1961 -63. Στο γήπεδο : Σωτ. Φακίτσας, Ν. Πέτσας, Κ. Μασσαλής, Β. Δούβας, Γ. Καλαμάκης, Π. Πέτσας, Γ. Σωτηρίου, Κ. Πέτσας, Ντίνος Κουβαράς, Θωμ. Βασιλάκος, Δ. Τσώρος, Ν. Σαπλαούρας, Η. Αθανασίου, Γ. Καλιακάτσος, Παπαδήμου, Ναπ. Πέτσας, Η. Δρόσος, Χ. Τρομπούκης, Χαρ. Καραχάλιος, Παύλ. Παπακαμμένος, Αθ. Κονταξής, Ε. Γιαννάκος, Άρης Μιμιγιάννης, Αφοί Μεθόδιου (Ιωάννης, Κων/νος, Αρτέμης, Στάθης), Ι. Σούρλας, Η. Πάνου Αθ. Σκαλτσάρης κ.α. (Φωτο & Παρουσίαση Κ. Μπανιάς)
Οι χαλκάδες όπου οι αγωγιάτες έδεναν τα άλογά τους στο Χάνι του Χουλιάρα, στον Άγιο Γεώργιο, διατηρούνται στη ίδια θέση μέχρι και σήμερα….
“……Εκείθεν η οδός μετά 1 ώραν λήγει εις το χωρίον Άγναντα, πέραν του οποίου συναντά την διά της δεξιάς όχθης του ποταμού της Άρτας οδόν προς τους Καλαρρύτας. Το τελευταίον τούτο διάστημα είναι 4 ½ ωρών.” (Κοκίδης, 1880)
“…..Η από Αγνάντων μέχρι Πραμάντων οδός μειονεκτεί της προτέρας, αλλ’ η από Πραμάντων μέχρι Καλαρρυτών είναι τοσούτον ελεινή, κατά το πλείστον δυσχερώς βατή, ενίοτε δε και κινδυνώδης, ώστε η αγανάκτησις πνίγει, ανά παν βήμα, τον διαβάτην, η δε εντροπή υπερβαίνει την αγανάκτησιν, η εντροπή ναι ! δια κατάστασιν δημοσίας οδού,ζημιούσης σκληρώς αλλά δικαίως την φήμην και υπόστασιν πάσης πεπολιτισμένης Κυβερνήσεως.” (Παγανέλης, 1905).
Στη φωτογραφία “Ερείπια από το Χάνι στο δρόμο μεταξύ Πραμάντων – Κηπίνας”. Η φωτογραφία είναι του Βασίλη Γκανιάτσα, όπως δημοσιεύτηκε στην εργασία της Α. Καρρά ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΧΑΝΙΑ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ, που μπορείτε να την διαβάσετε εδώ
Ματσουκιώτες εστιάτορες, μετανάστες στις ΗΠΑ, 1908 – Restaurateurs from Matsouki, immigrants in the USA, 1908. (Πηγή : “Κουκούδης, Αστέριος Ι. (2003). The Vlachs : metropolis and diaspora. Thessaloniki : Zitros, https://www.libver.gr/)
Συνεχίζουμε την ανάρτηση του Μητρώου Δήμου Καλαρρυτών με τα έτη 1855 – 1857. (Πηγή : ΓΑΚ Άρτης)
Έτος γέννησης 1855
Έτος γέννησης 1856
Έτος γέννησης 1857
Ο Φούρνος της Χαρωνούς στα 1980…σήμερα δεν έχει απομείνει τίποτα! (Φωτο από προσωπική συλλογή)
Για το φούρνο της Χαρωνούς μπορείτε να διαβάσετε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/tampakiades-o-foyrnos-tis-charonoys-a-meros/
και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/o-foyrnos-tis-charonoys-tampakiades-de/
Στα χωριά η κάθε οικογένεια είχε το δικό της φούρνο, οι νοικοκυρές ζύμωναν και φούρνιζαν το ψωμί, όπως και όλα τα φαγητά, μόνες τους. Στη φωτογραφία του Βασίλη Γκανιάτσα, φούρνισμα σε χωριό της Άρτας. (Πηγή : ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΣΣΕΣ, Σ. Βασιλείου, Αθήνα, 2007)
Μέρες γιορτινές κι οι λαμαρίνες με τα κουλουράκια, τα ταψιά με τους μπακλαβάδες, τα καταίφια και τους κουραμπιέδες πηγαινοέρχονταν στους δρόμους της πόλης σε μια συνεχόμενη παρέλαση γλυκών, κάνοντάς τους να μοσχομυρίζουν βανίλια, βούτυρο, ψημένο αμύγδαλο και καρύδια. Βλέπετε ο φούρνος ήταν σημείο αναφοράς, μια και τα νοικυριά δεν διέθεταν δικό τους. Σε κάθε γειτονιά λοιπόν της Άρτας, υπήρχε ένας τουλάχιστον παραδοσιακός φούρνος, που εξυπηρετούσε όλες τις ανάγκες για ψήσιμο (φαγητό, ψωμί, γλυκά) καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Κάποιοι φούρνοι ζύμωναν ψωμί και το πουλούσαν σε όσες νοικοκυρές δεν το έκαναν μόνες τους. Οι άλλες αγόραζαν το αλεύρι από τους Αλευρόμυλους της Άρτας και συναγωνίζονταν κάθε γειτονιά ποια θα κάνει το πιο γευστικό, αφράτο και μαλακό ψωμί.
Ο παραδοσιακός φούρνος της πόλης ήταν χτισμένος με πέτρες – πυρότουβλα και κοκκινόχωμα. Το εσωτερικό τμήμα του ήταν θολωτό και στο πάνω μέρος, στην κορφή, υπήρχε έξοδος στην καμινάδα – η φουρνογκλαβανή – χτισμένη με πέτρες και σκεπασμένη με πλάκες. Εσωτερικά ο θόλος του φούρνου ήταν χτισμένος με πυρότουβλα ή κεραμίδια, κατάλληλα τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο. Το δάπεδο του φούρνου ήταν υψωμένο περίπου ενάμισι μέτρο από το έδαφος. Η πόρτα του είχε τοξοειδές σχήμα και σαν βάση είχε μια μεγάλη πλάκα από πορώλιθο. Το κάλυμμα της πόρτας ήταν συνήθως από λαμαρίνα (τσίγκο), με άνοιγμα εξήντα πόντους περίπου, αρκετό για να χωράει δέκα ταψιά με φαγητό ή ψωμί. Ήταν στρωμένο με πυρόπλακες αλειμμένες με κόκκινη λάσπη (κοκκινόχωμα). Στο κέντρο του δαπέδου υπήρχε ένα άνοιγμα διαμέτρου περίπου σαράντα εκατοστών, απ’ όπου περνούσε η θερμότητα από την καύση των ξύλων. Ανάλογα με τη θερμοκρασία του φούρνου, ο φούρναρηε έκλεινε ή άνοιγε την τρύπα του δαπέδου. Ο χώρος κάτω από το δάπεδο λεγόταν «γιουλχάνι», το κεντρικό τμήμα του ήταν η εστία όπου άναβε η φωτιά, ενώ αριστερά και δεξιά υπήρχαν δίοδοι (παραθυράκια) μεταφοράς της θερμοκρασίας σε όλο το δάπεδο του φούρνου…. (Συνεχίζεται) [Πηγή : ΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΑ ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ, Γ. Κουτσούμπας, Αθήνα, 2004]
Στη φωτογραφία ο Νικόλαος Γρίβας μπροστά στο φούρνο ιδιοκτησίας Κων/νου Πίσπιρη το 1967. Ο φούρνος του Πίσπιρη βρίσκονταν στη διασταύρωση των οδών Μάνθα και Βασ. Κωνσταντίνου, πίσω από τον Άγιο Δημήτριο. (Φωτο από το ίδιο βιβλίο)
*Την οδό Μάνθα μπορείτε να την δείτε στο λινκ https://doxesdespotatou.com/odos-mantha-stin-arta/
και στο λινκ https://doxesdespotatou.com/kai-i-odos-mantha-simera/
Πανοραμική φωτογραφία του κέντρου της Άρτας από την δεκαετία του ’70 (?). Διακρίνονται καθαρά η κεντρική πλατεία, η Πνευματική Στέγη του Μ/Φ Συλλόγου ΣΚΟΥΦΑΣ, η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου με την πλατεία της και πιο πάνω η πλατεία Μονοπωλείου. Φωτοκάρτα των αδελφών Ε. – Χ. Λιγούρα – Σ. Γκιώκα Ιωάννινα. (Πηγή : https://oldthing.de/)
Το ζευγάρι από αγελάδες ζεμένο για το όργωμα. Από αριστερά : Μιχ. Κοντός, Νίκος Παπανικολάου (με το ξύλο), Γεωργία Ντάλα και Φωτεινή Παπανικολάου. Καθιστή η Ευθαλία Κοντού. (Πηγή : ΤΟ ΔΙΣΤΡΑΤΟ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑΜΕ, Χ. Ντάλας, Αθήνα, 2008)
