ΟΔΟΣ ΑΠΟ ΑΡΤΑΣ ΕΙΣ ΚΑΛΑΡΡΥΤΑΣ ΔΙΑ Της ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΟΧΘΗΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ Της ΑΡΤΑΣ, 19 ½ ΩΡΑΙ*

Δημοσιεύθηκε την 14 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Από Άρτης εις Καλεντίνι ώραι 5, εκείθεν εις ‘Ράμια ώραι 7, εκείθεν εις Άγναντα ώραι 2 ¾ , εκείθεν εις Καλαρρύτας ώραι 4 ½ .
Η οδός αύτη είναι μακρά και πολύ ομαλωτέρα της διά της δεξιάς όχθης του ποταμού της Άρτας. Άρχεται δ’ από Άρτας και μετά 5 ώρας διέρχεται το χωρίον Καλεντίνι, έχον 180 Έλλ. κατ. Και ύδωρ του ποταμού Καλενδίνι, (σημειωτέον ότι το χωρίον τούτο είναι έτερον παρά το Καλενδίνιον το και Βελεντζικόν καλούμενον). Μετά 7 έτι ώρας καθ’ όλον το διάστημα των οποίων η οδός ευρίσκεται επί των δυτικών κλιτύων του όρους Τσουμέρκα, φθάνει εις το χωρίον ‘Ράμια (250 Έλλ. κατ και 2 πηγαί ύδατος). Εκείθεν ανά ½ ώραν διέρχεται διά των χωρίων Λεπιανά (300 Έλλ. κατ. και 2 πηγαί ύδατος), Σερέσι (200 Έλλ. κατ και 2 πηγαί ύδατος) και μετά ¾ της ώρας διά του χωρίου Σχορέτσανα κατοικουμένου υπό 1500 Ελλήνων ένθα υπάρχουσι άφθονα ύδατα και το μοναστήριον της Αγ. Αικατερίνης. Εκείθεν η οδός μετά 1 ώραν λήγει εις το χωρίον Άγναντα (1000 Έλλ. κατ.), πέραν του οποίου συναντά την διά της δεξιάς όχθης του ποταμού της Άρτας οδόν προς τους Καλαρρύτας. Το τελευταίον τούτο διάστημα είναι 4 ½ ωρών.” (ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ , Επιτελικό Γραφείο Υπουργείου Στρατιωτικών, Ι. Κοκίδης, Αθήνα, 1880).
*Τα χωριά του Τμήματος των Τζουμέρκων την εποχή εκείνη υπάγονταν στην Μητρόπολη των Ιωαννίνων. Μπορείτε να δείτε όλα τα 24 χωριά των Τζουμέρκων στα σχόλια.

Στη φωτογραφία “Το τόξο της πανέμορφης γέφυρας της Πολιτσάς στον Άραχθο, κάτω από το Αμπελοχώρι” (Φωτο του Α. Βερτόδουλου από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννινα, 1995)

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

ΓΑΙΟΚΤΗΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΡΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ – Η ΑΝΤΑΛΛΑΞΙΜΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ

Δημοσιεύθηκε την 14 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Προτού η αγροτική μεταρρύθμιση με τις μαζικές απαλλοτριώσεις μεγάλων γαιοκτησιών επιβληθεί μετά το 1922 από τις επιτακτικές ανάγκες αποκατάστασης των προσφύγων, οι διαδικασίες μετάβασης της μουσουλμανικής γαιοκτησίας σε Έλληνες ιδιοκτήτες αρχίζουν ήδη από τις παραμονές της ενσωμάτωσης της Ηπειροθεσσαλίας στο ελληνικό κράτος με την εξαγορά μουσουλμανικών ιδιοκτησιών από Έλληνες κεφαλαιούχους – και εδώ το παράδειγμα του Καραπάνου είναι χαρακτηριστικό. Η διαδικασία αυτή βεβαίως έφτασε στο απόγειό της με τις πολιτικές αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και με τη Σύμβαση περί Ανταλλαγής Πληθυσμών που καθιστά τη μουσουλμανική γαιοκτησία ανταλλάξιμη περιουσία. Στην Άρτα μόνο το 1923 απαλλοτριώθηκαν με δύο Βασιλικά Διατάγματα 57 τσιφλίκια, ενώ κάποιες απαλλοτριώσεις είχαν γίνει και την περίοδο 1917-1920.
Πιο συγκεκριμένα, στην Άρτα διακρίνονται τρεις τύποι μουσουλμανικής ιδιοκτησίας: η ανταλλάξιμη, η βακουφική και τα κτήματα που ανήκαν σε μη ανταλλάξιμους μουσουλμάνους. Στην ανταλλάξιμη μουσουλμανική γαιοκτησία ανήκαν τα αγροκτήματα (ολόκληρα ή κτηματομερίδια) Άγιος Γεώργιος, Βούλιστα Παναγιά, Βρυσούλες, Γεωργουσιοί, Νεοχώρι, Παναγία Ιμαρέτ – Μαρατοβούνι, Ιμάμ Τσαούς, Γραμμενίτσα, Πέτρα, Ρουμπάς, Κεράσοβο, Ρόκα, Χαλκιάδες, Ζαβάκα, Μπλίσκα – Τσικριτζή – Κακόβατος. Πολλές φορές σημειώνεται στα έγγραφα των φακέλων ότι το αγρόκτημα ανήκε σε μουσουλμάνο ιδιοκτήτη και περιήλθε στο ελληνικό Δημόσιο, όπως οι περιπτώσεις του Αγίου Γεωργίου, Μπλίσκα – Τσικριτζή – Κακόβατος και της Βούλιστας Παναγιάς. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι ανταλλάξιμες αυτές εκτάσεις δεν ήταν αυτές που παραχωρήθηκαν στην Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων για να εκπληρώσει το έργο της αγροτικής αποκατάστασης των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά όσες παραχωρήθηκαν στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος μετά την υπογραφή σχετικής σύμβασης με το ελληνικό Δημόσιο το 1925 ως εγγύηση για τη σύναψη δανείου που θα χρησιμοποιούνταν από το ελληνικό κράτος για την αποζημίωση των αστών και ορισμένων κατηγοριών αγροτών προσφύγων.”(Πηγή : «Narda – Οθωμανική Άρτα: Η μετάβαση από την ύστερη οθωμανική περίοδο στην ελληνική πόλη», επιμ. Ηλίας Σκουλίδας, Σκουφάς τ. ΙΖ΄, τχ 106 (Άρτα 2016) βασισμένο στο βιβλίο του Γ. Γκλαβίνα ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΑ ΙΧΝΗ ΤΩΝ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΩΝ Της ΑΡΤΑΣ ΜΕΤΑ ΤΟ 1881)

Στη φωτογραφία : 1950ς – Μαζεύοντας Βαμβάκι στον Κάμπο της Άρτας (Η φωτο είναι από την ομάδα Η ΝΥΜΦΗ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ Βίγλας Άρτας)

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Καλαμιά Άρτης

Δημοσιεύθηκε την 14 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

ΚΑΛΑΜΙΑ (Κανισιά ή Κανεσοί ή Κανεσισί)
————————
“Η προέλευση του παλιού ονόματος δεν είναι τούρκικη, ούτε αλβανική, ούτε σλαβική. Δεν αποκλείεται να είναι το επίθετο της φάρας που πρωτοκατοίκησε στη θέση του χωριού και να έχει εκλείψει από πολύ παλιά. Με τη σύσταση των κοινοτήτων, η Καλαμιά υπάχθηκε στην κοινότητα Χαλκιάδων.Χωρίστηκε και αποτέλεσε ίδια κοινότητα το 1929. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας το χωριό ήταν τσιφλίκι ενός Τούρκου Μπέη. Το 1777 επισκέφτηκε τους Χαλκιάδες ο Πάτερ Κοσμάς. Φεύγοντας πέρασε και από την Καλαμιά. Σύμφωνα με την παράδοση που ανέφερε ο Καλαμιώτης Νικόλαος Παπαναστασίου, 81 χρονών, όταν βγήκε έξω από το χωριό, στην τοποθεσία Αλώνια, κάθησε να αναπαυτεί κάτω από μια μεγάλη γκορτσιά που υπήρχε εκεί και που σωζόταν μέχρι πριν από 30 χρόνια. Μόλις κάθησε, τα κλωνάρια της γκορτσιάς γύρισαν αμέσως όλα προς τα κάτω. Ύστερα απ’ αυτό το δέντρο έδειχνε σαν ομπρέλα. Πολλοί Καλαμιώτες λένε ότι θυμήθηκαν αυτή την γκορτσιά.” (Πηγή : ΙΣΤΟΡΙΚΑ Κ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, Λ. Κασσελούρης, Αθήνα, 1980)

Στη φωτογραφία η ανέγερση του Δημοτικού Σχολείου Καλαμιάς το 1958. (Πηγή φωτογραφίας : Εφημερίδα ΦΙΛΟΘΕΗ, α.φ. 4, Δεκέμβριος 2016)

ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΩΝ ΤΣΙΦΛΙΚΙΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΧΑΝ ΣΤΟΥΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΥΣ ΚΑΙ ΚΑΝΕΣΣΟΥΣ ΤΟ 1913 (Πηγή : Ευστράτιος Πατσαλιάς)

Δημοσιεύθηκε στη Τα χωριά στον Κάμπο της Άρτας | Σχολιάστε

1965-70 : “Δρόμος στην πόλη της Άρτας “. Η φωτο είναι από το ebay.

Δημοσιεύθηκε την 13 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra
Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

ΓΟΡΓΟΜΥΛΟΣ, ΣΚΛΙΒΑΝΗ & ΛΟΥΡΟΣ

Δημοσιεύθηκε την 13 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

ΓΟΡΓΟΜΥΛΟΣ
—————-
Αναδημοσίευση φωτογραφίας από την Ομάδα “Φωτογραφικές μνήμες σε Άσπρο-Μαύρο

Η ΣΚΛΙΒΑΝΗ
————–
Στο βάθος διακρίνεται η Ολύτσικα (Φωτο του Απόστολου Βερτόδουλου από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννενα, 1995)

1960ς : Κύκνοι στις πηγές του ποταμού Λούρου. (Φωτο του Απόστολου Βερτόδουλου από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννενα, 1995)

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΗΣ – ΚΑΚΑΒΑΣ

Δημοσιεύθηκε την 13 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΑΚΑΒΑ : Πίνακας σε λάδι του ζωγράφου Απόστολου Τσιρογιάννη που γεννήθηκε στους Χαλκιάδες Άρτας. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τον Α. Τσιρογιάννη στο λινκ https://paletaart.wordpress.com/…/%CF%84%CF%83%CE%B9…/ (Πηγή: ΑΡΤΙΝΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ Η ΑΡΤΑ, Άρτα,2005)

Δημοσιεύθηκε στη Αρτινοί ζωγράφοι και η Άρτα | Σχολιάστε

Χαλκιάδες Άρτης

Δημοσιεύθηκε την 13 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΑΜΠΟΥ (Τουρκιστί λεγομένου Χαζί οβασί – Τερπνή πεδιάς)
ΧΑΛΚΙΑΔΕΣ
—————-
“Χαλκιάδες, εκ του οικιστού, απόγονοι του Χαλκιά, του α’. ως δηλοί, οικιστού. Διαιρούμενον εις πέντε ενορίας, υπαγομένας εις μίαν εκκλησίαν των αγίων Κωσταντίνου και Ελένης, οίον, Κανισιά, Χαλκιάδες Μπέη, Χαλκιάδες Γκίνου, Σουλιογιωργουσού, και Σακελλαρίου, οικουμένας υπό 160 οικογενειών, ευλογουμένων υπό 2 ή τριών ιερέων. Ενταύθα, δηλ. εν τω χωρίω Χαλκιάδες, έκειτο ποτε η αρχαία Ελληνική πόλις Δεξαμεναί, ως δηλούται εκ των υπαρχόντων έτι ερειπίων φρουρίου.”(Πηγή ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΑΡΤΗΣ, Σεραφείμ Βυζάντιος, Αθήνα, 1884)

Στη φωτογραφία καρτ-ποστάλ με το καμπαναριό της εκκλησίας των Αγίων Κωσταντίνου και Ελένης Χαλκιάδων με ίδιο ακριβώς γραμματόσημο. Το γραμματόσημο προέρχεται από τη σειρά ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ που εκδόθηκε το 1981, επί Γενικού Διευθυντή των ΕΛΤΑ Δημητρίου Ρίζου.(Πηγή φωτογραφίας ebay) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΤΣΙΦΛΙΚΙΩΝ ΠΟΥ ΥΠΗΡΧΑΝ ΣΤΟΥΣ XΑΛΚΙΑΔΕΣ ΤΟ 1913 (Πηγή : Ευστράτιος Πατσαλιάς) 

Δημοσιεύθηκε στη Τα χωριά στον Κάμπο της Άρτας | Σχολιάστε

1η ΜΑΙΟΥ 1967 – Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ (3)

Δημοσιεύθηκε την 12 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

“Στα Πλάγια είχε συντελεστεί καταστροφή. Τεράστιοι ογκόλιθοι ξεριζώθηκαν. Μικρά και μεγάλα δένδρα καταστράφηκαν απ’ τα βράχια που κατακρημνιζόταν με πάταγο και μερικά ζώα, που έβοσκαν εκεί, σκοτώθηκαν. Το μοιραίο όμως, με ανθρώπινα θύματα, έγινε στο Σκαρπάρι και συγκεκριμένα στη Σκάλα Κουρλίγκα. Εκεί βρήκε πάνω από 25 Σκαρπαριώτες, που πήγαιναν να λειτουργηθούν στην εκκλησία του Αη-Γιώργη στα Κάψαλα. Όταν άρχισε να κουνιέται ο τόπος απ’ τον σεισμό, αυτοί ήταν αραδιασμένοι σαν ακροβάτες στο μονοπάτι προς τα Κάψαλα. Οι σκηνές που διαδραματίστηκαν ήταν απερίγραπτες. Τα βράχια άρχισαν να ξεκόβουν πάνω απ’ τα κεφάλια τους κι αυτοί, πάνω στο στενό μονοπάτι, δεν είχαν καμιά δυνατότητα να ξεφύγουν. Τέσσερις νεκροί ο απολογισμός……” (Από από το βιβλίο του Ρ.-Γ. Σκουτέλα ΤΑ ΘΕΟΔΩΡΙΑΝΑ, Αθήνα, 2006)

Στη φωτογραφία : Αυτοσχέδια σκηνή στο χωριό Άγναντα που εξυπηρετεί μια πολυπληθή οικογένεια (Φωτο από αρχείο Θανάση Νικολού – Αναδημοσίευση από εφημερίδα ΠΑΝΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ, τχ.5, Μάιος 2020) 

Δημοσιεύθηκε στη Τα Τζουμέρκα και τα χωριά τους | Σχολιάστε

Χάρτης αρχαιολογικών χώρων στο Ξηροβούνι

Δημοσιεύθηκε την 12 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

————————
Οι δύο διαβάσεις που συνδέουν την κεντρική Ήπειρο με τον Αμβρακικό, αγνώστου δημιουργού, όπου διακρίνονται όλοι οι αρχαιολογικοί χώροι στην περιοχή του Ξηροβουνίου. (Πηγή : Σ. Δάκαρης, “Το Όρραον. Tο σπίτι στην αρχαία Ήπειρο”, 1986)

Δημοσιεύθηκε στη Χάρτες, χαρακτικά και γκραβούρες | 2 σχόλια

O ΑΓΓΛΟΣ ΠΕΡΙΗΓΗΤΗΣ HENRY HOLLAND ΣΤΑ ΠΕΝΤΕ ΠΗΓΑΔΙΑ TO 1812

Δημοσιεύθηκε την 12 Μαΐου 2021 από Anastasia Karra

————————-
“Φθάσαμε στα Πέντε Πηγάδια καθώς έπεφτε γρήγορα γύρω μας η σκιά ενός κρύου και θυελλώδους δειλινού. Τα χαρακτηριστικά αυτού του τόπου δεν ήταν κατάλληλα για να εξαλείψουν οποιοδήποτε ίχνος ζοφερότητας που δημιουργούσε η εποχή του έτους και η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας. Μια συστάδα χαμηλών και κακοφτιαγμένων κτιρίων, περικυκλωμένων από βράχους, σ’ ένα υψίπεδο ανάμεσα στα βουνά, αποτελούσε τη μόνη ένδειξη ανθρώπινης κατοίκησης στην περιοχή. Πρόκειται για ένα χάνι, που είναι χώρος δημόσιας διασκέδασης των ταξιδιωτών στην Τουρκία. Η πρώτη φορά που μπήκαμε σε χάνι ήταν σε αυτήν την άγρια και ζοφερή τοποθεσία των Πέντε Πηγαδιών. Η εντύπωση που σχηματίσαμε από την εξωτερική του όψη δεν ανακουφίστηκε όταν περάσαμε, από τις μεγάλες πύλες του, μέσα σε μια τετράγωνη αυλή. Οδηγηθήκαμε σε ένα μικρό παράπηγμα με γυμνούς λασπότοιχους, χωρίς παράθυρα, χωρίς φωτιά και για δάπεδο τίποτε παραπάνω από σκέτο χώμα. Υπήρχαν αναμφισβήτητα καλύτερα δωμάτια στο χάνι, αλλά αυτά, όπως μάθαμε, είχαν καταληφθεί από κάποιους Τούρκους που είχαν φθάσει εκεί πριν από μας. Δεν γνωρίζαμε τόσο καλά τις συνήθειες της χώρας ώστε να προλάβουμε οποιαδήποτε τυχόν αναστάτωση αυτού του είδους. Ο σινιόρ Ζαβός είχε την ίδια άγνοια με μας και όλα τα είχε αναλάβει ο Δημήτριος, ο οποίος, αφού προμηθεύτηκε με δυσκολία μερικά καυσόξυλα και μία μικρή ποσότητα αρνίσιου κρέατος, μάς ετοίμασε δείπνο στο άθλιο δωμά τιό μας. Βάλαμε τα κρεβάτια μας γύρω από τη θράκα της φωτιάς και πέσαμε για ύπνο παρά τα τραγούδια και τη δυνατή συζήτηση μερικών Αλβανών χωρικών, που διέμεναν σε ένα γειτονικό τμήμα του κτιρίου.
Τα Πέντε Πηγάδια, όπως αποκαλούν οι Έλληνες το μέρος, ονομάστηκε έτσι από πέντε στρογγυλά πηγάδια που υπάρχουν κοντά στο χάνι. Είναι το υψηλότερο σημείο του δρόμου μεταξύ Άρτας και Ιωαννίνων και απέχει σχεδόν ίση απόσταση από τις δύο αυτές πόλεις. Ένας Αλβανός αξιωματικός του βεζίρη με μερικούς στρατιώτες διαμένει σε αυτό το σημείο με σκοπό τη φύλαξη του περάσματος και την είσπραξη μηδαμινών διοδίων. Από κάποιες βαρομετρικές μετρήσεις που έκανα, έχω λόγους να πιστεύω ότι τα Πέντε Πηγάδια είναι σ’ ένα ύψος 1.500 ή 1.600 ποδών πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αλλά το τοπίο ολόγυρα πλαισιώνεται σχεδόν από κάθε πλευρά με οροσειρές πολύ μεγαλύτερου ύψους. Απολαύσαμε μία υπέροχη, αν και τρομακτική, θέα αυτών των οροσειρών όταν εγκαταλείψαμε την τρώγλη μας το πρωινό της 31ης [Οκτωβρίου 1812]. Οι νυκτερινές καταιγίδες, συνοδευμένες από ένα ψυχρό ρεύμα που κατέβασε το θερμόμετρό μου στις οκτώ το πρωί στους 42ο, είχαν καλύψει όλα τα ψηλότερα βουνά με χιόνι. Έτσι, βλέπαμε τώρα το σχήμα τους και το περίγραμμά τους, κάτω από έναν ανέφελο και παγωμένο ουρανό, με μία εντυπωσιακή ευκρίνεια. Στα βορειοδυτικά ήταν η κορυφή της ψηλής οροσειράς που ονομάζεται Ολίτσικα. Στα βορειοανατολικά και πιο κοντά σε μας βρίσκεται μια μεγάλη ορεινή μάζα, που μας είπαν ότι λέγεται Σκλίβανι. Μεταξύ αυτής και της απόκρημνης οροσειράς των Τζουμέρκων, ο ποταμός της Άρτας ακολουθεί το ρου του νότια προς τα πεδινά.” {Πηγή : Ο ΑΓΓΛΟΣ ΓΙΑΤΡΟΣ HENRY HOLLAND ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ, Νίκος Δ. Καράμπελας, 2009, Πρεβεζάνικα Χρονικά, τχ. 45-46)

Στη φωτογραφία (1960ς) : Το φρούριο στα Πέντε Πηγάδια που χτίστηκε το 1805 από Τούρκους του Αλή Πασά ( Φωτο του Α. Βερτόδουλου από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννενα, 1995) 

————————–

1960ς : Εκδρομείς στο φρούριο στα Πέντε Πηγάδια (Φωτο του Απόστολου Βερτόδουλου από το Λεύκωμα ΗΠΕΙΡΟΣ, Γιάννενα, 1995)

Δημοσιεύθηκε στη Στο δρόμο προς το Ξηροβούνι | Σχολιάστε