————————
1989 : Αποκριάτικος χορός του Μ/Φ Συλλόγου «ΣΚΟΥΦΑΣ». Πρώτος σέρνει το χορό ο τότε Πρόεδρός του Κώστας Χ. Βάγιας και ακολουθούν ο Αντιπρόεδρος Σπύρος Α. Τρομπούκης, ο Γ.Γ. Νίκος Χ. Καραβασίλης, η Νανά Κατσάνου – Ζέρβα (Υπεύθυνη Χορωδίας – Φιλαρμονικής), ο Τάκης Κεφάλας (Ταμίας), και ο Βασίλης Σπυρόπουλος (Υπεύθυνος Μουσείου- Θεάτρου).
(Φωτο από αρχείο Σπύρου Τρομπούκη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
ΚΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΞΕΝΙΑ ΗΤΑΝ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ…..
——————–
Στο μπαρ του Ξενία κάποιες Αποκριές…….
——————–
“Ο Κάρολος ο Α΄ στις αρχές του 15ου αιώνα μετέφερε στην Άρτα τα έθιμα του βενετσιάνικου καρναβαλιού. Η κύρια μεταμφίεση των Αρτινών μασκαράδων κατά μίμηση των αντίστοιχων βενετσιάνων, περιελάμβανε κάπα, μαύρο τρίκωχο καπέλο και μονόχρωμη λευκή, ή μαύρη ανθρωπόμορφη προσωπίδα. Η τρομακτική αυτή φιγούρα ονομάζονταν μπαούτα. Από κει βγήκε και η απειλή που συχνά έλεγαν οι μαμάδες στα άτακτα παιδιά τους: “Κάτσε φρόνιμα, γιατί θα ‘ρθει η μπαούτα να σε πάρει…”
Η Βενετία μεταξύ του 1361 και του 1528 χτυπήθηκε από είκοσι δύο επιδημίες πανώλης. Οι γιατροί που περιέθαλπαν τα θύματα της κολλητικής νόσου, για να μην μολυνθούν, φορούσαν χαρακτηριστική στολή, με κάπα, μαύρο καπέλο και ορνιθόμορφη μάσκα. Το βενετσιάνικο καρναβάλι καθιέρωσε κι αυτή τη μεταμφίεση, η οποία πέρασε και στο Αρτινό, ειδικά μετά τις επιδημίες πανώλης το 1737 και το 1816 που έπληξαν την Άρτα.
Αυτοί λοιπόν είναι οι γιατροί που καταγράφει ο Σεραφείμ Βυζάντιος και οι γιατρούδες που αναφέρει το παλιό αποκριάτικο τραγούδι. Κατά την τουρκοκρατία οι Αρτινοί είχαν πάρει άδεια από τον Τούρκο διοικητή να μεταμφιέζονται σε γιατρούς και να γιορτάζουν τις απόκριες. Το έθιμο διατηρήθηκε έως και μεταπολεμικά αν και παρατηρήθηκαν παραλλαγές στην εμφάνιση: η κάπα έγινε ρεντικότα και το καπέλο ημίψηλο…..”
(Άρθρο του Σωτήρη Σαρλή από το χρονολόγιό του στο Facebook. Την μάσκα της πανώλης σχεδίασε η Πηνελόπη Σαρλή)
—————-
1926 : ΗΠΕΙΡΟΣ – ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΝΕΠΙΣΗΜΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ. (Η φωτο είναι από το αρχείο του κ. Κ. Μπανιά).
———————–
Απέναντι από το εξοχικό αναψυκτήριο που υπήρχε παλιά το άγαλμα του Κρυστάλλη, στην άκρη της όχθης του ποταμού Αράχθου, υπήρχαν μερικοί βράχοι όπου άρεσε στους Αρτινούς να φωτογραφίζονται.
Στην φωτογραφία εικονίζονται οι Ιωσήφ Σαμπεθάι, Σαμπίνος Δανιήλ και Σαμουήλ Μιζάν. (Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2004)
——————-
Από την αντίστοιχη μηνιαία Ισραηλιτική Επιθεώρηση του Ιανουαρίου του 1914 αντλήσαμε και την παρακάτω συγκινητική ιστορία που αναφέρεται στη γενναιότητα ενός Αρτινού Εβραίου, που δεν κατονομάζεται, στη συμπλοκή της Νιγρίτας ανάμεσα σε Έλληνες και Βούλγαρους. Πρόκειται για μια επιστολή* προς το Περιοδικό που στέλνει κάποιος φίλος και τακτικός αναγνώστης του, στην οποία αναφέρει το περιστατικό όπως το κατέγραψε ο γιός του στο σημειωματάριό του και είναι ενδεικτική «..…της γενναιοψυχίας και της ανδρείας ην επεδείξατο εις Ισραηλίτης στρατιώτης εξ Άρτης». (Πηγή : ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ, αρ. 11, Έτος Β’, Εν Αθήναις, Ιανουάριος 1914)
———————-
Έναν κατάλογο Αρτινών Εβραίων που ζούσαν στην Άρτα στις αρχές του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1913, βρίσκουμε στο Περιοδικό Ισραηλιτική Επιθεώρησις.
Ελπίζουμε ότι οι φίλοι μας που παρακολουθούν τη σελίδα θα ξεχωρίσουν κάποια από τα ονόματα των συγγενών τους που ζούσαν στην πόλη μας τότε. Ο κατάλογος αναφέρει τις δωρεές των Αρτινών Εβραίων υπέρ του Ε.Ε.Κ.* (Πηγή : ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ, αρ. 7&8, Έτος Β’, Εν Αθήναις, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1913)
———————-
“Οι γνησιότεροι και παλαιότεροι Αρτινοί ήταν οι Εβραίοι της Άρτας. Οι παλιές οικογένειες είχαν πολλά παιδιά και πολλούς συγγενείς. Με την ευκαιρία μιας θρησκευτικής γιορτής ή ενός γάμου συγκεντρώνονταν σε ένα από τα συγγενικά σπίτια για τις γιορτές και τα γλέντια. Οι επιχειρήσεις των Εβραίων παρέμειναν πολλές φορές οικογενειακές και περνούσαν από τον πατέρα στο γιό….”
Στη φωτογραφία «Η Σίμχω, αδελφή του Τζάκου Μιζάν με τον σύζυγό της Ισαάκ Μιωνή, με την κορούλα τους Καίτη και τον γιό τους Ραφαήλ Μιωνή στην Άρτα το 1928».
(Φωτο και σχόλιο από το βιβλίο Η ΕΒΡΑΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Κ. Τσιλιγιάννης, 2004)
————————
Λ. Παπακίτσος, Κ. Κεχαγιάς, Β. Σακκάς, Β. Δήμου, Κ. Γούσιας, Π. Διαμάντης, Σ. Γκόμπλιας, Κ. Γιώτης.
Αριστερά : Ν. Οικονόμου, Β. Βασιλείου, Β. Ματσούκας (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
———————
Προπόνηση της ομάδας, οι παίκτες σε διπλό. Αρχηγός & ψυχή της ομάδας από το 1928 ο Κώστας Τομπουλίδης. (Φωτο από αρχείο Υιών Κ. Τομπουλίδη, Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
“Το κτίριο του κινηματογράφου ΠΑΛΛΑΣ έχει τρεις αρχιτεκτονικές φάσεις : Στην πρώτη φάση, στα 1954-1956, η είσοδος ήταν από το Στρατέικο, εκεί ήταν το ταμείο και μετά ένας διάδρομος που οδηγούσε στην αίθουσα, η οποία ήταν σε παράλληλη διάταξη με το δρόμο, δηλαδή η οθόνη ήταν στο «νότο» παράλληλα προς το κεντρικό δρόμο, πίσω είχε τη μηχανή προβολής, wc, και την έξοδο κινδύνου και διάδρομο ανάμεσα στις 300 θέσεις 1,5 μέτρο. Η εφημερίδα «Αμβρακία», της 21/08/1964 κάνει αναφορά “στον Παναγιώτη Καλαντζή, ο οποίο έκλεβε τα εξαρτήματα από τα καθίσματα με κίνδυνο τραυματισμού του κοινού και του ιδιοκτήτη”.
Στη δεύτερη φάση η είσοδος μεταφέρεται στο κεντρικό δρόμο, κατά εκτίμηση της κυρίας Ζηνοβίας πιο δεξιά από σήμερα, και ήταν μια μονοκόμματη αίθουσα με ένα χωλ, το ταμείο ήταν μπροστά. Σήμερα ο χώρος αυτός κλείστηκε αλλά υπάρχουν ίχνη ηλεκτρολογικής εγκατάσταση στο τοίχο. Είχε πρόσβαση στην πλατεία ή μέσω της σκάλας στο εξώστη. Αυτός είχε 360 ή 380 καθίσματα με την οθόνη κάθετα στον κεντρικό δηλαδή στη δύση: κοινό και στην ανατολή: η οθόνη προβολής, w.c. γυναικών και των ανδρών που ήταν έξω στο χωλ κοντά στο κυλικείο, και η μηχανή προβολής πάνω στο εξώστη όλα αυτά από το 1956 έως την ανακαίνιση του 2000.
Στην τρίτη φάση τη σημερινή έχει μετατοπιστεί η είσοδος προς αριστερά, καταργήθηκε το παλαιό χωλ και μειώθηκε το μήκος της πλατείας, ώστε να γίνει ένας διάδρομος με κυλικείο, w.c. και αίθουσα προβολής, σφραγίστηκε ο εξώστης από την πλατεία και έγινε μια νέα αίθουσα με σκηνή και αναβαθμίστηκε η ποιότητα ήχου με σύγχρονα δεδομένα, άλλαξε θέση το ταμείο και η επαφή με το κεντρικό δρόμο έγινε πιο άμεση.” (Πηγή : Πτυχιακή Εργασία του Πολέμαχου Πασχαλίδη με θέμα Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ “ΕΙΚΟΝΑ” ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ [1945 – 1967], Άρτα, 2011)
Στη φωτογραφία του Λάκη Γάκη, “Η είσοδος του κινηματογράφου ΠΑΛΛΑΣ”, επί της Βασιλέως Πύρρου το 1970. Με μεγάλα γράμματα στη μαρκίζα του κινηματογράφου, η ταινία που παιζόταν εκείνη την εποχή “Ο Αστραπόγιαννος”. Η ταινία, “Ο Αστραπόγιαννος” προβλήθηκε τη σαιζόν 1970-71 και έκοψε 391.874 εισιτήρια. Ήρθε στην 7η θέση σε 87 ταινίες.
Η ταινία απέσπασε το βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1970, ενώ ο Νίκος Κούρκουλος κέρδισε το βραβείο Α΄ Ανδρικού ρόλου.
Στην ταινία περιλαμβάνονται πολλά πολιτικοκοινωνικά μηνύματα, αφού αναφέρεται στην εποχή λίγο μετά την επανάσταση του 1821. Ένας ξακουστός αρματολός, ο Γιάννος, αναγκάστηκε να βγει στο βουνό και να γίνει κλέφτης. Μετά την απελευθέρωση επιστρέφει στο χωριό του όπου το όνομά του έχει γίνει θρύλος και τα κατορθώματά του τραγούδια – ο Αστραπόγιαννος. Βλέποντας όμως ότι ο τσιφλικάς της περιοχής, ο Κωσταντής Βελούσης, έχει πάρει τη θέση του τούρκου αγά και ότι καταπιέζει εξίσου τους συγχωριανούς του, δεν διστάζει να συγκρουστεί μαζί του. Σε μια αναμέτρηση σκοτώνει τον γιο του τσιφλικά (Νίκο Γαλανό). Η συνάντηση του με τον παλιό του φίλο Φώτο σηματοδοτεί τις επιδρομές κατά των κοτζαμπάσηδων. Μετά από προδοσία, πέφτει σε παγίδα των χωροφυλάκων. Νεκρός, γίνεται αιτία προκειμένου οι κολίγοι να συνειδητοποιήσουν τη θέση τους……
Αν κρίνουμε από την αντίστοιχη σελίδα στο facebook η ταινία φαίνεται να είναι δημοφιλής ακόμη και σήμερα…
https://www.facebook.com/%CE%9F-%CE%91%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%80%CF%8C%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CF%82-118136424925024/
