Σκίτσα με τον κεφαλόδεσμο της παλαιότερης φορεσιάς των Καλαρρυτών που αργότερα αντικαταστάθηκε από “μαύρο μαντήλι σταμπωτό”. (Πηγή : ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ – ΗΠΕΙΡΟΣ, Τόμος 4ος, Γήσης Παπαγεωργίου, 2012)
Μπορείτε να δείτε την φορεσιά των Καλαρρυτών στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-palaioteri-gynaikeia-foresia-ton-ka/
και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-neoteri-gynaikeia-foresia-ton-kalar/
“….. Από την υπάρχουσα όμως βιβλιογραφία, φαίνεται ότι υπήρχε λοιμοκαθαρτήριο στους Καλαρρύτες. Όταν ο Ν. Σχινάς πέρασε από την περιοχή για την καταγραφή των συνοριακών σταθμών κατά μήκος της οροθετικής γραμμής του 1881, αναφέρει μεταξύ άλλων πως οι Καλαρρύτες διέθεταν και λοιμοκαθαρτήριο στην έξοδο του χωριού προς το Συρράκο (Σχινάς, 1886). Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία σχετικά, αλλά κατά πάσα πιθανότητα επρόκειτο για δημοτικό λοιμοκαθαρτήριο, τα ίχνη του οποίου κατέγραψε με το φακό του, το 2004, ο φωτογράφος Γιάννης Σκουλάς, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του με σκοπό την καταγραφή και φωτογράφιση των σταθμών αυτών κατά μήκος του συνόρου (Καρρά, 2021). Ας μην ξεχνάμε ότι οι Καλαρρύτες και το Συρράκο είχαν πολύ ανεπτυγμένο εμπόριο και συχνή επικοινωνία με την Ελλάδα, την οθωμανική αυτοκρατορία και αρκετές ευρωπαϊκές και μη χώρες, έτσι η κάθαρση των εμπόρων και των ταξιδιωτών ήταν επιβεβλημένη”. (Πηγή : ΤΑ ΛΟΙΜΟΚΑΘΑΡΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΤΟΝ 19 ΑΙΩΝΑ, Α. Καρρά, Άρτα, 2025)
Στη φωτογραφία ότι είχε απομείνει από το Λοιμοκαθαρτήριο στους Καλαρρύτες. Η φωτογραφία είναι από το 2004, όταν ο φωτογράφος Γιάννης Σκουλάς έκανε την καταγραφή των φυλακίων κατά μήκος της οροθετικής γραμμής του 1881. Πλέον δεν υπάρχουν ούτε καν αυτά τα υπολείμματα του τοιχίου. Το πιθανότερο είναι πως χρησιμοποιήθηκαν για την ανακατασκευή του μονοπατιού μεταξύ Καλαρρυτών και Συρράκου. Συρράκου.(Πηγή : Φωτογραφικό αρχείο Γιάννη Σκουλά)
1943 – Δυο Ιταλοί σε εκσκαφέα, στην όχθη του Αράχθου, που τον χρησιμοποιούσαν για φυλάκιο του μπλόκου στην γέφυρα. (Πηγή : Cronaca della mia vita in Grigioverde, A. Mazziotti, 2018)
4 Μαρτίου 1943 – Μια επιστολή από τον ιερέα Παπασπύρο Ζαφείρη από την Μεγαλόχαρη Άρτας που έχει αποδέκτη τον αρχηγό των Ε.Ο.Ε.Α. Ναπολέοντα Ζέρβα. “Δια την ωραίαν διατύπωσιν ο Στρατηγός παρατηρεί τα εξής διά τον Σ. Ζαφείρη : ” Ήταν παπάς ο Σπύρος Ζαφείρης από ένα ορεινό χωριό. Διερωτώμαι, όμως, ποιός απόφοιτος Ακαδημίας πολέμου θα μπορούσε να δώσει με περισσότερη σαφήνεια και νηφαλιότητα την εικόνα μιας καταστάσεως!” (Ακριβές απόσπασμα εκ του βιβλίου του αγωνιστή των Ε.Ο.Ε.Α., Ταξίαρχου Βασιλείου Γ. Μπαλταγιάννη)
Μπορείτε να διαβάσετε την επιστολή στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2025/03/Untitled-1-copy-scaled.jpg (Πηγή σχολίου και επιστολής : ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ , Γ.Ι. Παππάς, Αθήνα, 2001)
Στη φωτογραφία “Μεταφορά πολεμοφοδίων στα χιόνια”. (Από το αρχείο του Tom Barnes – Φωτο 15 – Συλλογή του κ. Μίμη Χριστοφιλάκη)
“Στις 10 Μαρτίου 1943, ο Ζέρβας ιδρύει το Αρχηγείον Ηπείρου που περιελάμβανε την δυτική Ήπειρο από του Αράχθου ποταμού κει εκείθεν και από της αμαξιτής οδού Ιωαννίνων – Μετσόβου και βορείως, το οποίον ανέθεσε στον Ηπειρώτη Ταγματάρχη Πεζικού Απόστολον Κωνσταντινίδην.
Την αυτήν ημερομηνίαν ιδρύει το Αρχηγείον Τζουμέρκων υπ’ο τον ίλαρχον Γεώργιον Αγόρον, που περιελάμβανε την ανατολικώς του Αράχθου περιοχήν Ν. Άρτης, πλην του ορεινού όγκου Γαβρόγου – Σκουληκαριά, Κλειδί, Μεγαλόχαρη.
Συγχρόνως ιδρύει το Αρχηγείον Βάλτου υπό τον ιατρόν Στυλιανό Χούταν και το ανεξάρτητον Τάγμα Ξηροβουνίου υπό τον ατρόμητον πολεμιστήν Αλέξ. Παπαδόπουλον.
Υπό συγκρότησιν ευρίσκοντο τα Υπαρχηγεία Τριχωνίδος υπό τον ιατρόν Γε’ωρ. Παπαιωάννου και Ξηρομέρου υπό τον ταγματάρχην Κ. Καραμπέκιον.
Διατηρούνται ανεξάρτητα τα τμήματα Σκουληκαριάς και Κλειδίου, τα πρώτα ορμητήρια του Ε.Δ.Ε.Σ., του οποίου κυρίαρχος δύναμις είναι η του οπλαρχηγού Σπ. Καραμπίνα…..” (Πηγή : Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΣ Ε.Ο.Ε.Α. – Ε.Δ.Ε.Σ., 1940 – 1944 ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ, Σ. Παππάς, 1970)
Στη φωτογραφία απόσπασμα από ένα από τα πρώτα αρχεία του ΕΔΕΣ-ΕΟΕΑ με ονόματα Αρτηνών ανταρτών (Από το αρχείο Γεωργίου Σιούλα)
Ανάγλυφο με τον ναό της Αγίας Θεοδώρας του ζωγράφου Άγγελου Στεργίου. (Από την συλλογή της κ. Λουίζας Στεργίου – Βασιλείου)
Στην φωτογραφία εικονίζεται ο αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Βούλτσος, που ξεκίνησε την ιερατική του πορεία ως διάκονος στην Άρτα δίπλα στον Σεραφείμ. Όταν ο Σεραφείμ έγινε Μητροπολίτης Ιωαννίνων τον πήρε μαζί του στα Γιάννενα και τον έκανε βοηθό επίσκοπο Δωδώνης. Και όταν ο Σεραφείμ έγινε Αρχιεπίσκοπος τον έκανε Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης. Δίπλα του, στα δεξιά, ο τελετάρχης και επίτροπος του ναού του Αγίου Νικολάου, Χαρίλαος Χουλιάρας. Αξίζει να παρατηρήσει κανείς ότι στην λιτανεία συμμετείχαν και μαθήτριες των δημοτικών σχολείων της πόλης. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του κ. Γιάννη Χουλιάρα).
Μια ακόμη φωτογραφία από την λιτανεία της Αγίας Θεοδώρας, μάλλον μεταπολεμικά…. Η φωτογραφία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί αποτυπώνει μια γωνιά της πόλης που δεν την έχουμε ξαναδεί…Πρόκειται για την γωνία των δρόμων Σκουφά & Βλαχούτση. Το διώροφο σπίτι, όπου διακρίνεται η επιγραφή ΟΥΖΟ ΤΣΕΤΗ, ήταν ιδιοκτησία του Κλέωνος Τσέτη. Αργότερα, στο ισόγειο στεγάστηκαν πρώτα το φαρμακείο του Αναλογίδη και αργότερα το φαρμακείο της Σόνιας Τσέτη – Παπανικολάου. Σήμερα το νέο κτίριο που έχει κατασκευασθεί στεγάζει την τράπεζα Eurobank. Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο στη φωτογραφία αποτελεί και η πέτρινη τοιχοποιεία που στηρίζει την μικρή ταράτσα της οικίας Τσέτη στα δεξιά, με τα φουρούσια και την αλτάνα, που κοσμούσε πολλά από τα παλιά σπίτια της πόλης. Ακριβώς απέναντι βλέπουμε απομεινάρια από σπίτια που βομβαρδίστηκαν το 1941 και αργότερα φιλοξενούσαν την λαική αγορά της πόλης. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του κ. Δημήτρη Βάσσου).
Σε μετέπειτα φωτογραφίες από το σημείο, ο πέτρινος τοίχος με την αλτάνα έχει γκρεμιστεί, όπως μπορείτε να δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/i-odos-vlachoytsi/
Ακουαρέλα που απαθανατίζει στοιχεία από την πίσω όψη του παλιού Δημαρχείου της Άρτας (πρώην οικία Ζάρρα), του ζωγράφου Δημήτρη Βάσσου. Διακρίνεται το σαχνισί και το μικρό δώμα στην ταράτσα της στέγης, από όπου κάποιος μπορούσε να ατενίσει ολόκληρη την γύρω περιοχή, μια και τα σπίτια της πόλης ήταν κάποτε πιο χαμηλά…. (Πηγή : ΑΡΤΙΝΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ Η ΑΡΤΑ, Κ. Βαίτσης, Άρτα, 2005)
…κι εδώ η πραγματική φωτογραφία που τράβηξε ο ζωγράφος για να ζωγραφίσει τον πίνακα!
Παρακολουθώντας την λιτανεία της Πολιούχου της Άρτας, Αγίας Θεοδώρας, επί της Σκουφά, από ένα μπαλκόνι απέναντι από τον Άγιο Δημήτριο, στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Οι μαθήτριες σχηματίζουν τα γράμματα του ονόματος της Αγίας. Το χρώμα στις ποδιές τους έγινε πια γαλάζιο και στα χέρια τους κρατούν αντί για πανέρια, λουλουδένια στεφάνια.
Το ξενοδοχείο ΑΝΕΣΙΣ στέκονταν ακόμη όρθιο. Απέναντι διακρίνονται τα διατηρητέα πλέον καταστήματα του Αγίου Δημητρίου, που τότε φιλοξενούσαν το κατάστημα “ΗΧΟΣ & ΘΕΑΜΑ, Τσιρώνης”. Διακρίνονται επίσης μερικά ακόμη καταστήματα στην ίδια σειρά, που πλέον έχουν αλλάξει ιδιοκτήτες… (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Δ. Βάσσου).
