———————

ΣΚΟΥΦΑΣ, 1955 : Νίκος Κίκης, Α. Τσαντούκλας, Η. Παπακώστας, Ι. Κίκης, Δ. Οικονόμου, Τ. Κολιούλης, Ε. Μπρέντας, Γ. Μπαλταγιάννης.
Κάτω αριστερά :Γ. Κίκης, Τ. Μπρέντας, Ν. Μπακογιάννης, Θ. & Ι. Σακέλλιος (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)

———————

ΣΚΟΥΦΑΣ, 1955 : Νίκος Κίκης, Α. Τσαντούκλας, Η. Παπακώστας, Ι. Κίκης, Δ. Οικονόμου, Τ. Κολιούλης, Ε. Μπρέντας, Γ. Μπαλταγιάννης.
Κάτω αριστερά :Γ. Κίκης, Τ. Μπρέντας, Ν. Μπακογιάννης, Θ. & Ι. Σακέλλιος (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)


“Η Ερμηνεία Φωτιάδου, γεννήθηκε στην Άρτα όπου και πέρασε τα παιδικά και νεανικά της χρόνια, ωστόσο έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στα Γιάννενα. Στην Άρτα βρίσκουμε αναφορά στο όνομά της στην παράσταση «Η Μικρή Αρτινιά» που ανέβηκε στην Άρτα τον Αύγουστο του 1942, στα χρόνια της Κατοχής και όπου έπαιζε στο σκετς «Τα Αλανάκια» με τον Γρηγόρη Βαφιά. Η παράσταση είχε παιχτεί κάτω από την μύτη των Ιταλών και είχε πολύ μεγάλη απήχηση στον λαό της Άρτας.
Έλκει την καταγωγή της απ’ τα βουνά των Τζουμέρκων και της Πίνδου. Από την πλευρά του πατέρα της ήταν το γένος Μπανιά, από τους Μελισσουργούς της Άρτας ενώ η μητέρα της, Φερενίκη, ήταν το γένος Αβδίκου από το Συρράκο. Αργότερα γνώρισε και παντρεύτηκε τον Νευρολόγο – Ψυχιάτρο Αθανάσιο Φωτιάδη και έζησε έκτοτε στα Γιάννενα. Σπούδασε Νομικά την κέρδισε όμως η Λαογραφία. Τα πρώτα ερεθίσματα για την λαογραφία και της παραδόσεις μας τα άντλησε από τον υπέργηρο παππού της Κώστα Αβδίκο, που αναπαριστούσε ζωντανά ιστορίες πολύχρονες που, είτε είχε ακούσει κι εκείνος, είτε είχε ζήσει ο ίδιος σαν πολυταξιδευτής έμπορος, διασχίζοντας τα πέλαγα για να φτάσει σε μακρινές χώρες.
Λάτρεψε το Συρράκο, το χωριό της μητέρας της όπου περνούσε τα παιδικά της καλοκαίρια και συντηρούσε το πατρικό της σπίτι. Φύλαξε με ευλάβεια τα πράγματα που βρήκε και τα «μαστόρευε» με προσοχή όλα τα καλοκαίρια της ζωής της που περνούσε, για λιγότερο ή περισσότερο χρονικό διάστημα, με τους παππούδες, τους γονείς , τον αδερφό της. Αργότερα δώρισε στην κοινότητα Συρράκου το αρχοντικό του 1880 και σήμερα λειτουργεί σαν μουσείο.
Η Ερμηνεία Φωτιάδου έγραψε 42 πονήματα, ήγουν τουτέστιν, βιβλία λαογραφικά, ταξιδιωτικά, απ’ την καθημερινή ζωή, πρακτικά συνεδρίων που αφορούν στην παράδοση και πραγματοποιήθηκαν με παγκόσμια συμμετοχή, σενάρια λαογραφικά σπουδές γύρω από τα ζητούμενα στις φορεσιές και τα στολίδια των κουστουμιών μας.
Ιδρύτρια του Ηπειρωτικού Λαογραφικού Ομίλου «ΚΡΥΣΤΑΛΛΗΣ», παρουσίασε στη διάρκεια 40 ετών τα ήθη, έθιμα, τη ζωή της πατρίδας και ιδιαίτερα της Ηπείρου στους Έλληνες της Διασποράς καθώς και στα ξένα φεστιβάλ. Έδειξε σε 500 και πλέον Ελληνόπουλα που σπούδασαν στα Πανεπιστήμιά μας, πως είναι το ευπρεπώς ζείν, τους κανόνες του πολιτισμού, του διαλόγου, του ίστασθαι, πράγματα που δεν διδάσκονται στις σχολές. Και πραγματικά τα καμάρωνε να μεγαλώνουν, να γίνονται άριστοι επιστήμονες….(Πηγή : https://sirrakiotis.blogspot.com/)
Στη φωτογραφία του Σ. Μελετζή, η Ερμηνεία Φωτιάδου με την επίσημη Συρρακιώτικη φορεσιά.
“Η αναγνώριση του έργου της Ερμηνείας Φωτιάδου και της προσφοράς της έχει γίνει από πάρα πολλούς φορείς. όμως η ίδια θεωρούσε ως πιο σημαντική την απονομή του Χρυσού Σταυρού του Φοίνικα το 1977. Τιμήθηκε με το Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος της Ελληνικής Δημοκρατίας «διά χειρός του αειμνήστου προέδρου της Δημοκρατίας Κωσταντίνου Τσάτσου», καθώς και με 25 άλλες διακρίσεις απ’ τον τόπο μας και από διάφορες ξένες χώρες.”
(Πηγή σχολίου & φωτογραφίας : Η Ερμηνεία μέσα από τα μάτια των άλλων, Ιωάννινα, 2006)


