Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

—————————

Σίγουρα όλοι μας λίγο πολύ θυμόμαστε απ’ τα σχολικά μας χρόνια το Παιδομάζωμα στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Το παιδομάζωμα ήταν ένα φοβερό χτύπημα για τον ραγιά, τρομερό μέτρο στη σύλληψη και την εκτέλεση. Άρπαζαν τα παιδιά των χριστιανών με τη βία και τάκαναν γενίτσαρους (γενί τσερί = νέος στρατός). Σύμφωνα με τον Κορδάτο το μέτρο αυτό ξεκίνησε το 1227. Όταν οι στρατολόγοι Τούρκοι έκαναν τη στρατολόγηση, στρατολογούσαν και τους λεγόμενους ιτς ογλάν, παιδιά ηλικίας 6-10 ετών. Με τον κατή και τον προεστό της περιοχής έλεγχαν τα βιβλία γεννήσεων των κοινοτήτων και διάλεγαν τα ομορφότερα, τα εξυπνότερα και τα πιο δυνατά παιδιά. Κοντά παιδιά, σπανά, ορφανά, κατσιασμένα ή παντρεμένα παιδιά δεν τα έπαιρναν. Οι γονείς πάντρευαν γρήγορα τα παιδιά τους στην ηλικία των 9 ή 10 ετών για να μην τους τα πάρουν οι Τούρκοι. Τους μικρούς και όμορφους αυτούς σκλάβους τους δώριζαν σε ισχυρούς του Οθωμανικού κράτους. Τα παιδιά αυτά επιτηρούνταν από τον αρχηγό των ευνούχων Kapi aga και ζούσαν σκληρή ζωή μέσα σε νηστεία, αγρυπνίες και βασανιστήρια. Εφαρμόζονταν στα παιδιά αυτά συστηματική διδασκαλία εκχριστιανισμού που απόβλεπε στην αφομοίωσή τους με το Κοράνι. Για το σκοπό αυτό διδάσκονταν 6 ολόκληρα χρόνια από το χότζα ενώ άλλα 4 μάθαιναν σωματικές ασκήσεις, τόξο, λόγχη και την τουρκική και περσική γλώσσα. Ακολουθούσαν άλλα 4 χρόνια στα οποία μάθαιναν ιππασία και αφού συμπλήρωναν τα 14 αυτά χρόνια εντατικής δουλειάς και μάθησης, έμπαιναν σε καινούργιο κύκλο ζωής. Απ’ αυτούς οι 40 πιο καλοί συναναστρέφονταν τους ανθρώπους του σεραγιού και τον σουλτάνο, γίνονταν οι περισσότεροι αφοσιωμένοι αξιωματούχοι στο οθωμανικό κράτος, ανέβαιναν στα ανώτατα αξιώματα, γίνονταν σιλιχτάρ αγάδες, δηλαδή κρατούσαν το σπαθί του σουλτάνου, τζιοχανταραγάδες, που κρατούσαν το μανδύα του σουλτάνου, ρισινμπταρ αγάδες που κρατούσαν τον αναβολέα του για να ιππεύει και άλλα διάφορα αξιώματα. Ασφαλώς δεν θέλανε αυτή την τιμή τα χριστιανόπουλα. Σίγουρα αν εύρισκαν ευκαιρία θα δραπέτευαν για να μην αποχτήσουν όλους τους οθωμανικούς τίτλους όπως έκανε ο Μουχαμέτη Παπαδάτο από την Άρτα που το 1587 πήγε στην Τυβίγκη της Γερμανίας και βαφτίστηκε σε ηλικία 28 ετών. Το Πανεπιστήμιο Τυβίγκης κράτησε το χειρόγραφο έγγραφο του Παπαδάτο που κάνει λόγο για τα παιδιά που πήγαιναν στην Κωσταντινούπολη και το θρήνο και τον οδυρμό των γονιών τους.”…….Τότε λαμβάνουσιν αυτά τα παιδιά και πορεύονται εις την Κωσταντινούπολιν και βάνουν και ξυρίζουσι τα κεφάλια και όποιο είναι αρχοντόπουλο και εύμορφο πολύ του αφήνουν σημάδι από τα μαλλιά σιμά εις το αυτί και το σημάδι εκείνο λέγεται « τζουλούφιον». Εκείνα τα παιδιά οπού αφήνουσι το τζουλούφι τα παίρνει ο Αγαρηνός ο μέγας εις το παλάτι του και τα άλλα μοιράζονται οι πασάδες και οι άλλοι άρχοντες Τούρκοι της Κωσταντινουπόλεως έως να μάθουν τα τούρκικα να μιλούν. Και μαθαίνουσι και το τουφέκι και το δοξάριον να το τοξεύωσιν ίσα”. H κατάργησή των γενιτσαρικών ταγμάτων έγινε από τον Σουλτάνο Μαχμούτ το Β΄ τον Ιούνιο του 1826 κατά τη διάρκεια μιας επανάστασής τους.
(Πηγή ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗ ΗΠΕΙΡΟΣ, Ν. Ζιάγκου, Αθήνα,1974, σελ.19-22)

Στη φωτογραφία χειρόγραφο στο οποίο απεικονίζεται ο Οσμάν Β’ σε μια πομπή Γενιτσάρων και φρουρών, Τουρκία 1620–22, που βρίσκεται στο Μουσείο Τέχνης του Λος Άντζελες.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας το Μουχούστι το θεωρούσαν προάστιο της Άρτας. Έτσι τουλάχιστον το χαρακτηρίζει ο Σεραφείμ Ξενόπουλος στο Δοκίμιό του. Ανάμεσα στο Προάστειο και στην Πόλη παρεμβάλλονταν τότε τα Χάνια, τα Γύφτικα και το Σεράι. Το Σεράι το έχτισε στα 1779 ο Κούρτ-Πασάς του Μπερατιού. Αργότερα ο Αλή-Πασάς το μεγάλωσε, το καλλώπισε και το έκανε Διοικητήριο. Το Σεράι κάηκε στη Μάχη της Άρτας τον Νοέμβριο του 1821. Στη θέση του χτίστηκαν το 1869 μαγαζιά που νοικιάζονταν για κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία κτλ. Το νοίκι το έπαιρνε η Δημογεροντία. Την ακριβή θέση του Σεραιού μπορούμε να την υπολογίσουμε στα νοτιοδυτικά της Παρηγορήτισσας, όπως προκύπτει κι από τον γνωστό πίνακα της Μάχης της Άρτας, που ζωγράφισε ο Παναγιώτης Ζωγράφος, σύμφωνα με τις υποδείξεις του στρατηγού Μακρυγιάννη. (Πηγή ΑΡΤΙΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, Γ. Τσούτσινου, Αθήνα, 2001)

Στη φωτογραφία ένα σχέδιο του αρχαιοκάπηλου Charlew Ckockerel με το Σεράι του Αλή- Πασά στην Άρτα που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο.O Ckockerel πέρασε από την ‘Αρτα πηγαίνοντας στα Γιάννενα σαν καλεσμένος του Αλή-Πασά (Πηγή φωτογραφίας από άρθρο του κ. Lucas Braca «Περίπατος στην Οθωμανική Άρτα, 1449-1881)