Δόξες Αγήραντες του Δεσποτάτου

ΤΟ ΚΑΦΟΣΟΥΦΛΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ

“…….Τότε δεν είχαμε καφέ και ψήναμε ρεβίθια. Τα’ψηναμε στο καφοσούφλι. Ξέρεις το καφοσούφλι; Ήταν ένα σουφλί και στη μια άκρη ήταν κλειστό και στην άλλη είχε και μια πορτούλα. Άνοιγες κι έβαζες μέσα ρεβίθια. Τα’ψηνες στη φωτιά κι ύστερα τα’τριβες στο γουδί κι ήταν έτοιμο. Αυτό το βράζαμε όπως τον καφέ και βούταγαμε το ψωμάκι μας το πρωί…..” (Από διήγηση γέροντα, κάτοικου των Τζουμέρκων)

Στη φωτογραφία, μια γυναίκα ξυπόλητη, ψήνει ρεβίθια για καφέ στα Τζουμέρκα. Μια φωτογραφία του Νεοζηλανδού Τομ Μπαρνς, συνδέσμου του ΕΔΕΣ, από τη Συλλογή του Μίμη Χριστοφιλάκη.

Περί απονομής μεταλλίων σε αξιωματικούς και αντάρτες του ΕΔΕΣ που έπεσαν σε μάχες με τους κατακτητές και δυστυχώς και σε εμφύλιες συγκρούσεις… Αρκετοί από την περιοχή της Άρτας! (Από το αρχείο του Γιώργου Σιούλα)

“……..Η ήττα που υπέστησαν οι Ιταλοί στην περιοχή Ποταμούλας Άρτας από τον Ζέρβα, στις 25 Οκτωβρίου 1942, τους ανάγκασε να προχωρήσουν σε συλλήψεις μεμονωμένων ατόμων, κάψιμο σπιτιών και σε ένοπλες συγκρούσεις με ανταρτικές ομάδες. Για το ξεκαθάρισμα της κατάστασης οι Ιταλοί χρησιμοποίησαν διάφορους Έλληνες συνεργάτες τους, όπως τον Αλέξη Ζουμπούλη, που οδήγησε τους Ιταλούς στο Άνω Ραδοβύζι Άρτας όπου και πυρπόλησαν διάφορα χωριά.

Οι Ιταλοί στη συνέχεια προσπάθησαν να διασπάσουν το υπό οργάνωση αντάρτικο του ΕΑΜ Άρτας, το οποίο αδυνατούσε να συγκρουστεί με τους Ιταλούς λόγω έλλειψης οπλισμού και πυρομαχικών. Για το σκοπό αυτό μέσω του συνεργάτη τους Ζουμπούλη, πίεσαν τον ταγματάρχη Γεώργιο Μαντζούκη, να παρουσιασθεί σ’ αυτούς και να συνεργασθεί μαζί τους, απειλώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα προβαίναν σε αντίποινα. Πράγματ ι ο Μαντζούκης, ο οποίος στην αρχή εντάχθηκε στο ΕΑΜ αλλά στις 12 Οκτωβρίου 1942 προσχώρησε στον ΕΔΕΣ, δέχθηκε να παρουσιασθεί στον Ιταλό διοικητή συνταγματάρχη Μπόνφι. Παρά την υπόσχεση του Ιταλού διοικητή ότι θα τον άφηνε ελεύθερο, ο Μαντζούκης συνελήφθηκε.

Με την ομηρία του, όμως, έσωσε τα χωριά της περιοχής Άρτας, από τη λεηλασία και την πυρπόληση τους από τους Ιταλούς. Για να γλυτώσει τη ζωή του ο Μαντζούκης κατέφυγε σε ελιγμό. Υποσχέθηκε στους Ιταλούς ότι, αν τον εξόπλιζαν, θα συγκροτούσε ομάδες για να κτυπήσει τους αντάρτες. Ο πραγματικός σκοπός του, όμως, ήταν να συγκροτήσει δική του οργάνωση, ημίστρατιωτική και απαρτιζόμενη από δημοκρατικούς αξιωματικούς, με την επωνυμία Ανεξάρτητη Λ αϊκή Οργάνωση Νομού Άρτας και στη συνέχεια να επιτεθεί στους Ιταλούς….(Πηγή : ΤΟ ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΤΟΥ Ε.Δ.Ε.Σ. ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ. ΣΤΟΧΟΙ, ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ – Ιούλιος 1942 – Δεκέμβριος 1944, Αθανάσιος Φλιτούρης, Ιωάννινα, 1998)

Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά στο λινκ https://doxesdespotatou.com/flogero-minyma-tis-leyterias-apo-tis-v/

και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/11-oktovrioy-1942-i-proti-symfonia-zerva-ea/

Στις φωτογραφίες “Επιστολή του Ταγματάρχη Ματζούκη προς Ιταλό Συνταγματάρχη για την ίδρυση αντιαντάρτικου κατά του Στρατηγού Ζέρβα με ημερομηνία 7 Νοεμβρίου 1942”. (Πηγή : ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΧΗΓΟΥ ΕΔΕΣ, ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΟΣ ΖΕΡΒΑ, Αθήνα, 2023)

5-2-43

ΔΙ ΕΚΤΑΚΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΤΡΟΝ ΚΟΣΜΑΝ ΕΡΧΕΤΑΙ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΝ ΟΤΙ Ο ΣΥΝ/ΧΗΣ ΣΑΡΑΦΗΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΠΡΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΝ ΤΟΥ ΑΧΗΓΟΥ ΕΙΣ ΜΕΣΟΠΥΡΓΟΝ. ΚΑΤΟΠΙΝ ΤΟΥΤΟΥ ΜΕΤΑΒΑΛΕΤΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΝΤΕΣ ΤΗΝ 8,30΄. ΔΙΑ ΣΥΝΤΟΜΟΥ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 12ην ΩΡΑΝ ΕΙΣ ΒΡΟΒΙΑΝΑ ΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΠΙ 1αν ΩΡΑΝ. ΤΗΝ 15ην ΩΡΑΝ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟ ΑΥΛΑΚΙ. ΚΑΘΥΣΤΕΡΟΥΜΕΝ ΚΑΙ ΕΔΩ 1αν ΩΡΑΝ. ΤΗΝ 16ην ΩΡΑΝ ΑΝΑΧΩΡΟΥΜΕΝ ΔΙΑ ΜΕΣΟΠΥΡΓΟΝ ΟΠΟΥ ΦΘΑΝΟΜΕΝ ΤΗΝ 19,30΄ ΚΑΤΑΚΟΠΟΙ. ΣΥΝΑΝΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΝ ΣΑΡΑΦΗΝ*. ΠΟΛΥΩΡΟΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΥ ΑΝΑΦΟΡΙΚΩΣ ΜΕ ΤΟΝ ΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΟΝ ΑΓΩΝΑ. ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ ΣΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΟΠΩΣ Ο ΣΑΡΑΦΗΣ ΑΝΑΛΑΒΗ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΝ ΕΜΕΙΣ. _

6-2-43

ΣΗΜΕΡΟΝ ΕΞΗΚΟΛΟΥΘΗΣΕ Η ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΣΑΡΑΦΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΓΛΟΥ ΣΥΝ/ΧΟΥ EDDIE ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΝΑΧΩΡΗΣΕ ΔΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΝ Ο ΣΑΡΑΦΗΣ. ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΕΞΗΤΑΣΘΗΣΑΝ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΙΔΙΩΤΩΝ ΚΑΙ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΔΕΧΕΤΟ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΑΣ. ΕΓΩ ΠΟΛΥ ΑΔΙΑΘΕΤΟΣ ΑΠΟ ΓΡΙΠΗ ΩΣ ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΧΡΥΣΑΝ.ΚΟΣΜΑ._

7-2-43

Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΕΧΗ ΠΥΡΕΤΟ. ΥΠΟΦΕΡΕΙ ΑΠΟ ΑΜΥΓΔΑΛΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΕΙΣ ΤΟ ΚΡΕΒΒΑΤΙ. ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΩ ΕΧΩ 39* ΠΥΡΕΤΟ ΚΑΙ ΕΝ ΤΟΥΤΟΙΣ ΔΕΝ ΕΠΕΣΑ ΣΤΟ ΚΡΕΒΒΑΤΙ ΑΛΛΑ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΩ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΣ._

8-2-43

ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΟΝ ΑΡΡΩΣΤΟΣ,ΤΟΣΟΝ ΕΓΩ ΟΣΟΝ ΚΑΙ Ο ΑΡΧΗΓΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΠΑΡ ΟΛΗΝ ΤΗΝ ΑΣΘΕΝΕΙΑΝ ΤΟΥ ΔΕΧΕΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΙΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ. ΝΟΥΘΕΤΕΙ, ΥΠΑΓΟΡΕΥΕΙ, ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΙΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΔΙΑΤΑΓΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΕΒΒΑΤΙ._

9-2-43

ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΟΝ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΟΥΜΕΝ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΡΡΩΣΤΟΙ. ΕΓΩ ΠΟΛΥ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ ΜΕ ΠΟΛΥ ΠΥΡΕΤΟ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΛΙΤΕΡΑ. ΠΟΛΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΑΣ ΠΕΡΙΠΟΙΗΘΗΚΕ ΠΟΛΥ._

10-2-43

ΣΗΜΕΡΟΝ ΕΙΜΕΘΑ ΚΑΛΙΤΕΡΑ. Ο ΠΥΡΕΤΟΣ ΜΟΥ ΥΠΕΧΩΡΗΣΕ. ΠΟΛΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΠΑΡΑΜΕΝΟΜΕΝ ΕΙΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΝ._

11-2-43

ΤΑΣ ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΑΣ ΤΑΣ ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΑΣ ΩΡΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΟΜΑΣ ΕΚ 40 ΑΝΔΡΩΝ ΥΠΟ ΤΟΝ ΙΛΑΡΧΟΝ ΑΓΟΡΟΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΟΥΛΓΑΡΕΛΙ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠ/ΓΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝ. ΚΑΙ ΕΦ. ΙΛΑΡΧΟΥ ΣΤΟΥΜΠΑ. Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΣΥΝΟΔΕΥΟΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ Σ/ΧΗΝ EDDIE ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟΥΣ ΩΜΙΛΗΣΕ ΔΙΑ ΜΑΚΡΟΝ. ΟΙ ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΤΡΑΚΩΜΟ. ΑΦΙΞΙΣ ΤΟΥ ΤΑΓ/ΧΟΥ ΜΑΤΖΑΝΗ Γ. ΕΡΧΕΤΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΟΤΙ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Μ. ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ ΥΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΠΑΔΗΜΟΝ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΝ ΚΑΙ ΜΑΛΤΕΖΟΥ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΕΙΣ ΜΕΣΟΠΥΡΓΟΝ ΙΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΟΥΝ ΤΟΥΣ ΑΓΓΛΟΥΣ._

Εικάζουμε ότι η συνάντηση Ζέρβα – Σαράφη έγινε στα πλαίσια της πρωτοβουλίας που είχε αναλάβει ο Σαράφης, ο οποίος είχε ανέβει στα βουνά για να ενώσει τις Εθνικές Οργανώσεις. “Αρχές του 1943 αρχίζει να κινητοποιείται το «πανδημοκρατικό» αντάρτικο, που είχε ως στόχο να ενώσει τις οργανώσεις που είχαν ως αποκλειστικό σκοπό τον πόλεμο κατά του κατακτητή και την απελευθέρωση της Ελλάδας. Το σχέδιο εκπονήθηκε από τον Έντυ Μάγιερς, αρχηγό της Βρετανικής Αποστολής στην Ελλάδα και τους απότακτους βενιζελικούς αξιωματικούς Ναπολέοντα Ζέρβα και Στέφανο Σαράφη. Εν τω μεταξύ ο Σαράφης είχε αναπτύξει τις σχέσεις του με τον Κωστόπουλο και είχε οριστεί ουσιαστικά «συναρχηγός» του ΕΣΑΠ. Σκοπός του ήταν να δημιουργήσει τις Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών Θεσσαλίας, όπως είχε συμφωνήσει με τους Μάγιερς και Ζέρβα. Το σχέδιο των τριών είχε ως σκοπό να σταματήσει τον εμφύλιο που το ΚΚΕ είχε αποφασίσει να εφαρμόσει ήδη από τον Δεκέμβριο του 1942. Ωστόσο ένα γεγονός – σταθμός στην εξέλιξη της υπόθεσης του αντάρτικου της Δυτικής Θεσσαλίας άλλαξε τα δεδομένα. Αυτό ήταν ο αφοπλισμός της οργάνωσης των Κωστόπουλου – Σαράφη από δυνάμεις του ΕΛΑΣ….”(Περισσότερα σχετικά στο λινκ https://greekcivilwar.wordpress.com/2017/02/25/gcw-970/

Στην φωτογραφία ο Σαράφης στο κέντρο με τους Πυρομάγλου, Καρτάλη, Woodhouse, David Wallace, κ.α. κατά την περίοδο λειτουργίας του Κοινού Γενικού Στρατηγείου Ανταρτών, δηλαδή Ιούλιο, Αύγουστο ή Σεπτέμβριο 1943. Την 1η Μαρτίου 1943 και σύντομη αιχμαλωσία από τον ΕΛΑΣ, ο Σαράφης δέχτηκε να προσχωρήσει σε αυτόν και ν΄ αναλάβει ηγετικά καθήκοντα. Στον ΕΛΑΣ ο Σαράφης επανέλαβε τη θέση του για ένωση των δυνάμεων της Αντίστασης. Ύστερα από τη συγκρότηση Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, ο Στέφανος Σαράφης ανέλαβε Στρατιωτικός Αρχηγός του ΕΛΑΣ. Στην φωτογραφία είναι με την ιδιότητα στου στρατιωτικού αρχηγου του ΕΛΑΣ στο Περτούλι στις 23/07/1943. Στο χωριό Περτούλι Θεσσαλίας υπογράφεται συμφωνία μεταξύ του ΕΛΑΣ του ΕΔΕΣ και του ΕΚΚΑ για την ίδρυση κοινού Στρατηγείου Ανταρτών.. (Η φωτογραφία είναι από το αρχείο Γιώργου Σιούλα)