Ένα εσωτερικό υπηρεσιακό σημείωμα της 15ης Μαΐου 1943, από το Αρχηγείο Ανταρτών Τζουμέρκων προς την Τοπική Επιτροπή ΕΑΜ Άρτης, αποκαλύπτει το κλίμα ανησυχίας που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται στις σχέσεις των αντιστασιακών οργανώσεων.
Το Αρχηγείο, αφού συνήλθε σε έκτακτη συνεδρίαση, εξέτασε τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν οι δυνάμεις του. Στο έγγραφο αναφέρονται ρητά οι ενέργειες των «Ζερβικών» και των Ιταλών, καθώς και η έλλειψη ανταρτών, παρά τις εκκλήσεις για ενισχύσεις. Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, αποφασίστηκε η μετακίνηση των διαθέσιμων δυνάμεων, μέσα στις επόμενες δύο ή τρεις ημέρες, προς την κατεύθυνση Ματσούκι – Καλαρρύτες – Μέτσοβο, προκειμένου να αποφευχθεί ενδεχόμενη σύγκρουση με υπέρτερες δυνάμεις των ανταρτών του Ζέρβα.
Το σημείωμα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή δεν αποτελεί μεταγενέστερη αφήγηση, αλλά εσωτερική ενημέρωση που συντάχθηκε την ίδια την περίοδο των γεγονότων. Αποτυπώνει τις ανησυχίες και τις εκτιμήσεις του τοπικού Αρχηγείου του ΕΛΑΣ, χωρίς βέβαια να γνωρίζουμε από αυτό και μόνο την οπτική της άλλης πλευράς.
Τρεις μήνες αργότερα, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική.
Τον Αύγουστο του 1943 ο Άρης Βελουχιώτης βρισκόταν στα Τζουμέρκα. Στις 15 Αυγούστου, σύμφωνα με το ημερολόγιο του Ναπολέοντα Ζέρβα, οι δύο αρχηγοί μίλησαν δημόσια στα Πράμαντα και στη συνέχεια στα Άγναντα, όπου συμμετείχαν και σε κοινό γεύμα.
Η συνάντηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν εξεταστεί παράλληλα με το σημείωμα του Μαΐου. Από τη μία πλευρά, ένα τοπικό Αρχηγείο του ΕΛΑΣ εκφράζει φόβους για τις ενέργειες των ανταρτών του Ζέρβα και αποφασίζει να μετακινήσει τις δυνάμεις του. Από την άλλη, λίγους μήνες αργότερα, οι επικεφαλής των δύο οργανώσεων εμφανίζονται δημόσια μαζί. Η συνεργασία και η δυσπιστία φαίνεται ότι συνυπήρχαν, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις των αντιστασιακών οργανώσεων παρέμεναν ρευστές.
Το έγγραφο της 15ης Μαΐου δεν αποδεικνύει ότι είχε ήδη αρχίσει γενικευμένη σύγκρουση ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ. Μας επιτρέπει όμως να διακρίνουμε τις εντάσεις που αναπτύσσονταν στο εσωτερικό της Αντίστασης, αρκετούς μήνες πριν από την ανοιχτή αντιπαράθεση του φθινοπώρου του 1943.
Δύο στιγμές της ίδιας χρονιάς, που φωτίζουν την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανάμεσα στις αντιστασιακές οργανώσεις στην Ήπειρο.
Τεκμήριο: Εσωτερικό υπηρεσιακό σημείωμα του Αρχηγείου Ανταρτών Τζουμέρκων προς την Τοπική Επιτροπή ΕΑΜ Άρτης, 15 Μαΐου 1943. Πηγή: Συλλογή Αναστασίας Γ. Καρρά.
