Η εικόνα προέρχεται από το ιταλικό εικονογραφημένο περιοδικό La Tribuna Illustrata και φέρει τη λεζάντα «La Tribuna Illustrata 1897, No. 23 – L’armistizio greco-turco – Ufficiali dei due eserciti fissano la zona neutra» («Η ελληνοτουρκική ανακωχή – Αξιωματικοί των δύο στρατών καθορίζουν τη νεκρή ζώνη»), 6 June 1897.
Η σκηνή αποδίδει τη συνάντηση Ελλήνων και Οθωμανών αξιωματικών την ώρα που καθορίζουν επί χάρτου την ουδέτερη περιοχή μεταξύ των δύο στρατών, μετά τη λήξη των συγκρούσεων. Η απεικόνιση αυτή, χαρακτηριστική της ευρωπαϊκής εικονογραφίας του 19ου αιώνα, μεταφέρει το πνεύμα της εποχής: τον συνδυασμό στρατιωτικής πειθαρχίας και διπλωματικής ψυχραιμίας τη στιγμή που ο πόλεμος δίνει τη θέση του στη διαπραγμάτευση.
Η χάραξη και εκτύπωση έγινε από το γνωστό ρωμαϊκό τυπογραφείο Danesi Editori, το οποίο συνεργαζόταν με τη La Tribuna Illustrata για την παραγωγή των έγχρωμων χαλκογραφιών της. Πρόκειται για ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα τεκμήρια του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για τον ελληνοτουρκικό πόλεμο και την επακόλουθη ανακωχή.
📜 Πηγή:La Tribuna Illustrata, Ρώμη — έκδοση Danesi Editori, Author P. Romagnoli and S. Zaniboni
Το απόσπασμα προέρχεται από την ιταλική εφημερίδα Il Cittadino Italiano, που εκδιδόταν στην πόλη Udine. Το συγκεκριμένο φύλλο, με ημερομηνία 19 Μαΐου 1897, περιλαμβάνει τηλεγραφήματα με τίτλο «La guerra Greco-Turca – Le prime riunioni» και υπότιτλο «L’armistizio – Nell’Epiro e in Tessaglia».
Το δημοσίευμα αναφέρει τα εξής:
La guerra Greco-Turca – Le prime riunioni Costantinopoli 3. Nel pomeriggio ebbe luogo la prima riunione degli ambasciatori col ministro degli esteri nel padiglione di Tophane per trattare della pace; non vi assistette alcun segretario, nè fu tenuto processo verbale. I negoziati si mantengono assolutamente segreti. Costantinopoli 2. – Nella riunione di ieri degli ambasciatori col ministro degli esteri, questi comunicò le condizioni di pace che la Turchia chiede alla Grecia, formulate nel noto memorandum della Porta. Gli ambasciatori presentarono alla loro volta le note contrapposte, riservandosi di entrare nei particolari nella seduta di domani. Ancora l’armistizio – Nell’ Epiro ed in Tessaglia Atene 3. L’armistizio generale venne firmato nell’ Epiro sulle basi dell’accordo fatto ad Imaret il 19 maggio. Un armistizio identico verrà firmato per l’esercito in Tessaglia.
Και σε ελληνική μετάφραση:
Ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος – Οι πρώτες συναντήσεις Κωνσταντινούπολη, 3. Το απόγευμα πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση των πρεσβευτών με τον υπουργό των Εξωτερικών στο περίπτερο του Τοφχανέ, για να συζητηθεί η ειρήνη· δεν παρευρέθη κανένας γραμματέας, ούτε τηρήθηκαν πρακτικά. Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν απολύτως μυστικές. Κωνσταντινούπολη, 2. Στη χθεσινή συνάντηση των πρεσβευτών με τον υπουργό των Εξωτερικών, αυτός ανακοίνωσε τους όρους ειρήνης που ζητά η Τουρκία από την Ελλάδα, όπως διατυπώθηκαν στο γνωστό υπόμνημα της Υψηλής Πύλης. Οι πρεσβευτές, με τη σειρά τους, παρουσίασαν τις αντιπροτάσεις τους, επιφυλασσόμενοι να εισέλθουν στις λεπτομέρειες κατά τη συνεδρίαση της επόμενης ημέρας.
Η ανακωχή – Στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία Αθήνα, 3. Η γενική ανακωχή υπογράφηκε στην Ήπειρο βάσει της συμφωνίας που έγινε στο Ιμάρετ στις 19 Μαΐου. Μια πανομοιότυπη ανακωχή πρόκειται να υπογραφεί και για τον στρατό στη Θεσσαλία.
Η δημοσίευση αυτή, στον ιταλικό Τύπο λίγες ημέρες μετά τα γεγονότα, καταγράφει με ακρίβεια τις διπλωματικές κινήσεις που οδήγησαν στη λήξη του πολέμου και δείχνει το έντονο ενδιαφέρον της Ευρώπης για τις εξελίξεις στον ελληνικό χώρο.
📜 Πηγή: Εφημερίδα Il Cittadino Italiano, Udine, 19 Μαΐου 1897.
Μετά τον πόλεμο του 1897, με πρωτοβουλία του συνταγματάρχη Μιλτιάδη Δόξα, δημιουργήθηκε μια επιτροπή για να συγκεντρώσει χρήματα ώστε να ανεγερθεί στην Άρτα μνημείο προς τιμήν των Ελλήνων και Φιλελλήνων που σκοτώθηκαν στις μάχες της Ηπείρου. Με τη συνεισφορά στρατιωτών, αξιωματικών και πολιτών, συγκεντρώθηκε το απαραίτητο ποσό και κατασκευάστηκε ένα λαμπρό μαρμάρινο μνημείο κοντά στη Μονή Φανερωμένης.
Όταν ολοκληρώθηκε το μνημείο, έγινε τελετή με μεγαλοπρέπεια στις 14 Σεπτεμβρίου, γιορτή της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού. Τα λείψανα των ηρώων μεταφέρθηκαν με πομπή από το νεκροταφείο και τοποθετήθηκαν στο μνημείο παρουσία αρχών, κλήρου, σχολείων και πλήθους κόσμου. Ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση, αποδόθηκαν τιμές από στρατό και φιλαρμονική, και εκφωνήθηκαν λόγοι από τον συνταγματάρχη Δόξα, τον δήμαρχο Αντώνιο Γαρουφαλιά και άλλους. Η εκδήλωση έκλεισε με την κατάθεση στεφάνων από τοπικούς συλλόγους και την ειρηνική αποχώρηση του πλήθους.
Και για να ακουστεί η φωνή της εποχής, ας αφήσουμε τα ίδια τα λόγια της «Φωνής της Ηπείρου» να μας ταξιδέψουν πίσω στην ημέρα που η Άρτα τίμησε τους ήρωές της :
“Μετά τον πόλεμο του 1897, τη πρωτοβουλία του συνταγματάρχου του πυροβολικού κ. Μιλτιάδου Δόξα, συνεστήθη επιτροπή προς συλλογή εράνων για την ανέγερση περικαλλούς μνημείου ενταύθα των πεσόντων κατά το έτος εκείνο εν Ηπείρω Ελλήνων και Φιλελλήνων υπέρ πίστεως και πατρίδος. Και όντως, τη συνδρομή των γενναίων στρατιωτών και αξιωματικών της ενταύθα τότε φρουράς ως και των ενταύθα πολιτών, συνελέγη αρκετόν ποσόν προς ανέγερση τοιούτου μνημείου, οίον ανηγέρθη πρό τινος εν θέση περιβλέπτῳ πλησίον της ιεράς μονής Φανερωμένης, εκ λαμπροτάτων μαρμάρων της Πεντέλης, μεταφερθέντων δι’ αδράς δαπάνης ενταύθα εκ Πειραιώς πρό τινος χρόνου τη ενεργεία της εταιρίας των Εργοληψιών. Τη συνδρομή δε δήμου Αρταίων εγένετο ετέρα διακλάδωση της δημοσίας οδού αμαξητή, άγουσα προς το μνημείον, όπερ εγείρεται οίον ει νέω ως περιφανές τρόπαιον των εν Γριμπόβω και Πέντε Πηγαδίοις περιφανών νικών μας, φημισθέντων καθ’ άπασαν την Ευρώπην δια των ανταποκρίσεων των κατά τας ειρημένας μάχας παρισταμένων ανταποκριτών Ευρωπαίων του αγγλικού, γαλλικού και γερμανικού τύπου.
