Φλογερό μήνυμα της Λευτεριάς από τις βουνοκορφές της Σεκλίστας (Ελάτης ‘Αρτης)

“……..Στο σπίτι του ταγματάρχη Μαντζούκη είναι συγκεντρωμένοι κάπου 35 κάτοικοι των γύρω χωριών και στο κέντρο οι ταγματάρχες Γιώργος Μαντζούκης και Άγγελος Πίσπερης και ο δικηγόρος Γιώργος Αναγνωστάκης. Μετά τις χαιρετούρες και τις συστάσεις ο Αναγνωστάκης μας ξεμονάχιασε και μας είπε ότι με εντολή της Κ.Ε. του ΕΑΜ και τη σύμφωνη γνώμη του Κώστα Παπαδόπουλου, τοποθετήθηκε γραμματέας της Τοπικής Επιτροπής του Ε.Α.Μ. στη θέση του Μπέκα και ότι με πρωτοβουλία του Μαντζούκη οργανώνεται πλατιά σύσκεψη παραγόντων της περιοχής του Άνω Ραδοβυζίου και ειδοποιήθηκε να πάρει μέρος και αντιπροσωπεία του ΕΑΜ και να μιλήσει για τους σκοπούς του. Πήγαμε όλοι μαζί στη θέση «Σταυρός», ένα μικρό διάσελο δεξιά από το δρόμο Σεκλίστας – Μηλιανών, χωμένο μέσα στα πυκνά έλατα. Είμασταν 35 κάτοικοι από τα γύρω χωριά της περιοχής. (Στην εκδήλωση αυτή δεν παραβρέθηκαν ο αντισυνταγματάρχης Ηλίας Λουτσάρης, ο υπολοχαγός Γεράσιμος Μαλτέζος και ο ανθυπολοχαγός Θόδωρος Ζαλοκώστας, όπως αναφέρουν ορισμένοι συγγραφείς).

Ο οργανωτής της συγκέντρωσης αυτής δεν επιδίωκε άμεσους στρατιωτικούς σκοπούς αλλά καθαρά πολιτικούς. Ο ταγματάρχης Μαντζούκης γνώριζε την παρουσία του στρατηγού Ζέρβα με το ψευδώνυμο Νίκος Σουλιώτης  στην περιοχή γιατί στις 10 του Σεπτέμβρη ακόμα  είχε πάρει γράμμα του για να συναντηθούν και αρνήθηκε, ενώ η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ και ο ταγματάρχης Πίσπερης δεν γνώριζαν τίποτε. Κανένας από τους αξιωματικούς δεν γνώριζε αυτό το όνομα. Ωστόσο ο Μαντζούκης ήταν καλά πληροφορημένος, αλλά δεν είπε σε κανέναν τίποτα. Ήθελε μ’ αυτόν τον τρόπο να εντυπωσιάσει τον Ζέρβα και να τον υποχρεώσει να έλθει σε συμφωνία με το ΕΑΜ ή να μειώσει τον τόνο της φωνής του;  ( Ο οπλαρχηγός του Ζέρβα Αποστόλης Παπακώστας από τη Σκουληκαριά γράφει : Στις 11 του Σεπτέμβρη 1942 « ο στρατηγός Ζέρβας μου παρέδωσε πέντε επιστολές διά τον Γρηγόριον Κοσσυβάκην από την Μεγαλόχαρην, Θεοφάνην Κοσμάν, ιατρόν από τον Μεσόπυργον, ταγματάρχην Μαντζούκην από την Σεκλίστα Άρτας, Γεώργιον Παλαιοδήμον, διδάσκαλον και Χρήστον Παλαιοδήμον, αμφότεροι οι τελευταίοι από τα Μηλιανά της Άρτας…..Συνέχισα την πορεία μου από τη Μεγαλόχαρη για τη Σεκλίστα. Πήγα και συνήντησα τον ταγματάρχη Μαντζούκη. Του έδωσα το γράμμα, το διάβασε αλλά δεν είδα να αισθάνεται χαράν όπως οι άλλοι. Κάπως κατηφής μου είπε “καλά, πήγαινε και θα έλθω”. Αλλά ούτε ήλθε»).

