Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

Σχολικό Έτος 1936-37 : Ο Δάσκαλος Ιωάννης Β. Παπαγεωργίου με μαθητές και μαθήτριες του Δημοτικού Σχολείου Καταβόθρας (Αστροχωρίου)

(Πηγή : ΤΟ ΑΣΤΡΟΧΩΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Α. Ν. Αθανασάκης, Αθήνα, 2000)

Δύο τοιχογραφίες από τη Μονή Σέλτσου που χρονολογούνται, όπως και το ίδιο το Μοναστήρι, από τα τέλη του 17ου αιώνα.

και

(Πηγή : Bulletin de Correspondance Hellénique, Chronique des fouilles et découvertes archéologiques en Grèce en 1967 )

Ο δημόσιος δρόμος από την Άρτα ως το Αστροχώρι, προς τα χωριά δηλαδή του Άνω και Κάτω Ραδοβυζίου, ακολουθούσε την εξής διαδρομή : Άρτα – Διόδια – Θεοτοκιό – Πουρνάρι – Βίγλα – Ζυγός – Βόιδαρου – Άνω Καλεντίνη – Τέμπλες – Ξηρόκαμπος – Κρανιές –  Αστροχώρι. Σ’ ολόκληρη αυτή τη διαδρομή από παρακαμπτήριους δρομίσκους και διασταυρώσεις, ανταμώνονταν άνθρωποι απ΄ όλα σχεδόν  τα χωριά του Ραδοβυζίου και συνέχιζαν την πορεία τους από και προς την Άρτα κατά παρέες.

Στην διαδρομή Μεσόπυργος – Μεγαλόχαρη  – Άρτα, η οποία εξυπηρετούσε και το Αυλάκι  του ορεινού Βάλτου αλλά και τα έναντι του Αχελώου χωριά της Αργιθέας Καρδίτσας, στο  δρόμο που ακολουθούσε την διαδρομή Κανάλια – Γάβρογο – Βελεντζικό -Προσήλια – Κάτω Παναγία Διασέλλου – Ζυγός – Άρτα, υπήρχε ένα σημείο αναψυχής και ξεκούρασης. Αυτό ήταν στα Μπουγάνια Γαβρόγου όπου στα πατρογονικά του κτήματα, ο Νικόλας Κραμπής είχε ένα στοιχειώδες καφενεδάκι. Σ’ αυτό σερβιριζόταν καφές, ούζο, λουκούμι και νερό. Η λειτουργία του σταμάτησε οριστικά στην διάρκεια του εμφυλίου. Έκτοτε, λόγω γήρατος του ιδιοκτήτη αλλά και λόγω αλλαγών στις οδοιπορικές διαδρομές, και των εξελίξεων στις οδικές μεταφορές, έλλειψε και η ανάγκη του. Οι εξιστορήσεις των παλαιότερων  κατοίκων της εν λόγω περιοχής επεσήμαναν πως οι οδοιπόροι από τα προαναφερόμενα χωριά, όριζαν ως απαραίτητο στόχο, την άφιξη στην Άρτα, μέσα στην ίδια μέρα προφανώς λόγω ανυπαρξίας καταλυμάτων διανυκτέρευσης. (Θύμισες Δημήτρη Κραμπή)

Επίσης από Σκουληκαριά και Γιαννιώτη για Άρτα, οι οδοιπόροι πήγαιναν μέσω της ρεματιάς που οδηγεί στο Κλειδί από  Αυγεραίϊκα, Τριανταφυλαίϊκα. Στο δρόμο σταματούσαν για λίγη ξεκούραση κι έναν καφέ με λουκούμι κοντά στο Κλειδί, στο καφενείο του Λάμπρου Καραχρήστου. Από ‘κεί, έστριβαν αριστερά και έπεφταν στην ρεματιά που χωρίζει το Κλειδί από την Φλωριάδα, την λεγόμενη Ποταμούλα, ( Παλιόκαστρο, Γκουέρνικα, Λιάσκοβο, δυο αλώνια, τρία δέντρα, καθαροβούνι, πλατύ ??) που τους έβγαζε στο Κομπότι. Χιλιομετρικά η απόσταση ήταν λιγότερη από την σημερινή αμαξιτή. Έτσι έφταναν την ίδια μέρα. Στη διαδρομή αυτή δεν υπήρχαν χάνια και αν κάποια φορά έπρεπε να διανυκτερεύσει κάποιος, συνήθως τον φιλοξενούσαν σε κάποιο σπίτι.(Θύμισες Λ. Παπακοσμά) (Πηγή : ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΧΑΝΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Α. Καρρά, Άρτα, 2021)

Στη φωτογραφία το Παντοπωλείο (και Τηλεφωνείο για την εποχή ) του Δημήτρη Παπαγεωργίου στο κέντρο του χωριού Πηγές Άρτης.(Φωτο από αρχείο Βασίλη Καπερώνη)

Από την ομιλία του βουλευτή Άρτης Σ. Σίμου κατά την 87^ην συνεδρίαση της Βουλής το 1910, για την ανοικοδόμηση εκκλησίας στο χωριό.

“Κύριοι βουλευταί,

εις τον Νομόν Άρτης υπάρχει εν χωρίον εις τον δήμον Τετραφυλίας, η Βρεστενίτσα, αποτελούμενον από 300 οικογενείας. Το χωρίον αυτό επί μίαν εικοσαετίαν εκκλησιάζεται εν υπαίθρω, διά το μη έχειν μέσα προς ανοικοδόμησιν ναού.

Θα είπητε, ότι το θέμα είνε ανάξιον να έλθη εις την Βουλήν και πρέπει να παραπέμπωνται τοιούτου είδους αναφοραί εις την επιτροπήν του Προϋπολογισμού. Αλλ’ οι άνθρωποι αυτοί εβαρύνθησαν αποτεινόμενοι εις τας Κυβερνήσεις ίνα έλθωσιν εις αρωγήν αυτών και ήτο φυσικόν να αποταθώσιν εις την Βουλήν. Θα παρεκάλουν τον κ. Υπουργόν όπως ευαρεστηθή κατά την σύνταξιν του Προϋπολογισμού να περιλάβη μικρόν τι βοήθημα διά το μέρος τούτο, το οποίον, ως είπον, επί μίαν εικοσαετίαν εκκλησιάζεται εν υπαίθρω, άλλως οπωσδήποτε δεν έπρεπε να έρχωνται ενώπιον της Βουλής τοιαύται αναφοραί, αλλ’ όταν έλθη ο Προϋπολογισμός να γνωρίζη και η Βουλή περί τίνος πρόκειται.” (Πηγή : Ο ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ, Ε. Ιντζέμπελης, Αθήνα, 2016)

Στη φωτογραφία η εκκλησία του χωριού το 1958, αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου. Χτισμένη πριν το 1920 κάηκε κατά τον εμφύλιο από τμήμα του Δημοκρατικού Στρατού στις 27 Αυγούστου 1947.Το 1954 επί ιερέως Παπαγιώργη Οικονόμου ανακατασκευάστηκε και  επεκτάθηκε με δωρεές και εργασία των κατοίκων στη σημερινή της μορφή. Το 1969 ανήμερα του Αγίου Γεωργίου, Δευτέρα του Πάσχα, εν ώρα λειτουργίας, υπέστη σοβαρές ζημιές από ισχυρό σεισμό στην περιοχή. (Η φωτογραφία & οι πληροφορίες είναι από το αρχείο του Βασίλη Καπερώνη)