OTΑΝ Ο ΑΡΑΧΘΟΣ ΕΙΧΕ ΚΑΤΕΒΑΣΙΑ….

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

………….Έτσι μιλώντας για τόνα και για τάλλο φτάσανε σ’ένα νερόμυλο. Τους ταξιδιώτες βγήκε να καλωσορίσει ο μυλωνάς και τους κάλεσε να περάσουν τη νύχτα κοντά του. Ακουγόταν το νερό να φεύγει μα ο μύλος δεν δούλευε….
-Χάλασε το ρημάδι, τους εξήγησε, μην κοιτάτε τώρα που κατάκιασε το ποτάμι. Από το τελευταίο νερό ξεχαρβαλώθηκε η λιθαρένια θέση του και το μαστορεύω!
Παραπονιόταν ο μυλωνάς πως κάθε χρόνο τα ίδια τραβούσε.
-Το φετεινό χειμώνα μάλιστα , μας αφάνισαν οι βροχές, είπε. Άμα έχει κατεβασιά, είμαστε για κλάματα….Άιντε να συγκρατήσεις ποταμό. Δεν είναι βλέπεις κουρνέλιασμα να στάζει…..τα κάνει όλα σμπαράλια!…Καμμιά ώρα θα μάθετε πως πήρε κ’εμένα και το μύλο μαζί και μας έπνιξε στη θάλασσα…..( Από το βιβλίο του Κ. Πενταγιώτη “1814 ΠΡΙΝ ΑΝΘΙΣΕΙ Η ΣΟΥΒΛΑ”, ΑΘΗΝΑ, 1960)

Στη φωτογραφία το χωριό Βίγλα Άρτας πλημμυρισμένο (Φωτο από την σελίδα Η ΝΥΦΗ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟ)

Στη δεκαετία του 50, όταν η Άρτα ακόμη πλημμύριζε…(Φωτο από ιδιωτική συλλογή) 

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

ΤΑ ΠΛΗΜΜΥΡΙΣΜΕΝΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΟΥ 1794 ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΕΡΙΕΡΓΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΗ 

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

——————-

Στις 20 Δεκέμβρη του 1794 σήκωσε νερό ο Άραχθος. Μέχρι τις γιορτές των Χριστουγέννων το ποτάμι πλημμύρισε και κατέστρεψε μέρος της πόλης. Συνηθίζονταν σε τέτοιες περιπτώσεις ο διοικητής να διατάζει δέηση για να φύγει το κακό. Επρεπε σε όλες τις λειτουργίες να παρευρίσκονται οι κάτοικοι όλων των θρησκειών ανεξάρτητα ποιος έκανε την δέηση. Σύμφωνα με τα γαλλικά και Βενετικά αρχεία έγιναν 3 προσευχές απο τους χριστιανούς στην Παρηγορήτρια, 2 απο τους μουσουλμάνους στο τζαμί της πόλης (πρφ. Το Κιλίτς Μπέη) και μια από τους Εβραίους. Τότε συνέβηκε και κάτι το περίεργο.Αν πιστέψουμε τον Πουκεβίλ, μετά αυτή την πλημμύρα οι μεγάλοι Τούρκοι τσιφλικάδες, οι οποίοι έπαθαν μεγάλες ζημιές στα τσιφλίκια της ποταμιάς πήγαν στην κατή και του ζήτησαν να δικάσει τον ποταμό να επανέλθει στην αρχική κοίτη του και να μην ξαναφουσκώσει. Ο κατής ,αν και έξυπνος άνθρωπος ,δεν τους χάλασε το χατίρι, προκειμένου να τους αποφύγει. Έκδωσε λοιπόν δικαστική απόφαση στην οποία διάταζε τον ποταμό Άραχθο να κάνει, ότι ακριβώς του ζήτησαν οι μπέηδες. Έτσι αυτοί αποχώρησαν ικανοποιημένοι που τους εκπληρώθηκε το αίτημα. Η ιστορία όμως δεν τελειώνει εδώ ,καθότι και ο κατής αρχικά ίσως δεν κατάλαβε που έμπλεξε. Κάθε φορά που είχε κατεβασιά ο Άραχθος ο κατής και οι Τούρκοι πήγαιναν κοντά , του φώναζαν να αποσυρθεί με βάση την απόφαση, έβριζαν το ποτάμι και του πετούσαν πέτρες καθώς και αντίγραφα της απόφασης. Κατόπιν τούτου επέστρεφαν ικανοποιημένοι πίσω. Και αν τύχαινε να σταματήσει η κατεβασιά, τότε όλοι ήξεραν γιατί σταμάτησε.
Πηγές κειμένου:
1.Αυγερινός Ανδρέου, ≪η Άρτα στον καιρό της Πανούκλας≫ και κ.ε.
2. Πουκεβίλ, Ταξίδι στην Ελλάδα, ΗΠΕΙΡΟΣ, βιβλίο πέμπτο, κεφάλαιο τέταρτο, σελ.
245 επ. Εκδόσεις Τολίδη, Αθήνα 1994
3. Σεραφείμ Ξενόπουλος, Ιστορικό Δοκίμιον περί Αρτας και Πρεβέζης
4. Σιορόκας, Το Γαλλικό προξενείο της Άρτας
5. Μέρτζιος, Βενετικά αρχεία της Άρτας
6. Φώτης Βράκας, Περίπατος στην Οθωμανική Άρτα (Πηγή: (Από δημοσίευση του κ. Lucas Braca στη σελίδα SAVE “IMARET” IN ARTA, GREECE)

Φωτογραφία από το 3D video του Σπύρου Φρίγκα για την Ε.Φ.Α.Άρτας, “Η Βυζαντινή Άρτα”

Δημοσιεύθηκε στη Το Κάστρο και το Ξενία | Σχολιάστε

“Ο Κλέφτης της Άρτας”

Δημοσιεύθηκε την 28 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

————-

ΑΡΤΑ
Πόλη της οργής
Μα και της απόλυτης γαλήνης.
Χώρα γυναικοκρατούμενη
Της μοναξιάς.
Καλά φρουρούμενη
Αυλή!
Που τα παιδιά σου
Παίζουν
-μην έχοντας τίποτ’
Άλλο –
Με τα παιγνίδια
Όνειρά τους…….
…………………..
Αργεί να’ρθει
Τούτο το καλοκαίρι.
Και θα’ ναι η βροχή
Κακός θυρωρός ν’ ανοίξει
Την πόρτα να μπεί……

(Απόσπασμα από την ποιητική συλλογή του Νίκου Τσαμτσίκα, “Ο κλέφτης της Άρτας”, στις αρχές του’80, όταν την μελαγχολία της εφηβείας την διαδέχονταν η μελαγχολία της ατέλειωτης βροχής….)

Δημοσιεύθηκε στη Έγραψαν για την Άρτα | Σχολιάστε

Το γεφύρι της Άρτας, από το βιβλίο IN GREECE, ANTOINE BON, εκτυπώθηκε στις 29 Ιουνίου 1951, copyright 1932.

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

Το γεφύρι της Άρτας, από το βιβλίο IN GREECE, ANTOINE BON, εκτυπώθηκε στις 29 Ιουνίου 1951, copyright 1932.

Δημοσιεύθηκε στη Το Γεφύρι της Άρτας και ο Άραχθος Ποταμός | Σχολιάστε

ΜΑΖΕΥΟΝΤΑΣ ΙΞΟ (ΓΚΙ) ΓΙΑ ΤΑ ΖΩΝΤΑΝΑ

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

—————————

Ο ιξός αποτελούσε πάντα τροφή για τα ζώα ιδίως τους χειμερινούς μήνες που η τροφή ήταν σπάνια. Αυξάνει μάλιστα τη παραγωγή γάλατος στα αιγοπρόβατα χωρίς κόστος, ενώ ακόμα και σήμερα στις πλαγιές αλλά και στα όρη της Πίνδου, οι τσοπάνηδες συλλέγουν το πολύτιμο φυτό που παρέχει η φύση για τα ζωντανά τους.
(Φωτο από Αρχείο Θωμά Παππά)

Δημοσιεύθηκε στη Ποιμενική Ζωή | Σχολιάστε

TA ΑΛΜΠΑΝΑΡΙΑ

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

Πρόκειται για τη σημερινή συνοικία του Παντοκράτορα η οποία μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα λεγόταν “Αλμπαναριά”. Η λέξη είναι τουρκική και προέρχεται από τη λέξη nalbant που σημαίνει πεταλωτής, καλιγωτής. Εκεί, στους σημερινούς δρόμους Γριμπόβου, Αλεξοπούλου και Παντοκράτορος υπήρχαν επί Τουρκοκρατίας τα μαγαζιά των αλμπάνηδων, δηλαδή των πεταλωτήδων. Τότε τα άλογα ήταν χιλιάδες κι έβγαινε καλό μεροκάματο. Αργότερα, με την κατασκευή της Πλατείας Κιλκίς, τα κλασσικά αλμπανάρια μεταφέρθηκαν εκεί, μπροστά από το παλιό κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας. Στη συνοικία αυτή σωζόταν “…. ιερός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, επιλεγόμενος του Παντοκράτορος…..Η ενορία αύτη ήδη έχει οικίας 57 και εφημέριον ένα. Τούτον κατά το έτος 1879 οι χριστιανοί της ενορίας ταύτης, λαβόντες και την συνήθη της Κυβερνήσεως γραπτήν άδειαν όπως ανεγείρωσιν αυτόν εκ θεμελίων, ως λίαν μικρόν και στενάχωρον, ανήγειραν μεγαλοπρεπή”. Μπροστά στην εκκλησία του Παντοκράτορα υπήρχε μεγάλο και βαθύ πηγάδι που είχε γύρω-γύρω πέτρινο πεζούλι. Στην κατοχή οι Γερμανοί το χρησιμοποιούσαν συχνά για να πηγαίνουν νερό στην πλατς-κομαντατούρ. Το καθάριζαν τακτικά κατεβάζοντας με τριχιά Γερμανό στρατιώτη. Το πηγάδι το κατήργησε ο Δήμος όταν έκανε την πλακόστρωση της πλατείας μπροστά στην εκκλησία.
Στο στενό του Παντοκράτορα και δίπλα από το γαλακτοπωλείο του Μπάρμπα Νίκου Τσαμπούλα, ιδρύθηκε το 1878 αρτοποιείο από το Νάσιο Γιαννάκη, το οποίο λειτούργησε μέχρι το 1967. Ο φούρνος αυτός λειτουργούσε πάντα με ξύλα που μετέφεραν οι αγωγιάτες με τα μουλάρια. Μετά το λειτούργησε ο Αλέξης Κουτσούμπας μέχρι το 1975.Μετά το κλείσιμο του φούρνου για πολλά χρόνια είχαν εκεί ουζερί ο Κώστας Πέτσας και κατόπιν ο Διαμάντης Παπαχρήστος….. (Πηγές : βιβλία Σεραφείμ Ξενόπουλου, Γιάννη Τσούτσινου και Κώστα Τσιλιγιάννη)

Στη φωτογραφία “Πεταλωτές”, από το βιβλίο “Επαγγέλματα του χθές”, του Γιάννη Δ. Πατέλλη, 1978, έκδοση Παράδοση. 