“Η Πρόεδρος και ιδρύτρια του Ηπειρωτικού – Λαογραφικού Ομίλου « ΚΡΥΣΤΑΛΛΗΣ» Ερμηνεία Φωτιάδου, ανάμεσα στους χορευτές του Ομίλου σε ταξίδι στο εξωτερικό. Με τους «Κρυστάλληδες» (όπως συνήθιζε να χαρακτηρίζει τα …παιδιά της του Ομίλου, τους χορευτές) ταξίδεψε σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου και κάλυψε με την παρουσία του , τις εμφανίσεις του, τη διδαχή του και τις φορεσιές του, όλο τον κόσμο.”
(Πηγή σχολίου & φωτογραφίας : Η Ερμηνεία μέσα από τα μάτια των άλλων, Ιωάννινα, 2006)

————————
1989 : Αποκριάτικος χορός του Μ/Φ Συλλόγου «ΣΚΟΥΦΑΣ». Πρώτος σέρνει το χορό ο τότε Πρόεδρός του Κώστας Χ. Βάγιας και ακολουθούν ο Αντιπρόεδρος Σπύρος Α. Τρομπούκης, ο Γ.Γ. Νίκος Χ. Καραβασίλης, η Νανά Κατσάνου – Ζέρβα (Υπεύθυνη Χορωδίας – Φιλαρμονικής), ο Τάκης Κεφάλας (Ταμίας), και ο Βασίλης Σπυρόπουλος (Υπεύθυνος Μουσείου- Θεάτρου).
(Φωτο από αρχείο Σπύρου Τρομπούκη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
ΚΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΞΕΝΙΑ ΗΤΑΝ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ…..
——————–
Στο μπαρ του Ξενία κάποιες Αποκριές…….


——————–
“Ο Κάρολος ο Α΄ στις αρχές του 15ου αιώνα μετέφερε στην Άρτα τα έθιμα του βενετσιάνικου καρναβαλιού. Η κύρια μεταμφίεση των Αρτινών μασκαράδων κατά μίμηση των αντίστοιχων βενετσιάνων, περιελάμβανε κάπα, μαύρο τρίκωχο καπέλο και μονόχρωμη λευκή, ή μαύρη ανθρωπόμορφη προσωπίδα. Η τρομακτική αυτή φιγούρα ονομάζονταν μπαούτα. Από κει βγήκε και η απειλή που συχνά έλεγαν οι μαμάδες στα άτακτα παιδιά τους: “Κάτσε φρόνιμα, γιατί θα ‘ρθει η μπαούτα να σε πάρει…”
Η Βενετία μεταξύ του 1361 και του 1528 χτυπήθηκε από είκοσι δύο επιδημίες πανώλης. Οι γιατροί που περιέθαλπαν τα θύματα της κολλητικής νόσου, για να μην μολυνθούν, φορούσαν χαρακτηριστική στολή, με κάπα, μαύρο καπέλο και ορνιθόμορφη μάσκα. Το βενετσιάνικο καρναβάλι καθιέρωσε κι αυτή τη μεταμφίεση, η οποία πέρασε και στο Αρτινό, ειδικά μετά τις επιδημίες πανώλης το 1737 και το 1816 που έπληξαν την Άρτα.
Αυτοί λοιπόν είναι οι γιατροί που καταγράφει ο Σεραφείμ Βυζάντιος και οι γιατρούδες που αναφέρει το παλιό αποκριάτικο τραγούδι. Κατά την τουρκοκρατία οι Αρτινοί είχαν πάρει άδεια από τον Τούρκο διοικητή να μεταμφιέζονται σε γιατρούς και να γιορτάζουν τις απόκριες. Το έθιμο διατηρήθηκε έως και μεταπολεμικά αν και παρατηρήθηκαν παραλλαγές στην εμφάνιση: η κάπα έγινε ρεντικότα και το καπέλο ημίψηλο…..”
(Άρθρο του Σωτήρη Σαρλή από το χρονολόγιό του στο Facebook. Την μάσκα της πανώλης σχεδίασε η Πηνελόπη Σαρλή)
—————-

1926 : ΗΠΕΙΡΟΣ – ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ. (Η φωτο είναι από το αρχείο του κ. Κ. Μπανιά).

———————–

Απέναντι από το εξοχικό αναψυκτήριο που υπήρχε παλιά το άγαλμα του Κρυστάλλη, στην άκρη της όχθης του ποταμού Αράχθου, υπήρχαν μερικοί βράχοι όπου άρεσε στους Αρτινούς να φωτογραφίζονται.
Στην φωτογραφία εικονίζονται οι Ιωσήφ Σαμπεθάι, Σαμπίνος Δανιήλ και Σαμουήλ Μιζάν. (Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2004)
——————-
Από την αντίστοιχη μηνιαία Ισραηλιτική Επιθεώρηση του Ιανουαρίου του 1914 αντλήσαμε και την παρακάτω συγκινητική ιστορία που αναφέρεται στη γενναιότητα ενός Αρτινού Εβραίου, που δεν κατονομάζεται, στη συμπλοκή της Νιγρίτας ανάμεσα σε Έλληνες και Βούλγαρους. Πρόκειται για μια επιστολή* προς το Περιοδικό που στέλνει κάποιος φίλος και τακτικός αναγνώστης του, στην οποία αναφέρει το περιστατικό όπως το κατέγραψε ο γιός του στο σημειωματάριό του και είναι ενδεικτική «..…της γενναιοψυχίας και της ανδρείας ην επεδείξατο εις Ισραηλίτης στρατιώτης εξ Άρτης». (Πηγή : ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ, αρ. 11, Έτος Β’, Εν Αθήναις, Ιανουάριος 1914)


———————-
Έναν κατάλογο Αρτινών Εβραίων που ζούσαν στην Άρτα στις αρχές του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1913, βρίσκουμε στο Περιοδικό Ισραηλιτική Επιθεώρησις.
Ελπίζουμε ότι οι φίλοι μας που παρακολουθούν τη σελίδα θα ξεχωρίσουν κάποια από τα ονόματα των συγγενών τους που ζούσαν στην πόλη μας τότε. Ο κατάλογος αναφέρει τις δωρεές των Αρτινών Εβραίων υπέρ του Ε.Ε.Κ.* (Πηγή : ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ, αρ. 7&8, Έτος Β’, Εν Αθήναις, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1913)



———————-
“Οι γνησιότεροι και παλαιότεροι Αρτινοί ήταν οι Εβραίοι της Άρτας. Οι παλιές οικογένειες είχαν πολλά παιδιά και πολλούς συγγενείς. Με την ευκαιρία μιας θρησκευτικής γιορτής ή ενός γάμου συγκεντρώνονταν σε ένα από τα συγγενικά σπίτια για τις γιορτές και τα γλέντια. Οι επιχειρήσεις των Εβραίων παρέμειναν πολλές φορές οικογενειακές και περνούσαν από τον πατέρα στο γιό….”
Στη φωτογραφία «Η Σίμχω, αδελφή του Τζάκου Μιζάν με τον σύζυγό της Ισαάκ Μιωνή, με την κορούλα τους Καίτη και τον γιό τους Ραφαήλ Μιωνή στην Άρτα το 1928».
(Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2004)