Κατακαλόκαιρο στην Άρτα…..

“Μνήμη καλοκαιριού……

Αναφορά σ’ εκείνα τα καλοκαίρια προ πεντηκονταετίας και βάλε. Τότε που κάναμε μπάνιο στον Άραχθο, απέναντι απ’ τον Κρυστάλλη. Με σταυρούς μονούς – διπλούς μη μας πάρει το ρεύμα και πάμε καλιά μας. Έχει ρουφήχτρες – λέγανε – ο ποταμός και κάποια παιδιά τα είχε τραβήξει κατά τη γέφυρα.

Οι μεγαλύτεροι βούταγαν από ψηλά σε μια-δυο μεριές που το ποτάμι σχημάτιζε λάκκους βαθιούς. Εμείς, οι πιτσιρικάδες, παίρναμε το βάπτισμα του νερού με το …»Σώσον ελέησον» και το φόβο στην ψυχή. Φόβο διπλό, αφού εκτός από το ποτάμι υπήρχε και η μάνα που έτσι και το μάθαινε πως μπήκαμε στο ποτάμι…..καλά! Ποιος είδε το Θεό και δε φοβήθηκε!

Βέβαια εκείνη την εποχή για Μενίδι ούτε λόγος. Μόλις μετά τον εμφύλιο άρχιζαν οι εύποροι – οι τσιφλικάδες, οι γιατροί, οι μηχανικοί – να χτίζουν τις βίλες τους στον τόπο του παραθερισμού. Δεν ξέραμε ακόμη για έχοντες και κατέχοντες.

Οι αστοί – τι …..αστοί, δηλαδή, από Πέτα και κάτω μέχρι Ανέζα και Χαλκιάδες, απ’ την άλλη μεριά Γραμμενίτσα – παραθέριζαν στο Βουργαρέλι ή στην Καλεντίνη και πιο ψηλά στο Αθαμάνιο. Κάποιοι ανηφόριζαν μέχρι τις προγονικές στάνες στα Άγναντα και στα Πράμαντα. Τους δαχτυλόδειχναν. Αυτός παραθερίζει στον Καταρράχτη. Εμείς οι άλλοι, οι….περιλοιπόμενοι, περνάγαμε τα βράδια μας κάνοντας βόλτα στον Κρυστάλλη και κάπου – κάπου την αράζαμε φιλολογώντας ή φλερτάροντας, πίνοντας μια λεμονάδα ή τρώγοντας μια πάστα. Συνηθέστερα μια βανίλια – το….υποβρύχιο! – ή ένα λουκούμι που το σερβίριζαν στο πιατελάκι με μια…οδοντογλυφίδα! Οι κυρίες τρώγανε γλυκό κουταλιού : Κεράσι – βύσσινο – σταφύλι . Φημιζόνταν ανέκαθεν η Άρτα για τα γλυκά της. Νερατζάκι πράσινο, καρυδάκι! Ποιος τα καταδέχεται αυτά σήμερα;

Φοράγαμε μπλουζάκια μακό και παππούτσια λινά αγορασμένα από του Παζιργιανίδη – μεγάλη φίρμα τότε – ενώ ο Καζαναφέρης αποτελούσε σε πανελλήνια κλίμακα – και πρωτοτυπία – το πρώτο Σούπερ Μάρκετ, πουλώντας από …αντεπρίνες και κινίνο ή έμπλαστρα καλογήρου, πέταλα αλόγων, ρεβύθια ή φακές και θειάφι για τις καλλιέργειες. Αργότερα του έκλεψε το προνόμιο ο Στέφανος Δεβέκος……

Παλιά το καλοκαίρι σήμαινε φτήνια. Μια ντοματοσαλάτα, ένα σκόρδο, το πολύ δυο σαρδέλες. Οι γυναίκες φοράγανε τσιτάκια αγορασμένα απ’ του Ασλανίδη, οι άντρες τα πουκάμισα με γυρισμένα τα μανίκια ψηλά. Οι γέροι κασκέτο ή τριτσάκι για τον ήλιο……” (Πηγή : Άρθρο του Σταύρου Ιντζεγιάννη στην ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, τχ. 115, 1998)

Στη φωτογραφία «Αγοράζοντας παγωτό ΕΒΓΑ στον Άραχθο κάποιο καλοκαίρι την δεκαετία του ’50». Η φωτογραφία είναι του Ολλανδού φωτογράφου Cas Oorthuys από την συλλογή Arta, Arachthos (rivier), Griekenland. ( Πηγή : https://www.nederlandsfotomuseum.nl/)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Βελούχι “Η ΑΥΡΑ”

