27 Δεκεμβρίου 1930 : Το “Πρωτόκολλον παράδοσης και παραλαβής της κινητής και ακινήτου περιουσίας” της Ιεράς Μονής Μελισσουργών στην Ιερά Μονή Κάτω Παναγιάς. (Από αρχείο κ. Κ. Μπανιά)
—————
30 Δεκεμβρίου 1930 : Η αναφορά του Ηγουμενοσυμβουλίου της Κάτω Παναγιάς προς τον Μητροπολίτη Άρτας, περί της παραλαβής της περιουσίας της συγχωνευθείσης Ιεράς Μονής Μελισσουργών. (Από Αρχείο κ. Κ. Μπανιά)
“Απέναντι του χωρίου, πέρραν του Ποταμού κείται Μονή τις επί τη μνήμη των Εισοδείων της Θεοτόκου, ανεγερθείσα το 1754 ή το 1757 υπό του κτήτορος και ηγουμένου Ιακώβου, ον διεδέχθησαν άλλοι άσημοι ηγούμενοι. Από δε του έτους 1830 ηγουμένευσεν επίσημος ανήρ ο Ιερ. Θεοφάνης. Άλλοι δε μετά τούτον ουχ υπήρξαν άξιοι σημειώσεως, ο δε από του 1871 σχεδόν ηγουμενεύων εστίν ιθαγενής Ιερομόναχος Νεόφυτος.”
Αυτή είναι η αναφορά του Σεραφείμ Βυζάντιου στο Μοναστήρι της Παναγίας στους Μελισσουργούς στο ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ(1884). Ωστόσο ο κ. Παπακώστας στο βιβλίο του ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ(1967), όπου κάνει μια εκτενή περιγραφή του Μοναστηριού, αναφέρεται σε θρύλο της περιοχής “…….περί του ότι, εάν το χωρίον εις σκληρούς χρόνους επιδρομών βαρβάρων ουχί άπαξ υπέστη έκλειψιν, επί έτη ή δεκαετηρίδας αφάνειαν, ότι συν αυτώ και το Μοναστήριον έσχε την αυτήν τύχην. Αλλ’ εν τω αφανισμώ δεν έπαυσε και να απλούται εις την ατμόσφαιραν του τόπου , να κατέχη την συνείδησιν του λαού η κοινής αποδοχής παράδοσις, ότι το Μοναστήριον υπήρξεν εις πολύ παλαιάν εποχήν, κατά αιώνας προγενεστέραν του 1745. Και ότι ασάφεια υπάρχει ως προς την ερμηνείαν και ουχί ακριβολόγος είναι η εν τη επιγραφή έκφρασις “…..ανηγέρθη εκ θεμελίων …πρότερον μη ον(τα)”. Ανηγέρθη άρα γε εκ θεμελίων ή ανωκοδομήθη εκ θεμελίων το πάλαι ποτέ κτισθέν και υπάρξαν , εις απροσδιόριστον δε χρόνον μετέπειτα αφανισθέν Μοναστήριον; ή, μόλις προ 50ετίας (τω 1696), είχεν υποστή και αυτό την τύχην τόσων Ναών και Μοναστηρίων των ορεινών (και μέχρις των Αγράφων) της χώρας ταύτης, γενόμενον και αυτό παρανάλωμα του πυρός, πυρποληθέν υπό των ορδών του εξωμότου Γκιαούρ-Μπέη Γερακάρη;
Στη φωτογραφία το Μοναστήρι των Εισοδίων της Θεοτόκου το1940, πριν καταστραφεί από τον μεγάλο σεισμό του 1967 (Φωτο από συλλογή Χ.Μ.)