Στη συγκέντρωση μίλησε ο Μαντζούκης για τους αγώνες του λαού της περιοχής από την Τουρκοκρατία ακόμη και για τη σημασία του αντιφασιστικού αγώνα. Ο Αναγνωστάκης μίλησε για τους σκοπούς του ΕΑΜ. Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης ήρθε η πληροφορία ότι ένα ιταλικό τάγμα κινείται από την Άρτα για την περιοχή του Άνω Ραδοβυζίου. Ο Μαντζούκης πρότεινε αμέσως να το χτυπήσουμε με ότι μπορούμε και όσοι έχουν κρυμμένα όπλα να τα πάρουν και να συγκεντρωθούν στο εξωκκλήσι Αγία Τριάδα που βρίσκεται πάνω από το χωριό, χωμένο μέσα στα πουρνάρια και στα έλατα. Κατά το απόγευμα έφτασαν οι μισοί με γκράδες, οι αξιωματικοί με τα πιστόλια τους και οι άλλοι μισοί άοπλοι.

Όλη τη νύχτα μείναμε στο χαγιάτι της εκκλησίας, 36 ολόκληρες ώρες μείναμε ακίνητοι στις θέσεις μας, άυπνοι, νηστικοί, κουρασμένοι και παγωμένοι από το κρύο, όμως με σταθερή απόφαση να χτυπήσουμε τους Ιταλούς και να τους δώσουμε ένα καλό μάθημα. Κατά το μεσημέρι ήρθε νέα πληροφορία ότι το ιταλικό τάγμα έφτασε μέχρι τι Πουρνάρι και γύρισε πίσω στην πόλη. Τότε αποφασίσαμε να κατεβούμε όλοι στην πλατεία του χωριού. Ξεκίνησαν 35 παλληκάρια με επικεφαλής δυο ταγματάρχες. Οι κάτοικοι του χωριού έμειναν κατάπληκτοι από την εμφάνιση αυτή. Όταν όμως είδαν γνώριμους φίλους και συμπατριώτες, η πρώτη έκπληξή τους μετατράπηκε σε ενθουσιασμό. Η δημόσια εμφάνιση 35 παλληκαριών, αποφασισμένων να αποκρούσουν ένοπλα τους Ιταλούς δεν ήταν μόνο το πρώτο μαχητικό βάπτισμα των ίδιων, ήταν η απόφαση ενός λαού να αγωνιστεί και να νικήσει. Αποτέλεσε φλογερό μήνυμα λευτεριάς προς τους κατοίκους της περιοχής……..” (Πηγή : Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΑΣ, Α. Κουτσούκαλης, Αθήνα, 1983)

Στη φωτογραφία ” Οι καπετάνιοι του ΕΛΑΣ Γιώργος Αναγνωστάκης (Καταχνιάς) και Φάνης Τσάκας (Τζαβέλας)” (Πηγή : Διπλωματική εργασία με τίτλο ΤΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940 – Κοινωνικοί μετασχηματισμοί και πολιτικοστρατιωτικές συγκρούσεις, Ιωάννης Βάνας, Ιωάννινα, 2017)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην κατοχή και την Αντίσταση | Σχολιάστε

Tο αρχοντικό “Παπακώστα” στην Άρτα

Αν βρεθείς κάπου ανάμεσα στο ρολόι της Άρτας και στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, σε ένα στενό δρομάκι, ίσως αντιληφθείς την παρουσία ενός ερειπίου, πνιγμένου στα δέντρα και στις φυλλωσιές. Αν όμως ρίξεις μια πιο προσεκτική ματιά, θα παρατηρήσεις ένα επιβλητικό και καλαίσθητο κτήριο. Ο λόγος για το ιστορικό αρχοντικό “Παπακώστα” που δεσπόζει στη συμβολή των οδών Μπιζανίου, Κομνηνών και Μητροπολίτου Ιγνατίου.

Πρόκειται για μια λιθόκτιστη αστική κατοικία, η ακριβής χρονολογία οικοδόμησης της οποίας δεν είναι γνωστή, τοποθετείται όμως μεταξύ ύστερου δέκατου ένατου αιώνα και πρώιμου εικοστού. Το αρχοντικό αυτό συνδυάζει χαρακτηριστικά των πυργόσπιτων του δέκατου όγδοου αιώνα με χαρακτηριστικά κλασικίζοντος ύφους. Αποτελείται από ισόγειο και όροφο που συνδέονται με μια ξύλινη σκάλα, ενώ στον περίβολο του αρχοντικού υπάρχει ένα πηγάδι. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν τα τείχη της κατοικίας με τις πολεμίστρες.

Για την ιστορία των ενοίκων του αρχοντικού υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες, σπαράγματα που συγκεντρώθηκαν από προφορικές διηγήσεις και όχι από γραπτά κείμενα. Ένας επιφανής κάτοικος ήταν ο γιατρός Παπακώστας, ο οποίος είχε σπουδάσει στη Γαλλία. Ο γιατρός αυτός ήταν μία ξεχωριστή προσωπικότητα, που συμμετείχε στα πνευματικά δρώμενα της εποχής του. Συγκεκριμένα, ήταν μέλος του “Μικρού Ομίλου”, ενός πολιτιστικού συλλόγου της Άρτας, που μετά τη διάλυσή του το 1927 δώρισε τη βιβλιοθήκη του για τη συγκρότηση της βιβλιοθήκης του συλλόγου “Σκουφά”. Τραγική ειρωνεία αποτελεί το γεγονός ότι αργότερα πολλά βιβλία (κυρίως γαλλικά) αλλά και αντικείμενα της οικογένειας από το αρχοντικό βρέθηκαν σε κάδους σκουπιδιών…! Από αυτά – τουλάχιστον επίσημα – δε διασώθηκε τίποτα.

Άλλη πληροφορία αναφέρει ότι μέχρι το 1990 στο αρχοντικό ζούσε μια οικονόμος της οικογένειας και διατηρούσε το σπίτι σε καλή κατάσταση. Μετά το θάνατό της άρχισε και η φθορά της οικίας…

Αν και το 1981 το αρχοντικό Παπακώστα κρίθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ 211/13-4-1981, τεύχος δεύτερο) από το Υπουργείο Πολιτισμού, δε λήφθηκε καμία μέριμνα από τους ιδιοκτήτες για τη διατήρησή του, με αποτέλεσμα το 1998 να αρχίσουν οι πρώτες φθορές στη σκεπή του σπιτιού. Σήμερα  το αρχοντικό βρίσκεται σε κακή κατάσταση και αποδομείται μέρα με τη μέρα, αφού έχει καταρρεύσει σημαντικό μέρος της στέγης και τα νερά της βροχής πλημμυρίζουν το εσωτερικό του. (Πηγή : Άρθρο της Αθηνάς Σκανδάλη στο ARTA VOICE, 29-10- 2017).

(Οι φωτογραφίες του αρχοντικού Παπακώστα είναι από τη δεκαετία του 1980 (Πηγή : Αρχείο Διατηρητέων Μνημείων της Άρτας, Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Ηπείρου, Βορείου Ιονίου και Δυτικής Μακεδονίας, Ιωάννινα)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

Στρατιώτης Χρήστος Κλάγκος

Στην πλατεία Ταχυδρομείου στη Λάρισα. Σε πρώτο πλάνο ο στρατιώτης Χρήστος Κλάγκος από την Άρτα και πίσω του η ταβέρνα ΤΑ ΠΑΣΣΑΔΑΚΙΑ. (Φωτο από αρχείο Νάσιας Φαναράκη)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Αρτινοί στον πόλεμο του '22 & τον πόλεμο της Κορέας | Σχολιάστε

Στη οδό Σκουφά την δεκαετία του ’60

Μια χαμογελαστή παρέα κάνει βόλτα στη Σκουφά. Από αριστερά Διογένης Γούλας, Ντόρα Μαυρογόνατου – Γούλα, Βασίλης Τσολιάς και Δωρίτα Σκορδή – Αμβράζη. (Φωτο από αρχείο Δωρίτας Σκορδή – Αμβράζη)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινά Πρόσωπα και Παρέες | Σχολιάστε

Μια αναμνηστική φωτογραφία στο Μενίδι….

Μενίδι 1953 – Σοφία και Παναγιώτης σε μια αναμνηστική φωτογραφία μπροστά στο αυτοκίνητο. (Φωτο από αρχείο Τάκη Ζαρκαλή)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μέσα Μεταφοράς | Σχολιάστε

To TAXI του Δ. Χρηστάκη

Το ταξί του Δ. Χρηστάκη στις Λεύκες, στην έξοδο της πόλης. Η φωτογραφία είναι του Δ. Μητσιάνη (Πηγή : ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, τχ, 122, 1999)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μέσα Μεταφοράς | Σχολιάστε

Tο φτωχικό σπίτι μπροστά στην Παρηγορήτισσα

1957 : Ο Ολλανδός φωτογράφος Cas Oorthuys δεν έμεινε ασυγκίνητος στη θέα του φτωχικού σπιτιού με τα μπαλωμένα σκεπάσματα μπροστά στον μεγαλόπρεπο ναό της Παρηγορήτισσας, έτσι μας χάρισε έξι στιγμιότυπα . Είναι το ίδιο σπίτι που απεικονίζεται στην αφίσα στην προηγούμενη ανάρτηση. (Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

Μπορείτε να δείτε το ίδιο σπίτι στο λινκ

https://doxesdespotatou.com/to-mikro-spiti-stin-akri-toy-perivoloy-t/

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Εικαστική απεικόνιση της Παρηγορίτισσας Άρτης 

Αφίσα με εικαστική απεικόνιση του βυζαντινού ναού της Παρηγορίτισσας Άρτης με χρονολόγηση 1 – 1 – 1956, που κατά πάσα πιθανότητα είναι αναπαραγωγή κάποιου πίνακα ζωγραφικής. (Φωτο απο συλλογή Α.Γ.Κ.)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Το δεύτερο ταξίδι του W. M. Leake στην Άρτα το 1809 – Η επιγραφή στην εκκλησία της Παρηγορήτισσας, αφιερωμένη στους θεούς των Αιγυπτίων.

“…….Στην εκκλησία του Ευαγγελισμού της Παναγίας στέκεται μια τετράγωνη μαρμάρινη πλάκα από μάρμαρο ή σκληρό ασβεστόλιθο, τρία πόδια ψηλή, διακοσμημένη στην κορυφή  και στις γωνίες με ένα απλό σχέδιο αλλά σπασμένη και ελλιπής στο κάτω μέρος. Δεν μπορώ να είμαι βέβαιος  αν αυτό το μνημείο δεν είχε  ανακαλυφθεί όταν επισκέφθηκα την Άρτα την προηγούμενη φορά ή μου διέφυγε, γιατί εμπιστεύτηκα πολύ για την ξενάγησή μου  τον Μητροπολίτη Ιγνάτιο. Η επιγραφή είναι αφιερωμένη από το  κοινό των διακόνων του ιερέα Κάνωπα στους Σαράπη, Ίσιδα, Άνουβη και Αρποκράτη. Και ο ιερέας και οι θεότητες φαίνεται να έχουν εισαχθεί από την Αίγυπτο την εποχή των Πτολεμαίων, καθώς με αυτή την εποχή ταιριάζει  ο τύπος των χαρακτήρων της επιγραφής.”

Η επιγραφή μεταγράφηκε από  τον Leake  ως εξής :

“Το κοινόν των διακόνων Σαράπει, Ίσει , Ανούβει, Αρποκράτει

Κάνωπος Iερεύς,- Σώτων Καλλιστράτου, Διόδωρος Μενάνδρου, Αντίπατρος Πασίωνος, Εύνους Απολλοφάνεος, Κράτης Ηρακλείτου, Ηράκλειτος Κρατήρος, Αγαθίδας Καλλικράτεος, Τιμόδαμος Σωσιστράτου, Διονύσιος Πλάτορος, Ασκλαπίων …….”(Πηγή : LEAKE, William Martin. Travels in Northern Greece, vol. IV, London, 1835)

Στη φωτογραφία η επιγραφή Νο 170, όπως αποτυπώθηκε από τον συγγραφέα στο ίδιο βιβλίο. Δεν γνωρίζουμε κάποιο στοιχείο σχετικά με την τύχη της στήλης αυτής. Ωστόσο ολόκληρη η συλλογή του Leake από νομίσματα αγοράστηκε μετά το θάνατό του από το Πανεπιστήμιο του Cambridge και σήμερα βρίσκεται στο Fitzwilliam Museum. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα σχετικά στο λινκ https://fitzmuseum.cam.ac.uk/objects-and-artworks/highlights/context/patrons-donors-collectors/william-martin-leake

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Ταχυδρομικό δελτάριο εμπορικού καταστήματος Στ. & Βασ. Δεβέκου

Ταχυδρομικό δελτάριο με παραγγελία δυο δοχείων κανέλας (?), σταλμένο στην Πάτρα στις 20-10-1955 από το κατάστημα Στέφανου & Βασίλειου Δεβέκου. Το εμπορικό κατάστημα Δεβέκου βρισκόταν στην πλατεία Κιλκίς, εκεί που είναι σήμερα το φοιτητικό εστιατόριο. (Φωτο από συλλογή Α.Γ.Κ.)

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε