Ένα κτίριο – αποθήκη!

Δημοσιεύθηκε την 27 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

Η φωτογραφία Νο 2 από την ομάδα φωτογραφιών με τίτλο “Η μοντέρνα ελληνική αρχιτεκτονική”, απεικονίζει ένα μεγάλο κτίριο στην Άρτα, που το 1931 χρησίμευε σαν αποθήκη. Το κτίριο είναι κτισμένο με πέτρα και έχει δυο ορόφους. Στο κέντρο του πάνω ορόφου διακρίνεται το σαχνισί και κάποια ρούχα που είναι απλωμένα για να στεγνώσουν. Προφανώς ο επάνω όροφος χρησιμοποιούνταν σαν κατοικία. Στο κέντρο της σκεπής υπάρχει μια φωλιά πελαργών και συνολικά τρεις πελαργοί και μερικά άλλα πουλιά, ποζάρουν στον φωτογράφο. (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν).

A Warehouse!

Photo No. 2 from the group of photos entitled “The Modern Greek Architecture”, depicts a large building in Arta, which in 1931 served as a warehouse. The building is built of stone and has two floors. In the center of the upper floor someone can see the sakhnisi ( şahnişin) and some clothes spread out to dry. Apparently the upper floor was used as a residence. In the center of the roof there is a stork nest and a total of three storks and a few other birds pose for the photographer. (Photo Courtesy of the Holtermann Family).

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε

Ένα σπίτι φτιαγμένο από λάσπη!

Δημοσιεύθηκε την 27 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

Μια από τις ομάδες φωτογραφιών στο άλμπουμ του R. W. Holtermann έχει τον τίτλο “Η μοντέρνα ελληνική αρχιτεκτονική” και έχει φωτογραφίες από οικοδομήματα στην Άρτα, τα Γιάννενα, το Αγρίνιο και την Αθήνα. Η φωτογραφία Νο 1, έχει τον τίτλο “Σπίτι από λάσπη” και απεικονίζει ένα σπίτι φτιαγμένο με τσατμά και στέγη από κεραμίδια, όπως συνήθως ήταν τα αγροτικά σπίτια στον κάμπο της Άρτας στις αρχές του 20ου αιώνα. Δυο από τα μέλη της ομάδας Holtermann, ποζάρουν για τη φωτογραφία ενώ ένα τρίτο στέκεται στην πόρτα του σπιτιού. (Φωτο από αρχείο Οικογένειας Χόλτερμαν).

A Mud house

One of the groups of photographs in R.W. Holtermann’s album is entitled “The Modern Greek Architecture” and has photographs of buildings in Arta, Ioannina, Agrinio and Athens. Photo No. 1, is entitled ” A Mud House” and depicts a house made of thatch and a roof made of tiles, as were typical rural houses in the Arta plain at the beginning of the 20th century. Two of the members of the Holtermann team pose for the photo while a third stands in the doorway of the house. (Photo Courtesy of the Holtermann Family).

Δημοσιεύθηκε στη "Οι φωτογραφίες του Richard William Holtermann από το ταξίδι του στην Άρτα και την Πρέβεζα" | Σχολιάστε

Μια παλιά οθωμανική κατοικία στην Άρτα!

Δημοσιεύθηκε την 24 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

Μια και πρόσφατα γράψαμε για τις παλιές οθωμανικές κατοικίες που αγοράστηκαν από τους Αρτηνούς, όταν οι Οθωμανοί κάτοικοι εγκατέλειψαν την πόλη, παρουσιάζουμε σήμερα μια απ’ αυτές τις άγνωστες πλέον κατοικίες. Δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά αν η οικία ήταν αυτή που αγοράστηκε το 1881 από τον Ιωάννη Τσιμπούκη – σύμφωνα με τον κατάλογο που έχουμε αναρτήσει προχτές – ωστόσο υπάρχουν αρκετές πιθανότητες να πρόκειται περί αυτής.

Η συγκεκριμένη κατοικία αποτελεί το φόντο στον γάμο του Λεωνίδα Τσιμπούκη με την Μαργαρίτα Μαστραπά, που έγινε στις 26 Οκτωβρίου 1950. Τότε, ως επί το πλείστον, οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια, κυρίως της νύφης, αλλά εδώ πρόκειται για το σπίτι του γαμπρού που βρίσκοταν κοντά στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων κοντά στο Κάστρο, καθώς η Μαργαρίτα έμενε τότε μαζί με την αδελφή της Αφροδίτη Μαστραπά – Ματσόκη στα Λέλοβα. Αυτός ήταν ο δεύτερος γάμος του Λεωνίδα Τσιμπούκη, καθώς την πρώτη του γυναίκα την είχαν σκοτώσει οι Γερμανοί, έγκυο στον όγδοο μήνα στο πρώτο της παιδί.

Στην πρώτη φωτογραφία απεικονίζονται όλοι οι συγγενείς που παραβρέθηκαν στο μυστήριο, στην αυλή μπροστά από το σπίτι, που καθώς φαίνεται ήταν διώροφο και είχε πολλές καμάρες στην πρόσοψη του ισογείου, με την πλακόστρωτη αυλή. O σχεδιασμός του κτηρίου μας προδιαθέτει ότι επρόκειτο για αρχοντικό σπίτι.

Στην δεύτερη φωτογραφία φαίνεται η μεγάλη πόρτα της εισόδου στο σπίτι, πάνω δε από την κολώνα της τρίτης καμάρας, υπάρχει μια μαρμάρινη επιγραφή, όπου δυστυχώς δεν διακρίνονται τα γράμματα. Στη άκρη, καθισμένος ο παπα – Νίκος, ιερέας στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στην Άρτα, που είχε τελέσει το μυστήριο. Η οικία του Λεωνίδα Τσιμπούκη βρίσκονταν πολύ κοντά στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, δίπλα στην οικία Μπιτζελέκη. (Οι φωτογραφίες είναι από την οικογενειακή συλλογή)

Δημοσιεύθηκε στη Η Αρχιτεκτονική στην Άρτα και την γύρω περιοχή | Σχολιάστε

Στο μονοπάτι για τους Μελισσουργούς!

Δημοσιεύθηκε την 22 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

Στα μέσα της δεκαετίας του 1940. Παίρνοντας το μονοπάτι για τους Μελισσουργούς, ο Κώστας Γκίζας του Νικολάου καβάλα στο ζώο. (Φωτο από αρχείο Αικατερίνης (Κατίνας) Νικολάου – Κούτσικου).

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μέσα Μεταφοράς | Σχολιάστε

Η οργάνωση του οδικού δικτύου Άρτης τον 19 αι.

Δημοσιεύθηκε την 22 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

“Το οδικό δίκτυο της Άρτας ήταν οργανωμένο σε τρία επίπεδα : α) οι λιθόστρωτοι δρόμοι που αναπτύσσονταν στα μεσημβρινά μέρη του καζά ήταν βατοί από άμαξες (κίτρινο χρώμα), β) οι βατοί ημιονικοί δρόμοι (κόκκινο χρώμα) και γ) στο τρίτο επίπεδο κατατάσσουμε τα μονοπάτια στα οποία διακλαδώνονταν οι κεντρικές αρτηρίες και αποτελούσαν τους διαύλους επικοινωνίας των οικισμών με αυτές”. (Πηγή : Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΣΕ ΜΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Α. Χιωτάκη, Αθήναι, 1994)

Στη φωτογραφία η οργάνωση του οδικού δικτύου της Άρτας τις παραμονές της προσάρτησης. Με την κίτρινη γραμμή οι αμαξωτοί δρόμοι, με την κόκκινη οι ημιονικοί (κοινώς μουλαρόδρομοι) και με τις μαύρες τελίτσες τα μονοπάτια που οδηγούσαν σε οικισμούς και συνοικισμούς.

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μέσα Μεταφοράς | Σχολιάστε

Ωριαίες αποστάσεις οικισμών περιοχής ‘Αρτης

Δημοσιεύθηκε την 22 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

Στους πίνακες που ακολουθούν μπορεί κάποιος να δει τις ωριαίες αποατάσεις μεταξύ των οικισμών και των συνοικισμών από την πόλη της Άρτας και των συνοικισμών από τους οικισμούς, όπως καταγράφηκαν στο βιβλίο του Ι. Νουχάκη “Ελληνική Τοπογραφία” το 1901.

Δημοσιεύθηκε στη Τα Μέσα Μεταφοράς | Σχολιάστε

Οι Οθωμανοί που μετοίκησαν από την πόλη της Άρτας το 1881

Δημοσιεύθηκε την 21 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

“Το έγγραφο του Νομάρχη Άρτης με ημερομηνία 13 Φεβρουαρίου 1885 που αφορά την καταγραφή των Οθωμανών που μετοίκησαν από την Άρτα μετά την απελευθέρωσή της το 1881, συνοδεύεται με αναλυτική κατάσταση με τα  παρακάτω στοιχεία :

  1. Τον  αύξοντα αριθμό των οικογενειών,
  2. Το ονοματεπώνυμο του οικογενειάρχη,
  3. Τον  αριθμό των ψυχών (μελών) της κάθε οικογένειας,
  4. Το είδος ακινήτων και κτημάτων της κάθε οικογένειας μέσα στην πόλη της Άρτας  καθώς και λεπτομέρειες για όσα εκποιήθηκαν ή κατέχονται ακόμη από τους ιδιοκτήτες τους,
  5. Το είδος των ακινήτων ή κτημάτων της κάθε οικογένειας που βρίσκονται πέρα από τη Γέφυρα του Αράχθου, στο  Οθωμανικό, και τέλος
  6. Πότε αναχώρησαν από την πόλη”. (Πηγή : O πληθυσμός της πόλης της Άρτας τα 50 χρόνια μέχρι την Απελευθέρωση (1831 – 1881), Α. Καρρά, Άρτα, Δεκέμβριος 2024)

Στη φωτογραφία η δεύτερη σελίδα του καταλόγου με τις οληροφορίες για τους μετοικήσαντες από την Άρτα οθωμανούς κατοίκους. (Πηγή : ΓΑΚ, Κ.Υ.)

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

O πληθυσμός της πόλης της Άρτας τα 50 χρόνια μέχρι την Απελευθέρωση (1831 – 1881)

Δημοσιεύθηκε την 21 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

“Η εργασία παρουσιάζει την εξέλιξη του πληθυσμού στην πόλη της Άρτας τα μετεπαναστατικά χρόνια, δηλαδή κατά το χρονικό διάστημα 1831 – 1881, με βάση κυρίως τις αναφορές  σε διάφορες ιστορικές πηγές που έχουν γραφεί κατά καιρούς.

Οι δυσκολίες που εμφανίζονται για την παρακολούθηση του πληθυσμού μιας περιοχής επί Τουρκοκρατίας, είναι ποικίλες. Τα στοιχεία από τις διάφορες πηγές άλλοτε έχουν αποσπασματικό χαρακτήρα, άλλες φορές, παρόλο που αναφέρονται στην ίδια χρονική περίοδο, διαφοροποιούνται αρκετά, ενώ μερικές φορές εκλείπουν εντελώς.

Η εργασία αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος  καταγράφεται ο πληθυσμός της Άρτας  μετά το 1830, ανά δεκαετία, έτσι ώστε να γίνει πιο εύκολη για τον αναγνώστη η παρακολούθηση του θέματος, λόγω των αρκετών και συγκεχυμένων πληροφοριών.  Οι πηγές από τις οποίες αντλήθηκαν οι πληροφορίες είναι είτε ιστορικές, δηλαδή δοκίμια και έργα συγγραφέων που κατέγραψαν, εν καιρώ, τα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην περιοχή, είτε περιηγητικές, από ταξιδιωτικούς οδηγούς, βιβλία γεωγραφίας ή συγγραφείς που επισκέφτηκαν την πόλη και δημοσίευσαν αργότερα τις εντυπώσεις από τις περιηγήσεις τους.

Το δεύτερο μέρος της εργασίας  αναφέρεται στην μοναδική, αδιαμφισβήτητη πλέον πηγή, που βασίζεται σε αρχειακά τεκμήρια, και αφορά τον πραγματικό  αριθμό των Οθωμανών, που ήταν μόνιμοι  κάτοικοι της πόλης και μετοίκησαν την εποχή λίγο πριν την απελευθέρωση της. Και τούτο γιατί μόλις πρόσφατα, κατά την έρευνά μου στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, είχα την ευκαιρία να μελετήσω ένα έγγραφο του τότε Νομάρχη Άρτης προς το Υπουργείο Εσωτερικών με τον αναλυτικό κατάλογο των Οθωμανών μόνιμων κατοίκων που έφυγαν από την Άρτα, με λεπτομέρειες γύρω από την οικογενειακή και περιουσιακή τους κατάσταση, ακόμη δε και τα ονόματα όσων Αρτινών  αγόρασαν τις περιουσίες τους.

Θα ήθελα στο σημείο αυτό να ευχαριστήσω ιδιαίτερα το προσωπικού του Αναγνωστηρίου της Κεντρικής Υπηρεσίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους, για την εξυπηρετικότητά τους και την βοήθεια τους στις έρευνές μου κατά καιρούς”. Αναστασία Γ. Καρρά

Μπορείτε να διαβάσετε την εργασία στο λινκ https://doxesdespotatou.com/wp-content/uploads/2024/12/Ο-ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ-ΤΗΣ-ΠΟΛΗΣ-ΤΗΣ-ΑΡΤΑΣ-1831-1881-2.pdf

ή στο https://independent.academia.edu/AnastasiaKarra4

Δημοσιεύθηκε στη Η Απελευθέρωση το 1881 | Σχολιάστε

Η ιστορία μιας οικογένειας προσφύγων που έφτασε στην Άρτα το 1919 (5)

Δημοσιεύθηκε την 19 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

“Η ομοιογενής, κατά κανόνα, προσφυγική παρέα, καταφεύγει σε δυο διακεκριμένα τοπογραφικά σημεία της πόλης : στην Πλατεία Σκουφά και στον Άραχθο. Το απροσδόκητα γαλήνιο ποτάμι, με την ψηλόλιγνη γέφυρα, προσφέρεται ως φιλόξενο σκηνικό βάθους για την κομψή και μοναχική γυναικεία παρέα.

Εικονίζονται : με το καλάμι η Άνιτσκα Αργυροπούλου από την Τραπεζούντα, στη μέση η Σόνια Σιδηροπούλου (αδελφή του καθηγητή των Γαλλικών στο Γυμνάσιο Θηλέων από την Ίλτσκαγια) και στο άκρο η Κυριακή Παπαδοπούλου”. (Πηγή : Ν’ ΑΚΟΥΓΑ ΤΗΝ ΛΑΛΙΑΝ ΤΟΥΣ, Ε. Ντάτση, Αθήνα, 2024)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε

Η ιστορία μιας οικογένειας προσφύγων που έφτασε στην Άρτα το 1919 (4)

Δημοσιεύθηκε την 19 Δεκεμβρίου 2024 από Anastasia Karra

“…..Υπάρχουν κι άλλες πικρές μνήμες. Η άφιξη στην πατρίδα, τα λοιμοκαθαρτήρια, ο θάνατος του παππού πριν καλά – καλά πατήσει το πόδι του στη νοσταλγημένη πατρίδα, η μεταφορά της οικογένειας με πλοία στην Κόπραινα του Αμβρακικού κι απ’ εκεί στον τελικό προορισμό, την Άρτα. Η οδοιπορία των εξαθλιωμένων οικογενειών και η διά βίου ενοχή της γιαγιάς που περπατούσε μαζί με τους άλλους, ακολουθώντας τα φορτωμένα με τα παιδιά κάρα, σέρνοντας στην πλάτη μια ετοιμοθάνατη πρόσφυγα, που τελικά την εγκατέλειψε στο δρόμο, γιατί είχε λυγίσει και η ίδια από το βάρος και την απόγνωση.

Υπάρχει ακόμη και η καταγραφή της τελικής πράξης : το τέλος του ταξιδιού, η εγκατάσταση στην Άρτα και η συμβίωση στον προσωρινό καταυλισμό προσφύγων, στο κτίσμα που βρισκόταν στον περίβολο του ερειπωμένου παλατιού των Δεσποτών της Ηπείρου. Συμβίωση της οποίας τον κτύπο και τους ρυθμούς νόησε βαθιά και κατέγραψε ο τεπεινός δημόσιος υπάλληλος Κώστας Καρυωτάκης : “Επιτέλους την έριξαν σε μια αποθήκη. Τριάντα οικογένειες προσφύγων που έμεναν εκειμέσα, είχαν χωρίσει τα νοικοκυριά τους πρόχειρα με φανταστικούς τοίχους, Μπόγοι, κασέλες, κουβέρτες απλωμένες, ξύλα βαλμένα στη γραμμή, εσχημάτιζαν τετράγωνα της τελευταίας αμύνης. Σ’ αυτές τις φωλιές ακινητούσαν ή εσάλευαν πένθιμα σκιές ανθρώπων. Τρεις – τρεις, πέντε – πέντε, σκορπισμένοι ανάμεσα σε ρυπαρά ρούχα και υπολείμματα επίπλων, ήταν σα να ψιθύριζαν παραμύθια ή να προσπαθούσαν σιγά ν’ αποτινάξουν το σκοτάδι…….

Η οικογένεια τελικά στήθηκε. Η εγκατάσταση στον προσφυγικό συνοικισμό της Άρτας, οριστική. Ο συνοικισμός χτίστηκε μετά το 1925 στην πλαγιά της Περάνθης, κάτω από τους στρατώνες, που βρίσκονται στην κορυφή του βουνού. Εκεί, στα ζεύγη των ισογείων λιθόκτιστων κατοικιών – ένα υπνοδωμάτιο με προθάλαμο, η νοσταλγημένη πατρίδα στέγασε τις οικογένειες των προσφύγων. Μοναδικοί γείτονες των “αούτηδων” (την αντωνυμία “αυτός” την πρόφεραν με την ξενική για τους νεοέλληνες αρχαία προφορά : αουτός) οι παράγκες των “χριστιανόγυφτων”, που αναπτύσσονταν βόρεια κατά μήκος του συνοικισμού. Ωστόσο το πετρώδες, άνυδρο, άδεντρο και αφιλόξενο τοπίο διέθετε μια ανακουφιστική διέξοδο : την αναπεπταμένη θέα που εκτείνονταν από τους πορτοκαλεώνες της πεδιάδας, τον βουερό Άραχθο με την ψηλόλιγνη γέφυρα έως την Κοιμωμένη του Ζαλόγγου στο βάθος του ορίζοντα, που όριζε τα παράλια του Ιονίου. Θέα μοναδική που όμως αδυνατούσε να διασκεδάσει την οδυνηρή πραγματικότητα της κοινωνικής περιθωριοποίησης των προσφύφων….” (Πηγή : Ν’ ΑΚΟΥΓΑ ΤΗΝ ΛΑΛΙΑΝ ΤΟΥΣ, Ε. Ντάτση, Αθήνα, 2024)

Στη φωτογραφία του 1931, στο φωτογραφείο του Δ. Μητσιάνη, εικονίζονται καθιστοί οι αρχηγοί της οικογένειας Παπαδοπούλου : η αναλφάβητη 43χρονη μητέρα με τον 23χρονο πρωτότοκο Χρήστο και οι τέσσερις αδελφές : Κυριακούλα, Αναστασία, Ευθυμία και η μικρή Μάνια. Η τριτότοκη Μαρίκα, που έφυηε με τα ασυνόδευτα στο Νοβοροσίσκ, βρίσκεται στο Ορφανοτροφείο των Σερρών. (Φωτο από το ίδιο βιβλίο)

Δημοσιεύθηκε στη Η Άρτα στο πέρασμα του χρόνου | Σχολιάστε