“……Λίγα βήματα μετά το βελούχι του Χατζάρα, ήταν το τέταρτο βελούχι, η Αύρα. Μια λωρίδα μακριά ήταν, αλλού 8 και αλλού 8-20 μέτρα. Κι αυτό όπως και τα άλλα βελούχια ήταν αριστερά από το δρόμο όπως βγαίναμε από την Άρτα και σε  ύψος  5-6 μέτρα από την επιφάνεια του γιαλού. Στη μέση από το βελούχι, σύνορο με το δρόμο το δημόσιο, δυο μεγάλοι ευκάλυπτοι ρίχνανε τον ίσκιο τους και στέλνανε και τη δροσιά τους. Απέναντι ήταν μια μεγάλη οικοδομή. Το καλοκαίρι του 1911, ο Δραματικός Σύλλογος Άρτης έδωσε σειρά από θεατρικές παραστάσεις με τα έργα Παναθήναια, Βοσκοπούλα, Την τύχη της Μαρούλας…..

Από το βελούχι Αύρα πέρασαν πολλοί επιχειρηματίες. Εκείνος που έδωσε ζωή και κίνηση στο βελούχι ήταν ο Γιάννης Τσέτης. Κάθε καλοκαίρι έφερνε ορχήστρες από την Αθήνα και από την Άρτα και κάθε βράδυ το εξοχικό κατάκλυζε από κόσμο για να ακούσουν τη μουσική και τα τραγούδια της εποχής.

Το 1931 έρχεται στην Άρτα ο περίφημος μαύρος μουσικός Βλακ Ναρκίς με την ορχήστρα του και τη Φλώρα που έπαιζε πιάνο. Το συγκρότημα έμεινε στην Άρτα σχεδόν όλο το καλοκαίρι παίζοντας κλασσική μουσική, οπερέτες, όπερες κ.α.

Στα 1934 με 35 έρχονται στην Αύρα τα «Παγανάς», τρεις όμορφες κοπέλες που τραγουδούσαν τα σουξέ της εποχής παίζοντας μαντόλες και μαντολίνα. Το βελούχι Αύρα πρόσφερε μια ουσιαστική μουσική ψυχαγωγία στους Αρτινούς της εποχής εκείνης. Το άρωμα μιας άλλης εποχής που πέρασε χωρίς επιστροφή…….(Πηγή : ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΑΡΤΑ, Τ. Βαφιάς, Θεσσαλονίκη, 2010)

Στη φωτογραφία “Αρτινοί διασκεδάζουν στο Εξοχικό Κέντρο Μόσιαλος, στην είσοδο της πόλης στο δρόμο από Αθήνα, την δεκαετία του ’50”. Σε πρώτο πλάνο η Λέλα Ματσόκη – Κοντοδήμα με την οικογένεια της μητέρας της Αφροδίτης Μαστραπά – Ματσόκη. Η φωτογραφία είναι του φωτογράφου  Έξαρχου από το αρχείο Λέλας Κοντοδήμα.

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τα βελούχια στην Άρτα και σε άλλες αναρτήσεις μας.

Δημοσιεύθηκε στη Οι Συνοικίες | Σχολιάστε

Μπροστά στην Παρηγορήτισσα το 1956

Αναμνηστική φωτογραφία με αφιέρωση, από κάποιον που υπηρετούσε τη θητεία του στην Άρτα το 1956. Η εκκλησία της Παρηγορήτισσας ήταν ο πιο δημοφιλής χώρος για μια αναμνηστική φωτογραφία στην πόλη της Άρτας και ντόπιοι και ξένοι δεν παρέλειπαν να φωτογραφηθούν μπροστά σ’ αυτήν. (Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών)

…..και το οπισθόφυλλο

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Αγία Θεοδώρα

Ασπρόμαυρη φωτοκάρτα Ε. Διακάκης & Υιός, με την εκκλησία της Αγίας Θεοδώρας.