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

“Σ’ένα αρχοντόσπιτο μέσα……”

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

“…….Ο Λιδωρίκης απόσωνε την αφήγηση όταν ακούστηκαν βήματα έξω από την κάμαρα. Μπήκε μια σεμνή κοπέλα, ντυμένη αρχοντικιά χρυσοκέντητη Ηπειρωτική φορεσιά. Είχε το κεφάλι σκεπασμένο με μικρό γυναικείο φέσι, μαργαριτοστόλιστο, με γιορτάνια από χρυσά νομίσματα που κουδούνιζαν και στα δάχτυλα φορούσε πολύτιμα δαχτυλίδια. Ωραία, κάπως αδύνατη, πολύ νέα κοριτσάκι! Προχώρησε προς τον παπά…
-Ελόγου της είναι η γυναίκα μου! Είπε ο Θανάσης….”

(Απόσπασμα από το αφήγημα “Σ’ένα αρχοντόσπιτο μέσα” , που περιγράφει την επίσκεψη του Παπαγιώργη στο περίφημο αρχοντικό του Θανάση Λιδωρίκη, γραμματέα του Αλή Πασά, στο κέντρο της Άρτας, που το πήρε προίκα ο Λιδωρίκης από τον πεθερό του, τον αρτινό άρχοντα Ντέμο) από το βιβλίο του Κ. Πενταγιώτη “1814 ΠΡΙΝ ΑΝΘΙΣΕΙ Η ΣΟΥΒΛΑ”, ΑΘΗΝΑ, 1960 – Στην φωτογραφία καρτ-ποστάλ με Ηπειρώτικη αστική φορεσιά, εκδ. A. Paltrinieri – Haliana Publicita (αχρονολόγητη)

ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΙ ΗΠΕΙΡΟΥ, εκδ. Γ. Ν. Αλεξάκης, Πειραιάς (1916)

Δημοσιεύθηκε στη Λαογραφικά και άλλα | Σχολιάστε

“Από τον Παγασητικό έως τον Αμβρακικό”

Δημοσιεύθηκε την 27 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

——————————

“Από τον Παγασητικό έως τον Αμβρακικό”, ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο από τον Στέφανο Σταμέλλο, λάτρη των βουνών και διαχειριστή οικολογικού blog που μέσα σε 11 μέρες έκανε με τα πόδια την διαδρομή από τον Παγασητικό κόλπο μέχρι τον Αμβρακικό, ακολουθώντας την αχαρτογράφητη, νοητή, συνοριακή γραμμή στην οποία κατέληξε το 1832 η Οροθετική Επιτροπή για τα σύνορα της Παλιάς Ελλάδας.

Περίληψη
“Ιστορικός δεν είμαι… Έχω όμως την πεποίθηση ότι τα πρώτα σύνορα του Ελληνικού Κράτους, που ορίστηκαν από τις “Μεγάλες Δυνάμεις” στις 30 Αυγούστου 1832 με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, έχουν ιδιαίτερο ιστορικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον”.

Είναι ένα αφήγημα, ένα οδοιπορικό έντεκα ημερών με τα πόδια, με αφορμή την προσέγγιση των ιστορικών γεγονότων, που οδήγησαν τον κυνηγημένο προπάππο κοντά στα σύνορα για επιβίωση· για να του αποδοθεί τελικά η άχαρη ιδιότητα του “ληστή”. Μοναχική και βιωματική αφήγηση και παρουσίαση των δρώμενων σε πρώτο πρόσωπο, κάτω κι από το πρίσμα της ιδιαίτερης οικογενειακής ιστορίας.

Περιλαμβάνει στοιχεία ιστορικά, κυρίως, αλλά και πολιτιστικά, λαογραφικά, ορειβατικά-πεζοπορικά, φυσιολατρικά και προσωπικών συναισθημάτων. Ξεκινάει από τις ακτές του Παγασητικού κόλπο στον Όρμο της Σούρπης, και καταλήγει στις ακτές του Αμβρακικού, στο Μενίδι, ακολουθώντας μια αχαρτογράφητη μέχρι και τις μέρες μας νοητή οριογραμμή, στην οποία κατέληξε στα μέσα του 1832 η Οροθετική Επιτροπή.

Αναφέρεται σε μια όχι και τόσο φωτισμένη περίοδο της ελληνικής ιστορίας, αμφιλεγόμενη και πονεμένη, με ηρωικές αλλά και ανθρώπινες πλευρές. Τα πρακτικά της Οροθετικής Επιτροπής, τα ιστορικά κείμενα και οι πηγές που παρατίθενται, προσπαθούν να βάλουν τον αναγνώστη στο κλίμα της εποχής και της περιοχής.Στη φαντασία καλλιεργούνται στιγμές κλεφτοπόλεμου με τις σκληρές εικόνες της ληστοκρατίας. Στοιχεία της προσπάθειας να ορθοποδήσει το νεοσύστατο ελληνικό κράτος έχοντας την διαρκή εμπλοκή και διαπλοκή των μεγάλων δυνάμεων της εποχής και τη σκοτεινή σκιά των Οθωμανών.

Σκιαγραφούνται οι ατέλειωτες βουνοκορφές, τα δάση, τα ρέματα και οι λογγιές· θάλασσα και βουνά, λίμνες και ποτάμια. Τέλος αποτυπώνονται τα απομεινάρια της οροθετικής γραμμής με τις καζάρμες και τις κούλιες- ονόματα μιας άλλης εποχής – οι στρατώνες και τα φυλάκια, ερείπια και λιθοσωροί. Κι όλα αυτά σήμερα! Περιγραφές για τον πεζοπόρο, για τον ορειβάτη, τον φυσιολάτρη και φυσιοδίφη, τον ιστοριοδίφη, τον ψαγμένο τουρίστα.

Δημοσιεύθηκε στη Έγραψαν για την Άρτα | Σχολιάστε

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ, 1910

Δημοσιεύθηκε την 26 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

—————

Παλιά καρτ-ποσταλ που εστάλη από τα Γιάννενα με θέμα το Γεφύρι της Άρτας…( Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών)

Δημοσιεύθηκε στη Το Γεφύρι της Άρτας και ο Άραχθος Ποταμός | Σχολιάστε

ΤΑ ΤΣΟΥΜΕΡΚΑ

Δημοσιεύθηκε την 26 Ιανουαρίου 2021 από Anastasia Karra

“Τα Τσουμέρκα εισίν όρη υψηλά της Ηπείρου καλούμενα και Τσουμέρνικα, τα πάλαι Κιμμέρια, άμα δε και τμήμα, περιλαμβάνον περίπου των τριάκοντα χωρίων, ων τα μεν 22 υπάγονται ήδη εις την εκκλησίαν της Άρτης, τα δε εξ εις την διοίκησιν της Πρεβέζης πολιτικώς τε και εκκλησιαστικώς και τα λοιπά εις την Πόλιν των Ιωαννίνων” – Περιγραφή από το ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΑΡΤΗΣ ΚΑΙ ΠΡΕΒΕΖΗΣ, Σεραφείμ Ξενόπουλου του Βυζαντίου, 1884

1975 : Τα Τζουμέρκα πάνω από στο δρόμο που ανεβαίνει από τη γέφυρα Πλάκας προς Άγναντα. Η κορυφή Ρόκα δεξιά και η Στρογγούλα αριστερά…. Φραστιότισες (γιαγιά με εγγονή)που έβοσκαν τα μανάρια τους και ο φωτογράφος τις αποθανάτισε …..(Φωτογραφία Φώτης Καζάζης) 

Στη φωτογραφία “Κρόκοι στο χιόνι στα Τζουμέρκα”, από το “Ημερολόγιο 2007” της Αδελφότητας Μελισσουργιωτών Άρτας “Ο Άγιος Νικόλαος” 

Η μοναξιά του χειμώνα στα Τζουμέρκα….(Φώτο Δήμητρα Στασινοπούλου)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε