Ένα παιδικό βιβλίο…..

Δημοσιεύθηκε την 8 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Ένα παιδικό βιβλίο με το παραμύθι “Ο Ήλιος κι’ η Νύχτα” που εκδόθηκε το 1930 από τον Εκδοτικό Οίκο Ιωάννου Σιδέρη και επέζησε σε ένα Αρτηνό σπίτι (Τζουμερκιώτικο) μέχρι και σήμερα, σχεδόν 100 χρόνια μετά.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που παρατηρεί κανείς διαβάζοντάς το, είναι ότι το συγκεκριμένο παραμύθι αποτελεί μεταφορά σε πεζό λόγο του ομότιτλου ποιήματος του Κώστα Κρυστάλλη που περιλαμβάνεται στη συλλογή ποιημάτων με τίτλο “Αγροτικά”. Θα παρουσιάσουμε το πολύ ενδιαφέρον αυτό παραμύθι σε μελλοντική μας ανάρτηση, καθώς πρόκειται για σπάνια έκδοση και ίσως ενδιαφέρει κάποιους εκπαιδευτικούς να μάθουν περισσότερα σχετικά. (Το βιβλίο είναι από προσωπική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Παιδικός Σταθμός στην Άρτα!

Δημοσιεύθηκε την 8 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Κρατικός, παιδικός σταθμός στην Άρτα. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του κ. Τάκη Ζαρκαλή.

Δημοσιεύθηκε στη Η Εκπαίδευση στην Άρτα | Σχολιάστε

Τα παιδιά του Μονοπ’λιού

Δημοσιεύθηκε την 8 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Την φωτογραφία την είχαμε δημοσιεύσει και πριν δυο χρόνια χωρίς όμως τα ονόματα. Είναι μια φωτογραφία από το 1955, που είχε τραβήξει ο Μιχάλης Αλίβερτης και την είχε δώσει στον Λάμπρο Χ. Ρίζο, ο οποίος γράφει χαρακτηριστικά ” Στην φωτογραφία εικονίζονται τα ατίθασα παιδιά της Πλατείας Μονοπωλείου (Μονοπλιό), τα παιδιά της πιάτσας. Ήταν η τελευταία φουρνιά των παιδιών του Μονοπλιού, γιατί ύστερα απ’ αυτούς δεν ξαναβγήκε τέτοια παρέα…..”.

Τελικά ο κ. Κώστας Μπανιάς, με την τεράστια διάθεση που τον χαρακτηρίζει για την αναγνώριση των προσώπων στις παλιές φωτογραφίες, κατάφερε να ταυτοποιήση αρκετά απ’ αυτά. Πίσω λοιπόν είναι ο Ευάγγελος Σμύρης, αριστερά ο Ευάγγελος Φάκος, στη μέση οι Γεώργιος Γεωργαλής (Στούμπος), ο Π. Γεροδήμος (Κανέλλας), ο Χρήστος Μπασδέκης και κάτω μπροστά ο Νούτσος. Μερικοί ακόμη παραμένουν με ερωτηματικό. Είναι οι Κ. Κορμετζής, Δημήτρης Ντάκας και Ευτύχης Καλύβας. Ευχαριστούμε θερμά τον Κώστα Πάτρα και όλους όσους αναγνώρισαν τον παιδικό τους εαυτό στη φωτογραφία….(Πηγή : ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, τχ. 118,1999)

Δημοσιεύθηκε στη Οι Πλατείες | Σχολιάστε

Οι Καλαρρύτες και το Συρράκο από μακριά…..

Δημοσιεύθηκε την 7 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Οι Καλαρρύτες και το Συρράκο και στο βάθος η Νεμέρτσικα, φωτογραφημένα από την κορυφή της Κακαρδίτσας. Η φωτογραφία του αρχαιολόγου Π. Βοκοτόπουλου από τον Οκτώβριο του 1970, είναι από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2011.

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Δυο Εύζωνες από τους Καλαρρύτες

Δημοσιεύθηκε την 7 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Αναμνηστική φωτογραφία των Ευζώνων Βλαχοδήμου και Μπαρμπούτη από τους Καλαρρύτες που εστάλη από το Σαγγάριο στις 3 Οκτωβρίου 1921(?). (Φωτο από το αρχείο του Παναγιώτη Κωσταρέλλη, όπως αναρτήθηκε στη σελίδα του Χρ. Σιούλα “Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας, 1909 – 1974”)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στους Βαλκανικούς Πολέμους | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΗΤΡΩΟΝ ΑΡΡΕΝΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΡΡΥΤΩΝ, ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΤΣΟΥΜΕΡΚΩΝ, ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΡΤΗΣ (καταρτισθέν εν έτει 1884). Γεννηθέντες τα έτη 1843 -1844- 1845

Δημοσιεύθηκε την 7 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Πρόκειται για το Μητρώο Αρρένων του Δήμου Καλαρρυτών, που εκδόθηκε στους Καλαρρύτες στις 5 Ιανουαρίου 1884 και υπογράφεται από τον Ειρηνοδίκη Καλαρρυτών Π. Αμβροσιάδη και τον Δήμαρχο Χρ. Παράσχη. Το Μητρώο φυλάσσεται στα ΓΑΚ Άρτης. Ευχαριστούμε θερμά τα ΓΑΚ Άρτης που μας επέτρεψαν την πρόσβαση στο αρχείο του Δήμου. Όπως θα δείτε τα μητρώο των Καλαρρυτών και το Μητρώο του Ματσουκίου είναι σε ξεχωριστά φύλλα, οπότε θα αναρτώνται με τη σειρά.

Θα ξεκινήσουμε με την ανάρτηση των ετών 1843, 1844 και 1845. Η ανάρτηση των επόμενων χρόνων θα συνεχιστεί εν καιρώ…..

Έτος Γέννησης 1843

Έτος Γέννησης 1844

Έτος Γέννησης 1845

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Ο Δήμος Καλαρρυτών το 1881

Δημοσιεύθηκε την 7 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Ο νομός Άρτης, που τα σύνορά του το 1881 έφταναν μέχρι τον Άραχθο ποταμό, αποτελούνταν από δύο επαρχίες : Άρτης και Τζουμέρκων. Η Επαρχία Τζουμέρκων αποτελούνταν επίσης από 4 Δήμους : Αγνάντων, Πραμάντων, Καλαρρυτών και Θεοδωρίας.

Ο Δήμος Καλαρρυτών, που ανήκε στην επαρχία Τζουμέρκων, περιλάμβανε μόνο δυο χωριά : τους Καλαρρύτες και το Ματσούκι και κατά την πρώτη απογραφή από το ελληνικό κράτος είχε συνολικά 1.843 κατοίκους. Αυτό δεν είναι περίεργο αν αναλογισθεί κανείς τα δύσβατα και τραχιά βουνά που ήταν κτισμένα αυτά τα χωριά. (Πηγή : ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΩΝ ΕΠΑΡΧΙΩΝ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 1881, Υπουργείον Εσωτερικών, εν Αθήναις, 1884)

Μπορείτεείτε να διαβάσετε για τη διοικητική διαίρεση του νομού Άρτης στο λινκ https://doxesdespotatou.com/dioikitiki-diairesi-toy-nomoy-artis/

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Η Εκκλησία στο Μοναστήρι του Θετοκιού…

Δημοσιεύθηκε την 6 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

Η είσοδος στην εκκλησία του Μοναστηριού του Θεοτοκιού σε φωτογραφία από τη δεκαετία του ’80. (Πηγή : ΤΟ ΘΕΟΤΟΚΙΟ – ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Αρετή Κασσελούρη, Άρτα, 1989)

Μπορείτε να δείτε την εκκλησία σε μια παλιότερη φωτογραφία του Α. Βερτόδουλου στο λινκ https://doxesdespotatou.com/theotokio/

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

Το Μοναστήρι του Θεοτοκιού

Δημοσιεύθηκε την 6 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

“Η μονή Θεοτοκιού, ήτις κείται εις την Ζερμήν, ήτο κατά το 1680 Μετόχιον της Μονής Τσερκίστας. Η Ιερά Μονή της Θεοτόκου, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, στο χωριό Τσερκίστα (σημερινό Κλειστό) στα βόρεια της Άρτας, κτίστηκε στις παλιές της βάσεις κατά την ΙΗ’ εκατονταετηρίδα από τον οπλαρχηγό Κωσταντίνο Πουλή*, σύμφωνα με τα γραφόμενα του Σεραφείμ Βυζάντιου το 1884…..

….Το 1770 ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων φροντίζει να πάρει τα κτήματα της περιφέρειας Ριζαριάς και Ζερμής Πέτα. Οι Πετανίτες μαθαίνουν το μυστικό και αναλαμβάνουν να κτίσουν το μοναστήρι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το σημερινό Θεοτοκιό. Με την οικονομική βοήθεια του αρματολού Καπετάν Πουλή (Πλη στην τοπική διάλεκτο) και της Βυζαντινής μονής της Θεοτόκου Τσερκίστα, η οποία και ονομαζόταν «Θεοτοκίον» ιδρύθηκε η ιερά μονή Θεοτοκίου Πέτα, το σημερινό Θεοτοκιό.

Τότε οι κάτοικοι του Πέτα έταξαν τα κτήματα που ήταν στην περιφέρεια Ριζαριά στο νέο μοναστήρι. Έτσι δεν θα μπορούσαν να τα πάρουν οι Οθωμανοί, σαν ιερά κτήματα του μοναστηριού. Άλλα απ’ αυτά δόθηκαν εξ ολοκλήρου στο μοναστήρι με τα ελαιόδεντρα που είχαν και άλλα παραχωρούνταν τμηματικά. Το μισό έμεινε ιδιόκτητο και το άλλο μισό γινόταν βακούφικο. Κι αυτό έγινε, για να μη φαίνονται μεγάλες ιδιοκτησίες και τις εποφθαλμιούν οι Τουρκαλβανοί……” (Πηγή : ΤΟ ΘΕΟΤΟΚΙΟ – ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Αρετή Κασσελούρη, Άρτα, 1989)

*”Καπετάν Πουλής – Ούτος Σουλιώτης, γνωστός ως Καπετάν Κωσταντής ή Καπετάν Πουλής διωρίσθη υπό του Αλή Πασά καπετάνιος των Τζουμέρκων Ραδοβυζίου. Η παράδοσις παρουσιάζει αυτόν φιλόθρησκον καθ’ ο ίδρυσε και επεσκεύασε πολλά ςμονάς και εκκλησίας. Οι παλαιοί ωμιλούν  ευφήμως περί αυτού. Κατά την παράδοσιν εφονεύθη υπό των ανταρτών”. (Πηγή : Η ΕΝ ΑΡΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, Φώτης Οικονόμου, Αθήναι, 1972).

Στη φωτογραφία ” Το Μοναστήρι του Θεοτοκιού παλαιότερα….” Πίνακας του Αρτηνού ζωγράφου Γιάννη Βαγενά, προσφορά του διδασκάλου Ιωάννη Κώτση, από το βιβλίο της Α. Κασσελούρη.

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

Πως γιόρτασαν οι Αρτηνοί τα Θεοφάνεια του 1840..

Δημοσιεύθηκε την 6 Ιανουαρίου 2024 από Anastasia Karra

“‘Ετει σωτηρίω 1840 κατά μήνα Ιανουάριον, την έκτην, φόβος και τρόμος μέγας εκυρίευσεν τους ενταύθα Οθωμανούς, φοβούμενοι μήπως οι Χριστιανοί της Άρτης μετά των πέριξ συννενοηθώσι μετά των της Ελευθέρας Ελλάδος χριστιανών και αποστατήσουν κατά της κραταιάς βασιλείας. Βασιλεύοντος τότε ο αείμνηστος βασιλεύς Σουλτάν Αμπούλ Μετζίτ Χαν και διοικούντος εν Ιωαννίνοις ο Χασάν Πασάς και εν Άρτη ο εξ Αργυροκάστρου Ναήν Βέγης, ανήρ νουνεχής και φρόνιμος.
Ελθόντες λοιπόν προς αυτόν οι εκ της κώμης Ρόκα και απέχον της Άρτης μίαν ώραν Οθωμανοί, οίτινες ανήγγειλαν προς την ενδοξότητά του τα κατά των χριστιανών Αρταίων και χωρικών ότι έχουσι μυστικήν συννενόησιν μετά των αδελφών αυτών ελευθέρων Ελλήνων δια να βάλωσι σπάθην εις τους κατοίκους Οθωμανούς και να κυριεύσωσι το φρούριο και να εκραγεί επανάστασις κατά της κραταιάς βασιλείας. Τα αυτά είπον και εις τους ενταύθα οικούντας Οθωμανούς, οίτινες συννενοηθέντες μετά των ανωτέρω Οθωμανών Ροκατών και ξένων προσφύγων Οθωμανών εξ Ελλάδος, επήγαν όλοι ομού και εζητούσαν την ασφάλειάν των δι’ οιουδήποτε τρόπου, προσθέτοντες και τούτο ότι η μόνη ασφάλεια είναι προς αυτούς η διά σπάθης γενομένη προς τους Χριστιανούς εν τη εορτασίμω ημέρα των Θεοφανείων, αμερίμνων όντων των Χριστιανών και εν τη εκκλησία όντων.
Όθεν επιμόνως εζήτησαν από τον ανωτέρω διοικητή διά να βιάση τον Κατήν να δώσει προς αυτούς ιλιάμ. Ο δε Διοικητής βλέπων ένα τοιούτον συμβάν ήρθεν εις αμηχανίαν βλέποντας εν πλήθος Οθωμανών ξένων τε και εντοπίων να ακούη παρ’ αυτού μυθαριώδη και γραιώδη λόγια τους απεδίωξε με οργήν έξω του δικαστηρίου και εις το εξής να μην παρουσιασθούν να αναφέρουσι τοιούτους λόγους έμπροσθεν του και διότι γνωρίζει πολύ καλά την υπακοήν και την ευπείθιαν των υπηκόων χριστιανών ομουχί μόνον τοιαύτη συννενόησις δεν υπάρχει, αλλ’ ούτε και εις τον νουν των έχουν τοιαύτην βουλήν, και μάλιστα εκείνο το ίδιο εσπέρας ήταν και πολλών χωρίων χριστιανοί εντός του δικαστηρίου μετρώντας χρήματα και γεννήματα ημερών τε και δεκαετιών. Όθεν όλοι ομοθημαδόν Ροκάτες μετά των Αρταίων ετροχούσαν τα ξίφη των και τα γιαταγάνια των διά να κόψωσι τους Χριστιανούς όταν ίδουν τι. Όθεν ο Σεβαστός ημών Ιεράρχης Νεόφυτος εκ Σερίφου διέταξεν εν εκείνη τη ημέρα να μη συναθροσισθή ο λαός εν τη Ιερά Μητροπόλει Άρτης, κατά το σύνηθες, αλλά εκάστη εκκλησία να ιερουργήσει περί τας δύο ώρας της ημέρας μέχρι των πέντε ωρών και να μην έχωσι κανέναν φόβον, αλλ’ έκαστος χριστιανός να εορτάσει την Αγίαν ημέραν χριστιανικώς και ησύχως. Ούτω και εγένετο”.(Πηγή : Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΠΑΝΤΟΧΗ, Ν. Καραβασίλης, ‘Αρτα, 1994)

Για τον εορτασμό των Θεοφανείων στην Άρτα μπορείτε να διαβάσετε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/simera-ta-fota/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/ta-theofaneia-stin-ipeiro/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/protochronia-kai-theofaneia-sti-metapo/

Στη φωτογραφία «Η Λιτάνευση προς τον ποταμό Άραχθο τα Θεοφάνεια του 1960» (Πηγή : despotato.eu) 

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στην Τουρκοκρατία | Σχολιάστε