H ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ – Ο ΜΕ ΑΡ. 9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ Π. ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ

————————
-1. Ἡ Άρτα µε το κάστρον της και µε όλας της τας πέριξ θέσεις. Την ΄Αρταν και το φρούριον τα εβάστουν ως 10.000 Τούρκοι. Κεφαλαί των Τούρκων ήτον ο Χασάν πασσάς, ο Χασνατάρης, ο Ισμαήλ πασσάς Πλιάσας, Πασιόμπεης Γιαννιώτης, Χασάν μπέης Βεργιόνης, Ισμαήλ µπέης Κόνιτζας, Μαξούταγας, Σούλτζα Κόρτζιας και άλλοι πολλοί.
– 2. Το Σαράγιον και την Παρηγορίτζα την εβαστούσεν ο Ισμαήλ πασσάς Γιαννιώτῃς και εἴχεν επάνω και κανόνια. Έγινε σχέδιον να υπάγωσιν εναντίον των οι Ελληνες.
– 3. Επήγαν και έπιασαν το Μαράτ και ντζιαµί καρσί από την Άρταν έως 3.000. Κεφαλαί αυτών ο Νότης, Καραϊσκάκης, ο Μάρκος, ο Γ. Δράκος, ο Βέικος, Τζαβελαίοι, Γ. Κουτηλίδας και άλλοι αξιωματικοί. Κεφαλαί Τουρκικαί οπού ήσαν µε ημάς ήτον εκεί Άγο Βασιάρης, Σουλεϊµάν Μέτος και ο υιός του Μουρτοτζάλη.
– 4. Ο ονομαζόμενος Προφήτης Ηλίας. Επήγαμεν όσοι ήμεθα εις το Κομπότι και Πέτα εκεί έως 1.000. Κεφαλαί αυτών ο Γώγος, Α. Ίσκος, ο Βαρνακιώτης, Τζόγκας, Κατζικογιάννης, Γρίβας, Βλαχόπουλος, Γ. Βαλτινός και άλλοι πολλοί αξιωματικοί.
– 5. Επήγαν οι Τούρκοι εἰς το Μαράτ, χάλασαν τους Έλληνας.
– 6. Εκλείσθησαν µέσα εἰς το ντζιαµί ο Καραϊσκάκης και ο Μάρκος και άλλοι και επολέμησαν και ξαναγύρισαν οι Έλληνες και εχάλασαν τους Τούρκους.
– 7. Οι τζακισµένοι Τούρκοι γυρίζουν οπίσω εις την Άρταν.
-8. Εδιόρισαν 300 στρατιώτας Ελληνας, κεφαλαί αυτών ο Μάρκος, Καραϊσκάκης, Βέικος, Μουρτοτζάλης, Μέτος, Κουτηλίδας και άλλοι αξιωματικοί, να πάνε να πιάσουν το Μουχούστ και τους Μύλους.
– 9. Από τον Άγιον Ηλίαν διόρησαν Ι00 Ελληνας να πιάσουν τους Αγίους Αποστόλους και τήν Οδηγήτριαν, οπού την βαστούσαν οι Τούρκοι. Κεφαλαί αυτών των εκατόν ο Νάση Φωτομάρας και ο Μακρυγιάννης.
– 10. Πηγαίνοντας οι τριακόσιοι διά την θέσιν τους, εβγήκαν οι Τούρκοι πεζοί και ιππείς µε κανόνια εναντίον των. Οἱ Έλληνες έβγαλαν τα σπαθιά και πετζόκοψαν αρκετούς καὶ τους πήγαν έως το Σαράγιον κυνηγόντας.
– 11. Οι εκατόν Έλληνες οπού διορίσθησαν από τον Άγιον Ηλίαν έπιασαν τήν θέσιν Αγίους Αποστόλους. Πριν τζακίσωσι οἱ εἰς τον αρ. 10 Τούρκοι ήλθεν και εις τους Αγίους Αποστόλους µία τουρκική δύναμις έως 1.000 και πολεμούντας τους νικήσαμεν και τους εβάλαμεν εμπρός, και µε αυτό το τζιάκισµα ἀφήσαν και την Οδηγήτριαν και προχωρώντας µέσα άφησαν οι Τούρκοι και την Παρηγορίτζα και επροχωρήσαμεν εμείς µέσα εἰς τήν χώραν.
– 12. Οι Τούρκοι οπού ήλθαν εις τους Αγίους Αποστόλους.
– 13. Τους ετζακίσαµεν.
– 14. Οδηγήτρια.
– 15. Το µοναστήριον η Φανερωμένη και απέξω και Πόρτες λεγόμεναι.
– 16. Και το βαστούσεν ο Ισμαήλ πασσάς Πλιάσας, εδιορίσθη δε ο Γώγος και άλλοι και τους πολέμησαν ανδρείως και γενναίως και τους ετζάκισαν και απ᾿ αυτά τα µέρη. Και ἐμπήκαν τα Ελληνικά στρατεύματα όλα µέσα και πολιόρκησαν τους Τούρκους δέκα εξ ἠμέρας, έως τον αρ. 17.
-17.Επολεμούσαµεν δὲ νύκτα και ηµέραν. Εσκοτώθησαν Τούρκοι αρκετοί, Έλληνες ολίγοι.
– 18. Το χωρίον Πέτα πρωτήτερα από τους άνω οπού είπαµεν πολέμους ήλθαν οι Τούρκοι εις το Πέτα, Σεφτή πασσάς, Ιακόβης, Χασνατάρης, Ισμαήλ πασσά Πλιάσας, Χασάν πασσάς, Ισμαήλ πασσά Γιαννιώτης, Χασάν Βεργιόνης, Σούλτζε Κόρτζιας και άλλοι πολλοί έως 7.000. Την θέσιν του Πέτα την εβάστασαν έως 300 Έλληνες, κεφαλή ο Γώγος, ο Σταμούλη Μαλεσιάδας µε τους Βαλτινούς και ο Τζέλιος µε ολίγους Ξερομερίτας, ήτον και ο Μακρυγιάννης. Επιάσθη ο πόλεμος πολλά πρωί και διήρκεσε έως το δήλινόν και τους πήραν εμπρός οι Έλληνες και τους πήγαν κυνηγώντας τους έως το ποτάμι και εσκοτώθησαν αρκετοί.
– 19. Εξαναπήγαν οἱ Τούρκοι εἰς του Πέτα και πολέμησαν µε τους «Φιλέλληνας και εχαλάσθηκαν.
– 20. Η Θέσις της Σπλάντζας. Πήγαν οι Ἕλληνες και την έπιασαν έως 700, Κεφαλάς, Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, Γεώργιος Κίτζιος, Μισολογγίται, Γεράσιμος Φωκάς µε Επτανησίους, Βέικος και Ζώης και οἱ καραβοκυραίοι µε τα καράβια τους,
– 21. Βώκος, Λάζαρος, Μαρούκας. Τούρκοι έως τρεις χιλιάδες κεφαλή ο Κιαχαγιάμπεης και άλλοι. Έγεινεν πόλεμος πεισματώδης εσκοτώθησαν από το εν µέρος και από το άλλο, εσκοτώθη και ο Κυριακούλης,
– 22 Χωρίον του Σουλίου.
– 23. Κομιζάδες, στράτα των Ιωαννίνων.
– 24. Χάνιον.
– 25. Γέφυρα της Άρτας,
– 26. Ποταµός.
– 27. Περιβόλια.
– 28. Περιβόλι της Μητροπόλεως και πύργος: τον βαστούσεν ο Μαζούταγας και εσκοτώθησαν από τους Έλληνας και ο υἱός του Μουρτοτσάλη.
– 29, Κάτω Παναγιά.
– 30. Χωρίον Καμένο.
– 31. Κεραµάτες.
– 32. Κωστακοί.
– 33. Χωρίον Γρεμενίζα και Άγιος Παντελεήμων.
– 34. Βλαχιόραινα.
– 35. Θεοτοκίον.
– 36. Άγιος Θεόδωρος.
– 37. Καμμένο Τζαμί.
– 38. Ανεμόμυλοι.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

1938 – 39 : ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΌ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ Της 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΣΤΟ Β’ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΑΡΤΗΣ

———————
Διευθυντής Θωμάς Χριστοδούλου, Αθανάσιος Κρεμπούνης, Χρυσούλα Καψάλη – Χαλκιά, Ειρηνούλα Παπούλια – Τζουβάρα, Κλειώ Παλάτζα – Χριστοδούλου.
ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ : Αικατερίνη Μποτσώλη, Βούλα Λυγούρα, Όλγα Πριτσιβέλη, Φιλονόη Μπίκα, Μαρία Εξάρχου, Ναυσικά Κουτσογιάννη, Δήμητρα Αγόρου, Μάγδα Τσιούνη, Ελβίρα Μιζάν, Μαργαρία & Βάσω Τάχου, Βάσω Κατσικογεώργου, Σωτηρία Καπλανίδου, Αικατερίνη Καζατζή, Μερόπη Κατσάρη, Αλίκη Καραβασίλη, Μαλβίνα Λάκκα, Αικατερίνη Κουτσοκώστα, Αγλαΐα Ρηγανέλλα, Φωφώ Τσακαλώτου, Ελένη Αρβανίτη, Ισμήνη Τσέτη, Στέλλα Δημοπούλου, Σταμέτα Ιωνά.
ΑΓΟΡΙΑ : Αλέξανδρος Λιαροκάπης (Νομικός – Βουλευτής ΠΑΣΟΚ 1977-1989), Φωκίων Χατζηιωάννου (Φυσικός με υποτροφία στη Ν.Α.Σ.Α., Καθηγητής Φυσικής σε Πανεπιστήμια των Η.Π.Α. – Διευθυντής στο Δημόκριτο), Δημήτρης Κουβαράς, Τάκης Τρομπούκης, Μάρκος & Μίμης Τηλ. Γαρουφαλιά, Αριστόβουλος Καρατζένης, Αλέξανδρος Ευταξίας, Γεώργιος Μασσαλής, Γεώργιος Πάπαρης και η αδελφή του Γιούλια (Δασκάλα), Ευάγγελος Λογοθέτης, Χρήστος Μπουκουβάλας (Ταξίαρχος), Κλαύδιος Σκληβανίτης κ.α.
(Φωτο & Έρευνα Κ. Μπανιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Γιορτάζοντας τις Εθνικές Επετείους | Σχολιάστε

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤH MAΧΗ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΕ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ GETTY MUSEUM

———————-
Από τους πίνακες του Π. Ζωγράφου τρεις έχουν σχέση με την Άρτα και τους Αρτηνούς. Στη φωτογραφία ο πίνακας με «Τη Μάχη της Άρτας» και το κείμενο που τον συνοδεύει όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο A LUMINOUS LAND – ARTISTS DISCOVER GREECE του Richard Stoneman για το Getty Museum.

“…..On the loth there came from Marati to the chapel of Elijah, where we were encamped, Photomaras, Karaiskakis, and Ago with other Turks on our side, and we made a joint plan to send three hundred men from Marati to occupy the mills of Arta, which lie outside the town on the borders of the land, and the place called Mouchousti, which is near the mills. From our company were detailed a hundred men to occupy the Twelve Apostles and the monastery of Hodegetria on the borders of the land.. . . The three hundred were fallen upon by a large force of foot and horse; and we by some eight hundred of foot, as the country was hilly, and cavalry no use. And I tell my readers, I swear by my country, those three hundred were not men, but in their feet they were eagles and in their hearts lions. They fired one volley at the Turks and then drew their swords. And they slaughtered the Turks and followed them into the outskirts of Arta as far as the Serai and round about the strong-points and there they left them.. . . When the eight hundred came down on us… we swept them in front of us, and with one spirited charge we threw the Turks out of Hodegetria.” (The Memoirs of General Makriyannis, 1797-1864, ed. and trans, by H. A. Lidderdale, p. 31.)

Zográfos has given a bird’s-eye view of the whole progress of the battle, representing the various movements of troops as well as the topography of the town in a bend of the River Arachthus, spanned by the famous bridge — itself the subject of a well-known folk song

——————

Το εξώφυλλο του βιβλίου του Richard Stoneman για το Getty Museum.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ Π. ΖΩΓΡΑΦΟΥ (2)

————————
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η πρώτη έκθεση ζωγραφικής στην Ελλάδα έγινε στα 1837, όταν ο στρατηγός Μακρυγιάννης εξέθεσε στο σπίτι του τα έργα του λαϊκού καλλιτέχνη Παναγιώτη Ζωγράφου που εικονογράφησαν τα απομνημονεύματά του. Τα έργα είχαν όλα τις ίδιες διαστάσεις 64 χ 40 εκ. του μέτρου.
Ο Μακρυγιάννης σκέφτηκε να λιθογραφήσει τις εικονογραφίες για να μπορέσει με λίγα χρήματα να τις αποκτήσει ο λαός. Για τον σκοπό αυτό συμφώνησε με τον δάσκαλο Αλέξανδρο Ησαΐα και συνυπέγραψε την 583 συμβολαιογραφική πράξη, έτους 1839 του συμβολαιογράφου Αθηνών Κ. Πίταρη. Σ’ αυτήν βεβαιώνεται η παράδοση στον Ησαΐα της σειράς των αντιγράφων, που είχε δωρίσει ο Μακρυγιάννης στον Όθωνα και την οποία δανείστηκε ο Στρατηγός για να υλοποιηθεί η έκδοση. Ο Ησαΐας υποσχέθηκε να πάει στο Παρίσι για να λιθογραφήσει τους πίνακες και αφού προβεί σε κάποιες μικροδιορθώσεις των θέσεων και των προσώπων, χωρίς να απομακρυνθεί από την ιδέα ή να παραλλάξει κάτι από τις εκθέσεις των περιστατικών και των περιγραφών, να τυπώσει κάποια αντίτυπα.
Παρά την συμφωνία τους, ο Ησαΐας στην Βενετία φιλοτέχνησε νέους πίνακες, δυτικού τύπου, τελείως διαφορετικούς από εκείνους των Μακρυγιάννη- Ζωγράφου και τους τύπωσε. Όταν το 1840 οι λιθογραφίες αυτές κυκλοφόρησαν στην Αθήνα, ο Μακρυγιάννης τις αποδοκίμασε και κατήγγειλε δημόσια ότι ο Ησαΐας νόθευσε τους πίνακές του, ότι τους πλαστογράφησε και ότι δολίως παρέβη την συμφωνία περί των πνευματικών δικαιωμάτων του.
Η αλήθεια είναι ότι η κατηγορία του Στρατηγού δεν ήταν σταθερή και δίκαια. Ο Ησαΐας εξέδωσε άλλους, τελείως διαφορετικούς πίνακες, που καθόλου δεν υστερούσαν σε καλλιτεχνικό και ιστορικό ενδιαφέρον.
Μετά τον θάνατο του Ησαΐα στην Τεργέστη, ολόκληρη η σειρά του Όθωνα χάθηκε. Το 1909 όμως ο Ιωάννης Γεννάδιος την εντόπισε στην Ρώμη και την αγόρασε. Σήμερα βρίσκεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Η σειρά που χάρισε στον Άγγλο πρεσβευτή Έντμοντ Λάιονς παραδόθηκε στον υπουργό εξωτερικών της Αγγλίας Λόρδο Πάλμερστον, ο οποίος πρόσφερε τα έργα στην βασίλισσα Βικτωρία. Η αγγλική σειρά διατηρείται ακέραια και φυλάγεται στον Πύργο του Ουίνδσορ.
Από την πρωτότυπη σειρά που ο Μακρυγιάννης κράτησε για τον εαυτό του, σώζονται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, άλλοτε Μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρίας, 8 κομμάτια διαστάσεων 0,565 x0,40 μ. Ακόμη τρία αντίγραφα σε χαρτόνι. Τα έργα αυτά χάρισε στην Εταιρία ο Στρατηγός Κίτσος Ιωάννου Μακρυγιάννης το 1927. Οι σειρές που χαρίστηκαν στον Γάλλο Πρεσβευτή και τον Ρώσο δεν έχουν βρεθεί και αγνοούμε την τύχη τους. (Πηγή : 1.Άρθρο του Τ. Βαφιά στην ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Ιούλιος 1987- 2. Vordonia. wordpress)

Στη φωτογραφία ο Ιωάννης Μακρυγιάννης σε σχέδιο του πρώτου Βέλγου πρεσβευτή στην Ελλάδα Benjamin Mary, 30 Απριλίου 1840.
(Πηγή : Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη)

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ Π. ΖΩΓΡΑΦΟΥ (1)

————————
“Ο Μακρυγιάννης, αφού πολέμησε στον αγώνα του 1821 με ψυχή και με καρδιά, σκέφτηκε να δώσει σε ζωγραφικούς πίνακες αντιπροσωπευτικές μάχες του Αγώνα με ιστορική ακρίβεια. Αφού συγκέντρωσε τις πληροφορίες και ταξίδεψε για να ιδεί τους τόπους που έγιναν μάχες που ο ίδιος δεν είχε λάβει μέρος, αποφάσισε να βρει ζωγράφο, πράγμα δύσκολο για την εποχή εκείνη. Από την έλλειψη σπουδασμένων ζωγράφων στην Ελλάδα πήραν θάρρος και ήρθαν, κυρίως στην Αθήνα, ξένοι ζωγράφοι, όχι αξιόλογοι, με μικρό ταλέντο που εργάστηκαν στον τόπο μας. Έναν τέτοιο ζωγράφο πήρε στην αρχή ο Μακρυγιάννης : «Πήρα ένα ζωγράφο Φράγκο και του είπα να μου φτιάσει σε εικονογραφίες αυτούς τους πολέμους. Δεν γνώριζα τη γλώσσα του. Έφτιασε δυο-τρεις, δεν ήταν καλές, τον πλήρωσα κι έφυγε. Αφού έδιωξα αυτόν τον ζωγράφο, έστειλα κι έφερα από τη Σπάρτη έναν αγωνιστή. Παναγιώτη Ζωγράφο τον έλεγαν. Έφερα αυτόν και μιλήσαμε και συμφωνήσαμε το κάθε κάδρο την τιμή του κι έστειλε κι έφερε τα δυό του παιδιά και τους είχα στο σπίτι μου όταν εργάζονταν.Κι αυτό άρχισε από το 1836 και τελείωσε το 1839. Έπαιρνα το ζωγράφο και βγαίναμε εις τους λόφους και τόλεγα έτζι είναι εκείνη η θέση. Έτζι εκείνη. Αυτός ο πόλεμος έτζι έγινε, αρχηγός των ελλήνων εκείνος, των τούρκων εκείνος……»
Τον Φλεβάρη του 1837 ο Π. Ζωγράφος είχε τελειώσει τα 25 έργα, τις εικονογραφίες όπως τα αποκαλούσε ο Μακρυγιάννης. Ο Μακρυγιάννης τότε κάλεσε στο σπίτι του σε γεύμα όλους τους αυλικούς του Όθωνα, τον Κολοκοτρώνη, τον Κουντουριώτη και πολλούς άλλους στρατιωτικούς και πολιτικούς : «Όταν φάγαμαν ψωμί τους παρουσίασα και τις εικοσιπέντε εικονογραφίες, ιστορικές πούκαμα, τους αγώνες των Ελλήνων».
Εβαλε έπειτα τον Ζωγράφο και του αντέγραψε τα 25 έργα και έκαμε 5 σειρές, δηλαδή έγιναν συνολικά 125 πίνακες. Την άνοιξη του 1839 ήταν έτοιμες οι εικονογραφίες : «Κι έκανα ένα τραπέζι μεγάλο και πήρα εις το τραπέζι τους πρέσβεις των ευεργετών μας δυνάμεων και τους φιλέλληνας τους αγωνιστάς και τους αυλικούς και τους υπουργούς και δικούς μας σημαντικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς, ως διακόσιους πενήντα ανθρώπους ήταν σε όλο το σπίτι όπου τρώγαν. Αφού αρχίσαμε τα γιομάτα, έπια υπέρ των ευεργετών μας δυνάμεων του βασιλέως μας και βασίλισσάς μας και της Πατρίδος. Τελειώνοντας το τραπέζι τότε έβγαλα τις εικονογραφίες και τις θεώρησαν……….Έστειλα 25 εικονογραφίες του Βασιλέως και άλλες τόσες του Άγγλου του πρέσβη, του Γάλλου και του Ρούσσου, αφού πρώτα τις θεώρησαν εις το σπίτι μου οι αγωνισταί και όσοι άλλοι ήταν στο τραπέζι και παρατήρησαν τις θέσεις όθεν έγινε ο κάθε πόλεμος και τους αρχηγούς Έλληνες και Τούρκους». Η τελευταία σειρά έμεινε στο σπίτι του Μακρυγιάννη. (Πηγή : Άρθρο του Τ. Βαφιά στην ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Ιούλιος 1987)

Σπάνια λιθογραφία που απεικονίζει πιθανότατα τον Ιωάννη Μακρυγιάννη από τη συλλογή σχεδίων του Ch. De Sictivaux του Γαλλικού Εκστρατευτικού Σώματος στην Πελοπόννησο, 1829.(Πηγή : Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη)

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

ΕΝΘΥΜΙΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ Της 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ 1933

—————
Ιωάννης Σουλτάνης (Φυσικός), Κων/νος Παπαφωτίου (κ. Τεχνικών),Απόστολος Σέρρης (Μαθηματικός), Θεοχάρης Τσούτσινος (Φιλόλογος), Δημητριάδης (Φ.Α.), Γεώργιος Παπανικολάου (Φιλόλογος), Ελευθερία Πάνου (Δασκάλα), Μαρία Ράπτη, Τιτίκα Αμπελογιάννη, Αγνή Θάνου, Αγαθή – Άννα Γαλανού, Οι αδελφές Αγνή & Αγγελική Κομπορόζου, Οι αδελφοί Δημήτρης & Γρηγόρης Βαφιάς, Δημήτρης Γαροφαλίδης, Μενέλαος Καλυβιώτης, Μιχάλης Παπαδόπουλος (Περάνθης), Τάκης Γαλάνης και Δημόκριτος Ασλανίδης.
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)


Δημοσιεύθηκε στη Γιορτάζοντας τις Εθνικές Επετείους | Σχολιάστε

H ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΠΕΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΕΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

——————–
Ο Νικηφόρος Βίκης, ζει στην Αθήνα. Στο σχολείο του, στη Λεόντειο, έπρεπε οι μαθητές να γράψουν μια εργασία με θέμα παρμένο από την επανάσταση του 1821. Ο Νικηφόρος (ήταν Γ’ Δημοτικού, 9 χρονών) διάλεξε ένα θέμα πιο προσωπικό και έγραψε για τη Μάχη του Πέτα που είναι και τόπος καταγωγής του καθώς η γιαγιά του Λαμπρινή Μανώλη ήταν από το Πέτα. Ήταν ευκαιρία να μάθει και κάτι περισσότερο για το (ένα) χωριό του. Η Λεόντειος θα βράβευε την καλύτερη εργασία από κάθε τάξη. Στα 4 τμήματα της Γ’ Δημοτικού, η εργασία του βραβεύτηκε ως η καλύτερη.
Ας θυμηθούμε την Μάχη στο Πέτα μέσα από την εργασία του Νικηφόρου στα σχόλια που ακολουθούν…. 

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΠΕΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ

———————-
Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν 700 επιλεγμένα οθωμανικά έγγραφα από τα Μητρώα Ayniyat, τα οποία διατηρούνται στα Οθωμανικά Αρχεία της Κωνσταντινούπολης. Τα έγγραφα αυτά, που εστάλησαν από την Υψηλή Πύλη στις οθωμανικές επαρχίες στο διάστημα από τον Ιούνιο του 1821 έως τον Ιανουάριο του 1828, ρίχνουν φως σε πτυχές της Ελληνικής Επανάστασης μερικές από τις οποίες είναι άγνωστες μέχρι σήμερα. Πρόκειται για έργο διεθνών προδιαγραφών, που εκδόθηκε στην Αγγλική γλώσσα και έχει ως στόχο να αποκαταστήσει παγιωμένες θέσεις και ιδεολογήματα. Στη Ελλάδα το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη εξασφάλισε τα πνευματικά δικαιώματα του έργου με τίτλο “Those Infidel Greeks”: The Greek War of Independence through Ottoman Archival Documents [“Αυτοί οι Άπιστοι Έλληνες”: Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από τα Οθωμανικά Αρχεία] και μπορείτε ελεύθερα να το διαβάσετε στο λινκ http://www.laskaridisfoundation.org/nea-ekdosi-aytoi-oi…/
—————-
[576/100, σχετικά με τη μάχη του Πέτα]
Προς τον Κυβερνήτη του Καραμάν [Ρεσίντ Πασά]
4 Αυγούστου 1822
Λάβαμε την ανακοίνωση της Εξοχότητάς σας στην οποία αναφέρετε ότι λάβατε την αυτοκρατορική διαταγή και την επιστολή μας σχετικά με την καταστολή της συμπλοκής των απίστων του Σουλίου και της πορείας σας στον Μορέα. Αναφέρετε ότι οκτώ χιλιάδες άπιστοι είχαν έρθει από τον Μορέα και την Ακαρνανία και αφού πέρασαν αρκετές μέρες σε ένα χωριό με το όνομα Κομπότι — που είναι δύο και μισή ώρες από την Άρτα — άφησαν γύρω στους δύο χιλιάδες άντρες εκεί και μετά μετακινήθηκαν προς το χωριό Πέτα — που απέχει μία ώρα από την Άρτα. Παρά την κακή τους πρόθεση να πολιορκήσουν την Άρτα, δεν το τόλμησαν. Μερικοί από αυτούς παρέμειναν εκεί [στο Πέτα] και οι υπόλοιποι πήγαν στο βουνό που ονομαζόταν Πλάκα— που είναι κοντά στα Γιάννενα — για να βοηθήσουν τους άπιστους του Σουλίου. Επίσης υποκίνησαν τους ραγιάδες της Άρτας, των Ιωαννίνων και άλλων περιοχών να επαναστατήσουν και συγκέντρωσαν πάρα πολλούς άπιστους. Επομένως, έστειλες τον στρατηγό σου στο βουνό, μαζί με τρεις χιλιάδες στρατιώτες από το στράτευμα που είχες μαζί σου. Με τους υπόλοιπους στρατιώτες, εξαπολύσατε μια συντριπτική επίθεση εναντίον των απίστων που είχαν μαζευτεί στο Κομπότι, τους κατασφάξατε, πήρατε πολλά κεφάλια και πληροφοριοδότες και μετά επιστρέψατε. Ο στρατηγός σας επίσης πολέμησε τους ληστές στο εν λόγω βουνό. Σκόρπισε τους άπιστους και άρπαξε όλα τους τα τρόφιμα, τα πυρομαχικά και άλλα στρατιωτικά αποθέματα, συνέλαβε δύο από τους οπλαρχηγούς τους, και πήρε πολλά κεφάλια και μερικούς αιχμαλώτους. Επιπλέον, ο στρατηγός σας πολέμησε τους ληστές που είχαν οχυρωθεί στο χωριό Πράμαντα, τους επιτέθηκε με μια κίνηση – λαβίδα και κέρδισε τη νίκη, με τη βοήθεια του Θεού. Για να χρησιμεύσει ως παράδειγμα σε όλους τους μουσουλμάνους, αυτός περισυνέλλεξε δύο κανόνια, όλα τα πυρομαχικά και τα τρόφιμά τους, σημαίες και σάλπιγγες και πολλούς πληροφοριοδότες και επικεφαλείς τους και εκτέλεσε πέντε από τους αρχηγούς τους. Αυτοί που επέζησαν κατέφυγαν στον Μορέα και την Ακαρνανία και στα βουνά των Αγράφων. Έτσι, η προσπάθεια τους να ξεσηκωθούν και να βοηθήσουν τους άπιστους του Σουλίου έχει κατασταλεί. Τα νέα σχετικά με αυτές τις νίκες, μαζί με τα κεφάλια των άπιστων που αναφέρθηκαν πιο πριν, στάλθηκαν στον Χουρσίτ Πασά, τον νικητή Γενικό Διοικητή. Τέλος η Σεβασμιότητάς σας αναφέρει ότι, Θεού θέλοντος, θα βάλετε τέλος στη διαμάχη των απίστων του Σουλίου σε λίγες μέρες και θα αναχωρήσετε για τον Μορέα μέσω Ακαρνανίας. Τα περιεχόμενα της επικοινωνίας της Εξοχότητάς σας μας έγιναν έτσι γνωστά. Η Εξοχότητά σας, είσαστε αληθώς ένας από τους μεγαλύτερους βεζίρηδες του Υπέρτατου Σουλτανάτου, στολισμένος με ηρωικό ζήλο και σταθερότητα πίστης. Επιπλέον, καταφέρατε υπέροχες νίκες, δόξα τον Θεό, που είναι το αποτέλεσμα των προσπαθειών και του ζήλου σας και της βοήθειας και της εύνοιας του Θεού, και των καλών οιωνών της Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητας. Ενόψει αυτού, οι υπηρεσίες και οι προσπάθειές σας προκάλεσαν μεγάλη χαρά και έλαβαν τον οφειλόμενο έπαινο. Η αποστολή της Εξοχότητάς σας έχει παρουσιαστεί και στο παρελθόν ενώπιον της Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητάς του, που την έχει εξετάσει καλοπροαίρετα. Όσον αφορά τα προαναφερθέντα κεφάλια, σημαίες και σάλπιγγες, ο Χουρσίντ Πασάς τα πέταξε στο έδαφος μπροστά από την Αυτοκρατορική Πύλη [του Παλατιού Τοπ Καπί], έτσι ώστε να μπορούν να θεωρηθούν δημόσια ως χλευασμός. Επιπλέον, έχουμε απευθύνει επανειλημμένα για την Εξοχότητά σας την ακόλουθη προσευχή στον Θεό: «Ο Θεός να ευλογεί όλους τους ανθρώπους που κοπιάζουν γενναία για τις τύχες της θρησκείας και του Υπέρτατου Κράτους, όπως και ο κυβερνήτης του Καραμάν κάνει, με κάθε είδους επιτυχία σε αυτόν τον κόσμο και στον άλλον, αμήν!». Ως εκ τούτου, αυτή η επιστολή γράφτηκε για να σας παροτρύνει να συνεχίσετε να επιδεικνύετε ζήλο και σταθερότητα πίστης και να δικαιολογήσετε έτσι την αυξανόμενη χάρη της Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητας απέναντί σας.

Στη φωτογραφία “Ο τίτλος του αρχείου με αριθμό 576” απ’ όπου και το σχετικό έγγραφο με αριθμό 576/100.

Δημοσιεύθηκε στη Ο Ξεσηκωμός κατά των Τούρκων | Σχολιάστε

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΠΙΣΤΙΑΝΑ (ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΔΙΣΤΡΑΤΟ) ΟΠΩΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΟΥ ΤΟ 1884

—————–
“Τω ανωτέρω χωρίον ανήκει εις την επαρχίαν Τζουμέρκων, αποτελών μέρος του Δήμου Θεοδωρίας έχων έκτασι εκ του Ανατολικού μέρους μέχρι του Δυτικού ώρας 4 τέσσαρας, καθώς επίσης και εκ Αρκτικού μέρους μέχρι του Ανταρκτικού ετέρας ώρας τέσσαρας 4. Συνορεύει Ανατολικώς με το όριον του χωρίου Μπούγας ονομαζόμενον Παπύρη και Μπούκουρι και με τον ποταμόν Σαραντάπορον όριον του χωρίου Λουψίστας, Δυτικώς και κυρίως με ποταμόν Άραχτον, Αρκτικώς με τα όρια του χωρίου Νησίστας , Βρύση και Ντερέση, Ανταρκτικώς με τα όρια του χωριού Καλυνδίνης, Παλαιοκάτουνου ονομαζόμενον κτλ.
Άπασα η έκτασις των γαιών του ειρημένου χωρίου εκτιμήθη παρ’ εμού και του Δημαρχικού Παρέδρου, ότι είναι άνω των 15,000 δεκαπέντε χιλιάδων στρεμμάτων, εξ αυτών εισί νυν καλλιεργημέναι γαίαι ως έγγιστα στρέμματα 800 οκτακόσσια, ακαλιέργηται ήτοι χέρισα άνω των τεσσάρων χιλιάδων στρεμμάτων 4,000, τα δε λοιπά μέρη άπαντα λογκόδες και προς χρήσιν ζωοβοσκής. Εις άπασαν ταύτην την περιφέρειαν των γαιών του χωριού, εισί κάτοικοι τεσσαράκοντα οκτώ οικογένειαι, οικίαι είναι τεσσαράκοντα οκτώ, εξ αυτών αι μεν επτά είναι λιθόκτησται αι δε λοιπαί είναι καλύβαι ξύλιναι με χόρτον στεγασμέναι προς κατοικίαν των ζευγητών, αι κατοικίαι αύται εκάστη έχει τα παραρτήματα αυτής ήτοι αχερώνα και αλωνοτόπια και περιοχή αυτών ήτοι (γιούρτια) κείμενα άπαντα επί εδαφών γης άνω των διακοσσίων στρεμμάτων. Εντός του ιδίου χωρίου είναι Ναΐσκος της Αγίας Τριάδος λιθόκτηστος. (Αδιευκρίνιστη πρόταση……) είναι Σχορετζαίικαι αι λεγόμεναι των Τζαμακαίων καθώς και από τας οικίας αι μεν τρεις είναι λιθόκτησται, επίσης δε εκ των οικιών τρεις οικίαι ονομάζονται (Βακούφικαι) ήτο εκκλησιαστικαί του Μοναστηρίου της Παναγίας του χωρίου Θεοδώριανα.
Εκ των γαιών των καλλιεργημένων χωραφίων, είναι στρέμματα εσπαρμένα και χέριστα ως έγγιστα πεντήκοντα ονομαζόμενα Βακούφικα εκκλησιαστικά εντός του χωρίου Εκκλησίας Αγίας Τριάδος. Επίσης δε είναι εκτεταμένον μέρος γης προς ζωοβοσκήν και χωράφια χέρισα και καλλιεργημένα άνω των τριών χιλιάδων στρεμμάτων, τα οποία ονομάζοναι Τζαμακέικα και τα οποία καλιεργούσι σήμερον αι οικογένειαι των Τζαμάκων ήτοι Σχορεστανίτων, και βόσκουσι τα ζώα τους εις τας ζωοβοσκής. Έχουσι δε καλλιεργημένα χωράφια ως έγγιστα στρέμματα εκατόν 100. Αι δε έτεραι τρεις οικογένειαι αίτινες κατοικούσι εις τας εκκλησιαστικάς κατοικίας του Μοναστηρίου Παναγίας των Θεοδωριάνων, νέμονται και ούτοι μέρος εκτεταμένης γης άνω των 150 εκατόν πεντήκοντα στρεμμάτων, μέρος προς ζωοβοσκήν και μέρος καλλιεργούσι ως έγγιστα 50 πεντήκοντα. Άπασαι δε αι γαίαι αι ονομαζόμεναι Βακούφικαι και Τζαμακέω., επάγονται εις τον αριθμόν του ποσού των γαιών των 15,000 στρεμμάτων απάσης της περιφέρειας των χωρίων. Γύρωθεν των ορίων Μπούγας και των εντός του χωρίου Ρίακος ονομαζόμενον Ποταμιά έχων δένδρα πλατάνους μετρίου αναστήματος άνω των πεντακοσσίων δένδρων, έτερα καρποφόρα δένδρα υπάρχουσι ολίγα τινά μικράς ηλικίας σκαμνέαι και συκές εις ριζάρια 20 είκοσι…”(Πηγή : Εφημερίδα ΑΡΤΑ, αρ. φ. 26, 9 Απριλίου 1884)

Στη φωτογραφία του 1900 «Όρθιος ο Γιώργος Χ. Τσαρακλής και καθιστός ο Νίκος Γραβάνης, δάσκαλος για πολλά χρόνια στο Δημοτικό Σχολείο Αγίας Τριάδας στο Δίστρατο»
(Φωτο από το βιβλίο ΤΟ ΔΙΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ.Β. Ντάλας, Αθήνα, 2009)

Δημοσιεύθηκε στη Το αγροτικό ζήτημα στην περιοχή της Άρτας | Σχολιάστε

17 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1884 – ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΠΙΣΤΙΑΝΑ ΒΓΗΚΕ ΣΕ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΟΥΡΚΟ ΑΦΕΝΤΗ ΤΟΥ

———————–
“Ο Παρά τοις εν Άρτη Πρωτοδίκαις Δικαστικός Κλητήρ Αντώνιος Δεσύλας Δηλοποιώ
Ότι το εν τη παρά πόδας προσαρτημένη υπό χρονολογίαν 17 Απριλίου ε.ε. και υπ’ αριθ. 221 κατασχετηρίω εκθέσει, περιγραφόμενον ακίνητον Κτήμα (Τσεφλίκιον) του χωρίου Πεστιανά της επαρχίας Τζουμέρκων του Δήμου Θεοδωρίας του οφειλέτου Μουσταφά βέη Ιωαννίτου Υιού του Ιβραχήμ αγά Μαλιόκου κατοίκου Ιωαννίνων, και περιγραφομένου εν τη παρά πόδας προσαρτημένει εκθέσει αναγκαστικής κατασχέσεως ως ανωτέρω είρηται,
Θέλει πληστειριασθή εν Άρτη κατά την ιδιοτικήν συμφωνίαν του οφειλέτου και του επισπεύδοντος την 17 Ιουνίου 1884 ημέραν Κυριακήν μετά την Θείαν λειτουργίαν περί την ώραν 10 Π.Μ. μέχρι της 12 της Μεσημβρίας, εν τω συνήθη των πλειστηριασμών τόπου έξωθεν του Καφενείου Αποστόλου Καρατσινού, ενώπιον του συμβολαιογράφου Κωσταντίνου Ι. Βάλλα, κολυομένου δε παρά του νομίνου εκπροσώπου αυτού, διδομένου σημείου της λήξεως του πλειστηριασμού διά σκηπανίου ή Κώδωνος παρά του δημοσίου Κήρυκος. Ως πρώτη προσφοράν ήτις θέλει χρησιμεύση προς έναρξιν του πλειστηριασμού προτείνομεν εκ μέρους του πληρεξούσιου του επισπεύδοντος δραχμάς Νέας 30,000 τριάκοντα χιλιάδας………”(Πηγή : Εφημερίδα ΑΡΤΑ, αρ. φ. 26, 9 Απριλίου 1884)

Σύμφωνα με την περαιτέρω έκθεση, ο οφειλέτης Μουσταφά Βέης Ιωαννίτης υιός του Μετκόβεη, κάτοικος Ιωαννίνων υποθήκευσε προς τον επισπεύδοντα Μουσταφά Αγάν Ιωαννίτην υιόν του Ιβραχήμ Αγά Μαλιόκου το απέναντι του Ποταμού Αράχθου κείμενον χωρίον Πεστιανά της Επαρχίας Τζουμέρκων (σημερινό Δίστρατο) που αποτελούσε ήδη μέρος του Δήμου Θεοδωρίας (περιγραφή του οποίου ακολουθεί στην επόμενη δημοσίευση),προς 800 Οθωμανικές λίρες συν 591 λίρες (τόκους 10 % για 7 και μισό περίπου χρόνια, ήτοι από 28 Φεβρουαρίου 1876 μέχρι 13 Μαρτίου 1884) που ανέρχονταν συνολικά σε 34,775 νέες δραχμές. Ο δικαστικός κλητήρας λοιπόν μεταβαίνει στο χωριό για να επιληφθεί της κατάσχεσης, συνοδευόμενος από τον Δήμαρχον Δ’. Πάρεδρον του Δήμου Θεοδωρίας Αναγνώστη Παππά, κάτοικο του χωριού Νησίστας και μας δίνει μια λεπτομερή περιγραφή του χωριού το οποίο πρόκειται να βγει σε πλειστηριασμό……

Στη φωτογραφία «Οθωμανικό ταπί» δηλαδή τίτλος μεταβίβασης δικαιώματος χρήσης δημόσιας γης από την περιοχή της Πρέβεζας (Πηγή : ΓΑΚ Πρέβεζας)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε