Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

Συνεχίζουμε την περιγραφή των παιδικών παιγνιδιών στους Ταμπακιάδες από τον Αλέκο Χατζηιωάννου…

1. «Παίρνω φωτιά και βγαίνω». Το παίζαμε συνήθως ευθύς μετά το σούρουπο, μόλις άναβαν τα φώτα. Υπήρχαν δύο τέρματα, το ένα στην κολόνα του ηλεκτρικού στη γωνία, δίπλα από το σπίτι της Ιουλίας Ψαθά (μοδίστρας) και το άλλο στην άλλη κολόνα μπροστά στη Βαγγελίστρα. Πάλι με κλήρο ορίζονταν ο πρώτος. Έπρεπε να προσπαθήσει να συλλάβει έναν μεταξύ των πολλών, που βρίσκονταν στο χώρο ανάμεσα στα δύο τέρματα.  Ακολουθούσε, όπως ήταν επόμενο, ένα άγριο κυνηγητό. Αν κατάφερνε να συλλάβει κάποιον, ο τελευταίος έπαιρνε τη θέση του. Αν ωστόσο κάποιος άλλος κατάφερνε να τον υπερκεράσει με τσαλίμι και να φτάσει στο απέναντι τέρμα, απελευθέρωνε τον συλληφθέντα, ο οποίος αναφωνούσε, ή και όλοι μαζί αν θυμάμαι καλά, «ξελευθερία….ξελευθερία!!!».

• Πετροπόλεμος και συνήθως Νερατζοπόλεμος από το 1942 και μετά. Κατά την περίοδο αυτή έγινε και αναβάθμιση των πολεμικών μας τεχνών και είχαμε στραφεί στην τοξοβολία. Σκαρώναμε τόξα άκρως αποτελεσματικά, χρησιμοποιώντας για βέλη συρμάτινα μέρη από σπασμένες, εν αχρηστία, ομπρέλες, που με σφυρηλασία και τρόχισμα γινόταν πολύ επικίνδυνα. Σε μια τέτοια σύγκρουση, ένας ονόματι Αγγούρας (Κώστας? Γιώργος?….δεν θυμάμαι καλά) έχασε το ένα του μάτι και έκτοτε τον αποκαλούσαν Κύκλωπα, ονοματοδοσία στην οποία ανταποκρινόταν με μεγάλη συνέπεια, ακόμα και μετά την ενηλικίωσή μας (στα φοιτητικά μας χρόνια).

• «Τα σκλαβάκια», μια παραλλαγή κατά τα άλλα του «παίρνω φωτιά και βγαίνω». Ο εκλεγόμενος με κλήρο, είχε σαν αποστολή τη σύλληψη αντιπάλου μέσα σε ορισμένο τερέν και τη φύλαξή του σ’ ορισμένη θέση. Ενώ εξακολουθούσε την προσπάθεια για σύλληψη και άλλων, εκείνοι είχαν σαν στόχο τη διαφυγή και απελευθέρωση του κρατούμενου….(Συνεχίζεται….)

Στη φωτογραφία «1949 – Η Ταμπακιάδα σε παράταξη στην αυλή του 2ου Δημοτικού Σχολείου στο ρολόι. Δεξιά ο Αλέκος Χατζηιωάννου (Νευρολόγος), Κώστας Γελαδάρης, Ευδόκιμος Μποτσώλης, Γεώργιος Πάπαρης, Αίας Τριάντης (Ηθοποιός) Χρήστος Δρούκας (Δ/ντής Ο.Κ.Α.), Πέτρος Παπαβασιλείου (Πεπές). Οι μικροί : Αδελφοί Ευστάθιος (Φιλόλογος) & Δημήτρης Γιαννής, Γεώργιος Π. Δημόπουλος (Α.Σ.Ο.Ε.Ε.). [Φωτο από αρχείο Γ. Π. Δημόπουλου, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]

Έφτασε στα χέρια μας μια καταπληκτική περιγραφή από μνήμες του Αλέκου Χατζηιωάννου, γιατρού νευρολόγου, που μεγάλωσε στη γειτονιά των Ταμπακιάδων,  για τα παιγνίδια που έπαιζαν τα Αρτηνόπουλα στους δρόμους της πόλης, τότε που τα παιδιά περνούσαν τον περισσότερο χρόνο τους στους δρόμους της γειτονιάς τους.

«Τα παιγνίδια που παίζονταν στα παιδικά μας χρόνια ήταν συνήθως ομαδικά. Μερικά απ’ αυτά ήταν :

1. «Οι κλέφτες κι αστυνόμοι», που μέσα στην κατοχή , προφανώς κάτω από την επίδραση του κινηματογράφου, μετασχηματίστηκαν σε «καουμπόηδες  και τραπεζίτες». Τυπικός εκπρόσωπος τραπεζίτη ο Μιχάλης ο Αλίβερτης (τον αιχμαλωτίζαμε και τον δέναμε με τριχιά στο κυπαρίσσι, δίπλα στην εκκλησιά, τη Βαγγελίστρα, μέχρι να τον απελευθερώσει ο υποτιθέμενος! ….Σερίφης) με τον οποίο και τώρα, όταν τύχει να συναντηθούμε, ύστερα από τόσα χρόνια, η προσφώνηση συνήθως είναι «ρε τραπεζίτ’, τι γίνεσαι? …..και η απάντηση, ….ρε καουμπόη…χαθήκαμε κ.λ.π.». Το πεδίο για τα παραπάνω παιγνίδια ήταν συνήθως ο χώρος γύρω από το Σερπετσέ*, το στενό ανάμεσα στο σπίτι του Βόγλη και το ερειπωμένο Σαράι του Στρεβίνα, μέχρι το χωράφι του μπάρμπα Σιώζιου ως και τις πλάτες της εκκλησιάς Καρακονσιά.
2. Από ταμία κι απ’ τον έφορα. Με κλήρο (κορόνα – γράμματα ή τορά – γιαζί) εκλέγονταν  «ο υπόχρεος να κάτσει σε θέση σχετικής κάμψης, ας πούμε τιμωρημένος» και ακολουθούσε υποχρέωση από τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας να τον υπερπηδούν σε στιλ «σκαμνάκι ( εφαλτηρίου)». Ο πρώτος στη σειρά  (και ο «μάνα» καλούμενος) αναφωνούσε κατά τη στιγμή του άλματος κάποιο σλόγκαν (π.χ. τρύπιο καζάν’ νερό δε βαστάει), χτυπόντας ταυτόχρονα στα πισινά το υποκείμενο. Οι επόμενοι, ο καθένας με τη σειρά του, ήταν υπόχρεοι να υπερπηδούν τον τιμωρημένο επαναλαμβάνοντας το σλόγκαν και την «κωλιά της μάνας». Συνήθως ο κάθε επόμενος αναφωνούσε «ό,τι είπε η μάνα». Όποιος αποτύγχανε έπαιρνε τη θέση του τιμωρημένου, που γινόταν απελεύθερος….» (συνεχίζεται…)

*Σερπετσές ή Σερπετζές : καμάρα ή προπύργιο (Βλαστός, Πέτρος (1931). Μάλλον εδώ εννοεί τα τείχη του Κάστρου.

Στη φωτογραφία «Τα παιδιά του ζεύγους Μιχαήλ & Θεοδώρας Νικάκη που έμεναν στους Ταμπακιάδες το 1915. Αριστερά  Ο Αθανάσιος Νικάκης (σύζυγος της Αντιγόνης Μασσαλή), στη μέση η Αντιγόνη Νικάκη (σύζυγος του Τιμολ. Χατζηιωάννου και δεξιά ο Γεώργιος Νικάκης (Σύζυγος της Φερνάνδης Δ. Γαλανού). [Φωτο από αρχείο Μιχαήλ Γ. Νικάκη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς]