Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

———————–
“Οι Ιταλοί μπήκανε στην Άρτα το Μάη το 1941 και μείνανε μέχρι το Σεπτέμβριο του 1943 που φύγανε με τη συνθηκολόγηση και ήρθανε στο πόδι τους οι Γερμανοί. Πολλοί απ’ τους Ιταλούς ήτανε δημοκρατικοί, ακόμη και κομμουνιστές, κι από την αρχή της κατοχής έκανα γνωριμιά με πολλούς απ’ αυτούς. Αφορμή γι’ αυτό ήταν που μαζί με τη Βασιλική Σαλαώρα και τη Ζωή Δάφνου πουλούσαμε τηγανισμένα ψάρια και κεφτέδες στους Ιταλικούς στρατώνες κι εκεί ξεθάρρεψα κι άρχισα να ξεχωρίζω και να κρυφοκουβεντιάζω με τους αριστερούς Ιταλούς. Ένα άλλο που με βοήθησε στις γνωριμίες μου με τους Ιταλούς ήταν που μόλις μπήκανε οι Ιταλοί στην Άρτα, μου επιτάξανε για πεντέξι μήνες ένα δωμάτιο από το σπίτι μου. Σ΄αυτό το δωμάτιο έμενε ένας Ιταλός καμιά εικοσαριά χρονώ, με το όνομα Λορέντζο, που ήτανε κομμουνιστής και μαγείρευε στο σπίτι μου φαί για τους Ιταλούς αξιωματικούς. Αυτός ο Λορέντζο με σύστησε και σε άλλους Ιταλούς και σ’ ένα αξιωματικό από το Ιταλικό στρατηγείο στα Γιάννενα, με το όνομα Μιχαήλ ή Γαβριήλ, που μου είπε πως ήτανε δικηγόρος. Ακόμη γνώρισα και τους δημοκρατικούς Ιταλούς της Καραμπινιαρίας της Άρτας Αρμάντο Μπλιορίνι και Λάντο ή Λάτο που ήτανε αξιωματικοί, το Νίνο, το Γκιουζέπε, το Ντίνο, το Ρούσσο, το Τζιοβάνι, το Μπιάνκο και το Ρομάνο, που ήτανε στρατιώτες και άλλους που δεν θυμάμαι πια.
Εγώ απ’ την αρχή της κατοχής άρχισα να μαθαίνω λίγα ιταλικά και με τα λίγα ελληνικά που μαθαίνανε οι Ιταλοί συνεννοούμασταν. Μόνο ο Μιχαήλ ήξερε καλά ελληνικά. Όλα αυτά ήταν σαν παιδιά μου γιατί εγώ ήμουνα τότε 45 χρονώ και εκείνα ήτανε από 18 μέχρι 25, γι’ αυτό με φωνάζανε «μάμα»……”
(Πηγή : Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ, Πηνελόπης Ρίγγα, Έκδοση “Η Γυναίκα στην Αντίσταση”, 2018)

Στη φωτογραφία η Πηνελόπη Ρίγγα ή Ρίγγενα σε ηλικία 85 χρονών από το ίδιο βιβλίο.

——————–
“19 Οκτωβρίου 1941 : Ημέρα Κυριακή.
Ετελέσθη Αρχιερατικόν Μνημόσυνον εις τον Ι. Ναόν του Παντοκράτορος υπέρ αναπαύσεως της ψυχής των φονευθέντων κατά τον βομβαρδισμόν της Άρτης της 19ης, 20ης και 21ης Απριλίου 1941. Μετά το Μνημόσυνο ωμίλησεν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Σπυρίδων και συνέστησε υπομονή εις τους Χριστιανούς προ των σκληρών δοκιμασιών κλπ. Μετά την απόλυσιν γυνή τις μετέβη εις την Ιταλικήν Αστυνομίαν (Καραμπινερίαν) και κατήγγειλεν ότι ο Μητροπολίτης Άρτης ωμίλησεν εναντίον των Στρατευμάτων Κατοχής. Εκκλήθησαν εις την καραμπινερίαν ο Δήμαρχος Αρταίων, ο υπάλληλος της Χωροφυλακής Δ. Σαμαντάς, οι οποίοι διέψευσαν το τοιούτον. Πάντως ο Ιταλός Διοικητής Καραμπινερίας παρήγγειλεν εις τον Σεβ. Μητροπολίτην Άρτης ας μην ομιλήσει άλλοτε και όντως επί μήνα σχεδόν δεν ωμίλησεν επ’ εκκλησίας……
26 Νοεμβρίου 1941 : Ημέραν Τετάρτην και ώραν 4ην μ.μ. μετέβησαν εις το Ιταλικόν Φρουραρχείον οι Έλληνες 1) Κωσταντίνος Γ. 2) Σ., επάγγελμα Ράπτης και 3) Αλέξανδρος Κ. Μ. και εζήτησαν την προσάρτησιν της Άρτης παρά των Ιταλικών αρχών. Αι Ιταλικαί Αρχαί προσεφέρθησαν να τους δώσουν και ύφασμα δια να κατασκευάσωσιν Ιταλικάς Σημαίας. Εγένοντο όμως ενέργειαι παρά των Ελληνικών Αρχών και εματαιώθη η αντεθνική αύτη ενέργεια.”
(Από το ημερολόγιο του Παπα-Σταύρου Παπαχρήστου όπως δημοσιεύτηκαν στο βιβλίο του Κ. Βάγια Η ΑΡΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ, 2004)

Στη φωτογραφία “Άποψη της Άρτας από το Κάστρο “ σε καρτ-ποσταλ που εστάλη το 1941 (Φωτο από Οίκο Δημοπρασιών)

ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (ΝΤΙΝΟΣ) ΚΑΛΥΒΙΩΤΗΣ
Υποσμηναγός – Δεκαθλητής. Έπεσε στις 7 Μαρτίου 1941 στο Μάσρα Ματρούχ στο Κάιρο, κατά των Ναζί. Αδελφός του Μενέλαου Καλυβιώτη που έχασε τη ζωή του στο Ελ Αλαμέιν σχεδόν ένα μήνα μετά.
(Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)