Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

—————————-
“Εδώ έφαγε ο Αριστοτέλης Ωνάσης, έγραφε σε μια πόρτα του εστιατορίου του ο Θανάσης Ευταξίας. Κι αυτό είναι γεγονός, δεν είναι σόφισμα του Θανάση Ευταξία, για να προσελκύσει πελάτες, γιατί δουλειά είχε πολύ μεγάλη.
Εγώ με τον αείμνηστο Νίκο Σιμεντζή ψοφάγαμε τα βράδια του χειμώνα να καθόμαστε μαζί με τον Θανάση στο μαγαζί του και να μας διηγείται τις παράτολμες δραστηριότητές του, προπαντός της νύχτας, που σήμερα μπορεί να φάνταζαν κινηματογραφικά έργα με πρωταγωνιστή τον Τζέιμς Μποντ.
“Αλήθεια” τον ρωτάει ο Σιμεντζής, “έφαγε εδώ ο Ωνάσης; Tι ζήλεψε από σένα; Tη φάτσα σου ή τη φάτσα του μαγαζιού σου;” “Kαι τα δυο” του απαντά και συνεχίζει “Γιατί είμαι κακομούτσουνος ή το μαγαζί μου δεν είναι καθαρό; Kαι δεν έχει καλά φαγητά; Σ’ εκείνο το τραπέζι κάθισε, μάλιστα, και με κάλεσε να του κάνω λογαριασμό και του είπα : τιμή μου κύριε Ωνάση που καθίσατε στο μαγαζί μου για φαγητό, το τραπέζι αυτό είναι δικό μου”. “Έμαθα” μου είπε “ότι είσαι καλός μάστορας και καλός άνθρωπος και σ’ ευχαριστώ για το τραπέζι”. Άφησε ο Ωνάσης ένα πεντακοσάρικο για το γκαρσόν – πολλά λεφτά για τότε – και πήγε στο καλό του.
Την ωραία συζήτηση τη διέκοψε κάποιο γκαρσόν που ζήταγε απ’ τ’ αφεντικό το λογαριασμό για κάποιον πελάτη, για να τον γράψει ο ταμιακός στο βιβλιάριο γιατί τότε οι περισσότεροι πελάτες τρώγανε βερεσέ και πλήρωναν όταν κονομάγανε. Ρωτάει ο Θανάσης το γκαρσόν ”Άσπρο ή μαύρο;” “Άσπρο” απαντά. “Γράψε” λέει στον ταμία “άσπρο”. “Τι γίνεται Θανάση” του λέω, ”Χώρισες τους πελάτες σε μαύρους και άσπρους;” Έβαλε τα γέλια και μου είπε : “Mαύρο ή άσπρο είναι το ψωμί και χρεώνεται ανάλογα”. “Άσχετα με το φαγητό;” του λέω. “Ναι” μου λέει,” εφαρμόζω ανατολίτικο σύστημα (κολχόζ). Τους χώρισα με το άσπρο στους έχοντας και με το μαύρο στους μη έχοντας κι έχω κανονίσει ταρίφα στη δουλειά μου”. “Εσύ παιδί μου είσαι κομούνα μεγάλη” του λέει ο Σιμεντζής. “Αν το ήξερε ο Ωνάσης δεν θα ερχόταν στο μαγαζί σου”. “Εσύ” του λέει ο Θανάσης “που ξέρεις αν ο Ωνάσης δεν είναι πλούσιος κομουνιστής. Για μένα ξέρεις ποιος έδωσε τη σύσταση στον Ωνάση; Ο Φώτης ο χωροφύλακας, κατάλαβες;” Σκάσαμε στα γέλια”. (Από το βιβλίο του Γιάννη Παπακώστα ΤΑ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΑ, ‘Αρτα, 2010)

Στη φωτογραφία : 1960 – O θρυλικός εστιάτορας της οδού Σκουφά, Θανάσης Ευταξίας (“Γερμανός” μοτοσυκλετιστής στην ταινία Με την λάμψη στα μάτια) με τον ανεψιό του Δημήτρη Οικονόμου, υπάλληλο στη ΔΕΥΑ. (Αναδημοσίευση από την ομάδα Παλιές φωτογραφίες Άρτας, φωτο Thanasis Efthymiou)

——————————–
Στη συμβολή των οδών Σκουφά και Βασιλέως Πύρρου, στεκόταν πάνω σε βάθρο και μέσα σε κυλινδρικό προστατευτικό περίβλημα ένας τροχονόμος. Από εκεί ξεκινούσε η βόλτα μας στην αγορά της Άρτας.
Το πρώτο μαγαζί που βλέπαμε ήταν το μπακάλικο του Μήτσου Σκορδή πάντα γεμάτο κόσμο. Μέσα δούλευε ο Γαρίφαλος εξυπηρετικός και κεφάτος.
Στη γωνία Σκουφά και Γριμπόβου το εστιατόριο Αβέρωφ ανταγωνιζόταν στις μυρουδιές το απέναντι εστιατόριο του Ζέρβα. Εκεί έτρωγαν ένα πιάτο φαί, εργένηδες, μαθητές από χωριά και επισκέπτες της πόλης.
Συνεχίζοντας στη Σκουφά συναντούσαμε το μπακάλικο του Αναγνωστόπουλου.
Το εμπορικό του Γιάννη Γιώτη με υφάσματα αλλά και έτοιμα ενδύματα. Πολλά καταστήματα που πουλούσαν ρούχα, έγραφαν στην πινακίδα τους «νεωτερισμοί», γιατί το έτοιμο ένδυμα ήταν κάτι καινούργιο εκείνο τον καιρό, όπως επίσης και το έτοιμο εσώρουχο.
Βλέπαμε το ξενοδοχείο Πάνθεον που στη κατοχή οι Γερμανοί το είχαν επιτάξει και εγκαταστήσει το φρουραρχείο τους, τη κομανταντούρ .
Το καφενείο του Κατσάρη είχε μια ατραξιόν που φαίνονταν από την τζαμαρία. Μια ψεύτικη μαϊμού που κάθονταν σε μια καρέκλα και κάπνιζε ένα τσιγάρο. Η καύτρα του έμοιαζε αναμμένη.
Στη γωνία του δρόμου που πήγαινε στον παντοκράτορα ήταν ένα πολύ μικρό μαγαζί , που ο ιδιοκτήτης του ο Χρήστος Σοκολάκης, στέκονταν απέξω χειμώνα καλοκαίρι και πουλούσε ζαχαρώδη προϊόντα. Από τις 25 Μαρτίου και πέρα έφερνε το μαλακό άσπρο παγωτό σίσσυ που έβγαινε από μια μηχανή και γέμιζε τα χωνάκια. Τη Μεγάλη Εβδομάδα διέθετε παγωτό νηστίσιμο.
Τα Γιωτάκια ήταν δύο αδέλφια που μαζί με έναν υπάλληλό στο πατάρι, πουλούσαν και επιδιόρθωναν παπούτσια, χωρίς να σταματάνε να διηγούνται σε γνωστούς και αγνώστους τα ερωτικά τους κατορθώματα. Με λεπτομερείς περιγραφές, με κομπασμούς, με υπερβολές, αλλά πάνω απ’ όλα με εχεμύθεια, διότι ποτέ δεν εξέθεταν πρόσωπα.
Το εμπορικό των αδελφών Χουλιάρα ήταν εκεί που παλιότερα είχε μαγαζί ο Νικόλαος Σκουφάς. Ο Τάκης, ο Γιώργος και ο υπάλληλος Σωτήρης, πρόθυμοι να κατεβάσουν τα πιο βαριά τόπια από τα πιο ψηλά ράφια.
Το καφενείο του Βήχα με μαρμάρινα τραπέζια και καθρέφτες στους τοίχους, συγκέντρωνε κυρίως άνδρες, για καφέ, ποτό και τσιγάρο.
Το φαρμακείο της Σόνιας Παπανικολάου- Τσέτη με το ξύλινο πάτωμα. Όσοι δούλευαν εκεί είχαν ταλέντο στο να αποκρυπτογραφούν τα ιερογλυφικά των γιατρών.
Το υπόγειο Αποστολίδη- Λυγούρα κάτω από το ζαχαροπλαστείο Ελβετικόν του Ιωάννου. Ο Αποστολίδης έπιανε το ρούχο που δοκίμαζες, το μάζευε τεχνηέντως από πίσω και σε κατάφερνε να το αγοράσεις ακόμα κι αν ήταν τρία νούμερα μεγαλύτερο.
Ο Λογοθέτης είχε ένα μαγαζί με βαφές και συνήθιζε να λέει στους πελάτες του «αν πετύχει το χρώμα να ‘ρθεις να με κεράσεις».
Λίγο πριν φτάσουμε στη πλατεία μονοπωλίου ήταν ο Δημητράκης Τσολιάς με τα έπιπλα. Πολυθρόνες, καναπέδες, τραπεζαρίες με πολύ στυλ και φινέτσα.
Απέναντι από την πλατεία μονοπωλίου το ξενοδοχείο Ακροπόλ του Γαλανού, από τα μπαλκόνια του οποίου μιλούσαν πολιτικοί και υποψήφιοι δήμαρχοι. Από κάτω το Ζαχαροπλαστείο του Σκανδάλη. Στη γωνία του δρόμου που έβγαζε στη Κασσωπίτρα άλλο περίφημο ζαχαροπλαστείο, το Νέον.
Στην πλατεία δίπλα απο τον Κατσαούνο ήταν το τσαγκάρικο του Καλαμπάκου.
Το εστιατόριο του Θανάση Ευταξία όπου έφαγε ο Ωνάσης. Δίπλα στη στοά ήταν το χάνι του Καραβασίλη, φαίνονταν στο βάθος άλογα και μουλάρια και μύριζε ελαφρώς η καβαλίνα . Απέναντι το κτίριο της φιλαρμονικής από όπου ακούγονταν τρομπέτες, κορνέτες και σαξόφωνα, που έκαναν πρόβες.
Η βόλτα μας τέλειωνε εκεί που δύο μουγκοί είχαν μαγαζί με ποδήλατα κοντά στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Όταν δεν είχαν πελατεία, κάθονταν έξω σε ένα τραπεζάκι, πίνανε ούζο με μεζέ, και φλυαρούσαν με χειρονομίες και μούτες. (Η περιγραφή των καταστημάτων της Αγοράς και η φωτο είναι από το ιστολόγιο του Σ. Σαρλή)

Η οδός Σκουφά, η εμπορική καρδιά της Άρτας. Στα καταστήματά της συγκεντρωνόταν το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής δραστηριότητας της πόλης, αποτελώντας τον βασικό άξονα της αρτινής αγοράς κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. (Πηγή: Αρχείο Μ/Φ Συλλόγου «ΣΚΟΥΦΑΣ».)