———————- Ιούνιος του 1821. Η Ελλάδα απ’ άκρη σ’ άκρη σήκωσε κεφάλι. Στην Ήπειρο ο Χουρσίτ ερημώνει τον τόπο και τροχάει τα χατζάρια του για να κόψει το κεφάλι του πασά των Ιωαννίνων και όλων των Χριστιανών. Ο Βαρνακιώτης πολιορκεί την Άρτα. Κλείνει τον Πλιάσα στο κάστρο της πόλης. Ο Στουρνάρας και ο Καραΐσκος των Αγράφων κατεβαίνουν στο Μακρυνόρος. Ο Ίσκος κι ο Λεπενιώτης, συνεχίζοντας την παράδοση του θείου τους, του Κατσαντώνη, ενώνονται με τον Γώγο Μπακόλα στα Τζουμέρκα. Οι φωτιές των επαναστατημένων Αθαμάνων φαίνονται από το στρατόπεδο του Χουρσίτ: “Το πυρ των επαναστατημένων Αθαμανών εφαίνετο απ’ το στρατόπεδο του Χουρσίτ- Πασά, του οποίου ο Μάρκος Μπότσαρης απήγαγε τους ίππους εις Βρυάδες, χωρίον έξι λεύγας απέχον των Ιωαννίνων….” γράφει ο Πουκεβίλ. Τετρακόσιοι ογδόντα Τούρκοι βρισκόταν στις Καλαρρύτες, προασπίζοντας τις διαβάσεις της Πίνδου. Στα Άγναντα τουρκικό απόσπασμα, οχυρωμένο στα σπίτια των προυχόντων, υπερασπίζονταν το χωριό και κατόπτευε τις κινήσεις των αρματολών. Πάνω στη Στάρνα των Αγνάντων πολυάριθμοι επαναστάτες ύψωσαν την σημαία του Σταυρού. Σχορτσιανίτες και Αγναντίτες ενώθηκαν με τους άλλους Έλληνες και πέρασαν κρυφά μέσα στα Άγναντα διακόσιους επαναστάτες. Στα χαράματα της 5ης Ιουνίου αρχίζει το τουφεκίδι. Δέκα μέρες βάσταξε η μάχη. Οι Τούρκοι, εξαντλημένοι, ζητούν ανακωχή και δίνουν τη μπέσα τους. Σωριάζονται στη μέση της πλατείας των Αγνάντων τα όπλα και τα πυρομαχικά των Τούρκων. Αυτά χρειάζονται περισσότερο από τα κεφάλια τους, τα προσκυνημένα. “Απεφασίσθη επί του ζητήματος τούτου να παραχωρηθεί τοις Τούρκοις φρουρά…..” και να επιστρέψουν στο στρατόπεδό τους.. Τους δίνουν για φρουρά τον σεβάσμιο παπά του χωριού και οκτώ προκρίτους να τους συνοδεύσουν ως τα πρόθυρα του στρατοπέδου του Χουρσίτ. Ελεεινοί κατηφορίζουν τις πλαγιές των Αγνάντων. Διαβαίνουν το ποτάμι στην Πλάκα και ανηφορίζουν στις πλαγιές του Ξηροβουνίου. Στα κοντινά υψώματα διακρίνουν στρατοπεδευμένους δύο χιλιάδες Τούρκους, αποσταλμένους του Χουρσίτ για ενίσχυση των φρουρών των Αγνάντων και των Καλαρρυτών. Τα κακούργα ανατολίτικα ένστικτα ξυπνούν. Γράφει ο Πουκεβίλ : « Απομακρύνθηκαν, αλλά μόλις κατέβησαν το όρος Πολύανον, συνήντησαν δύο χιλιάδας Τούρκων, ους ο Χουρσίτ έστελλε προς βοήθειαν της φρουράς των Καλαρρυτών. Τότε ουδαμώς λαβόντες υπ’ όψει την ην ωρκισθήσαν πίστιν, εδολοφόνησαν τον σεβάσμιο ιερέα μετά πέντε επιτετραμμένων να επαγρυπνώσιν επί της ασφαλείας αυτών. Είτα εξακολουθήσαντες την πορείαν αυτών (οι Τούρκοι) και αναβάντες τα όρη, ενώ οι αρματωλοί, οίτινες είχον διακινδυνεύσει τους κατοίκους, έφευγον επί τη προσελεύσει αυτών, αφίκοντο εις Καλαρύτας. Έβαλλον κραυγάς μανίας, εις τας οποίας οι κάτοικοι εγκαταλειφθέντες εν τη απελπισία, απεκρίθησαν διά πυροβολισμών. Εξήκοντα δε Έλληνες εν τινί τόπω κειμένω κατά τους κρημνούς προς μεσημβρίαν της πόλεως, εμπόδισαν τον εχθρόν επί μακρόν, ίνα ούτω κατορθώσωσιν οι κάτοικοι να μεταβώσιν εις τα απόκρημνα του Βάρου. Επωφελήθησαν ακολούθως την νύκτα ίν’ αποσυρθώσι τρεις χιλιάδες χριστιανών ανδρών και γυναικοπαίδων, και απήλθον της πατρίδος αυτών διερχόμενοι τους αποκρήμνους τόπους μετά δαδών ανά χείρας, μέχρι της κοιλάδος του Αχελώου…. (Πηγή : Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως : ήτοι η Αναγέννησις της Ελλάδος, F. Pouqueville, Μεταφρασθείσα υπό Ξενοφώντος Δ. Ζύγουρα καθηγητού. Εκδίδοται υπό Αντωνίου Στ. Γεωργίου και Παναγιώτου Τζελάτου, 1890-91)
Στη φωτογραφία «Εσείς Τζουμέρκα κι Άγραφα, παλληκαριών λημέρια….» – Τα Τζουμέρκα σε φωτογραφία του Σ. Μελετζή το 1938.
———————- Ο Λ. Κουτσονίκας, όσον αφορά στην αιτία της κατάληψης της Μονής και τον αφανισμό των πολιορκημένων στο Μοναστήρι του Σέλτσου στις Πηγές Άρτης, ισχυρίζεται ότι ήταν η προδοσία. Παρέχει την πληροφορία ότι η προδοσία δεν έγινε από Γοτιστάνο αλλά από κάποιον ανηψιό του Ζήκου Μίχου από τη Λάκα της Λέλοβας, ο οποίος ήταν μαζί με τον Παλάσκα. Βέβαια δεν αφήνει πολλά περιθώρια ότι την προδοσία δεν την ενήργησε ο Παλάσκας. «Ο δε Παλάσκας, αφού επρόδωσε τα σχέδια του Αλή Πασσά εγένετο εχθρός άσπονδος, εις δε τους Σουλιώτας φίλος εμπιστευμένος, και δι’ αυτό τω είχον δομένην και θέσιν τινά οχυράν να την διατηρήση με τους υπό την οδηγίαν του, μεταξύ των οποίων είχε και τους δύω συγχωρίους του. Όταν δε μία των νυκτών είχεν έλθει η σειρά της φυλακής εις αυτούς, εύρεν την περίστασιν αρμοδίαν και εξήλθεν ο απεσταλμένος του Αλή Πασσά και μεταβάς ειδοποίησε τους Οθωμανούς, οίτινες είχον προειδοποιηθεί παρά του Αλή Πασσά. Παραχρήμα δε ο αρχηγός Μπεκήρ Τζογαδώρος μετά τριών χιλιάδων στρατιωτών εισήλθε και κατέλαβε την θέσιν ταύτην, εξ ης ευκόλως ηδύνατο να προχωρήσει ο στρατός εις το ενδότερον του τόπου, όπου είχαν και τας οικογένειάς των οι Σουλιώται». Την άλωση του Σέλτσου την αποδίδει σε προδοσία και ο Π. Αραβαντινός. Συγκεκριμένα γράφει ότι : « Ασήμαστός τις, ονόματι Γεώργιος Κύργιος εκ Μπάλας, λαβών παρά του Αλή Πασσά υπόσχεσιν ότι θα διορισθή αρχηγός της Λάκας, εάν κατορθώση να παραδώση τους εν Σέλτσω Σουλιώτας, ενήργησεν τα της προδοσίας….ήλθεν (ούτος ) εις την Μονήν και συνήντησε τον Κίτσον Μπότσαρην, μετά του οποίου συνεδέετο διά συγγενείας και προφυλακισθείς ότι περιέπεσεν εις την δυσμένεια του Αλή, εξελιπάρησε την προστασίαν αυτού. Ο Κίτσος έδωκεν εμπιστοσύνην εις τους λόγους του και τον περιέλαβε μεταξύ των πιστών φρουρών της Μονής. Ούτος συνεννοηθείς μετά των Τούρκων, ήνοιξε την θύραν της Μονής την νύκτα της 14-15 Απριλίου και δια αυτής εισέβαλον οι εχθροί εντός της Μονής*». (Πηγές :1)ΓΕΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ, Λ. Κουτσονίκας, Αθήναι, 1863 2) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΛΗ ΠΑΣΑ ΤΟΥ ΤΕΠΕΛΕΝΛΗ, Π. Αραβαντινός, Αθήναι, 1895 3) Σημειώσεις καθηγητή Ηλία Μπάκου)
*Όσον αφορά την πληροφορία ότι ο προδότης άνοιξε την θύρα και εισήλθαν οι εχθροί , ο Αραβαντινός δεν είναι αξιόπιστος καθώς η Μονή δεν αποτελούσε φρουριακό συγκρότημα ώστε να καταληφθεί με το άνοιγμα της πόρτας. Αντίθετα οι Σουλιώτες βρίσκονταν γύρω από το Μοναστήρι και σε μια ακτίνα περίπου μιας ώρας, στις οροσειρές του Φράξου.
Στην παλιά φωτογραφία «Γενική άποψη του Μοναστηριού του Σέλτσου. Διακρίνεται το καθολικό της Μονής, τα Κελλιά και μεταξύ αυτών κάτω από την καρυδιά, το σημείο “Χορός” απ’ όπου έπεσαν στο γκρεμό χορεύοντας Σουλιώτες και Ραδοβυζινοί το 1804» (Φωτο από το αρχείο Ηλία Μπάκου).
——————– «Κάδρον της Δυτικής Ελλάδος και κέντρον η Βόνιτζα όπου έγιναν αρκετοί πόλεμοι εις αυτά τα μέρη και σημειώνονται οι αγωνισταί όπου ενθυμούμεθα». Η εικόνα αυτή της Βόνιτσας, καθώς και εκείνη της Ανατολικής Ελλάδος με κέντρο τη Θήβα που ακολουθεί στον αρ. 22 αποδίδουν συμβολικές πολεμικές σκηνές, εφόσον δεν παρουσιάζουν ένα συγκεκριμένο περιστατικό αλλά πολλές μάχες γενικά. Σκοπός είναι η απαρίθμηση των ονομάτων των αγωνιστών που έδρασαν στη δυτική Στερεά Ελλάδα καθώς επίσης και η έμφαση στη συμμετοχή των γυναικών στον Αγώνα, οι οποίες παρουσιάζονται να εφοδιάζουν με νερό τους άνδρες. Η παράσταση είναι ιδιαίτερα σχηματική με την πόλη της Βόνιτσας στο κέντρο σε μορφή πετάλου γύρω από το λιμάνι, ενώ δεξιά απεικονίζεται η Πρέβεζα. Εικονίζονται πέντε μύστικα (καράβια) που «μπαίνουν στο στενόν της Πρέβεζας» με τα οποία έφευγαν «όσοι οικοκυραίοι εθυσιάσθησαν και έφθειραν τας οικίας από την Άρταν και άλλα μέρη». Ομάδες αγωνιστών που έδρασαν κατά καιρούς στην περιοχή, απεικονίζονται κάθε μία με επικεφαλής τον αρχηγό της. Σημειώνονται τα επώνυμα*, (πολλά εκ των οποίων από την περιοχή μας) : Ντούζος, Μιχαίοι, Τουρτούρης, Κωλέτης, Μπασηλαβάνης, Σταυραίοι, Βρακαίοι, Κομποταίοι, Παπαγανναίοι, Δαμιαναίοι, Κολοκυθαίοι, Αθα. Άρτας, Οικονομαίοι, Χαβελαίοι, Κ. Ράπτης, Γενοβέλης, Καραβέλας, Μοστραίοι, Σακελλαραίοι, Μελάται, Παπαδοπουλαίοι, Ρίγηδες, Λεονταραίοι, Κουτσουμπαίοι, Μπουραίοι, Σταμαίοι, Βλαχουτζαίοι, Κίτζοι, Τζένηδες, Γκινακαίοι, Τριανταφυλλαίοι, Κοντογιανναίοι, Παπασταμαίοι, Ντζογαίοι, Τσολιάδες, Καριτζιναίοι, Καλπακαίοι, Γαλιατζαίοι, Λουργιωταίοι, Παπαβασιλαίοι, Διολεταίοι, Μαριναίοι, Πρασιναίοι, Τζερακλαίοι, Γωγαίοι, Μαλεσαδαίοι. Την πόλη κατέλαβε τελικά στις 15 Δεκεμβρίου 1828 με τη βοήθεια του ναυτικού ο αρχιστράτηγος Sir Richard Church (Τζούρτζ) που απεικονίζεται έφιππος, ενώ η τουρκική φρουρά του κάστρου παραδόθηκε το Μάρτιο του 1829.
*Τα επώνυμα καταγράφηκαν όπως αναφέρονται από τον Τάκη Βαφιά σε σχετικό άρθρο της εφημερίδας ΑΡΤΗΝΗ ΕΥΘΥΝΗ, Ιούλιος 1987.
25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1955 – Μια παρέα παρακολουθεί την παρέλαση στην οδό Σκουφά, μπροστά από το κατάστημα υποδημάτων Παζιργιαννίδη (στη γωνία που είναι σήμερα το Καφέ Φλοριάν. Διακρίνονται οι : Ανδρέας Καλαμπόκης, Κώστας Ζαχαρέλος, Ιωάννης Γκοργκόλης, Τάκης Παπαρούνης, Κώστας Μπλάτσας, Δημήτρης Λάκας, Θεμιστοκλής Σαλωνίτης, Σπύρος Λαλάκος, Γιάννης Τζούβας, Κώστας Δούβας, Γιάννης Παπαιωάννου. (Φωτο από αρχείο Ανδρέα Καλαμπόκη)
———————— Μια ιστορική φωτογραφία της παρέλασης της 25ης Μαρτίου μεταξύ 1945 – 50. Η παρέλαση την εποχή εκείνη ξεκινούσε από το Μονοπλιό και κατευθύνονταν προς την οδό Ζάρρα, είχε δηλαδή αντίθετη φορά από τις παρελάσεις από την δεκαετία του ’50 και μετά. Η συγκεκριμένη λήψη είναι μπροστά στην πλατεία Κιλκίς όπου βρίσκονταν οι επίσημοι. Δεξιά διακρίνονται οι μουσικοί, κάτω από τον περίβολο της πλατείας Σκουφά, απ’ όπου παρακολουθεί την παρέλαση πλήθος κόσμου. Μπορεί επίσης κάποιος να δει το βομβαρδισμένο χάνι του Γεωργόπουλου που είχε καταστραφεί στο βομβαρδισμό του 1941. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Τ. Ζαρκαλή)
——————- “Ο επονομαζόμενος και “γυιός της καλόγριας”. Η μητέρα του, Ζωή Ντιμισκή, από τη Σκουληκαριά της Άρτας μετά τον θάνατο του άνδρα της κλείνεται σε μοναστήρι και θα γεννήσει εκεί τον Γ. Καραίσκάκη, καρπό του Αρματολού Δημήτρη Καραΐσκου, ο οποίος ποτέ δεν τον αναγνώρισε ως δικό του παιδί. «Συνέλαβε τον Καραϊσκάκη κατ’ έρωτα, καλογραία γενομένη, άπό τον καπετάνιον τού Βάλτου Καραΐσκον, έξ’ ου ίσως ώνομάσθη καί τό βρέφος Καραϊσκάκης» (Γαζής, 1971). Ο ίδιος ο Καραϊσκάκης με την πασίγνωστη, χωρίς όρια αθυροστομία του -που λέγεται ότι την είχε μάθει από την μάνα του- δεν έκρυβε ποτέ ότι ήταν “μούλος”: « άσυστόλως κηρύττων έαυτόν νόθον, έλεγε ότι ή μάνα του έφαγε σαράντα χιλιάδες «πούτζες» έως νά τον γεννήσει…»………. Άνθρωπος αρχικά του Αλή πασά, παντρεύτηκε τη Γκόλφω Ψαρογιαννοπούλου, ένα από τα κορίτσια, τις “τσούπρες” του Αλή πασά. Ως γνωστόν, ο Αλή πασάς, όσες γυναίκες από το χαρέμι του δεν του άρεσαν ή τις είχε βαρεθεί, τις πάντρευε με Οθωμανούς ή Έλληνες, που το θεωρούσαν τιμή τους να πάρουν γυναίκα από το χαρέμι του. Με τον τρόπο αυτόν μπήκε στην Υπηρεσία του τυράννου και έγινε Αληπασαλής. Αληπασαλήδες ονόμαζαν οι Έλληνες αυτούς που υπηρετούσαν τον Αλή πασά με οποιονδήποτε τρόπο. Σε μία μάχη που έγινε στο Κομπότι, «έπληγώθη εις τα αιδοία καταφρονήσας περισσότερον άπό ό,τι έπρεπε τόν κίνδυνον» (Αινιάν, 1957). Ενώ λοιπόν πολεμούσε, μέσα στη μάχη, κατέβασε το βρακί του και έδειχνε τον πισινό του στους Τούρκους, οι οποίοι τον πυροβόλησαν στα απόκρυφα. «Έπληγώθη και ό Καραϊσκάκης εις τήν φύσιν. Περιπαίζοντας τούς Τούρκους τούς έγύρισε τόν κώλο καί έπληγώθη» (Μακρυγιάννης, εκδ.1947). «Τότε ό Καραϊσκάκης έγύρισε άπό καταφρόνησιν καί τοίς έδειχνε και έχτυπούσε τά οπίσθια λέγων “χτυπάτε μωρέ”. Τότε ένας έρριξε και τόν έπλήγωσεν εις τάς πυγάς καί έχρειάσθη τρεις μήνας να γιατρευθή» (Μαυροκορδάτος, 1963). Θύμα και αυτός, όπως και πολλοί άλλοι του Μαυροκορδάτου, θα κατηγορηθεί και θα προσαχθεί σε δίκη, την 1η Απριλίου 1824, για συνεργασία με τους Τούρκους, με ανακριτές και δικαστές ανθρώπους του Μαυροκορδάτου. «Ηύρε πρόφασιν ή Έκλαμπρότης του [ο Μαυροκορδάτος] εις τό Μεσολόγγι ότι ό Καραϊκάκης άγρικήθη με τούς Τούρκους. ’Έβαλε άνθρώπους δικούς του, τούς έκαμε κριτάς νά τόν περάσουνε άπό τό κανάλι τής δικαιοσύνης του, νά τόν σκοτώσουνε. Τόν κρίναν καί τόν είχανε χαζίρι. Κι άν δεν τόν γλύτωναν οί σύντροφοί του, θά τόν σκότωναν. Άκούτε έσείς; Ό Καραϊσκάκης άπό δέκα χρόνων παιδί κλέφτης, θά γύριζε μέ τούς Τούρκους, όπου τούς σκότωνε μέσα στους λόγγους καί περπάταγε ξυπόλυτος άπό μικρό παιδί για τήν λευτεριά. Ό Εκλαμπρότατος, τό ζυμάρι τών Τούρκων, ό δουλευτής αύτήνων τών Τούρκων, ό Μαυροκορδάτος, ό άγαπημένος τών τυράννων, κατέτρεχε τον Καραϊσκάκη νά τον καταδικάση εις θάνατον» (Μακρυγιάννης, εκδ.1947). Βλέποντας πού το πήγαινε ο Μαυροκορδάτος, είπε στον Νότη Μπότζαρη που πήγε σπίτι του και του είπε ότι αυτός υπακούει στην Κυβέρνηση, την οποία είχε φτιάξει ο Μαυροκορδάτος: «Ποιά κυβέρνηση καπετάν Νότη. Το τζιογλάνι τού Ρείζ Έφέντη, (Υπουργού Εξωτερικών του Σουλτάνου) ο τεσσαρομάτης; Ποιοί τον έκαναν κυβέρνηση; Έγώ και άλλοι δεν τό γνωρίζομεν. Ή ασύναξε δέκα άνοήτους και υπέγραψαν διά τάς ιδιοτελείας των; Ίδού ποιοί τον υπέγραψαν. Πρώτον εσύ, πού όλα τά θέλεις νά έρχονται με τον ζουρνά. Ό Σκαλτσάς, όπου δεν είναι παρά καμπάνα μπάγκ μπάγκ; Ό Μακρής ό μακρολαίμης, ό κρεμασμένος, όπου μόνο τό κεφάλι του ξέρει να ταράζει. Ό Μήτσος Κοντογιάννης, ή πουτάνα, όπου αν ήταν γυναίκα δεν έχόρταινε με 80 χιλ. φορές τήν ώρα, ό ξεινόγαλος Γιώργος Τζιόγκας, όπου στραβώνει τά χείλια του με τό τζιμπούκι καί δεν ήξεύρει τι τού γίνεται, και ό άδελφός μου ό Στορνάρης, ό ψεύτης. Δεν τον ύπέγραψεν ό πούτζος τήν εκστρατείαν σας!» (Κασομούλης, 1939). Αποχωρώντας από τη δίκη, που τον δίκαζαν για προδοσία, γιατί ήταν παρόν το ένοπλο σώμα του και δεν τόλμησαν να τον συλλάβουν παρήγγειλε στον Μαυροκορδάτο: «Έ ρε Μαυροκορδάτο. Εσύ την προδοσία μου την έγραψες στο χαρτί και εγώ γρήγορα ελπίζω να στη γράψω εις το μέτωπόν σου. Να φανεί ποιός είσαι!» (Παπαγιώργης, 2001). Στο τέλος Αυγούστου 1823 πέρασε στα Επτάνησα και πήγε στην Ιθάκη, να τον εξετάσουν ξένοι γιατροί, γιατί έπασχε από φυματίωση. Ο Χρ. Περραιβός (1956) περιγράφει με ακρίβεια και με λεπτομέρεια τα χαρακτηριστικά του: «Ανάστημα μέτριον, σώμα ισχόν, ύπομέλαν καί άσθενές, πρόσωπον μακρύ καί λεπτόν. Μέτωπον πλατύ, όφρεις πλατείαι, δασείαι καί μελαναί. Όφθαλμοί μικροί, μελανοί, ώτα μεγάλα καί λεία. Ρις λεπτή και ευθεία. Στόμα μεγάλο. Όδόντες μικροί. Μύσταξ μέτριος καί μέλας. Αι τρίχες τής κεφαλής του ομοίως, έξ’ ών ήσαν και όλίγαι λευκαί. Είχε νούν ικανώς έκτυλιγμένον, γεννητικόν καί δραστήριον. Ανδρείος καί τολμηρός εις τούς κινδύνους. Ακούραστος εις τούς άγώνας. Μεγαλόψυχος εις τάς σκληραγωγίας, μολονότι ήν άδύνατος. Κοινωνικός με όλους. Τάς παρά τών συναγωνιστών συμβουλάς καί πολεμικά σχέδια ήκουε με προσοχήν καί ένήργει με εύχαρίστησιν. Καί ταύτα μεν τά χαρακτηριστικά και φυσικά του προτερήματα, τά δε ελαττώματα, τά εφεξής: ήν έσθ’ ότε παλίμβουλος, αισχρολόγος καθ’ ύπερβολήν, υβριστής τών άνάνδρων, πολλάκις και τών φίλων. Όξύθυμος, ώστε έφαρπάζετο ενίοτε εις τά πράγματα πρίν έρευνήση τήν ύπόθεσιν. Τελευταίον έσυστέλλετο νά ζητή καί συγχώρησιν». Κάπως διαφορετικά μας τον περιγράφει ο θαυμαστής του Παν. Σούτσος, στις 25 Μαρτίου 1846 μιλώντας στον τάφο του: «Ανάστημα μέτριον, σώμα ίσχόν, χρώμα ύπομέλαν, μέτωπον πλατύ, εύρεία εστία σκέψεως, όφρεις πυκνοί, όφθαλμοί μικροί καί έλαιόμαυροι, άλλ’ άστράπτοντες, αιθέριόν τι πνεύμα ύποφουσκώνον τούς μυκτήρας του καί διακεχυμένον εις όλον τό πρόσωπον αύτού, ώς ή διεσπαρμένη λαμπηδών εις τά μάρμαρα τής Πάρου και τής Πεντέλης, κόμη ώς χαίτη λέοντος». Φύλακα-άγγελο, σωματοφύλακα, υπασπιστή, συντρόφισσα και ερωμένη είχε την Μαριώ, που στεκόταν κάθε στιγμή δίπλα του. Η Μαριώ ήταν μία Τουρκάλα ντυμένη αντρικά, που είχε αιχμαλωτισθεί στην Τριπολιτσά κατά την άλωση και από τότε ο Καραϊσκάκης αφιερώθηκε στη Μαριώ και η Μαριώ στον Καραϊσκάκη. Μέρα και νύχτα δεν έπαιρνε τα μάτια της από πάνω του. Η αφοσίωσή της ήταν κάτι το εκπληκτικό. Είχε στον ώμο της ένα ελαφρό ντουφέκι και στο κόκκινο σελάχι της δυο πιστόλες και ένα γιαταγάνι, έτοιμη κάθε στιγμή να υπερασπισθεί με τη ζωή της, τον αφέντη, σύντροφο και εραστή της. Αυτή η αγάπη και η αφοσίωση της Μαριώς προς τον Καραϊσκάκη διατηρήθηκε μέχρι τον θάνατό του. (Πηγή : ΤΑ ΨΙΛΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Θόδωρος Δ. Παναγόπουλος, Αθήνα, 2009)
Στη φωτογραφία «Ο αδριάντας του Γ. Καραϊσκάκη μπροστά από το αρχαίο κάστρο της Άρτας. Σ’ αυτό το κάστρο κλείστηκαν οι Τούρκοι το 1821 για να γλυτώσουν από το σπαθί του Καραϊσκάκη, του Μακρυγιάννη, του Μάρκου Μπότσαρη και του αρχηγού των Γώγου Μπακόλα». Ο δημιουργός του ορειχάλκινου ανδριάντα είναι ο Ιάσωνας Παπαδημητρίου (Βόνιτσα 1911-Αθήνα 1976), ο οποίος εμπνεύστηκε από την εκ του φυσικού προσωπογραφία του ήρωα, που ζωγράφισε ο Karl-Krazeisen το 1826. Στον μαρμάρινο κύβο υπάρχει επιγραφή η οποία αναφέρει: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ 1821 ΓΕΝΝΗΘΕΙΣ ΕΙΣ ΣΚΟΥΛΗΚΑΡΙΑΝ ΑΡΤΗΣ «εγώ πεθαίνω. Όμως εσείς να είστε μονιασμένοι και να βαστήξετε την πατρίδα».
(Η φωτογραφία είναι του Β. Γκανιάτσα από το βιβλίο του Ν. Ντασκαγιάννη ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ, ΓΕΝΕΤΕΙΡΑ – ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΨΕΜΑ, Αθήνα, 200ο.
———————– -1. Άρτα – 2. Ο Ισμαήλ Πασάς Πλιάσας εκστρατεύει κατά τής Λαγγάδας µε πέντε χιλιάδας στρατιωτών. – 3. Το Κομπότι, όπου ο Καραϊσκάκης και Γιαννάκης Κοταλίδας με 40 στρατιώτας πολεμίσαντες µε τον εκεί Πασάν, ενικήθησαν δις, πολεμίσαντες δε και εκ τρίτου, επληγώθη ο Καραϊσκάκης εις τους όρχεις, καθ’ ην στιγμήν ξεβρακωθείς, ύβριζε τους Τούρκους δεικνύων προς αυτούς τα νώτα του. – Μεταβάντες δε οι Τούρκοι από το Κομπότι εις Λαγγάδαν, επολέμησαν εκεί µε 73 Ελληνες και 8 συμμάχους των Τούρκων. Μετά τεσσάρων ωρών πόλεμον, τραπέντες οι Τούρκοι εις φυγήν, τους έφεραν οἱ Έλλήνες έως τα ήμισυ του Κομποτίου, καταδιώκοντες αυτούς και φονεύσαντες περίπου 800, ελαφυραγώγησαν ικανά. – 5. Η Λαγγάδα και το Ταμπούρι των Ελλήνων. – 6. Αρχηγοί, ο Γόγο Μπακόλας, κατορθώσας το παν δια τής ανδρείας καὶ φρονήσεώς του, ο Ανδρέας Ίσκος, ο Γ. Βαλτινός, Καραγιαννόπουλος, και τα πρωτοπαλίκαρα Τσόλκας, Κασβίνης, Γ. Στράτος, Καραχρήστος, Κουτζογιάννης, Νικοκίτσος, Τσαρλάς, Γ. Κώστας, σημαιοφόρος, και λοιποί. – 7. Χ. Πέτα, όπου 200 περίπου Έλλήνες, αρχηγούς έχοντες τον Σκαρμήτζον και Φλώρον, επολέµησαν και ἐνίκησαν, φονεύσαντες αρκετούς εχθρούς. Την ακόλουθον, σταλείσα εις τους Τούρκους µεγάλη δύναμις, ενικήθησαν οι ΄Ἓλληνες, και πεσόντος του αρχηγού των Σκαρμήτζου, κατέλαβαν την θέσιν.
———————- “Πρόκειται για ερειπωμένο μοναστήρι του οποίου μόνο ο ναός σώζεται ακέραιος. Ο μητροπολίτης Σεραφείμ ο Βυζάντιος τοποθετεί την ίδρυσή της αρχικής μονής γύρω στο 13ο αιώνα. Επειδή στα χρόνια της τουρκοκρατίας η μονή χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο αγωνιστών της λευτεριάς, καταστράφηκε ολοσχερώς το 1854 – κατά την επανάσταση των Ραδοβυζινών- απ’ τους Τούρκους και οικοδομήθηκε ξανά το 1867, όπως μας πληροφορεί ενεπίγραφη πλάκα εντειχισμένη στο τρίλοβο υπέρθυρο της νότιας εισόδου του ναού. Το ερειπωμένο ηγουμενείο κτίστηκε το 1879”. (Πηγή : ΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Γιαννέλος, Άρτα, 2003) Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στο λινκ https://www.facebook.com/…/a.1307107556…/135347798534672
Ο μικρούλης Κωστάκης Χαρ. Βάγιας (1924 -1929) με εθνική ενδυμασία. Πέθανε από ελονοσία μαζί με την μητέρα του Ελένη Κατσαούνου, σύζυγο Χαρίλαου Βάγια σε ηλικία 5 χρονών. (Φωτο από αρχείο Δημάρχου Κ. Βάγια, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Από τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου μπροστά στην Παρηγορήτρια. Διακρίνονται οι Απόστολος Κατσαντάς, Στυλ. Καρατζένης, Μιχάλης Νίκου και ο Κ. Κοτζιάς (?), Δήμαρχος Αθηναίων & εκείνη την εποχή Υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης στην κυβέρνηση Μεταξά. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Χρησιμοποιούμε cookies για την σωστή λειτουργία του ιστότοπου, καθώς και για βελτίωση των υπηρεσιών μας προς εσάς. Με τη χρήση αυτή της ιστοσελίδας, αποδέχεστε την Πολιτική Απορρήτου μας.
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. These cookies ensure basic functionalities and security features of the website, anonymously.
Cookie
Duration
Description
cookielawinfo-checkbox-analytics
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checkbox-functional
11 months
The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checkbox-necessary
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-others
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-performance
11 months
This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy
11 months
The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.