Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

——————————–
“Ένα βράδυ στα μέσα Ιουλίου του 1942, οι Γερμανοί συλλαμβάνουν τον Ζέρβα και τον οδηγούν στη Γκεστάπο για ανάκριση. Φαίνεται πως οι Γερμανοί είχαν μάθει ότι ο Ζέρβας κάτι τους ετοιμάζει. Όταν τον παρουσιάσανε σε κάποιο Γερμανό αξιωματικό, είδε δίπλα του να στέκεται κι άλλος ανώτερος αξιωματικός με στολή Ναυάρχου και να τον κοιτάζει επίμονα στα μάτια. Σε κάποια στιγμή προτείνει στο Ζέρβα το χέρι του και σε άπταιστα ελληνικά του λέει :
-Τί κάνετε κύριε Ζέρβα;
Ο Ζέρβας τον κοιτάζει προς στιγμήν αμήχανα και μετά έκπληκτος διαπιστώνει ότι ο Ναύαρχος που του προτείνει το χέρι του δεν ήταν άλλος από τον πορτιέρη του ξενοδοχείου που τον φιλοδώριζε κάθε φορά που έφευγε κερδισμένος. Κι ο Ναύαρχος συνεχίζει :
“Κύριε Ζέρβα τα ξέρουμε όλα, ότι ετοιμάζεις αντιστασιακές ομάδες για τη χώρα σου και για τους Άγγλους. Μέχρι τώρα όμως δεν έχετε προβεί σε πράξεις που να μας προκαλέσετε και να μας βλάψετε. Σας καλέσαμε να σας προειδοποιήσουμε ότι αν αύριο ή αργότερα σας συλλάβουμε για πράξεις που στρέφονται εναντίον μας, οι ποινές θα είναι πολύ βαριές. Πάντως, απόψε είσθε ελεύθερος, μπορείτε να φύγετε, εμείς σας προειδοποιήσαμε.”

Όταν ο Ζέρβας, μετά την έκπληξή του από την απρόσμενη συνάντηση στη Γκεστάπο με τον γερμανό Ναύαρχο κατάσκοπο, τον ευγενικό εκείνον «πορτιέρη μπάρμπα-Γιώργο» όπως ανυποψίαστα τον γνώριζαν όλοι στη λέσχη του ξενοδοχείου της οδού Κοραή, τους χαιρέτησε και ξεκίνησε να φύγει ο «πορτιέρης» τον συνόδευσε μέχρι την πόρτα υπενθυμίζοντάς του όσα του απεκάλυψε πριν λίγο για την ύποπτη δραστηριότητά του. Ο Ζέρβας εκείνη τη στιγμή προσπάθησε να διαψεύσει τις υποψίες του, αρνούμενος κάθε κατηγορία, αλλά δεν τα κατάφερε, αφού εκείνος τον διακόπτει και σε άπταιστα ελληνικά του λέγει :
“Άκουσε Ναπολέων, απόψε παραβίασα το καθήκον μου ως Γερμανός στρατιώτης. Το έκανα όμως για δύο λόγους Πρώτον επειδή αγωνίζεσαι ως αξιωματικός για την πατρίδα σου και δεύτερον επειδή είσαι καλός άνθρωπος. Γι’ αυτούς τους δύο λόγους το έκανα και αυτά που μου λες είναι φάβα, τα γνωρίζω όλα. Αν όμως σε συλλάβουμε αύριο ή μεθαύριο, θα σε εκτελέσουμε”.
Ο Ζέρβας χωρίς άλλη κουβέντα τον χαιρέτησε κι έφυγε αμέσως. Πήγε κατ’ ευθείαν στην οδό Αριστοτέλους 26, στο σπίτι του φίλου του δικηγόρου Δημ. Αντωνόπουλου που κι αυτόν τον είχε εντάξει στην Οργάνωσή του, στον Ε.Δ.Ε.Σ. και που έφερε το ψευδώνυμο «Μπέης». Στο σπίτι του Μπέη έμεινε 2 ημέρες χωρίς να κυκλοφορεί έξω. Και να μην τα πολυλογώ, την Τρίτη μέρα το πρωί φεύγουμε με ταξί για την Ήπειρο, ο Αρχηγός, ο Κομνηνός Πυρομάγλου και εμείς οι τρεις Κρητικοί, ο Μιχ. Μυριδάκης, ο Παντελής Κωτσάκης, και εγώ.”
(Απόσπασμα από τη συνέντευξη του Γιάννη Παπαδάκη, πιστού σύντροφου του Ζέρβα, στον Δημήτρη Αλυσανδράκη τον Σεπτέμβριο του 2004, όπως καταγράφηκε στο βιβλίο του Διονύση Μπερμπερή, ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΖΕΡΒΑΣ, Αθήνα, 2007)

Στη φωτογραφία «Ο Ζέρβας με τους τρεις πρώτους αντάρτες του, Κρητικούς. Από αριστερά Μιχ. Μυριδάκης, Ιωάννης Παπαδάκης και Παντελής Κωτσάκης». (Πηγή φωτογραφίας : Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 1941-45, Έκδοση Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Εθνικών Αντιστασιακών Οργανώσεων, 2001

—————————–
“Κατά τας επισκέψεις μου εις Ήπειρον και Θεσσαλίαν, εκτός του Κουτσοβλαχικού ζητήματος, εμελέτησα και με απησχόλησε πολύ το ζήτημα της οργανώσεως αντιστάσεως κατά των κατακτητών. Τούτο έπραξα κατόπιν συνεννοήσεως μετά του Μπακιρτζή, Σαράφη, Ζέρβα, Ψαρρού και Α. Παπαγεωργίου, μετά των οποίων επροτιθέμεθα, κατά το θέρος του 1942, να προβούμε εις την οργάνωσι ομάδων αντιστάσεως εις τις περιοχές αυτές……..Έτσι απεφασίσθη ο συνταγματάρχης Ναπολέων Ζέρβας να δράση το θέρος του 1942 εις την περιοχή της Άρτας και Βάλτου, ο Ψαρρός και ο Μπακιρτζής εις την περιοχήν της Γκιώνας και Βαρδουσίων και εγώ, ο Σαράφης και ο Παπαγεωργίου εις την Θεσσαλίαν και Δυτικήν Μακεδονία. Κατόπιν αυτού μετέβην εις Βόλον διά την προπαρασκευήν της αντιστάσεως, εις την οποίαν είχε μυηθή το μεγαλύτερον μέρος της Χωροφυλακής του Βόλου, Αλμυρού, Φαρσάλων, Καρδίτσης και Τρικάλων, καθώς και πολλοί αξιωματικοί σε διάφορες πόλεις της Θεσσαλίας. Κατόπιν όμως καταγγελιών εναντίον μου ως προπαρασκευάζοντος αντιστάσεις κλπ., υπό του στρατηγού Χ. Καβράκου, του συν/χου της Χωρ/κης Ραφτοδήμου, ο οποίος ήταν διευθυντής της Γενικής Ασφάλειας του κράτους και φοβερά Γερμανόφιλος, καθώς και του ταγματάρχου της χωρ/κης Αγραφιώτου, διοικητού Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, οι Ιταλοί διέταξαν την σύλληψίν μου, αλλά χωρίς να κατορθώσουν να με ανεύρουν, διότι τούτο είχα προβλέψει και εκρυβόμουν εις τις πλησίον του Βόλου εγκαταστάσεις των μεγαλοκτηνοτρόφων φίλων μου Πολυζαίων. Οι Ιταλοί όμως συνέλαβον τη γυναίκα μου, τον γυναικαδελφόν μου Α. Ξανάρην και τους πλέον στενούς συγγενείς μου εις Ήπειρον, τους οποίους και εφυλάκισαν. Έτσι ηναγκάσθην να παρουσιασθώ………(Πηγή : ΠΕΝΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ, Λ. Σπαής, Αθήναι, 1970)

Στη φωτογραφία ο Λεωνίδας Σπαής, Ταγματάρχης Πεζικού στη Μακεδονία τον Σεπτέμβριο του 1918. (Πηγή φωτογραφίας : Αρχείο Οικογένειας Λ. Σπαή)

“Ένας έμπορος πουλάει λάδι στους πελάτες που περιμένουν στην ουρά, που μοιάζει περισσότερο με ορυκτέλαιο. Το λάδι μαζί με το ψωμί ήταν τα ακριβότερα καταναλωτικά αγαθά το φοβερό εκείνο χειμώνα του 1941-42. Αλεύρι, λάδι και ψωμί είχαν φτάσει σε απλησίαστες τιμές. Οι άνθρωποι έδιναν τα πάντα για να αποκτήσουν κάτι από τα πολύτιμα αυτά τρόφιμα. Πούλησαν ακόμα και τα σπίτια τους για ένα κομμάτι ψωμί. Μια κάστα ασυνείδητων, έγιναν οι στυγνοί εκμεταλλευτές της δυστυχίας, κοράκια που σε τέτοιες εποχές γενικής κρίσης και αναταραχής οσμίζονται τη λεία τους. Νόθευαν τα υλικά και πουλούσαν κονσέρβες που περιείχαν άμμο. Από τις τάξεις τους στρατολογήθηκαν το 1943 οι ταγματασφαλίτες του Ράιχ, τα μίσθανα όργανα των Ες-Ες και της Γκεστάπο, που ο δικτάτορας Παπαδόπουλος ανακήρυξε με νόμο του κατά την επταετία ως «Εθνική Αντίσταση».”
(Σχόλιο και φωτογραφία από το Λεύκωμα του Βάσου Π. Μαθιόπουλου ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΤΟΧΗΣ*, Εκδόσεις ΜΕΤΟΠΗ, Αθήνα, 1980)

*Το Λεύκωμα περιέχει φωτογραφικές μαρτυρίες από τα γερμανικά αρχεία για την ηρωική αντίσταση του Ελληνικού λαού.

“Δείγμα της άδειας μεταφοράς τροφίμων με αναλυτική καταγραφή των ποσοτήτων που επιτρέπονταν να μεταφερθούν από μια περιοχή σε άλλη, κατά τη διάρκεια της κατοχής. Η άδεια δινόταν από το Υπουργείο Επισιτισμού και τα προιόντα ήταν καθαρά για οικογενειακή χρήση. Η συγκεκριμένη είναι για μεταφορά προιόντων από τη Σπάρτη προς Αθήνα”.
(Φωτο από οίκο Δημοπρασιών)

“Γερμανός της Γκεστάπο με την διακριτική πλακέτα κρεμασμένη σαν περιδέραιο στο λαιμό – εικόνα που προκαλούσε δέος στις κατεχόμενες από τους χιτλερικούς χώρες της Ευρώπης – οδηγεί σε προσωρινό καταυλισμό Έλληνες στρατιώτες που πιάστηκαν αιχμάλωτοι τις τελευταίες μέρες του Απριλίου 1941. Σε λίγες μέρες θα αφεθούν ελεύθεροι. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από όσες κατέλαβαν οι Γερμανοί όπου δεν κρατήθηκαν αιχμάλωτοι. Κι αυτό με διαταγή του Χίτλερ. Αιτία : η γενναιότητα που επέδειξαν οι Έλληνες υπερασπίζοντας σπιθαμή με σπιθαμή το πάτριο έδαφος.”
(Σχόλιο και φωτογραφία από το Λεύκωμα του Βάσου Π. Μαθιόπουλου ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, Εκδόσεις ΜΕΤΟΠΗ, Αθήνα, 1980)