητής Φυσικής Παν. Ιωαννίνων), Ανδρέας Σακκάς, Νίκος Μητσιάνης, Κ. Έξαρχος του Γαβριήλ, Κολιός, Λάμπρος Δήμου, Αντώνης Κολιάτσος κ.α. (Φωτο από αρχείο Κ. Μπανιά)
η σελίδα μας θα κάνει ένα μικρό διάλειμμα για ολιγοήμερες διακοπές. Όπου κι αν βρίσκεστε, στο βουνό ή στη θάλασσα, στο χωριό ή στην πόλη, να περνάτε καλά και να υγιαίνετε. Α.Κ.
Στη φωτογραφία του Κωσταντίνου Μάνου, “Αμμόλουτρο σε μια ελληνική παραλία, 1960ς “. Η εικόνα πολύ γνώριμη σε όσους πέρασαν τα παιδικά τους καλοκαίρια κι έκαναν τα θαλασσινά τους μπάνια στο Μενίδι και την Κορωνησία, όταν “έθαβαν” τη γιαγιά στην άμμο για να περάσουν τα αρθριτικά της. (Πηγή : Constantine Manos, A Greek portfolio 1964-65 https://www.magnumphotos.com/)
