Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

Λιθογραφία με τίτλο ” Το Απόρθητον. Ως κατακόμβαι Χριστιανικαί, ως Ρωμαικόν υδραγωγείον, διαγράφονται τα τεχνικώτατα οχυρώματα του απόρθητου Μπιζανίου. (Πηγή : Λεύκωμα ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΟΥ 1912 – Τεύχος, Γ’, Κεντρική Βιβλιοθήκη Α.Π.Θ.)

Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους τεράστια ήταν η εθελοντική συμμετοχή: 3.500 Έλληνες από την Κρήτη, πλήθος Ελλήνων μεταναστών της Αμερικής, 500 Ηπειρώτες, 1.500 Κύπριοι (ανάμεσά τους και ο Δήμαρχος Λεμεσού, Χριστόδουλος Σώζος, που θα σκοτωθεί αργότερα στο Μπιζάνι), Έλληνες Αιγυπτιώτες, η φάλαγγα των 2.200 Γαριβαλδινών και γενικότερα Έλληνες από κάθε περιοχή της γης, οι οποίοι συνέβαλαν τα μέγιστα στην πολεμική εξόρμηση του 1912 / 1913. Οι εθελοντές χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα σε βοηθητικούς ρόλους, ενώ στη συντριπτική τους πλειοψηφία πήραν μέρος στις φονικότερες μάχες (Τρία Πέντε Πηγάδια, Δρίσκος, Μπιζάνι κ.α.). Πολλοί από αυτούς μετά την επίσημη λήξη των βαλκανικών αγώνων αρνήθηκαν να καταθέσουν τα όπλα και πήραν μέρος στο Βορειοηπειρωτικό αντάρτικο του1914 για την Αυτονομία της Β. Ηπείρου.

Στη φωτογραφία “Επιστολικό δελτάριο με το Εθελοντικό Σώμα Ηπείρου με αρχηγό τον Μ. Παππαγιαννάκη” (Πηγή : https://www.balkanwars.gr/)

Ταχυδρομική κάρτα από τον Παναγιώτη Περιστέρη προς τον Εμμ. Ν. Γεωργακάκη με τους χαιρετισμούς του. Στην κάρτα εικονίζεται ο αποστολέας Παναγιώτης Περιστέρης, Αρχηγός του εθελοντικού σώματος εν Ηπείρω. (Πηγή : https://venizelosarchives.gr/)

“….Η ικανοποίηση ενός, ακόμη, κύματος αλβανικών αιτημάτων από την Πύλη, τον Ιούλιο του 1912, προκάλεσε σύσσωμη την αντίδραση των Ηπειρωτών, που εκφράστηκε με μαζικές τηλεγραφικές διαμαρτυρίες προς την Κωνσταντινούπολη, στις οποίες τόνιζαν την ελληνικότητα της περιοχής καθώς και την αντίθεσή τους στις σχετικές απόπειρες βίαιου εξαλβανισμού της Ηπείρου, ενώ ζήτησαν από την Πύλη και την προστασία του Οθωμανικού Στρατού από τις επιθέσεις αλβανικών συμμοριών, που ήταν ιδιαίτερα έντονες .

Τελικά αυτού του είδους η κινητοποίηση υπήρξε μάταιη και οι τουρκικές αρχές προχώρησαν στον διορισμό Αλβανών αξιωματούχων στην Ήπειρο. Επιπρόσθετα, Αλβανοί κακοποιοί και φυγόδικοι στρατολογήθηκαν ως χωροφύλακες, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιαστούν οι ληστρικές επιδρομές.

Στο παρακάτω απόσπασμα από εφημερίδα της εποχής ,”επίσημος έκθεσις” που εστάλη από την Άρτα προς το Υπουργείο των Εξωτερικών, “περί των βανδαλισμών εις ους εκτρέπεται ο τακτικός Τουρκικός στρατός εναντίον των αόπλων Χριστιανικών πληθυσμών της Ηπείρου”.

“Από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του αντάρτικου αγώνα στην Ήπειρο πριν την απελευθέρωση της το 1912-13, ήταν ο Ιωάννης Πουτέτσης, από την περιοχή του Αργυροκάστρου. Ο Πουτέτσης, που έφερε το ψευδώνυμο Καπετάν Βοργιάς, με τη συμμετοχή του σε ένοπλες επιχειρήσεις στα ηπειρωτικά βουνά, από το 1906, σταδιακά αναδείχθηκε στις τάξεις του Ηπειρωτικού Κομιτάτου. Στις αρχές Οκτωβρίου του 1908, αφού διέφυγε τη σύλληψη ύστερα από τουρκική ενέδρα, ονομάσθηκε οπλαρχηγός στο χωριό Δραγουμή. Χρησιμοποιώντας ως ορμητήριο το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στα Πράμαντα, διεξήγαγε αρκετές μάχες τόσο με τα τουρκικά στρατεύματα όσο και με αντίστοιχες αλβανικές και ρουμανικές ομάδες ατάκτων.

Δεν έλειψαν και απρόοπτες εξελίξεις, όπως όταν οι οθωμανικές αρχές κατέσχεσαν, τον Οκτώβριο του 1908, ύστερα από έφοδο στο κρησφύγετά του Πουτέτση, 40 πρωτόκολλα ορκωμοσίας μυημένων στελεχών. Η θέση του Πουτέτση κατέστη ιδιαίτερα επισφαλής, όμως, αφού κατάφερε να γλιτώσει από το κυνηγητό που είχαν εξαπολύσει εναντίον του οι αρχές, ειδοποίησε εγκαίρως τους 40 συμπατριώτες του, ώστε να διαφύγουν τη σύλληψη. Το συγκεκριμένο περιστατικό, παρόλο που δεν είχε τραγική κατάληξη, προκάλεσε ανησυχία στα οργανωτικά στελέχη του Κομιτάτου και υπήρξε η αφορμή για τη δημιουργία ενός περισσότερο συμπαγούς δικτύου πληροφοριών. Ο Πουτέτσης. δρώντας στην ύπαιθρο με το απόσπασμά του, κατάφερε σε πολλές περιπτώσεις να προστατεύει τους ντόπιους πληθυσμούς από τις αλβανικές και ρουμανικές ένοπλες ομάδες, καθώς και από τις αυθαιρεσίες των οργάνων των οθωμανικών αρχών. Ταυτόχρονα, κατά την ένοπλη δράση του, συχνά απευθυνόταν στους χωρικούς και μιλούσε για τη χριστιανική πίστη, γι’ αυτό και έλαβε τα προσωνύμια «Παπαγιάννης» και «Αγιος Κοσμάς»…..”. (Πηγή: https://www.himara.gr/prosopa/13249-to-iroiko-telos-tou-argyrokastriti-ioanni-poutetsi-oplarchigou-tou-ipeirotikou-komitatou – Το ηρωικό τέλος του Αργυροκαστρίτη Ιωάννη Πουτέτση οπλαρχηγού του Ηπειρωτικού Κομιτάτου)

Ένα τηλεγράφημα που εστάλη από την Άρτα στις 8 Απριλίου 1911 σχετικά με τη δράση των Πουτέτση και Φορτούνα και την παρουσία τους στα Τζουμέρκα. (Πηγή : https://venizelosarchives.gr/)