———————
Το χαγιάτι του Μοναστηριού της Παναγίας στους Μελισσουργούς
(Φωτο -και το σχόλιο που ακολουθεί- από Αρχείο κ. Κ. Μπανιά)
———————-
1938 : Άποψη του Πέτα Άρτας (Φωτο Σπύρου Μελετζή, Μουσείο Μπενάκη)
———————–
(Το κυρίως αγρόκτημα Πέτα είχε πουληθεί προ του 1913 από τον εξουσιαστή του Κωσταντίνο Καραπάνο στους κατοίκους Πέτα. Είχαν παραμείνει οι εκτάσεις που ανήκαν στις Μονές και τις εκκλησίες. Επίσης δεν είχαν πουληθεί οι εκτάσεις που βρίσκονταν στις θέσεις Άνω και Κάτω Καραμούτσου)
ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΕΣ α) Ιερά Μονή Θεοτοκιού Άρτας β) Ιερά Μονή Κάτω Παναγιάς Άρτας γ) Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Πέτα δ) Ιερά Μητρόπολις Άρτας ε) Ιερά Μονή Μελατών Άρτας στ) Ιερά Μονή Ροβέλιστας Άρτας ζ) Μετόχιο Μονής Γρηγορίου Αγίου Όρους η) Ιερά Μονή Βησσαρίωνος Τρικάλων θ)Ιερά Μονή Μερκόβου Τρικάλων ι) Ζωή Μοριζάνη ια)Γεώργιος Κόκας, Νικόλαος Κοσμάς, Ιωάννης Κοσμάς, Δημήτριος Κοσμάς.
Μπορείτε να διαβάσετε τις επιπλέον πληροφορίες στον πίνακα που ακολουθεί στη φωτογραφία…..
Στην περιγραφή αναγράφονται : η έκταση του αγροκτήματος, η παραγωγή του όπως και η νομική σχέση που συνέδεε τον τσιφλικά με τους καλλιεργητές του αγροκτήματος. Σε όσα τσιφλίκια δεν αναφέρεται το ποσοστό της παραγωγής που καταβάλλονταν από τον καλλιεργητή στον τσιφλικά, δηλαδή το γεώμορο, αυτό καθορίζονταν ενιαία για όλα τα αγροκτήματα, είτε καλλιεργούνταν μπασταινουχικά, είτε κολληγητικά, ως εξής :
Από το συνολικό ποσό παραγωγής αφαιρούνταν ο υπέρ του δημοσίου φόρος 12,50% και από το υπόλοιπο, το 1/3 έπαιρνε ο τσιφλικάς, ως γεώμορο, τα δε 2/3 έμεναν στον καλλιεργητή, τον οποίον βάρυναν τα έξοδα καλλιέργειας όπως και ο σπόρος.(Πηγή: Ευστράτιος Πατσαλιάς)
———————-
Εκείνη την περίοδο η φιλαρμονική του Σκουφά αποκτά αποδοχή και κύρος καθώς μετέχει σε πληθώρα εκδηλώσεων με συμπαραστάτη το φιλόμουσο κοινό της Άρτας. Οι παραστάσεις που έδινε η φιλαρμονική ήταν συχνές, δύο φορές την εβδομάδα κάθε Τετάρτη και Κυριακή σε πλατείες της Άρτας. Τα έργα που παιζόταν από την φιλαρμονική ήταν στο μεγάλο μέρος τους συνθέσεις από μεγάλους δυτικούς μουσουργούς όπως, ο Beethoven, o Mozart αλλά και Ελλήνων συνθετών όπως, ο Νικ. Μάτζαρος, Παύλος Καρρέρης, Σπύρος Σαμάρας κ.α (Πηγή : Ι. Τσακιρίδη, Φιλαρμονική Μ/Φ Συλλόγου «Σκουφά» Άρτας 1896. Εφημ. «ΑΜΒΡΑΚΙΑ», Άρτα 18/06/2007)
Στη φωτο η Φιλαρμονική «ΣΚΟΥΦΑ» Άρτης το έτος 1902 με αρχιμουσικό τον Μιχάλη Μάστορα (Φωτο από Αρχείο Μ/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ)
1910 : Παρτιτούρα που έπαιζαν οι μουσικοί της Φιλαρμονικής του Σκουφά (Από αρχείο Μ/Φ Συλλόγου Σκουφάς)
1924 : Η Αγορά της Άρτας (πρώην Ρωμιοπάζαρο) στο ύψος του Νεοκλασσικού του κ. Δημήτρη Παναβέλη. Απέναντι είναι το σπίτι του Μιχαήλ Πατσαλιά, νομικού και Δημάρχου Άρτας (1910-1925). Και τα δυο Νεοκλασσικά κτίστηκαν γύρω στα 1870. Το σπίτι του Παναβέλη ήταν διάτρητο από σφαίρες από τον βομβαρδισμό της πόλης από τους Γερμανούς τον Απρίλιο του 1941. Σήμερα στεγάζεται εκεί το βιβλιοπωλείο του κ. Λέκκου. (Φωτο από συλλογή Ν. Κουρτίδη & έρευνα από αρχείο κ. Κ. Μπανιά)
——————-
Νησίστα, όπερ οικείται υπό οικογενειών 130, προσευχομένων εν ταις Εκκλησίαις της Αγίας Παρασκευής, του αγίου Νικολάου, και πλείστοις άλλοις Παρεκκλησίοις, και διοικούμενον θρησκευτικώς υπό τεσσάρων Ιερέων. Αντικρύ του χωρίου τούτου απέναντι του ποταμού Ινάχου κείται η υψηλοτέρα κορυφή του όρους Τσουμέρκων, περιέχουσα εν όλω τω έτει χιόνας, και πεπαλαιωμένας έτι εξ αρχαίων ετών. (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλου, 1884)
Στη φωτο το χωριό Ροδαυγή το 1953.
“Όλη η πλαγιά άνωθι του χωριού της Νησίστης ανεδασώθη συστηματικά υπό της Δασικής υπηρεσίας με την φροντίδα και των κατοίκων. Θα μετατρέψει πολύ σύντομα το ωραίο αυτό χωριό σε υπέροχο θέρετρο”
( Από τη Φωτογρ. συλλογή Β.Ι.Χ με σχόλιο όπως δημοσιεύτηκε από τον κ. Βασίλειο Χολέβα στην ιστοσελίδα του)
——————————
1973 : Oι μαθητές του τριτάξιου Γυμνασίου Ροδαυγής, σε εκδρομή στο σχολείο των Πιστιανών, φωτογραφίζονται με φόντο την Εκκλησία της Παναγίας. Διακρίνονται οι καθηγητές κ. Αλεξάνδρα Τσουμάνη και ο κ. Στέφανος Τζουρμανάς (Φωτο από συλλογή Α. Καρρά)
1930ς : Από δεξιά Νώντας Κουβαράς, Δημοσιογράφος – Εκδότης & Διευθυντής του ΕΜΠΡΟΣ (1955-1975). Στο κέντρο ο αδελφός του Λεωνίδας, Ιατρός-Χειρούργος, Ήρωας 1940-45 (Ανήκε στην 8η Μεραρχία του Ε.Α.Μ.-Ε.Λ.Α.Σ. – Εκτελέστηκε λίγο έξω από τη Λάρισα τον Απρίλιο του ‘45). Αριστερά ο Δημήτριος Παναβέλης – Μεγαλέμπορος και πρόεδρος του Μ/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ. Το σπίτι του ήταν στην Αγορά, εκεί που είναι σήμερα το βιβλιοπωλείο του κ. Λέκκου. (Φώτο και έρευνα από αρχείο κ. Κ. Μπανιά)
1935 : Ο Λοχαγός Πεζικού Χρήστος Παπακώστας από τον Καταρράκτη Άρτας που έπεσε ηρωικά στο Λεκλί στις 28 Δεκεμβρίου 1940, στη βρύση του χωριού με τα λιοντάρια, μαζί με τον γιό του. (Ευχαριστούμε θερμά την οικογένεια Παπακώστα που μας παραχώρησε τις οικογενειακές φωτογραφίες)
“Υπάρχει άνωθεν του χωρίου εις λοφίσκον τινά και τις ιερά Μονή, προ 150 σχεδόν ετών, το πρώτον οικοδομηθείσα εν τω τόπω όπου ευρέθη εντός δάσους, ως άδεται, η σωζομένη μικρά εικών της Παρθενομάρτυρος και πανσόφου Αικατερίνης, ήτις ανεκαινίσθη ένεκα παλαιότητος και στενοχωρίας, εν έτει 1857-58 υπό του τότε ηγουμένου Γαβριήλ και του μετά μικρόν διαδόχου αυτού και ήδη ηγουμένου Κωσταντίνου. Προ τούτων υπήρξεν ηγούμενος ο κοσμήσας κατά το έτος1820 δι’αργυράς πλακός την αγίαν εικόνα Διονύσιος.” (Πηγή : ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ, Σεραφείμ Ξενόπουλου, 1884)
Στη φωτογραφία η “Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Σχωρετσάνων. Αναβαίνων εις Τζουμέρκα διανυκτέρευσε (23 Σεπτεμβρίου 1881) εν αυτή ο Βασιλεύς Γεώργιος Α’. (Ευγενεί προσφορά Βασιλ. Σωτηρίου)”
(Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ, Ν. Παπακώστα, Αθήνα 1967)