Δημοσιεύθηκε στη Οι Εκκλησίες | Σχολιάστε

Τα νεοκλασικά της Άρτας

Κτίριο στην οδό Κ. Παλαμά 23, ιδιοκτησία του Αγίου Όρους, δίπλα στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, διατηρητέο.(Η φωτογραφία είναι από αρχείο Διατηρητέων Μνημείων της Άρτας, Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Ηπείρου, Βορείου Ιονίου και Δυτικής Μακεδονίας, Ιωάννινα)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

Μονή Κάτω Παναγιάς

Μια ακόμη φωτογραφία από το εσωτερικό της Μονής Κατωπαναγιάς στην Άρτα, την δεκαετία του ’60 – 70. (Πηγή : Λεύκωμα ΠΡΟΤΑΣΗ, Άρτα, 1999)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

Μονή Κάτω Παναγιάς

Ασπρόμαυρη φωτοκάρτα Ε. Διακάκης & Υιός, με την εκκλησία στο Μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς.

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μοναστήρια | Σχολιάστε

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΡΤΗΣ, 1968-69

Βασίλης Ρέντζος (αρχηγός), Δ. Σιακούφης, Β. Χρηστάκης, Ι. Σιαπλαούρας, Φ. Κοντογεώργος, Μ. Χουλιάρας, Κ. Μπασιούκας, Δ. Τζιομάκης, Κ. Σωτηριάδης (“Κωστάρας”, Πανιώνιος), Δ. Κοτρώτσος (“Αστραχάν”), Κ. Ευταξίας, Κ. Νίκου, Σ. Πέτσας, Χ. Κουτσογεώργος, Μ. Τσίτσικας, Χ. Τσιάφης, Λ. Σκούρας. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Η ομάδα της Αναγέννησης | Σχολιάστε

Γυμναστικές επιδείξεις 1970

Γυμναστικές επιδείξεις στο στάδιο το 1970. Στη φωτογραφία οι σημαιοφόροι των Δημοτικών Σχολείων της Άρτας. Εντύπωση προκαλεί η απουσία κοριτσιών. (Φωτο από συλλογή Λ.Μ.)

Δημοσιεύθηκε στη Αθλητικές Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

Οι ψυχοκόρες

“Κάθε οικογένεια ευκατάστατη στην Άρτα, είχε στο σπίτι της μια ή δυο ψυχοκόρες (παλιότερα τις έλεγαν δούλες). Φτωχές κοπέλες, από τις ορεινές κυρίως περιοχές, τις έπαιρναν από μικρές στα σπίτια «για ψυχικό», να βοηθούν την κυρά στις δουλειές του σπιτιού, που δεν ήταν και λίγες εκείνο τον καιρό. Οι ψυχοκόρες κοιμόταν και έτρωγαν στο σπίτι του αφέντη. Και η κυρά, απ’ την οποία είχαν πλήρη εξάρτηση, φρόντιζε για το ντύσιμό της και για την προίκα της.

Μισθό δεν έπαιρνε η ψυχοκόρη, αλλά τα αφεντικά είχαν την ηθική υποχρέωση – που εθιμικά μεταβλήθηκε σε νομική υποχρέωση – να φροντίσουν να παντρευτεί και στην περίπτωση που δεν ερχόταν το «τυχερό» της, έμενε στο σπίτι του αφέντη και τα παιδιά του ήταν υποχρεωμένα να τη συντηρούν μέχρι το θάνατό της. Αλλά και μετά το γάμο της δεν διακοπτόταν η σχέση της με την οικογένεια του αφέντη. Κάθε γιορτή και πασχαλιά τα αφεντικά θα της στέλναν κρέας, γλυκά και δώρα για τα παιδιά της, ενώ αυτή σε κάθε χαρά ή λύπη των αφεντικών ήταν παρούσα. Βέβαια σε ένα σύντομο σημείωμα όπως αυτό είναι αδύνατο να αναλύσει κανένας τον θεσμό αυτό, πολύ δε περισσότερο να ασχοληθεί με τα οικονομικά και κοινωνικά αίτια που τον εξέθρεψαν”. (Πηγή : Άρθρο του Ε. Μ. Πατσαλιά  στον ΕΡΙΒΩΛΟ, τχ, 6, 1989)

Στη φωτογραφία μια νέα κοπέλα μεταφέρει νερό από από κάποιο πηγάδι της Άρτας. Σύμφωνα με την κάτοχο της φωτογραφίας, μάλλον πρόκειται για την ψυχοκόρη στο σπίτι της γιαγιάς της τη δεκαετία του ’50. Αν τυχόν πρόκειται περί άλλου προσώπου, παρακαλούμε να μας το αναφέρετε. (Φωτο από προσωπική συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Το εμπόριο στην Άρτα | Σχολιάστε