Περατωθέντος δε του ειρημένου μνημείου πρό τινων ημερών εγένετο χθές 14 οδεύοντος μηνός, επέτειον εορτήν της ανυψώσεως του Τιμίου Σταυρού εν Ιερουσαλήμ και ώραν 10ην π.μ. η ανακομιδή των λειψάνων των ηρωικών τέκνων της πατρίδος και η κατάθεσις αυτών εν τω περιφανεί τούτω μνημείω μετά μεγαλοπρεπούς πομπής, παρισταμένων πασών των πολιτικών και στρατιωτικών αρχών της πόλεώς μας, των καθηγητών και διδασκάλων αμφοτέρων των φύλων μετά των μαθητών και μαθητριών και απείρου πλήθους, πρωτεύοντος του ωραίου φύλου. Τας νενομισμένας τιμάς απέδωκεν εις λόγος του ενταύθα εδρεύοντος ευζωνικού τάγματος, παιανιζούσης της φιλαρμονικής μουσικής. Προ της καταθέσεως των οστών εν τω ειρημένω μνημείω εψάλη επιμνημόσυνος τελετή υπ’ άπαντος του ενταύθα ιερού κλήρου και του αντιπροσώπου του σεβ. αρχιερέως, αρχιμανδρίτου κ. Τιμοθέου, αναπληρούντος την σεβ. αρχιερέα, απουσιάσαντα ένεκα ασθενείας.
Την μεταφοράν των λειψάνων εκ του νεκροταφείου της πόλεώς μας κειμένου ημίσειαν ώραν μακράν της πόλεώς μας μέχρι του μνημείου συνώδευσεν όλος ο λαός, ο κλήρος, η φιλαρμονική και ο στρατός. Μετά το πέρας της επιμνημοσύνου τελετής και την κατάθεσιν των ιερών οστών εν τω μνημείω κατετέθησαν στέφανοι τρεις, ήτοι εις εκ μέρους του ηπειρωτικού συλλόγου Σκουφά δια του προέδρου αυτού κ. Σπυρίδωνος Καλέλλη καθηγητού του ενταύθα γυμνασίου, εις εκ μέρους του κυνηγητικού συλλόγου δια του προέδρου αυτού κ. Γεωργίου Ζάγκλη ελληνοδιδασκάλου και εις εκ μέρους των ενταύθα Κεφαλλήνων δια του δικηγόρου κ. Νικολάου Καλλέλη. Οι καταθέσαντες τους στεφάνους εποιήσαντο τας δεούσας προσφωνήσεις. Προ τούτων όμως πρώτος ωμίλησεν ο συνταγματάρχης κ. Μιλτιάδης Δόξας, ακολούθως ο δήμαρχος της πόλεώς μας κ. Αντώνιος Γαρουφαλιάς, μετά ταύτα ο υπολοχαγός του πεζικού κ. Ανδριάκος και τελευταίος ο κ. Θεοχάρης Τάστανος καθηγητής, ομιλήσαντες άπαντες λαμπρότατα. Μετά τους λόγους δε τούτων διελύθη άπαν το πλήθος εν ησυχία και τάξει.”
📜 Πηγή: ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, 19 Σεπτεμβρίου, 1903.
Απόσπασμα της φωτογραφίας που απεικονίζει την τελετή από το αρχείο του Ανδρέα Οικονόμου, με το μνημείο, από Πεντελικό μάρμαρο, να στράφτει στο φως του ήλιου…… Μπορείτε να δείτε ολόκληρη την φωτογραφία στο λινκ https://doxesdespotatou.com/to-mnimeio-pesonton-ston-polemo-toy-1897/
“Λένε πως στα παλιά τα χρόνια, τότε που οι πέτρες είχαν μνήμη κι οι κορφές των Τζουμέρκων ψιθύριζαν μυστικά, ήταν στην Τσιούκα ένα βασίλειο τρανό και παράξενο. Ο βασιλιάς του είχε το παλάτι του στην πιο ψηλή ράχη, εκεί που τώρα φυσάει πάντα δυνατός κι αγριεμένος αέρας. Μα ο τόπος ήταν άνυδρος κι οι άνθρωποι διψούσαν. Τότε ο βασιλιάς πρόσταξε το ασκέρι του να σκάψει βαθύ λαγούμι μέσα στα σπλάχνα του βουνού, ώσπου να φτάσουν στο νερό. Και το ’φεραν, λέει, απ’ το Μαρκένι, πάνω απ’ το βουνό του Βουργαρελίου, ίσια στο κάστρο του. Από τότε το νερό που τρέχει στη βρύση εκεί πάνω κρατά μέσα του κάτι απ’ τη μαγεία εκείνου του θαύματος.
Ο βασιλιάς ήταν περήφανος και τρανός, κι ήξερε όσο κανείς άλλος να ρίχνει με το δοξάρι. Δεν έχανε ποτέ του βολή. Μια φορά, λένε, είδε απ’ την Τσιούκα έναν λύκο μακριά, πέρα απ’ τον απέναντι λόφο. Τέντωσε το τόξο του κι η σαΐτα πέταξε σαν φως και τον βρήκε ίσια στην καρδιά. Από τότε ο τόπος εκεί λέγεται ακόμα «του Λύκου του Σκουτωμένου».
Μα όση τέχνη είχε, τόση περηφάνια τον τύφλωνε. Κάθε Κυριακή κατέβαινε καβάλα στ’ άλογό του στην εκκλησιά στο Παλιουχώρι, να λειτουργηθεί. Μα δεν κατέβαινε απ’ τ’ άλογο· έμπαινε καβαλάρης μέσα απ’ την πόρτα των γυναικών, που τότε ήταν μεγάλη και ψηλή σαν πύλη παλατιού. «Βασιλιάς είμαι», έλεγε, «δε σκύβω μπροστά σε κανέναν». Κι έτσι έμπαινε, καμαρωτός κι ασεβής, κι η καμπάνα σιωπούσε ώσπου να περάσει.
Μα σαν ήρθαν οι Τούρκοι και πέρασαν χρόνια πολλά, οι χριστιανοί, για να μην πατούν κι εκείνοι στο ναό καβάλα, χαμήλωσαν την πόρτα. Από τότε όποιος μπαίνει πρέπει να σκύψει — να θυμηθεί πως η ταπείνωση σώζει τον άνθρωπο, εκεί που η περηφάνια τον ρίχνει.
Κι ύστερα, λένε, ήρθε κι η ώρα να χαθεί κι ο ίδιος ο βασιλιάς. Οι χωριανοί, που είχαν πια βαρεθεί την αλαζονεία του, μάζεψαν τα βόδια του τόπου, τους άναψαν κεριά στα κέρατα και τα ’ριξαν μέσα στη νύχτα καταπάνω στο Παλιουχώρι. Κι η νύχτα φώτισε σαν να ’καιγαν εκατό στρατοί. Σαν είδε ο βασιλιάς από το κάστρο του το βουνό να λαμπαδιάζει και τα βόδια να ανεβαίνουν σαν στρατιώτες κρατώντας δαδιά,τρόμαξε· νόμισε πως ήρθαν εχθροί να τον κυριέψουν. Σηκώθηκε τότε και χάθηκε μες στη νύχτα, παίρνοντας μαζί του όσο χρυσάφι μπορούσε να κουβαλήσει. Κι από τότε κανείς δεν τον ξανάδε.
Μα λένε πως το βιός του έμεινε στα σπλάχνα της Τσιούκας — κι όποιος σκάβει βρίσκει καζάνια και στολίδια, χρυσά και βουβά σαν τα χρόνια που τα σκέπασαν.Κι έτσι έμεινε ο λόφος της Τσιούκας σιωπηλός, να κρατά μέσα του τη μνήμη του βασιλιά και του κάστρου του. Κι όσοι ανέβαιναν εκεί, χρόνια μετά, μιλούσαν για πέτρες παλιές και σπασμένες, για τοίχους χτισμένους με μικρούς πλακοειδείς λίθους, πάχους ενός μέτρου, και για τάφους στις πλαγιές — σιωπηλές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν προτού χαθεί το όνομά τους. Κι όταν φυσάει δυνατά κι ανασαίνει το βουνό, ορκίζονται οι ντόπιοι πως ακούνε μακριά τον καλπασμό του να γυρίζει, ψάχνοντας το βασίλειό του. (Πηγή : ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙΟΥ, Γιάννης Κατσάνος, Αθήνα, 2000 – Επιμέλεια κειμένου : Α. Καρρά)
Επίλογος
Στη θέση «Τσιούκα», τρία χιλιόμετρα νότια του Βουργαρελίου, ανάμεσα στα ρέματα του Σαραντάπορου και του Βουργαρελίου, σώζονται ακόμα τα λείψανα εκείνου του κάστρου. Ίσως, λοιπόν, ο θρύλος του βασιλιά της Τσιούκας να μην είναι απλώς παραμύθι. Ίσως να ’ναι η ανάμνηση μιας παλιάς πολιτείας, που χάθηκε στον χρόνο κι έμεινε να τη σκεπάζει το χώμα και το θυμάρι. (Περισσότερα για την Τσιούκα στο λινκ https://doxesdespotatou.com/tsoyka-voyrgarelioy/)
Στο ακίνητο φως του Αμβρακικού, η γη μοιάζει αιώνια γαλήνια· τίποτα δεν προδίδει τη βαθιά της ανησυχία. Κάτω από τα αλμυρά νερά και τους ήσυχους καλαμιώνες κοιμούνται ρήγματα που, όταν ξυπνούν, ανατρέπουν τον κόσμο των ανθρώπων.
Η φωτογραφία του Παναγιώτη Α. Βοκοτόπουλου συλλαμβάνει τη σιωπή πριν ή μετά τη δόνηση — τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ειρήνη του τοπίου και τη μνήμη της γης που δεν ξεχνά να κινείται…..
Ο Αμβρακικός κόλπος και η Άρτα είναι συνήθως συνδεδεμένα με την ιστορία, τη φύση και τον πολιτισμό. Όμως, πίσω από την εικόνα της γαλήνης κρύβεται μια μακραίωνη ιστορία γεωδυναμικών φαινομένων: ισχυροί σεισμοί, τσουνάμι και ακόμα και ένα «ηφαίστειο» – που στην πραγματικότητα δεν είναι ηφαίστειο μάγματος, αλλά λασποηφαίστειο.
Α. Θαλάσσιοι σεισμοί και φαινόμενα στον Αμβρακικό και τις ακτές
Η δυτική Ελλάδα, και ειδικά ο Αμβρακικός κόλπος, βρίσκεται κοντά στη μεγάλη σεισμική ζώνη του Ιονίου, μία από τις πιο ενεργές στη Μεσόγειο. Οι θαλάσσιοι σεισμοί και τα τσουνάμι είναι εδώ ιστορικά γνωστά.
Ο μεγάλος σεισμός του 1469
Την άνοιξη του 1469, όπως σημειώνουν οι σεισμολογικοί κατάλογοι (Papadopoulos et al., 2022), ισχυρή σεισμική ακολουθία συγκλόνισε τα Ιόνια νησιά. Η Κεφαλονιά, η Λευκάδα και η Ζάκυνθος υπέστησαν σοβαρές ζημιές και αναφέρονται θύματα. Ο Αραβαντινός (1856) μνημονεύει ότι ο σεισμός έγινε αισθητός και στην Άρτα.
Παλαιότερα ίχνη τσουνάμι
Στο Άκτιο έχουν εντοπιστεί ιζήματα που δείχνουν τρία μεγάλα παλαιο-τσουνάμι, περίπου το 2800–2300 π.Χ., γύρω στο 1000 π.Χ. και γύρω στο 300 π.Χ. (Vött et al., 2006). Ο «μεγασεισμός» του 365 μ.Χ. στην Κρήτη (Ambraseys, 2009) και εκείνος του 1303 μ.Χ. στην Ανατολική Μεσόγειο προκάλεσαν τσουνάμι που πιθανότατα έφτασαν και στη δυτική Ελλάδα.
Νεότεροι θαλάσσιοι σεισμοί (17ος–20ός αιώνας)
Από τον 17ο αιώνα και εξής, οι πηγές αναφέρουν πλήθος θαλάσσιων σεισμών γύρω από τον Αμβρακικό:
1704/1705: Σεισμός στη Λευκάδα, έντονα αισθητός στην Άρτα (Papazachos & Papazachou, 1997).
1743: Νέος σεισμός με ζημιές σε Πρέβεζα και Βόνιτσα.
1826: Σοβαρός σεισμός επέφερε βλάβες στα κτίρια της Πρέβεζας.
1895: Ισχυρός σεισμός στην περιοχή Μαργαριτίου–Παραμυθιάς, με νεκρούς και ζημιές σε παράκτιες ζώνες.
1921: Σφοδρός σεισμός στον κόλπο της Άρτας με ζημιές ως την Αμφιλοχία.
1935: Ισχυρός σεισμός στη βόρεια Ήπειρο επηρέασε και την περιοχή Μαργαριτίου.
1938: Ισχυρός σεισμός προκάλεσε ζημιές σε οικίες στην Πρέβεζα.
1953: Έντονη σεισμική δραστηριότητα στην Ήπειρο, με επιπτώσεις σε παράκτια χωριά του Αμβρακικού.
Το «ηφαίστειο» του Καρβασαρά
Συχνά ακούγεται ότι υπάρχει «ηφαίστειο» στον Αμβρακικό. Στην πραγματικότητα πρόκειται για λασποηφαίστειο – ένα σημείο εκτόνωσης αερίων και λάσπης, όχι μάγματος.
Η παλαιότερη μαρτυρία προέρχεται από τον Νεολόγο (Κέρκυρα, 1876), όπου ο αξιωματικός του Ναυτικού Α. Α. Μιαούλης περιγράφει εκρήξεις λάσπης και αερίων το 1847 και το 1865, οι οποίες σκότωσαν ψάρια και ανύψωσαν τον πυθμένα.
Η σύγχρονη έρευνα (Papatheodorou et al., 1993· ΕΛΚΕΘΕ, 2024) επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για ενεργό mud volcano, γνωστό ως Amfilochia Bay Mud Volcano, το οποίο συνεχίζει να εκλύει αέρια μεθανίου και ρευστοποιημένα ιζήματα.
Β. Σεισμοί της ενδοχώρας – Πίνδος, Τζουμέρκα, Ιωάννινα, Σούλι
Η ορεινή Ήπειρος, αν και δεν βρίσκεται πάνω στη θαλάσσια ρηξιγενή ζώνη του Ιονίου, πλήττεται από ισχυρούς ενδοχώρας σεισμούς. Οι σεισμοί αυτοί συνδέονται με τα ρήγματα της Πίνδου και είναι καταστροφικοί για τα χωριά, χωρίς όμως να προκαλούν τσουνάμι.
Ιστορικοί σεισμοί (1823–1893)
1823: Σοβαρός σεισμός κατέστρεψε το Σούλι.
1856: Σοβαρός σεισμός επέφερε καταστροφές στα Ιωάννινα.
1859: Καταστρεπτικός σεισμός στη Χειμάρρα.
1860: Σεισμός στο Τεπελένι – ζημιές και στα Ιωάννινα.
1866: Ισχυρός σεισμός στην Αυλώνα.
1893: Σφοδρός σεισμός με μεγάλες καταστροφές στη Χειμάρρα.
1895: Σεισμός στην Παραμυθιά–Μαργαρίτι, με πολλούς νεκρούς.
Νεότερες δονήσεις στην ενδοχώρα (20ός αιώνας)
1931–1932: Τοπικοί σεισμοί στο Ζαγόρι και στο Ζάλογγο.
1953: Εστία ισχυρού σεισμού στην ορεινή Ήπειρο με ζημιές των χωριών Γεροπλατάνου, Μαυροβουνίου, Βασιλικών.
1967 (1 Μαΐου): Ο μεγάλος σεισμός των Τζουμέρκων (Ms 6.4–6.5). Το επίκεντρο κοντά στα Θεοδώριανα και τους Μελισσουργούς προκάλεσε την κατάρρευση δεκάδων σπιτιών, 12–15 νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Ο σεισμός έγινε αισθητός σε όλη την Ήπειρο και ως την Αθήνα. Ανήκει στα ρήγματα της Πίνδου, διαφορετικού μηχανισμού από τους θαλάσσιους σεισμούς του Αμβρακικού.
Συμπέρασμα
Η Ήπειρος και ο Αμβρακικός κόλπος παρουσιάζουν δύο παράλληλες σεισμικές πραγματικότητες:
Μια θαλάσσια ζώνη ενεργών ρηγμάτων που προκαλούν τσουνάμι και λασποηφαίστεια.
Και μια ορεινή ενδοχώρα όπου τα ρήγματα της Πίνδου δίνουν ισχυρούς, καταστροφικούς σεισμούς.
Από τα προϊστορικά τσουνάμι και τον σεισμό του 1469 έως τον σεισμό των Τζουμέρκων το 1967, η περιοχή φανερώνει τη διαρκή, πολυμορφική δύναμη της ελληνικής γης.
Βιβλιογραφία
Ambraseys, N. (2009). Earthquakes in the Mediterranean and Middle East. Cambridge University Press. Aravantinos, P. (1856). Χρονογραφία της Ηπείρου. Αθήνα. Barbiani, D. G., & Barbiani, B. A. (1864). Mémoire sur les tremblements de terre dans l’île de Zante. Ζάκυνθος. Papadopoulos, G. A., Karastathis, V. K., Fokaefs, A., & Lekkas, E. (2022). A Revision of Historical Earthquakes in the Ionian Sea. Geosciences, 12(1), 7. Papazachos, B., & Papazachou, C. (1997). The Earthquakes of Greece. Ζήτη. Papatheodorou, G., Ferentinos, G., & Chronis, G. (1993). Mud volcanoes in western Greece. Marine Geology, 109(1–2), 103–122. Vött, A. et al. (2006). Holocene tsunami landfalls along the Ambrakian Gulf. Quaternary International, 150(1), 107–123. ΕΛΚΕΘΕ & Πολεμικό Ναυτικό (2024). Ανακοίνωση για λασποηφαίστειο στον Αμβρακικό κόλπο.
Στη φωτογραφία Απόσπασμα Χάρτη Ηπείρου και Αλβανίας του Κοσμά Θεσπρωτού (περ. 1800). Πηγή: Α. Ψαλίδα – Κ. Θεσπρωτού, «Γεωγραφία Αλβανίας και Ηπείρου», ένθετος χάρτης, έκδ. ΕΗΜ (1964).
Πρόκειται για το β’ μέρος του χρονογραφήματος για το Κομπότι που είχε γράψει στην εφημερίδα “ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ” ο γυμνασιάρχης Κων/νος Μόραλης, πατέρας του ζωγράφου Γιάννη Μόραλη.
“……Οπόσον κακόν όμως επροξένησεν η καταστροφή τοιαύτης οικίας! Οποίαν λήθην επέφερε μεταξύ των χωρικών. Οι νεώτεροι, εάν μη μανθάνωσι περί Σκουφά παρά των πρεσβυτέρων, ουδέ καν το όνομα αυτό θα ήξευρωσι. Και αν υπάρχει αίσθημα μεταξύ τινων ολοτελώς θα αποσβεσθή συν τη επαράτω καθ’ όλα του χωρίου καταπτώσει. Επί του παρόντος όμως τι δύναται καλόν να συμβή; Κατά την ιδικήν μας ταπεινήν γνώμην δέον δια συλλογής εράνων, τη πρωτοβουλία των τα πρώτα φερόντων του νομού, δια συνδρομής δε και της σεβ. κυβερνήσεως, να ανεγερθή επί του χωρίου ανδριάς και στηθή εις περίοπτον θέσιν, ίνα ούτω αυξάνη την αγάπην των αγαθών και λυσιτελών πράξεων, ίνα δοξάζη το χωρίον, τιμή και γεραίρη την Ήπειρον την βλαστήσασαν και βλαστάνουσαν τόσους περιφανείς βλαστούς. Ο δε εν τω πανεπιστημίω καθηγητής κ. Σ. Λάμπρος περί ανδριάντων ομιλών: «Δεν υπάρχει (λέγει) ωραιότερον κόσμημα διά τας πόλεις των ανδριάντων εκείνων των ανδρών, οίτινες διά του ηρωισμού αυτών και της φιλοπατρίας, της αρετής ή της πνευματικής μεγαλοφυΐας συνετέλεσαν υπέρ της πατρίδος ή προήγαγον αυτήν άλλως διά της πολιτικής εμπειρίας ή της εν τοις γράμμασι και ταις τέχναις ευδοκιμήσεως ή της οπωσδήποτε διαδόσεως των αγαθών της ειρήνης. Πάσα ίδρυσις ανδριάντος δεν θα είναι μόνον δείγμα ευσεβούς επανόδου εις το παρελθόν, αλλά θα είναι και βήμα παρασκευής του μέλλοντος. Μόνον διά της συνεχείας της ιστορικής παραδόσεως τα έθνη αναδεικνύονται αισθανόμενα τας εις αυτά επιβαλλομένας υποχρεώσεις και μη λησμονούντα τον προορισμόν αυτών. Αν δε είναι αληθέστατον ότι noblesse oblige, ουχ ήττον αληθές είναι ότι η εκτέλεσις των επιβαλλομένων υπό του παρελθόντος υποχρεώσεων προάγει το μέλλον και είναι η βάσις της αληθούς προόδου. Νομίζομεν ότι αρκούντως κατεδείχθη η ωφέλιμος ίδρυσις ανδριάντος. Μόνον θέλησις χρειάζεται, τα δε λοιπά είναι κατορθωτά. Όπου δε θεωρηθή καλλίτερον προς ανέγερσιν του ανδριάντος, η εν Κομποτίω ή εν Άρτη, εκεί ως στηθή. Το χωρίον είναι και άλλως ιστορικόν διά την συμπλοκήν, ήτις εγένετο μεταξύ Τούρκων και Φιλελλήνων. Κατά την 10 Ιουνίου του έτους 1822 είχε συγκεντρωθή συμποσούμενος εις 3000 άνδρας ο στρατός του Μαυροκορδάτου εν τη κοιλάδι του Κομποτίου. Ο δε κόμης Νόρμαν κατασκοπών μετά του πρώτου λόχου την μεταξύ της Άρτης και του χωρίου Κομποτίου χώραν, προσεβλήθη υπό τουρκικού ιππικού, όπερ προσεπάθησε να αποχωρίση τους φιλέλληνας από του στρατοπέδου των. Αλλ’ ο Νόρμαν καταφθάνει εις Κομπότι εν δέοντι και παρασκευάζει τα πάντα ταχέως, ώστε αι προσβολαί απεκρούσθησαν. Μετά τον θάνατον του Γεροστάθη το Κομπότι εδόθη εις τον Αλή πασά τη ενεργεία εντοπίων τινων. Έπειτα περιήλθεν εις την εξουσίαν του αυλικού Μουσταφά πασά. Κατά την προσάρτησιν δε αυτού εις την Ελλάδα εξηγοράσθη υπό του κ. Καραπάνου, εξ ου περιήλθεν εις την κατοχήν της Ηπειροθεσσαλικής τραπέζης, υφ’ ης ήδη διατελεί. Οι κάτοικοι αυτού πλην ολίγων εξαιρέσεων πένονται. Η πενία όμως αύτη κατά μικρόν ηδύνατο να αποδιωχθή, εάν έτι προθυμότερον ειργάζοντο και αοκνότερον εκαλλιέργουν τας εκτεταμένας χέρσους ανηκούσας εις το χωρίον των. Αντίθεσιν εντελή αποτελεί το χωρίον Πέτα μεθ’ ου έν συγκροτούσι δήμον. Εκεί και περί την καλλιέργειαν της γης και περί τα γράμματα περισσότερον επιδίδονται, ενώ εις Κομπότι με υποκάρδιον θλίψιν παρατηρούμεν την και περί τα δύο αφροντισίαν. Είναι δε ωφέλιμον να αποθέσωσι την βλαβεράν αμέλειαν και στρέφοντες αφ’ ενός μεν το βλέμμα προς το ένδοξον παρελθόν του χωρίου των, αφ’ ετέρου δε αμιλλώμενοι προς την πρόοδον του Πέτα τραπώσιν εις την οδόν της προόδου και της εργασίας. Εν Άρτη τη 14 Αυγούστου 1894. Κ. Ι. Μόραλις” (Πηγή : ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, φ. 110, 1894)
Στη φωτογραφία “Το καφενείο “ΤΕΞΑΣ” στη Λεύκα Κομποτίου που βρίσκονταν στην οικία του Κων/νου Κουσιουρή, στις αρχές της δεκαείας του ’60. Πρίν από τον Λάκη Κάκκο, το είχε ο Νίκος Βρακοτσιώλης. Διακρίνονται με αριθμητική σειρά οι : Π. Κάκος, Ευστ. Μπουραντάς, Κων/νος Μπουραντάς, Ελ. Βλαχοπάνος, Ευαγ. Σεργιάννης, Γ. Μπουραντάς, Κ. Κολιούλης, Γρ. Μπουραντάς, Ν. Οικονόμου και ο καφετζής Χαρίλαος Κάκος. Στην άκρη δεξιά διακρίνεται η «Φλορέτα», ψαράδικο του Κώστα Κολιούλη. (Πηγή φωτογραφίας & σχολίου : https://kompoti-artas.blogspot.com/)
Χρησιμοποιούμε cookies για την σωστή λειτουργία του ιστότοπου, καθώς και για βελτίωση των υπηρεσιών μας προς εσάς. Με τη χρήση αυτή της ιστοσελίδας, αποδέχεστε την Πολιτική Απορρήτου μας.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy
11 months
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
