Οι βαφές, τα βερνίκια όλων των αποχρώσεων, που είναι εύκολες και απλές στη χρήση και η βιομηχανοποιημένη παραγωγή παππουτσιών έβαλαν ένα ακόμη επάγγελμα στο περιθώριο : το λούστρο
Από τις γραφικές φιγούρες των περασμένων χρόνων, θα τον έβλεπες να καταλαμβάνει σίγουρα περάσματα σε κεντρικούς δρόμους ή πλατείες, όπου έστηνε το κασελάκι του και περίμενε τους πελάτες.
Τα κασελάκια είχαν γυαλισμένες τις μπρούτζινες γωνίες και στη μέση σιδερένια διακοσμητικά μέρη. Η θήκη τους ήταν γεμάτη με μπουκαλάκια διάφορων αποχρώσεων και διαφορετικών εταιρειών : Αριζόνα, Πεταλούδα, Νέγκρο, Έλσα. Τα μπουκαλάκια έπαιζαν ταυτόχρονα διακοσμητικό ρόλο και με το τέλος της χρήσης τους γίνονταν παιγνίδια για τα παιδιά, σε μια εποχή που το παιγνίδι ήταν είδος πολυτελείας.
Η δουλειά άρχιζε με την τοποθέτηση του ποδιού στην ειδική θέση, που ήταν στη μέση της κασέλας. Ο λούστρος σήκωνε τα πατζάκια (ρεβέρ) του παντελονιού του πελάτη και πρώτα ξεσκόνιζε τα παππούτσια με τη βούρτσα των ρούχων. Ύστερα έπαιρνε μια μικρή σπάτουλα και καθάριζε τις λάσπες από τα παππούτσια. Με μια άγρια βούρτσα ξεσκόνιζε τις σόλες και τα τακούνια. Έπειτα έπαιρνε τα μπουκαλάκια, έβαζε λίγη βαφή σε σφουγγάρι και άλειφε τα παππούτσια. Στη συνέχεια με μια βούρτσα τα βούρτσιζε, μετά έπαιρνε την πάστα γυαλίσματος, η οποία ήταν αλοιφή και με τσόχα τα γυάλιζε ώστε να αστράφτουν. Ύστερα ο λούστρος έβγαζε τα χαρτονάκια από τα πλαινά και το πίσω μέρος του ποδιού, που έβαζε στην αρχή για να μη βαφούν οι κάλτσες. Τα παππούτσια ήταν έτοιμα, καθαρά, γυαλισμένα σαν καινούργια. Ο πελάτης έδινε τη δραχμή ή το δίφραγκο και έφευγε ευχαριστημένος….(συνεχίζεται)
Στη φωτογραφία ο λούστρος Θεοφάνης Καψάλης στην Άρτα, από το ίδιο βιβλίο.(Πηγή σχολίου & φωτογραφίας : ΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑ ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ, Γ. Κουτσούμπας, Αθήνα, 2004)
Ξύλινο κασελάκι λούστρου μαζί με το σκαμνάκι (Πηγή : Λαογραφική Συλλογή Νικολάου Απ. Μαρδάνη)
