Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

“…..Στην ανατολική άκρη της πλατείας Σκουφά υψώνεται επιβλητικός και προκαλεί το θαυμασμό του επισκέπτου, ο ναός της Παρηγορητρίας που χτίστηκε το 1300 περίπου.

Στο βόρειο μέρος, άκρη στον Άραχθο, είναι το αρχαίο κάστρο που τώρα χρησιμεύει για φυλακές. Το ψηλό του τζαμί  έχει μεταποιηθεί και τοποθετήθηκε στην κορφή του ένα ρολόι που αργά – αργά χτυπάει τις ώρες του χρόνου που διαβαίνοντας  μας θυμίζει πως η ζωή  είναι πρόσχαρη και σύντομη  και πως κάθε χτύπος του ρολογιού κάνει τις τρίχες του κεφαλιού μας  ν’ αλλάζουν όψη. Η καμπάνα του είναι τόσο δυνατή, ώστε ακούγεται  καλά και στα γύρω χωριά. Ο κεντρικός δρόμος, πούναι όλο μαγαζιά, είναι κι αυτός στενός με χαμηλά σπίτια. Χάρις στις προσπάθειες του φιλοπροόδου και ενεργητικού Δημάρχου κ. Καζαντζή, στρώνεται τώρα με χαλίκι κι αλοίφεται με πίσσα.

Σ’ ένα  άλλο ζήτημα η Άρτα προόδεψε πολύ. Στο ζήτημα της υδρεύσεως. Εδώ αξίζει  κάθε έπαινος στη Δημοτική Αρχή αλλά και σε όλους τους Αρτινούς. Το μαρτύριο των πηγαδιών  ανήκει πια στην ιστορία  και οι Αρτινοί ας είναι υπερήφανοι γιατί η πόλις των αρδεύεται καλά σε σχέση  με πολλές άλλες πόλεις της Ελλάδος, μεγαλύτερες απ’ την Άρτα. . Κάθε σπίτι και κάθε μαγαζί έχει τη βρύση του. Έχουν εγκαταστήσει στην ανατολική είσοδο της πόλεως διυλιστήρια κοντά στο ποτάμι. Αυτά πέρνουν από το ποτάμι το νερό, το καθαρίζουν και με ιδικές σωλήνες το διοχετεύουν στην πόλη…..” [Άρθρο του Κ. Β. Σταμάτη την 1 Νοεμβρίου 1934, σε εφημερίδα της εποχής] (Συνεχίζεται)

Στη φωτογραφία “Η ανατολική πλευρά της Άρτας από την όχθη του ποταμού Αράχθου. Από το αρχείο της εταιρείας Boot το 1931” (Πηγή : ΙΔΡΥΜΑ ΑΚΤΙΑ ΝΙΚΟΠΟΛΙΣ, ΠΡΕΒΕΖΑ)

“Κυριακή βράδυ στην Άρτα μοιάζει σαν να είσαι σε καμμιά απόμακρη αθηναϊκή συνοικία που βλέπεις τους κατοίκους να φορούν τα γιορτινά τους και κατά οικογένειες ή μικρές παρέες να κάνουν βόλτες στον κεντρικό δρόμο ή να κάθονται σε κανένα κέντρο να πιούν κάτι για δρόσισμα, ενώ οι μικροί γαβριάδες, άλλος με στεφάνι, άλλος με τόπι και καθένας τους με το παιγνίδι του, να τρέχουν εδώ κι εκεί παίζοντας. Όμοια κι απαράλλαχτα και στην Άρτα.

Στο κέντρο πούναι στην πλατεία Σκουφά συγκεντρώνεται ο πιο καλός κόσμος κάθε βράδυ μετά τις οχτώ για να ακούσει λίγο τραγούδι και να σκοτώσει την ώρα του πίνοντας κι από κανένα ούζο. Η μικρή πλατεία είναι γεμάτη βότσαλα και μικρές πετρίτσες και σ’ αυτήν κάνουν βόλτα όσοι κουράστηκαν να κάθονται.

Στην ανατολική είσοδο της πόλης είναι ένα άλλο εξοχικό κέντρο, ο καφενές του Διαμάντη. Εκεί τα βράδυα μαζεύεται ο δευτερότερος κόσμος, οι εργατικοί, τίποτε βλάχοι και χωριάτες. Ο επιχειρηματίας έχει φέρει τώρα τελευταία τρία χαριτωμένα κορίτσια, ντυμένα με άσπρες μπλούζες και μπλε φούστες. Παίζουν όλες μαντολίνο και τραγουδούν καλά με συνοδεία πιάνου διάφορα ελληνικά τραγούδια και κομμάτια από τις τελευταίες επιθεωρήσεις.

Την άλλη μέρα ξημερώνει Δευτέρα και όλοι ετοιμάζονται για τις δουλειές τους. Ο μπακάλης ετοιμάζει το μαγαζί του και ο χαντζής το χάνι του γιατί η κίνηση αρχίζει στην πόλη μόλις γλυκοχαράζει και πριν ο ήλιος χρυσίσει με τις πρωινές ακτίνες του τις πανύψηλες κορυφές των Τζουμέρκων που μεγαλόπρεπες στέκονται προς τα βορειοανατολικά μας. Μαζί τους φέρνουν λογής – λογής προϊόντα : κότες, αυγά, καρπούζια, πεπόνια, ροδάκινα, σταφύλια και που και που κανένα φόρτωμα ξύλα. Μόλις ξεπουλήσουν, αγοράζουν ό,τι τους είναι αναγκαίο, δένουν τα υπόλοιπα στο μαντήλι και δρόμο πάλι για το χωριό.

Η κίνησις της αγοράς μόνον τη Δευτέρα και την Πέμπτη ζωηρεύει λιγάκι. Τις άλλες μέρες μια μεγάλη νέκρα απλώνεται σ’ όλα τα μαγαζιά της πόλεως. Και σ’ αυτήν την κεντρική οδό, η Άρτα παρουσιάζει όψιν Τουρκοπόλεως. Τα σπίτια της είναι παλαιά και μικρά, με μικρές πόρτες, μικρά παράθυρα, διατηρούν ακόμα τα παμπάλαια χαγιάτια και τους ιστορικούς οντάδες. Διασχίζεται από ακανόνιστα σοκάκια που μέσα σ’ αυτά εύκολα μπορεί να χαθεί κανείς. Είναι ζήτημα αν υπάρχουν λίγα καλοφκιασμένα και καινούργια σπίτια…..” [Άρθρο του Κ. Β. Σταμάτη την 1 Νοεμβρίου 1934, σε εφημερίδα της εποχής] (Συνεχίζεται)

Στη φωτογραφία “Μερική άποψη της Άρτας το 1930” (Πηγή : Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)